Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 19 - Tiết 91, 92: Bàn về đọc sách

-> Ghi nhớ SGK : -Muoán laøm toát baøi vaên nghò luận về một sự việc, hiện tượng đời sống phải tìm hiểu kĩ đề bài, phân tích sự việc hiện tượng đó để tìm yù, laäp daøn baøi, vieát baøi v[r]

Trang 1

Tuần : 19

(Theo Chu Qu ang Tiềm)

Ngày dạy :

I Mục tiêu bài học: Giúp HS

1 Kiến thức :

-Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách

2 Kỹ năng :

-Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinh động, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm

3 Thái độ :

-Cảm nhận được việc đọc sách

II Chuẩn bị :

Giáo viên : SGK, giáo án, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học

Học sinh : SGK, bài học, bài soạn

III Các họat động trên lớp :

1 Ổn định : sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ : (5’)

-Kiểm tra bài soạn của hs

3.Bài mới :

TG HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG

10’

15’

-Gọi hs đọc chú thích sao và trả

lời câu hỏi

? Tóm tắt sơ lược về tác giả ?

-GV chốt ý chính cho hs ghi bài

-Hướng dẫn hs đọc, đọc mẫu,

gọi hs đọc

-GV nhận xét cách đọc

? Bố cục văn bản chia làm mấy

phần ?

? Bài văn viết theo phương thức

biểu đạt chính nào ?

? Theo dõi đoạn 1 : nêu lên nội

dung gì ?

? Qua lời bàn của tác giả, em

thấy việc đọc sách có ý nghĩa

-Đọc chú thích sao, tóm tắt phần tác giả

-Trích dịch từ sách “Danh nhân

TQ – bàn về niềm vui, nỗi khổ của người đọc sách”

-Đọc theo hướng dẫn của GV

-Giọng đọc khúc chiết, rõ ràng, biết thể hiện giọng điệu lập luận

-3 phần + P1 : “Học vấn …… phát hiện thế giới mới”

+ P2 : “Lịch sử … lực lượng”

+ P3 : Phần còn lại

-Nghị luận

-Đọc thầm đoạn 1

-Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách

-Đọc sách là con đường của học vấn vì :

I Giới thiệu văn bản :

1 Tác giả : Chu Quang Tiềm (1897 – 1986) là nhà sĩ học và lí luận của Trung Quốc

2 Văn bản : Bài viết này là kết quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là lời bàn tâm huyết của người đi trước muốn truyền lại cho thế hệ sau

3 Bố cục : -Khẳng định tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách

-Các khó khăn, nguy hại của việc đọc sách

-Phương pháp đọc sách

II Tìm hiểu văn bản :

1 Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách :

-Đọc sách là con đường

Trang 2

gì ?

? Tác giả đã chỉ ra những lí lẽ

nào để làm rõ ý nghĩa đó ?

? Nhận xét cách lặp luận ở

đây ?

? Để nâng cao học vấn thì bước

đọc sách có ích lợi quan trọng

như thế nào ?

? Quan hệ giữa hai ý nghĩa đó

như thế nào ?

* GV nêu câu hỏi thảo luận

nhóm :

? Nhận xét cách lặp luận (hệ

thống các luận điểm, quan hệ

giữa các luận điểm) ?

? Em đã thấy sách có ý nghĩa

gì, chứng minh một tác phẩm cụ

thể ?

-Theo dõi đoạn 2 :

? Vì sao cần lựa chọn sách mà

đọc ?

? Đọc sách có dễ không ?

? Theo ý kiến của tác giả cần

lựa chọn sách đọc như thế nào ?

? Có nên dành thời gian đọc

sách thường thức không ? Vì

sao ?

+ Sách ghi chép cô đúc và lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tích lũy được

+ Những cuốn sách có giá trị là những cột mốc trên con đường phát triển học thức của nhân loại

+ Sách là kho tàng kinh nghiệm của con người nung nấu, thu lượm suốt mấy nghìn năm

-Lặp luận chặt chẽ, cụ thể và tự nhiên

-Đọc sách là con đường (nâng cao) tích lũy vốn tri thức

-Quan hệ nhân quả

-HS thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi

-HS tự bộc lộ

-Đọc đoạn 2

-Sách nhiều tràn ngập người ta không chuyên sâu

-Sách nhiều khiến người đọc khó lựa chọn  lãng phí thời gian và sức lực với những cuốn sách không thật có ích

