Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 1 - Bài 1 - Tiết 1: Văn bản: Cổng trường mở ra (Tiết 9)

Môc tiªu bµi häc Gióp häc sinh n¾m ®îc: - Tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái - ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời của mỗi con người - Giá[r]

Trang 1

 Giỏo viờn: Đỗ Khánh Huy Trường T.H.C.S Lệ Ninh 1

Soạn: 22/8/2010

Giảng: 24/8/2010 Tuần 1

BàI 1 Tiết 1

(Lí Lan)

A Mục tiêu bài học

Giúp học sinh nắm được:

- Tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái

- ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời của mỗi con người

- Giáo dục các em tình cảm tôn kính đối với cha mẹ và tầm quan trọng của nhà trường đối với học sinh

- Luyện kĩ năng đọc văn bản biểu cảm và phân tích văn bản nhật dụng, bước đầu biết liên kết khi xây dựng văn bản viết

B Chuẩn bị: GV: Đọc và soạn bài, tích hợp với hệ thống từ láy và từ Hán Việt,

thành ngữ…

HS: Đọc và soạn bài theo các hệ thống câu hỏi Đọc – hiểu văn bản

C Tiến trình lên lớp

1 Bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

2 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bàI

I Đọc và tìm hiểu chung

Gv hd hs cách đọc: Giọng nhỏ nhẹ,

tha thiết, chậm rãi, sâu lắng

GV đọc mẫu 1 đoạn, gọi 2 hs đọc

văn bản

? Trong phần chú thích, em thấy từ

nào là từ Hán Việt? Giải nghĩa từ

Hán Việt đó?

Hs tìm: can đảm

? Văn bản CTMR thuộc kiểu văn

bản nào?

? Theo em, văn bản này có thể chia

làm mấy phần? Nêu ý chính từng

phần?

1 Đọc và tìm hiểu chú thích

Từ Hán Việt: cản đảm

2 Thể loại và bố cục

- Thể loại: Văn bản nhật dụng biểu cảm

- Bố cục: 2 phần:

+ P1: Từ đầu…đầu năm: Tâm trạng của mẹ

và con + Phần 2: Đoạn càn lại: Cảm nghĩ của mẹ

Lop7.net

Trang 2

? Tâm trạng của mẹ và con biểu

hiện vào thời điểm nào? Thời điểm

đó thể hiện tình cảm gì trong cảm

xúc của 2 mẹ con?

? Những chi tiết nào diễn tả cảm xúc

của 2 mẹ con?

Chi tiết: Niềm vui háo hức…uống li

sữa Hôm nay, mẹ không tập

trung…của mẹ

? Tâm trạng của mẹ được biểu hiện

như thế nào?

? Theo em, vì sao người mẹ trằn

trọc, băn khoăn không ngủ được?

? Trong đêm không ngủ ấy, người

mẹ đã làm những gì cho con?

? Qua đó, em thấy người mẹ trong

văn bản là người như thế nào?

? Trong đêm không ngủ ấy, người

mẹ đã sống lại những kỉ niệm quá

khứ nào?

? Nhận xét về cách dùng từ của tác

giả khi diễn tả tâm trạng của mẹ?

Tác dụng của nó?

? Theo dõi phần cuối văn bản và cho

biết: Trong đêm không ngủ mẹ đã

nghĩ về điều gì?

? Trong đoạn cuối xuất hiện thành

ngữ “sai một li đi một dặm” em hiểu

thành ngữ đó như thế nào?

? Câu nói của mẹ “Bước qua cánh

cổng trường…mở ra” em hiểu câu

nói đó như thế nào?

1 Tâm trạng của mẹ và con

- Thời điểm: Trước ngày con vào lớp 1

- Cảm xúc: Hồi hộp, sung sướng, hy vọng

- Tâm trạng con: háo hức, vui sướng, vô tư

- Tâm trạng mẹ: Hồi hộp, trằn trọc không ngủ được, suy nghĩ triền miên

- Mẹ làm nhiều việc cho con: Sắp xếp lại đồ chơi, xem lại đồ dùng học tập của con…

* Mẹ là người quên mình vì con, có đức hy sinh cao quý, tình mẫu tử sâu nặng, đẹp đẽ, tin tưởng vào tương lai của con

