- PhÇn khởi động: Nếu trong cuộc nói chuyện với người cô, bé Hồng đã phải đau đớn tủi nhục bao nhiêu thì phần cuối của chương hồi kí thuật lại cảnh bé Hồng bất ngờ gặp mẹ.. Niềm vui hp ở[r]
Trang 1Bài 2
Tiết 5 Văn bản
Trong lòng mẹ ( Trích những ngày thơ ấu )
( Nguyờn Hồng )
Giảng ở lớp:
8A 8B
I- Mục tiờu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Kiến thức chung: Giỳp hs hiểu:
+ Khái niệm thể loại hồi kí
+ Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “ Trong lòng mẹ”.
+ Tỡnh cảnh đỏng thương và nỗi đau tinh thần của bộ Hồng
+ Cảm nhận được t/yờu thương mónh liệt của bộ đối với mẹ
+ Bước đầu hiểu được thể loại văn hồi kớ và những đặc sắc của thể văn
này qua ngũi bỳt thấm đượm chất trữ tỡnh giàu sức truyền cảm của t/giả
- Kiến thức trọng tâm:
+ Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “ Trong lòng mẹ”.
+ Tỡnh cảnh đỏng thương và nỗi đau tinh thần của bộ Hồng
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
+ Bớc đầu biết đọc - hiểu một văn bản hồi kí
+ Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phơng thức biểu đạt trong văn bản
tự sự để phân tích tác phẩm truyện
- Kĩ năng sống:
+ Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích, bình luận những cảm xúc của bé Hồng về
tình yêu thơng mãnh liệt với ngời mẹ
+ Giao tiếp: Trao đổi, trình bày suy nghĩ, ý tởng, cảm nhận của bản thân
về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
Trang 2+ Xác định giá trị bản thân: Trân trọng tình cảm gia đình, tình mẫu tử,
biết cảm thông với nỗi bất hạnh của ngời khác
3 Tư tưởng:
- Trân trọng tình cảm gia đình, tình mẫu tử, biết cảm thông với nỗi bất
hạnh của ngời khác
- Giỏo dục t/yờu thương, sự đồng cảm với nỗi đau của bộ Hồng về tinh
thần và căm ghột XHPK với những thành kiến nhỏ nhen độc ỏc
II- Phương phỏp:
- Phơng pháp dạy học: Đọc, p/tớch, bỡnh giảng.
- Kĩ thuật dạy học:
+ Động não: Tìm hiểu những chi tiết thể hiện tình cảm của nhân vật bé
Hồng đối với mẹ
+ Thảo luận nhóm: trình bày về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn
bản
+ Viết sáng tạo: Cảm nghĩ của em về tình mẫu tử
III- Đồ dựng dạy học: Giáo án, sgk, sgv, tranh minh họa.
IV- Tiến trỡnh bài dạy:
* Bước 1: ổn định lớp.
* Bước 2: Kiểm tra bài cũ: ( 5’ )
? Chủ đề của vb là gỡ ? Khi nào vb cú tớnh thống nhất ?
( + Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
+ Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác
định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác.)
*Bớc 3: Bài mới:
- Phần khởi động: “Những ngày thơ ấu” của ngà văn Nguyờn Hồng đó
kể, tả lại những rung động cực điểm của 1 tâm hồn trẻ dại mà thấm đẫm
tỡnh yờu mẹ
- Phần NDKT:
TG Hoạt động của thầy và trũ Nội dung kiến thức cần khắc sõu
- Hs đọc chỳ thớch t/giả sgk- 18
- Gv: Cỏc nhà ng/cứu phờ bỡnh v/học
gọi Ng/Hồng là “nhà văn của những
người cựng khổ”, bởi vỡ ngay từ
A/ Giới thiệu tỏc giả, tỏc phẩm:
1 Tỏc giả:
- Nguyờn Hồng ( 1918-1982), quờ Nam Định
Trang 3những t/phẩm đầu tay nhà văn đó
hướng ngũi bỳt về những người cựng
khổ, những người dưới đỏy xh cũ
Viết về họ ụng đó dành cho họ những
tõm huyết, những t/cảm y/thương
thắm thiết và trõn trọng nhất.