-Lựa chọn sách : + Chọn cho tinh, đọc kĩ có lợi cho mình

+ Cần đọc kĩ các cuốn sách, tài liệu cơ bản thuộc lĩnh vực chuyên môn

-HS thảo luận trả lời

-Không thể xem thường đọc sách thường thức vì : Tác giả đã khẳng định thật đúng : “Trên đường đời không có học vấn nào

quan trọng của học vấn vì : +Sách ghi chép cô đúc và lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tìm tòi, tích lũy được

+Những cuốn sách có giá trị có thể xem là những cột mốc trên con đường học thức của nhân loại

+Sách là kho tàng kinh nghiệm của con người nung nấu, thu lượm suốt mấy nghìn năm

-Đọc sách là con đường tích lũy nâng cao vốn tri thức

2 Phương pháp đọc sách : a) Cách lựa chọn :

-Sách nhiều tràn ngập

 người ta không chuyên sâu

-Sách nhiều khiến người đọc khó lựa chọn

 lãng phí thời gian và sức lực với những cuốn sách không thật có ích

-Lựa chọn sách : +Chọn cho tinh, đọc kĩ có lợi cho mình

+Cần đọc kĩ các cuốn sách, tài liệu cơ bản thuộc lĩnh vực chuyên môn

Trang 3

5’

-Theo dõi đoạn cuối :

? Tác giả hướng dẫn cách đọc

sách như thế nào ? Em rút ra

được những cách đọc sách tốt

nhất nào ?

? Tác giả đưa ra cách đọc sách

có phải chỉ để đọc mà còn học

làm người, em có đồng ý

không? Vì sao ?

? Nhận xét các nguyên nhân cơ

bản tạo nên tính thuyết phục,

sức hấp dẫn cao của văn bản ?

? Từ đó em rút ra được bài học

nào từ văn bản này ?

-Gọi hs đọc ghi nhớ

-Hướng dẫn hs luyện tập

-Phát biểu điều mà em thấm

thiết nhất khi đọc bài “Bàn về

đọc sách”

là cô lập, tách rời các học vấn khác, vì thế không biết rộng thì không thể chuyên, không thông thái thì không thể nắm gọn”

-HS đọc đoạn cuối

-HS tóm tắt đoạn văn

 Đọc sách vừa học tập tri thức, còn là chuyện rèn luyện tính cách, chuyện học làm người

-Nhận xét

-Lí lẽ thấu tình đạt lí

-Ngôn ngữ yên bác của người nghiên cứu tích lũy

-Bố cục chặt chẽ hợp lý, ý kiến dẫn dắt tự nhiên

-Cách viết giàu hình ảnh, có tính thuyết phục, sức hấp dẫn cao

-HS tự bộc lộ

-Đọc sách cần chuyện sâu, nhưng cần cả đọc rộng, có hiểu rộng nhiều lĩnh vực mới hiểu sâu một lĩnh vực

-Đọc ghi nhớ

-HS tự phát biểu cảm nghĩ của mình

b) Cách đọc sách : -Đọc : vừa đọc, vừa nghĩ -Đọc có kế hoạch, có hệ thống

 Đọc sách vừa học tập tri thức mà còn rèn luyện tính cách, chuyện học làm người

III Tổng kết : (ghi phần ghi nhớ SGK)

IV Luyện tập :

HS tự bộc lộ

4 Củng cố : (4’) Đọc lại đoạn cuối

5 Dặn dò : (1’)

-Học thuộc bài

-Chuẩn bị bài mới : Khởi nghĩa

Trang 4

Tuần : 19

Ngày dạy :

1 Kiến thức :

-Nhận biết khởi ngữ để không bị nhầm lẫn với chủ ngữ của câu và không coi khởi ngữ là “bổ ngữ đảo”

2 Kỹ năng :

-Nhận biết vai trò của khởi ngữ là nêu đề tài của câu chứa nó (câu hỏi thăm dò : Cái gì là đối tượng được nói đến trong câu này ?)

3 Thái độ :

-Sử dụng khởi ngữ tốt nhờ biết vai trò của nó trong câu và ngữ pháp Tiếng Việt cho phép dùng nó

ở đầu câu

Học sinh : SGK, bài học, bài tập

2.Kiểm tra bài cũ :

-Kiểm tra bài tập ở nhà của hs

3.Bài mới :

20’ -Gọi hs đọc VD SGK, ghi lại các

từ in đậm lên bảng, nêu câu hỏi:

-Phân biệt các từ in nghiêng với

chủ ngữ trong những câu sau về

vị trí trong câu và quan hệ với vị

ngữ

-Trước các từ ngữ in đậm nói

trên, có (hoặc có thể thêm)

những quan hệ từ nào ?