- Kỉ niệm sống lại trong lòng mẹ: Hình ảnh

bà ngoại và mái trường xưa

* Nghệ thuật: Sử dụng nhiều từ láy: Rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến…gợi tả cảm xúc vui, nhớ, thương

2 Cảm nghĩ của mẹ

- Mẹ nghĩ về ngày hội khai trường, nghĩ về vai trò, ý nghĩa của gia đình đối với học sinh

- Thành ngữ: “Sai một li, đi một dặm”: Không được phéo sai lầm trong giáo dục vì giáo dục quyết định tương lai đất nước

- Giáo dục có vai trò rất quan trong đối với cuộc đời mỗi con người

III Tổng kết

Trang 3

? Văn bản CTMR mang lại thông điệp

gì cho người đọc?

? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật

của văn bản CTMR?

Gọi 2 hs đọc ghi nhớ sgk

1 ý nghĩa văn bản

- Văn bản thể hiện tâm trạng và cảm nghĩ của người mẹ, bài ca về tình mẫu tử sâu nặng

- Vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi người

2 Nghệ thuật

- Dùng nhật kí tâm tình, sâu lắng

- Dùng từ láy và từ ngữ biểu cảm

* Ghi nhớ: sgk

IV Luyện tập

Gv gợi ý cho hs trả lời câu hỏi sgk

? Em còn biết những bài hát nào về mái

trường và tình mẹ con? Hãy đọc và hát

cho cả lớp nghe?

- Các bài hát về tình mẹ con: Bài học đầu tiên, ru con

- Các bàI hát về mái trường: Đi học, bụi phấn

D Hướng dẫn về nhà

- Sưu tầm một số bài hát về tình mẹ con và mái trường

- Đọc, soạn bài mới: Mẹ tôi

Lop7.net

Trang 4

Giảng: 25/8/2010 Tiết 2

Văn bản: Mẹ tôI

(E A-mi-xi)

- Hình tượng người mẹ cao cả, giàu đức hy sinh và thái độ nghiêm khắc của bố khi con phạm lỗi với mẹ

- Giáo dục tình cảm tôn kính, lễ độ với cha mẹ, có ý thức sửa chữa lỗi lầm khi con phạm lỗi

- Luyện kĩ năng đọc và cảm thụ văn bản biểu cảm

B Chuẩn bị: Gv: Soạn bài, tích hợp văn bản biểu cảm

Hs: Đọc và soạn bài theo các câu hỏi Đọc hiểu văn bản

C Tiến trình lên lớp

1 Bài cũ: Nêu nội dung, ý nghĩa văn bản CTMR? Nhận xét của em về nhân vật

người mẹ trong văn bản?

2 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài

I Đọc và tìm hiểu chung

Gv hd hs cách đọc: Giọng chậm rãi,

tình cảm tha thiết, nghiêm trang

Gv đọc mẫu 1 đoạn, gọi 2 hs đọc văn

bản

? Em cho biết vài nét về tác giả

A-mi-xi?

? Bài văn thuộc kiểu văn bản nào?

* Tác giả: A-mi-xi (1846-1908) là nhà văn ý nổi tiếng với các tác phẩm nghị luận

* Thể loại: Thư từ biểu cảm

II Phân tích văn bản

? Tìm những chi tiết thể hiện thái độ

của bố khi En-ri-cô phạm lỗi với mẹ?

? Qua đó em thấy thái độ của bố như

thế nào khi En-ri-cô phạm lỗi với mẹ?

? Qua đó em thấy bố En-ri-cô là người

như thế nào?

? Tìm những chi tiết làm nổi bật hình

ảnh người mẹ (không hiện lên qua

ngoại hình, hành động mà qua lời kể

1 Thái độ của bố

- Buồn bã, đau khổ, tức giận, thất vọng

* Đó là người bố rất nghiêm khắc, độ lượng, giàu lòng vị tha, bố đã bộc lộ tình cảm tôn trọng mẹ

2 Hình ảnh người mẹ

Trang 5

của bố)?

? Qua đó em thấy mẹ En-ri-cô là người

như thế nào?

? Tâm trạng của En-ri-cô thể hiện như

thế nào khi đọc thư bố?

* Mẹ hết lòng thương yêu con, đau đớn, xót xa vì khuyết điểm của con

* Đó là người mẹ quên mình vì gia đình, con cái, người mẹ giàu đức hy sinh

3 Tâm trạng của En-ri-cô

Xúc động vô cùng, nhận ra lỗi lầm của mình và sửa chữa

? Qua phân tích, em hãy rút ra nội dung

của văn bản?