- Văn xuụi của ụng giàu chất trữ tỡnh,
dạt dào những cảm xỳc tha thiết chõn
thành Đú là văn của 1 trỏi tim dễ
nhạy cảm dễ rung động với nỗi đau
và niềm hp của con người.
? T/phẩm thuộc thể loại nào ?
( hồi kớ cú sự kết hợp hài hoà giữa kể
m/tả và b/cảm.)
- Gv: “Những ngày ” được viết năm
1940 khi t/giả cũn rất trẻ sống ở Hải
Phũng thời phỏp thuộc T/phẩm gồm
9 chương, đoạn trớch “ Trong lũng
mẹ” thuộc chương 4 của t/phẩm.
? Nờu 1 số t/phẩm tiờu biểu của
Ng/Hồng ?
Hoạt động 2.
Gv nờu y/cầu đọc, đọc mẫu, hs đọc
- GV nhận xột
- Đọc chỳ thớch sgk
- Gv hướng dẫn hs túm tăt nội dung
chớnh
(Cuốn hồi kớ chứa đầy cay đắng, buồn
tủi của 1 chỳ bộ sinh ra và lớn lờn
trong 1 g/đỡnh nhiều bi kịch Bố
nghiện nghập, g/đỡnh tỳng quẫn, mẹ
đi bước nữa Bộ Hồng phải sụngd cụ
đơn tủi nhục trong sự ghẻ lạnh của họ
- Được nhà nước truy tặng giải thưởng HCM về VHNT
2 Tỏc phẩm:
- Trớch trong t/phẩm “Những ngày thơ ấu”
- Tiểu thuyết hồi kớ tự truyện
B/ Đọc - Hiểu văn bản:
1 Đọc - Kể:
- Đọc: chậm, thay đổi giọng cho phự hợp với nh/vật
- Kể: túm tắt nội dung chớnh
Trang 4hàng bên nội Ngày giỗ bố mẹ Hồng
trở về, bé được sống trong vòng tay
y/thương của mẹ.)
? Nêu đại ý của đoạn trích ?
? Đoạn trích chia làm mấy phần, nội
dung chính của từng phần ?
(- Đ1 từ đầu -> “người ta hỏi đến
chứ”: Cuộc đối thoại giữa người cô
và bé Hồng
- Đ2 còn lại: Cuộc gặp gỡ bất ngờ của
bé Hồng với mẹ.)
- Quan sát đoạn chữ in nhỏ sgk - 15
? Bé Hồng đang sống trong cảnh ngộ
ntn ?
- GV: Mở đầu đoạn trích ta có thể
hiểu được cảnh ngộ của bé hồng thật
đáng thương và các câu tiếp theo nhà
văn cho ta biết tiếp thời gian xảy ra
câu chuyện và h/cảnh sống của người
mẹ tội nghiệp Dòng tự sự đã khơi
nguồn và từ đó nh/vật người cô xuất
hiện.
? Người cô có quan hệ ntn với bé
Hồng ?
( em của bố bé Hồng )
? Người cô hỏi bé Hồng điều gì ?
2 Đại ý:
- Đoạn trích kể lại 1 cách cảm động tình cảnh bơ vơ tội nghiệp buồn tủi của bé Hồng khi phải xa mẹ Đồng thời nói lên tình yêu mẹ thắm thiết của bé Hồng
3 Bố cục: ( 2 phần )
4 Phân tích:
a/ Cuộc đối thoại giữa người cô và cậu bé, ý nghĩ, cảm xúc của bé Hồng về mẹ
* Người cô
-Cười hỏi“này
vào với mẹ mày
ko ?”