-Vậy các từ ngữ đứng trước chủ

ngữ ta gọi là gì ?

-Hiểu thế nào là khởi ngữ ? Vai

trò của nó trong câu ?

-Đặc điểm của khởi ngữ về cấu

-Đọc các ví dụ SGK và trả lời các câu hỏi :

-Xác định chủ ngữ : a).Từ anh thứ hai  chủ ngữ

b).Tôi  chủ ngữ

c).Chúng ta  chủ ngữ

-Phân biệt các từ ngữ in đậm với chủ ngữ

+Về vị trí : Các từ ngữ in đậm đứng trước chủ ngữ

+Về quan hệ với vị ngữ : Các từ

in đậm không có quan hệ chủ –

vị với vị ngữ

-Những quan hệ từ : về, đối, với

-Ta gọi là khởi ngữ

I Đặc điểm và vai trò của khởi ngữ trong câu :

-Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu

-Trước khởi ngữ thường có thể thêm các quan hệ từ như : về, đối, với

Trang 5

tạo ?

-GV hướng dẫn hs làm các bài

tập SGK

1).Tìm khởi ngữ trong các đoạn

trích sau :

2).Hãy viết lại các câu sau đây

bằng cách chuyển phần in đậm

thành khởi ngữ (có thể thêm trợ

từ thì)

-Đọc ghi nhớ

-Đọc và trả lời câu hỏi SGK II Luyện tập :

* Bài tập 1 : Khởi ngữ trong các đoạn trích sau :

a).Điều này

b).Đối với chúng mình c).Một mình

d).Làm khí tượng

e).Đối với cháu

* Bài tập 2 : Chuyển phần được in đậm thành khởi ngữ a).Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm

b).Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng giải thì tôi chưa giải được

4 Củng cố : Nhắc lại ghi nhớ (4’)

5 Dặn dò : (1’)

-Học thuộc bài, xem lại các bài tập

-Chuẩn bị bài mới : “Phép phân tích và tổng hợp”

Ngày dạy :

1 Kiến thức :

-Chỉ ra được đặc điểm của phép phân tích và tổng hợp

2 Kỹ năng :

-Hiểu và biết vận dụng các thao tác phân tích, tổng hợp trong làm bài văn nghị luận

3 Thái độ :

-Thái độ học nghiêm túc

-Khi làm bài văn chứng minh em thường triển khai luận điểm theo một cấu trúc như thế nào ?

3.Bài mới :

Trang 6

20’ -Gọi hs đọc văn bản và hướng

dẫn trả lời câu hỏi (Trang phục)

SGK

* MR : Tổng hợp là gì ?

Tổng hợp là một phương pháp tư

duy ngược lại với phân tích Nó

đem các bộ phận, các đặc điểm

của một sự vật đã được phân

tích riêng mà liên hệ lại với

nhau để nêu ra nhận định chung

về sự vật ấy

-Ở đoạn mở đầu bài viết nêu ra

một loạt dẫn chứng về cách ăn

mặc để rút ra nhận xét về vấn

đề gì ?

-Bài văn đã nêu ra những hiện

tượng gì về trang phục ? Mỗi

hiện tượng nêu lên một nguyên

tắc nào trong cách ăn mặc của

con người ?

-Tác giả đã dùng phép lập luận

nào để rút ra hai luận điểm đó ?

-Qua tìm hiểu đoạn văn, cho

biết thế nào là phép phân tích ?

-Gọi hs đọc ghi nhớ chấm 2

-Từ tổng hợp qui tắc ăn mặc nói

trên, bài viết đã mở rộng sang

vấn đề ăn mặc đẹp như thế

nào ?

-Nêu các điều kiện qui định cái

đẹp của trang phục như thế

nào ?