? Nghệ thuật đặc sắc của văn bản?

Gọi 2 hs đọc ghi nhớ

1 Nội dung

Tình cảm của cha mẹ đối với con cái là thiêng liêng, thật đáng xấu hổ cho những

ai chà đạp lên tình cảm đó

Sử dụng ngôi kể thứ nhất và dùng lối văn biểu cảm

* Ghi nhớ: sgk

IV Luyện tập

1 Chọn một đoạn trong văn bản và đọc thuộc

2 Kể lại một sự việc em lỡ gây ra khiến bố, mẹ phiền lòng

- Chọn một đoạn trong văn bản mà em thích và học thuộc? Vì sao em thích đoạn văn

đó?

- Đọc và soạn bài mới: Cuộc chia tay của những con búp bê

Lop7.net

Trang 6

Giảng: 26/8/2010 Tiết 3

Từ ghép

- Cấu tạo của 2 loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép

- Luyện kĩ năng vận dụng từ ghép vào nói, viết

B Chuẩn bị: Gv: Bảng phụ, tích hợp văn bản miêu tả, văn bản biểu cảm…

Hs: Trả lời các câu hỏi mục I, II và làm các bài tập

2 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bàI

I Các loại từ ghép

Gọi hs đọc các câu sgk

? Trong các từ ghép: bà ngoại, thơm

phức, tiếng nào là tiếng chính, tiếng

nào là tiếng phụ?

? Nhận xét về trật tự các tiếng trong từ

đó?

Hs: tiếng chính đứng trước, tiếng phụ

đứng sau

? Các tiếng trong từ ghép: quần áo,

trầm bổng có phân ra tiếng chính, tiếng

phụ không?

Hs: Không phân ra tiếng chính, tiếng

phụ

? Qua ví dụ, em cho biết có mấy loại từ

ghép? Nêu đặc điểm mỗi loại?

1 Tìm hiểu bài

- Bà ngoại: + bà: tiếng chính + ngoại: tiếng phụ

- Thơm phức: + Thơm: tiếng chính + phức: tiếng phụ

- Quần áo, trầm bổng: Bình đẳng về mặt ngữ pháp, không phân ra tiếng chính, tiếng phụ

2 Bài học: Có 2 loại từ ghép

+ Từ ghép chính phụ + Từ ghép đẳng lập

* Ghi nhớ: sgk

II Nghĩa của từ ghép

? So sánh nghĩa của từ bà ngoại với

nghĩa của bà, nghĩa của từ thơm phức

với thơm có gì khác nhau?

? So sánh nghĩa của từ quần áo với

nghĩa của mỗi tiếng có gì khác nhau?

? Qua tìm hiểu ví dụ, em cho biết từ

ghép có những nghĩa gì?

1 Tìm hiểu bài

- Bà: Nghĩa rộng hơn

- Thơm: Chỉ mùi thơm nói chung

- Quần áo: Nghĩa khái quát

Trang 7

? Qua tìm hiểu ví dụ, em cho biết từ

ghép có những nghĩa gì?

2 Bài học

- Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa Nghĩa của từ ghép C-P hẹp hơn nghĩa tiếng chính

- Từ ghép Đ-L có tính chất hợp nghĩa

* Ghi nhớ: sgk

III Luyện tập Bài tập 1: Xếp các từ ghép đã cho vào bảng phân loại

Từ ghép chính phụ Lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, nhà ăn, cây cỏ, cười nụ

Từ ghép đẳng lập Suy nghĩ, chài lưới, ẩm ướt, đầu đuôi

Bài tập 2, 3: Gv phân nhóm để học sinh làm

- Nắm các loại từ ghép

- Làm các bàI tập 4,5,6,7

- Chuẩn bị bàI mới: Từ láy

Lop7.net

Trang 8

Giảng: 28/8/2010 Tiết 4

Liên kết trong văn bản

- Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết Sự liên kết ấy cần thể hiện trên cả 2 mặt hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa

- Cần vận dụng những kiến thức đã học để bước đầu xây dựng những văn bản có tính liên kết

B Chuẩn bị: Gv: Bảng phụ, soạn bài

Hs: Tìm hiểu các ví dụ sgk và làm các bài tập

I Liên kết và phương tiện liên kết

Gv gọi hs đọc các ví dụ sgk

? Theo em, nếu bố En-ri-cô viết như

vậy thì En-ri-cô đã hiểu ý bố muốn nói

chưa? Vì sao?