* Bé Hồng
-cúi đầu ko
Trang 5? T/sao cô lại “cười hỏi” mà ko phải
“lo lắng hỏi” hay “âu yếm hỏi”?
( là sự mỉa mai cay độc của ng cô )
? Trước vẻ mặt đó bé Hồng trả lời ra
sao ?
- GV: Nụ cười nửa miệng và câu hỏi
thăm dò kia tưởng như đã chạm được
tới nỗi nhớ và tình thương mẹ của
chú bé khốn khổ lẽ thường câu trả
lời phải “có” bởi bé Hồng rất thiếu
1 t/thương ấp ủ
? Nhớ thương mẹ nhưng sao bé Hồng
lại đáp là “ko”và khảng định là “mẹ
sẽ về” ?
( Trong giây lát bé Hồng đã nhận ra ý
nghĩ cay độc của người cô, bề ngoài
tỏ quan tâm đến t/cảm của mẹ con
của cháu nhưng thực ra bà ta chỉ
muốn gieo rắc sự hoài nghi ruồng rẫy
người mẹ )
? Em có nhận xét gì về câu trả lời của
bé Hồng ?
( 1 câu trả lời thật thông minh, cứng
cỏi đầy niềm tin đối với mẹ )
? Trước câu trả lời của bé Hồng
người cô đã chịu buông tha chưa ?
(1 sự ngọt ngào độc ác, bà ta bình
thản kéo đứa cháu đáng thương và 1
trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn)
? Bé Hồng có thái độ ntn ?
? Thấy cháu im lặng cúi đầu bà ta nói
điều gì ?
? Cử chỉ đó cho ta thấy người cô có
- Giọng vẫn ngọt “hả sao ko vào mợ mày phát tài lắm ”
- Nhìn chằm chặp cậu bé
- Vỗ về bé cười nói: “ Mày dại quá cứ vào
và thăm em bé chứ !”
đáp -ko thế nào mợ cháu cũng về
-Im lặng lòng thắt lại khoé mắt cay cay
- Nước mắt bé ròng ròng chan hoà, đầm
Trang 6tâm địa gì ?
(sự ác ý, châm chọc, nhục mạ )
? Câu nói và hành động đó tác động
đến bé Hồng ntn ?
? Tâm trạng của bé Hồng lúc này ntn
?
(sự đau đớn ngày càng tăng)
- GV: Thật đắng cay khi niềm tin và
tình mẫu tử bị chính người ruột thịt
xăm soi hành hạ Bé Hồng khóc ko
phải vì tủi hổ mà là giọt nước mắt
của tình thương mẹ sâu sắc.đ/văn như
trầm xuống trĩu nặng, cái ý định nói
xấu người mẹ và muốn chia rẽ tình
mẹ con làm cho họ đau khổ dường
như đã đạt được mục đích Song bà ta
đã thoả lòng chưa, còn tiếp tục làm gì
nữa ?
? Em có nhận xét gì về hành động
của người cô ?
( bà ta như vô cảm lạnh lùng trước
nỗi cay đắng, tủi nhục của đứa cháu
mình)
? Khi nghe cô kể về mẹ: rách rưới,
xanh xao bé Hồng co thái độ gì ?
? Nhận xét về tâm trạng của bé Hồng
lúc này ?
( Sự phẫn uất lên tới cực điểm )
? Bé phẫn uất điều gì ?
( Phẫn uất vì thái độ của người cô,
phẫn uất vì những cổ tục đã đày đoạ
mẹ bé Thái độ đó được thể hiện qua
1 loạt động từ mạnh: vồ, cắn, nhai
kì nát vụn )
- Vẫn tươi cười
kể cho tôi nghe
- Đổi giọng vỗ vai ngậm ngùi sót thương
đìa
- Cười dài trong tiếng khóc
- Cổ họng nghẹn ứ, khóc
ko ra tiếng
- Kể, kết hợp bộc lộ cảm xúc, nhiều
Trang 7? Bà cô tiếp tục có thái độ ntn ?