-Sau khi đã nêu một số biểu

hiện của “Những qui tắc ngầm”

về trang phục, bài viết đã dùng

phép lập luận gì để chốt lại vấn

-Đọc và trả lời câu hỏi

* Nên hiểu : -Phương pháp phân tích là gì ? +Là đem một hiện tượng, sự vật, một khái niệm mà phân chia các bộ phận tạo thành nhằm tìm ra các tính chất, đặc điểm bản chất của chúng cùng mối quan hệ qua lại của chúng với nhau Đó là sản phẩm phân tích

-Nêu lên vấn đề văn hóa trong trang phục, vấn đề các qui tắc ngầm của văn hóa buộc mọi người phải tuân theo

-Có 3 hiện tượng -Hiện tượng ăn mặc không đồng bộ

-Nêu vấn đề ăn mặc phải chỉnh tề, đồng bộ

-Hiện tượng ăn mặc phải phù hợp với hoàn cảnh chung (cộng đồng) và hoàn cảnh riêng (công việc, sinh hoạt)

-Ăn mặc phù hợp với đạo đức : giản dị, hòa mình với cộng đồng

-Tác giả tách ra từng trường hợp để cho ta thấy “qui luật ngầm của văn hóa” chi phối cách ăn mặc

-Đọc ghi nhớ (chấm 2)

-Trang phục phải phù hợp với văn hóa, đặc điểm môi trường, đẹp

-Tổng hợp để chốt lại vấn đề

-Lập luận tổng hợp thường đặt

I.Tìm hiểu phép lập luận, phân tích, tổng hợp :

-Phân tích là phép lập luận trình bày từng bộ phận, phương diện của một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật, hiện tượng

Trang 7

đề ? Phép lập luận này thường

được đặt ở vị trí nào trong bài

văn ?

-Từ đó ta hiểu thế nào là tổng

hợp ?

-Gọi hs đọc ghi nhớ chấm 3

-Để làm rõ ý nghĩa của một sự

vật, hiện tượng nào đó người ta

thường chú ý điều gì ?

-Hướng dẫn hs làm bài tập

1).Tác giả đã phân tích như thế

nào để làm sáng tỏ luận điểm :

“Học vấn không chỉ là việc đọc

sách, nhưng đọc sách vẫn là một

con đường quan trọng của học

vấn”

2).Tác giả đã phân tích những lí

do phải chọn sách để đọc như

thế nào ?

vị trí ở cuối đoạn hay cuối bài, ở phần kết luận của một phần hoặc toàn bộ văn bản

-Đọc ghi nhớ (chấm 3)

-Đọc ghi nhớ

-Tổng hợp là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều đã phân tích

 Để làm rõ ý nghĩa của một sự vật, hiện tượng nào đó người ta thường dùng phép phân tích và tổng hợp -Phân tích là phép lập luận trình bày từng bộ phận, phương diện của một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật, hiện tượng Để phân tích nội dung của sự vật, hiện tượng, người ta có thể vận dụng các biện pháp nêu giả thuyết, so sánh, đối chiếu, … và cả phép lập luận, giải thích, chứng minh

-Tổng hợp là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều đã phân tích Không cóphân tích thì không có tổng hợp, lập luận tổng hợp thường đặt ở cuối đoạn hay cuối bài ở phần kết luận của phần hoặc toàn bộ văn bản

II Luyện tập : 1) Phân tích ý : “Đọc sách là một con đường quan trọng của học vấn” :

+ Học vấn là của nhân loại + Học vấn là của nhân loại

do sách lưu truyền lại mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tìm tòi, tích lũy được

+ Sách là kho tàng kinh nghiệm của con người, thu lượm được suốt mấy nghìn năm qua

2) Phân tích lí do phải chọn

Trang 8

3).Tác giả đã phân tích tầm

quan trọng của cách đọc sách

như thế nào ?

4).Qua đó em hiểu phân tích có

vai trò như thế nào trong lập

luận ?

sách mà đọc : -Do sách nhiều, chất lượng khác nhau cho nên phải chọn sách tốt mà đọc mới có ích

-Do sức người có hạn, không chọn sách thì lãng phí sức mình

-Sách có loại chuyên môn, có loại thường thức, chúng liên quan nhau, nhà chuyên môn cũng cần đọc sách thường thức

3) Phân tích tầm quan trọng của cách đọc sách : -Không đọc thì không có điểm xuất phát cao

-Đọc là con đường ngắn nhất để tiếp cận tri thức -Không chọn lọc sách thì đời người ngắn ngủi, không đọc xuể, đọc không có hiệu quả

-Đọc ít mà kĩ quan trọng hơn đọc nhiều mà qua loa, không lợi ích gì

4) Phương pháp phân tích rất cần thiết trong lập luận

vì có qua sự phân tích lợi – hại, đúng – sai, thì các kết luận rút ra mới có sức thuyết phục