? Vậy theo em liên kết là gì?

Gọi hs đọc các ví dụ a,b,c

? Em cho biết do thiếu ý gì mà nó trở

nên khó hiểu?

? Mỗi văn bản có tính liên kết cần có

đIều kiện gì?

1 Tính liên kết của văn bản

Đoạn văn chưa hiểu vì thiếu tính liên kết giữa các câu văn, ý tách bạch

* Liên kết là một tính chất quan trọng nhất làm cho văn bản có nghĩa, dễ hiểu

2 Phương tiện liên kết

- Thiếu cụm từ liên kết: “Còn bây giờ”

* Để văn bản có tính liên kết, cần thống nhất các câu, các đoạn và sử dụng phương tiện liên kết

* Ghi nhớ: sgk

II Luyện tập

Gọi hs đọc các câu

? Sắp xếp đoạn văn theo thứ tự hợp lí để

tạo đoạn văn có tính liên kết?

Gv treo bảng phụ ghi BT3, yêu cầu 1 hs

lên bảng điền vào

Bài tập 1

Thứ tự sắp xếp hợp lí là: 1,4,2,5,3

Bài tập 3

Điền lần lượt theo thứ tự: bà, bà, cháu,

bà, bà, cháu, thế là

Trang 9

Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông ra và nói…

- Nắm liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản

- Chuẩn bị bài mới: Bố cục trong văn bản

Lop7.net

Trang 10

Giảng: 31/8/2010 tuần 2

BàI 2 Tiết 5, 6 Văn bản

Cuộc chia tay của những con búp bê

(Khánh Hoài)

- Tình cảm chân thành, sâu nặng của 2 anh em Thành và Thuỷ trong truyện

- Cảm nhận được nỗi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ không may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh

- Giáo dục lòng nhân ái, biết thông cảm và chia sẻ với nỗi bất hạnh của người khác

- Luyện kĩ năng đọc, cảm thụ và phân tích truyện ngắn giàu tính nhân văn

B Chuẩn bị: Gv: Đọc và soạn bài

Hs: Đọc và soạn bài theo các câu hỏi tìm hiểu văn bản

1 Bài cũ: Nhận xét của em về thái độ của bố En-ri-cô trong văn bản “Mẹ tôi”

I Đọc và tìm hiểu văn bản

Gv hd hs cách đọc: Giọng rõ ràng, cảm

động

Gv đọc mẫu, gọi 2 hs đọc

? Văn bản viết theo phương thức biểu

đạt nào?

? Văn bản là một truyện ngắn kể về sự

việc gì?

? Nhân vật chính trong văn bản là ai?

Truyện được kể theo ngôi kể thứ mấy?

? Xác định bố cục của văn bản? Nêu

nội dung các phần?

* Tác phẩm đạt giải nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em

* Cấu trúc văn bản:

- Phương thức: Tự sự, miêu tả kết hợp biểu cảm

- Kể về cuộc chia tay của 2 anh em khi hạnh phúc gia đình bị tan vỡ

- Nhân vật chính: 2 anh em Thành và Thuỷ

- Ngôi kể thứ nhất

* Bố cục: 3 phần

+ “Từ đầu…hiếu thảo như vậy”: Tâm trạng của 2 anh em và cuộc chia búp bê + “Tiếp…cảnh vật”: Cuộc chia tay với lớp học

+ Còn lại: Cuộc chia tay của 2 anh em

Trang 11

II Phân tích

Gọi hs đọc phần 1

? Những con búp bê có ý nghĩa như thế

nào trong đời sống hàng ngày của 2 anh

em?

? Trong truyện chúng có chia tay thật

không? Vì sao?

? Hình ảnh Thành và Thuỷ hiện lên ntn

khi mẹ ra lệnh chia đồ chơi? Hãy tìm

các chi tiết để thấy 2 anh em rất mực

thương yêu, gần gũi và quan tâm đến

nhau?

Hs tìm các chi tiết: Thành đón Thuỷ

vừa đi vừa trò chuyện vui vẻ, Thuỷ đem

kim ra sân bóng khâu áo cho anh…

? Qua các chi tiết đó, em thấy 2 anh em

có tâm trạng gì?