? Để diễn tả bản chất của người cô
và tâm trạng của bé Hồng, t/giả đã sử
dụng biện pháp NT gì ?
? Qua p/tích ta thấy người cô bé
Hồng hiện lên với bản chất ntn ?
? Bà tiêu biểu cho hạng người nào
trong xã hội ?
(Miệng nam mô bề ngoài thơn thớt
nói cười )
-> Nhà văn đã phê phán những người sống tàn nhẫn khô héo cả tình máu mủ, ruột rà trong xh cũ ? Bé Hồng là người ntn ? hình ảnh gợi tả, động từ đặc tả tâm trạng tăng tiến khiến nh/vật bộc lộ t/cách: Bà cô thâm hiểm ác độc giả dối, tàn nhẫn - Bé Hồng có trái tim nhân hậu, y/thương
* Bước 4: Củng cố: ( 4’ ) - Kể tóm tắt lại đoạn trích * Bước 5: Hướng dẫn hs học ở nhà: ( 1’ ) - Đọc lại văn bản - Soạn phần còn lại V/ Rút kinh nghiệm:
Tiết 6 Văn bản
Trong lßng mÑ ( TrÝch nh÷ng ngµy th¬ Êu )
Trang 8( tiếp theo )( Nguyờn
Hồng )
Giảng ở lớp:
8A 8B
I/ Mục tiờu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Kiến thức chung: Nh tiết 5.
- Kiến thức trọng tâm: Tình yêu thơng mãnh liệt của chú bé Hồng đối với
mẹ
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
+ Bớc đầu biết đọc - hiểu một văn bản hồi kí
+ Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phơng thức biểu đạt trong văn bản
tự sự để phân tích tác phẩm truyện
- Kĩ năng sống:
+ Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích, bình luận những cảm xúc của bé Hồng về
tình yêu thơng mãnh liệt với ngời mẹ
+ Giao tiếp: Trao đổi, trình bày suy nghĩ, ý tởng, cảm nhận của bản thân
về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
+ Xác định giá trị bản thân: Trân trọng tình cảm gia đình, tình mẫu tử,
biết cảm thông với nỗi bất hạnh của ngời khác
3 Tư tưởng:
- Giỏo dục t/yờu thương, sự đồng cảm với nỗi đau của bộ Hồng, những
thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột
thịt sâu nặng, thiêng liêng
II/ Phương phỏp:
- Phơng pháp dạy học: Đọc, p/tớch, bỡnh giảng.
- Kĩ thuật dạy học:
+ Động não: Tìm hiểu những chi tiết thể hiện tình cảm của nhân vật bé
Hồng đối với mẹ
Trang 9+ Th¶o luËn nhãm: tr×nh bµy vÒ gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt cña v¨n
b¶n
+ ViÕt s¸ng t¹o: C¶m nghÜ cña em vÒ t×nh mÉu tö
III/ Đồ dùng dạy học:
IV/ Tiến trình bài dạy:
* Bước 1: ổn định lớp.
* Bước 2: Kiểm tra bài cũ: ( 5’ )
? Kể tóm tắt đoạn trích “ Trong lòng mẹ” ?
* Bước 3: Bài mới.
- PhÇn khởi động: Nếu trong cuộc nói chuyện với người cô, bé Hồng đã
phải đau đớn tủi nhục bao nhiêu thì phần cuối của chương hồi kí thuật lại
cảnh bé Hồng bất ngờ gặp mẹ Niềm vui hp ở bên mẹ ntn giờ này chúng
ta cùng tìm hiểu
- PhÇn NDKT:
Tg Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần khắc sâu
? Qua phần đầu đ/trích, ta thấy mẹ
bé Hồng là người phụ nữ ntn ?