4 Củng cố : Nhắc lại ghi nhớ (4’)

5 Dặn dò : (1’)

-Học thuộc ghi nhớ

-Chuẩn bị bài mới : Luyện tập phân tích và tổng hợp

Trang 9

Tuần : 19

Tiết chương trình : 95 LUYỆN TẬP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP

Ngày dạy :

1 Kiến thức :

-Hiểu và biết vận dụng các thao tác phân tích và tổng hợp trong làm văn nghị luận

2 Kỹ năng :

-Giúp hs có kĩ năng phân tích và tổng hợp trong lập luận

3 Thái độ :

-Hứng thú học tập

-Thế nào là phân tích tổng hợp ? Cho ví dụ

3.Bài mới :

10’

-Gọi hs đọc và nhận dạng đánh

giá

1).Cho biết tác giả đã vận dụng

phép lập luận nào và vận dụng

như thế nào ?

-Gọi hs đọc đoạn b và chỉ ra

trình tự phân tích

2).Hiện nay có một số hs học

qua loa, đối phó, không học thật

sự Em hãy phân tích bản chất

của lối học đối phó để nêu lên

những tác hại của nó ?

-Đọc đoạn văn a và thảo luận nhóm chỉ ra trình tự phân tích đoạn văn

-Đọc và chỉ ra trình tự phân tích

-Đọc và phân tích lối học đối phó và nêu tác dụng

-HS thảo luận, giải thích hiện tượng, phân tích

* Bài tập 1 : Chỉ ra trình tự phân tích của đoạn văn : a).Từ “cái hay cả hồn lẫn xác, hay cả bài”, tác giả chỉ

ra từng cái hay hợp thành cái hay cả bài

+Cái hay ở các điệu xanh +Ở những cử động

+Ở các vần thơ

+Ở các chữ không non ép b).Trình tự phân tích : -Đoạn nhỏ mở đầu, nêu các quan niệm mấu chốt của sự thành đạt

-Đoạn nhỏ tiếp theo phân tích từng quan niệm, đúng sai như thế nào và kết lại ở việc phân tích bản thân chủ quan của mọi người

* Bài tập 2 : Phân tích thực chất của lối học đối phó -Học đối phó là học không lấy việc học làm mục đích, xem việc học là việc phụ -Học đối phó là việc học bị

Trang 10

10’

3).Em hãy phân tích các lí do

khiến mọi người phải đọc sách

(dựa vào văn bản về cách đọc

sách) – Chu Quang Tiêm

4).Hãy viết đoạn văn tổng hợp

những điều đã phân tích trong

bài “Bàn về cách đọc sách”

-HS thảo luận đưa ra kết luận

-HS tự viết đoạn văn tổng kết ở cuối bài

động, không chủ động, cốt đối phó với sự đòi hỏi của thầy cô, của thi cử

-Do học bị động nên không thấy hứng thú, mà đã không hứng thú thì chán học, hiệu quả thấp

-Học đối phó là học hình thức, không đi sâu vào thực chất kiến thức của bài học -Học đối phó thì dù có bằng cấp nhưng đầu óc vẫn rỗng tuếch

* Bài tập 3 : Phân tích các lí

do bắt buộc mọi người phải đọc sách

-Sách vở đúc kết tri thức của nhân loại đã tích lũy từ xưa đến nay

-Muốn tiến bộ, phát triển thì phải đọc sách để tiếp thu tri thức, kinh nghiệm -Đọc sách không cần nhiều mà cần đọc kĩ, hiểu sâu, quyển nào nắm chắc được quyển đó, như thế mới có ích

-Bên cạnh đọc sách chuyên sâu phục vụ ngành nghề, còn cần phải đọc rộng, kiến thức rộng giúp hiểu các vấn đề chuyên môn tốt hơn

* Bài tập 4 : Tổng hợp những điều đã phân tích về việc đọc sách

-Tóm lại, muốn đọc sách có hiệu quả phải chọn những sách quan trọng nhất mà đọc kĩ, đồng thời cũng chú trọng đọc rộng thích đáng, để hổ trợ cho việc nghiên cứu chuyên sâu

4 Củng cố : (2’) Xem lại các bài tập đã làm trên lớp

5 Dặn dò : (1’) Chuẩn bị bài mới : Tiếng nói của văn nghệ

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	113,94 KB