? Cuộc chia búp bê diễn ra như thế

nào?

? Kết thúc truyện, Thuỷ đã lựa chọn

cách giải quyết như thế nào?

Hs: Để con búp bê Em Nhỏ quàng lên

con Vệ Sĩ để 2 anh em không bao giờ

phải xa nhau

? Chi tiết này cho em suy nghĩ, tình

cảm gì?

? Tại sao khi đến trường, Thuỷ lại bật

khóc?

? Chi tiết nào làm cô giáo bàng hoàng?

Chi tiết nào làm cho em cảm động

nhất? Vì sao?

Hs thảo luận, trả lời: Thuỷ không còn

được đi học nữa, mẹ mưa cho thúng

quà ra chợ ngồi bán

1 Tâm trạng của 2 anh em khi chia búp bê

- Búp bê là đồ chơi thân thiết gắn liền với tuổi thơ của 2 anh em

- Bố mẹ li hôn, 2 anh em xa nhau, búp bê cũng phải chia đôi

- Hình ảnh 2 anh em khi chia đồ chơi + Thuỷ: Run lên bần bật, kinh hoàng, buồn bã và khóc nức nở

+ Thành: cắn chặt môi, nước mắt trào ra

- Tâm trạng của 2 anh em: Buồn bã, đau

đớn và bất lực

- Cuộc chia búp bê: Xúc động, nghẹn ngào, thể hiện lòng vị tha của Thuỷ vừa thương anh, vừa thương búp bê, thà mình chịu thiệt thòi chứ không muốn búp bê xa nhau

2 Cuộc chia tay với lớp học

- Trường học là nơi khắc ghi những kỉ niẹm buồn vui vủa Thuỷ, Thuỷ sắp chia tay với lớp học, Thuỷ không còn được đi học nữa

Lop7.net

Trang 12

bạn thút thít khóc có ý nghĩa gì?

? cảm nhận của em trước cuộc chia tay

đầy nước mắt này?

? Tại sao khi dắt em ra khỏi trường,

Thành lại kinh ngạc…?

Hs: mọi vật vẫn bình thường trong khi

2 anh em phải chịu sự mất mát và đổ

vỡi quá lớn

? Em sẽ làm gì nếu chứng kiến cảnh

chia tay này?

? Tâm trạng của 2 anh em như thế nào

khi chia tay nhau?

? Qua đó, em thấy tình cảm của 2 anh

em thể hiện như thế nào?

? Lời nhắn của Thuỷ với anh trai về

việc không để 2 con búp bê phải xa

nhau có ý nghĩa gì?

và các bạn dành cho Thuỷ

- Cuộc chia tay xúc động, đầy nước mắt

2 Cuộc chia tay giữa 2 anh em

* Thuỷ: Như người mất hồn, mặt tái xanh, lưu luyến không muốn chia tay

* Thành: Khóc nấc lên, mếu máo…

Hai anh em rất mực thương yêu, quan tâm và chia sẻ với nhau

? Viết về những cuộc chia tay, văn bản

toát lên thông điệp gì về quyền trẻ em?

Hs: bảo vệ quyền lợi của trẻ em, không

đẩy trẻ em vào con đường bất hạnh

? Câu chuyện chia tay buồn bã nhưng

vẫn ấm áp tình cảm anh em ruột thịt

Điều đó gợi cho em suy nghĩ gì?

? Bài văn đã sử dụng biện pháp nghệ

thuật đặc sắc nào?

1 Nội dung, ý nghĩa

- Văn bản bàn về quyền sống, quyền hạnh phúc của trẻ em

- Vai trò của gia đình đối với sự phát triển của tuổi thơ

- Vai trò, trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái

- Tình cảm ruột thịt sẽ không mất ngay cả trong buồn khổ Tình anh em vẫn mãi thắm thiết, trong sáng

- Kể chuyện xen lẫn miêu tả và biểu cảm

- Miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc

- Đối thoại linh hoạt, sử dụng ngôi kể thứ nhất

* Ghi nhớ: sgk

3 Hướng dẫn về nhà

- Đọc và tóm tắt truyện/ Đọc và soạn bài mới: Ca dao về tình cảm gia đình

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	376,26 KB