(Người phụ nữ còn trẻ, có trái tim
khao khát yêu thương, vì g/đình sa
sút phải bỏ con sống tha hương cầu
thực )
- GV giảng qua về lễ giáo pk ngày
xưa: phụ nữ phải tam tòng tứ đức
- Hs quan sát đ2 vb từ “nhưng đến
ngày giỗ hết”
? Bé Hồng gặp mẹ trong h/cảnh nào
?
? “Thoáng thấy” nghĩa là ntn ?
(chưa rõ ràng )
? Mặc dù chưa dám khảng định là
mẹ bé Hồng vẫn q/định điều gì ?
? Gọi “bối rối” là gọi ntn ?
b/ Cuộc gặp gỡ bất ngờ của bé Hồng với mẹ:
- Ngày giỗ bố chiều tan học thoáng thấy người ngồi trên xe
- Đuổi theo gọi bối rối: Mợ, mợ ơi !
Trang 10( gọi nhưng chưa tự tin là mẹ )
? H/ả so sánh: “nếu nhần lẫn
người bộ hành ngã gục giữa sa
mạc” biểu đạt điều gì ?
( h/ả so sánh có ý nghĩa giả định, thể
hiện thấm thía, xúc động nỗi khắc
khoải mong mẹ tới cháy ruột của bé
hồng Bé khát khao tình mẹ như
người bộ hành khát nước đến kiệt
sức ở giữa sa mạc )
? Vậy đó có phải mẹ bé Hồng ko ?
(chính bà - người phụ nữ ấy ko đợi
con trai viết thư, chẳng cần em
chồng nhắn gọi Mẹ Hồng trở về
đúng ngày giỗ bố bé Hồng - người
phụ nữ ko quên tình nghĩa và trách
nhiệm đối với con với chồng và
g/đình chồng)
? Khi đuổi kịp xe bé Hồng có những
cử chỉ gì ?
? Mét loạt các động từ trên m/tả
trạng thái t/cảm gì của bé Hồng ?
( sung sướng, bất ngờ, hồi hộp,
cuống quýt, vội vàng )
? Tiếng khóc lúc này có khác với
tiếng khóc trong cuộc đối thoại với
người cô ko? Vì sao?
( Trong cuộc đối thoại là tiếng khóc
của sự uất ức, căm giận người cô và
cái hủ tục p/kiến làm cho mẹ phải xa
con Còn tiếng khóc trong cuộc gặp
gỡ này là tiếng khóc của biết bao sầu
khổ, uất nghẹn bị dồn nén trong suốt
thời gian xa mẹ nay được giải toả vỡ
oà trong hp)
? Tìm những chi tiết m/tả bé Hồng
khi ngồi trên xe với mẹ ?
- Mẹ cầm nón vẫy tôi
- Bé đuổi kịp xe thở hồng hộc, trèo lên xe ríu cả chân lại oà khóc rồi
cứ thế nức nở
- Tôi ngồi trên xe, đùi áp vào đùi mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ cảm giác
ấm áp , mơn man khắp da thịt
- Hơi quần áo, hơi thở mẹ thơm tho
Trang 1110’
? Những từ gạch chõn thuộc từ loại
gỡ ?
(Cựng trường nghĩa đều chỉ về
người, bộ phận cơ thể người; hành
động con người)
? NT đú diễn tả điều gỡ ?
( Dường như tất cả cỏc giỏc quan
của bộ đều thức dậy, mở ra để tận
hưởng cỏi “ ờm dịu vụ cựng của
người mẹ” Niềm hp lớn lao đến
đỉnh điểm của tỡnh mẫu tử, trong giờ
phỳt đú bộ Hồng ru mỡnh trong tỡnh
mẹ, mọi điều xấu xa mà người cụ
gieo rắc vào tõm hồn thơ dại bay
biến đi hết cả -> Đoạn trớch này là
bài ca tỡnh mẫu tử thiờng liờng, tỡnh
mẹ con chỏy bỏng
Hoạt động 2.
? Nờu những b/phỏp n/thuật chủ yếu
trong đ/trớch này ?
(- Kết hợp giữa kể tả và biểu lộ cảm
xỳc
- H/ả so sỏnh giàu sức gợi cảm, lời
văn chõn thực giàu cảm xỳc.)
? Nội dung biểu đạt của đ/trớch là gỡ
?
- Hs đọc ghi nhớ sgk - tr 21
Hoạt động 3.
? Em hãy viết một đoạn văn bộc lộ
tình cảm của mình đối với một ngời
mà em thơng yêu nhất ?
- Hs viết, đọc
lạ thường
-> Sử dụng những danh từ, tớnh từ, động từ cựng trường nghĩa: Cảm giỏc sung sướng đến cực điểm của đứa con, t/yờu thương chỏy bỏng khi được sống trong lũng mẹ
C/ Tổng kết- ghi nhớ:
* Ghi nhớ: ( sgk - 21 ) D/ Luyện tập:
Trang 12- Gi¸o viªn nhËn xÐt, söa ch÷a
* Bước 4 Củng cố: ( 4’)
? Qua đ/trích, chứng minh văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình ?
? Qua VB em hiểu hồi kí là gì ?
* Bước 5 Hướng dẫn hs học ở nhà: ( 1’ )
- Đọc lại văn bản
- Học ghi nhớ sgk , nội dung vở ghi
- Nêu cảm nhận của em về nh/vật bé Hồng ?
V/ Rút kinh nghiệm:
Tiết 7
TiÕng ViÖt
Trưêng tõ vùng
Giảng ở lớp:
8A 8B
I/ Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- KiÕn thøc chung:
- Thế nào là trường từ vựng, biết xác định các trường từ vựng đơn giản
- Nắm được mối quan hệ ý nghĩa giữa trường từ vựng với hiện tượng đồng ý, trái nghĩa, ẩndụ, hoán dụ
Trang 13- Kiến thức trọng tâm: Khái niệm trờng từ vựng.
2 Kĩ năng: Rèn cho học sinh :
- Kĩ năng bài học:
+ Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trờng từ vựng
+ Vận dụng kiến thức về trờng từ vựng để đọc - hiểu và tạo lập văn bản
- Kĩ năng sống:
+ Kĩ năng tự nhận thức
+ Kĩ năng hợp tác
+ Kĩ năng giải quyết vấn đề
3 Tư tưởng:
- ý thức dựng cỏc trường từ vựng khi giao tiếp và tạo lập văn bản
- Biết vận dụng kiến thức về trờng từ vựng để tích lũy vốn từ, nâng cao hiệu quả diễn đạt
II/ Phương phỏp:
-Phơng pháp dạy học: Qui nạp, nêu vấn đề.
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật động não, kĩ thuật đặt câu
hỏi, kĩ thuật “hỏi và trả lời”
III/ Đồ dựng dạy học: Giáo án, sgk, sgv, bảng phụ.
IV/ Tiến trỡnh bài dạy:
* Bước 1: ổn định lớp.
* Bước 2: Kiểm tra bài cũ: ( 5’ )
? Nờu NT và ND chủ yếu của đ/ trớch “ Trong lũng mẹ”?
? Nờu cảm nhận của em về nh/vật bộ Hồng ?
* Bước 3: Bài mới
- Phần khởi động: Tiếng Việt của chỳng ta vụ cựng phong phỳ, từ cú
nghĩa rộng lại cú thể cú nghĩa hẹp lại cú những từ cú chung 1 nột nghĩa được gọi là trường từ vựng
- Phần NDKT:
TG Hoạt động của thầy và trũ Nội dung kiến thức cần khắc sõu
- Gv treo bảng phụ ghi nội dung vớ
A/ Bài học:
I - Thế nào là trường từ vựng ?
1 Vớ dụ: