Mục tiêu cần đạt: Gióp häc sinh: - Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn b¶n nghÞ luËn.. - Rèn luyện tư duy, năng lực biểu đạt những quan niệm, tư tưởng, t[r]
Trang 1Học kì II.
Tuần 19: Bài 18
Kết quả cần đạt:
- Hiểu thế nào là tục ngữ Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật( Kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ trong bài học Học thuộc những câu tục ngữ đó
- Nắm '23 yêu cầu và cách 2 tầm ca dao, tục ngữ địa & 27
- Hiểu rõ nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản nghị luận
Ngày soạn: 12/1/2007 Ngày giảng: 15/1/2007
lao động sản xuất
A Phần chuẩn bị:
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Hiểu sơ 23 thế nào là tục ngữ Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật( Kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ trong bài học
- Giáo dục học sinh biết trân trọng những kinh nghiệm '23 đúc kết trong tục ngữ
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
- Đọc bài, nghiên cứu tài liệu
- Soạn giáo án
2 Học sinh:
- Xem ,2L nội dung bài
B Phần thể hiện khi lên lớp:
I Kiểm tra bài cũ:
- Không kiểm tra
II Bài mới:
Giới thiệu bài:(1’)Tục ngữ là một thể loại văn học dân gian Nó
'23 ví 2 là kho báu kinh nghiệm trí tuệ dân gian, là “Túi khôn dân gian
Trang 2vô tận” Tục ngữ có nhiều chủ đề Tiết học này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
về những câu tục ngữ có chủ đề thiên nhiên và lao động sản xuất
Hoạt động của gv - hs Nội dung cần đạt
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Em hiểu 2 thế nào về tục
ngữ?
Có thể chia 8 câu trong bài
thành mấy nhóm? Mỗi nhóm
gồnm những câu nào?
Câu tục ngữ gồm mấy vế? Mỗi
vế nêu lên những nhận xét gì về
thời gian?
Nhận xét đó '23 nêu rõ thông
qua những hình ảnh nào?
Tác giả dân gian đã sử dụng thủ
pháp nghệ thuật nào ở đây? Tác
dụng?
Tại sao tác giả lại chọn để nhận
xét về thời gian ở tháng 5 và
tháng 10?
0 2 vậy ngoài phép nói quá thì
câu tục ngữ còn sử dụng phép tu
từ nào? Tác dụng?
Bài học '23 rút ra từ ý nghĩa
câu tục ngữ này là gì?
Trong thực tế bài học đó '23
áp dụng 2 thế nào?
Giải nghĩa từ “Mau” và
I Đọc và tìm hiểu chung:(5 ’ )
1 Khái niệm về tục ngữ:
=> Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, 29 có vần điệu và hình ảnh của 29 bình dân để đúc kết kinh nghiệm cuộc sống
2 Phân nhóm:
- Câu 1,2,3,4 nói về thiên nhiên
- Câu 5,6,7,8 nói về lao động sản xuất
II Phân tích:
1 Những câu tục ngữ nói về thien nhiên:
* Câu 1: Đêm tháng … Ngày… đã tối
- Tháng 5 đêm ngắn, tháng 10 ngày ngắn
-> Y 2 nằm đã sáng, 2 29 đã tối
- Nói quá Nhấn mạnh đặc điểm ngắng của đêm tháng 5 và ngày tháng
10 Đồng thời gây ấn 23 độc đáo, khó quên
- Đây là những tháng cao điểm của nghề nông Tháng 5 thuộc mùa hạ, tháng 10 thụôc mùa đông Từ đó có thể thấy rõ ở 2L ta vào mùa đông thì ngày ngắn đêm dài, vào mùa hạ thì ngày dài đêm ngắn
- Phép đối Làm nổi bật sự trái 23 tính chất đêm và ngày giữa mùa hạ và mùa đông Dễ nói, dễ nhớ
=> Có ý thức chủ động để nhìn nhận,
sử dụng thời gian hợp lí vào những thời điểm khác nhau trong một năm
- Lịch làm việc mùa hạ khác mùa
đông Chủ động trong giao thông đi lại nhất là đi xa
Trang 3?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
“Vắng”?
Phép tu từ '23 sử dụng ở câu
tục ngữ? Tác dụng?
0 2 vậy ý nghĩa của câu tục
ngữ này là gì?
Tác giả dân gian giúp chúng ta
có kinh nghiệm nào về thiên
nhiên?
Ráng mỡ gà?
Có nhà thì giữ?
Nếu diễn đạt đầy đủ, câu tục
ngữ này có nội dung 2 thế
nào?
Câu tục ngữ đã bị 23 bỏ một
số thành phần của câu để rút
gọn Điều đó có tác dụng gì?
Còn câu tục ngữ nào '23 đúc
kết kinh nghiệm này?
Câu tục ngữ kể ra hiện 23
nào? Hiện 23 đó báo hiệu
điều gì xảy ra?
Tại sao từ hiện 23 đó tác giả
dân gian cho rằng sắp có lụt?
Câu tục ngữ còn có một dị bản
nữa đó là dị bản nào?
Kinh nghiệm đúc rút từ câu tục
ngữ này là gì?
* Câu 2: Mau sao thì nắng, vắng sao thì 2
- Mau: Dày, nhiều
- Vắng: ít hoặc không có
- Phép đối Nhấn mạnh sự khác biệt
về sao sẽ dẫn đến sự khác biệt về 2
và nắng
- Sao dày thì nắng, sao 2 thì 2" Tuy nhiêm không phải lúc nào cũng
đúng 2 vậy)
=> Giúp con 29 có ý thức nhìn sao
để dự đoán thời tiết, sắp xếp công việc
* Câu 3: Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ
- Ráng: sắc màu phía chân trời do mặt trời chiếu vào mây mà thành
- Ráng mỡ gà: sắc vàng màu mỡ gà xuất hiện ở phía chân trời
- Nhà: nhà ở của con 29
- Giữ: trông coi, bảo vệ
-> trông coi bảo vệ nhà ở của mình
- Khi chân trời xuất hiện màu vàng
2 mỡ gà, ai có nhà thì phải lo giữ gìn, bảo vệ
- Câu rút gọn Nhấn mạnh vào nội dung chính, thông tin nhanh, dễ nhớ Kinh nghiệm '23 đúc rút từ hiện
23 này sẽ mang ý nghĩa chung cho mọi 29
- Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão
Câu 4: Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt
( mùa lũ ở 2L ta 29 xảy ra vào tháng 7,8 âm lịch)
- Kiến là loại côn trùng rất nhạy cảm với thời tiết nhờ cơ thể của kiến có những tế bào cảm biến chuyên biệt Khi trời chuẩn bị có những đợt 2
to kéo dài hay lũ lụt, kiế sẽ từ trong
tổ kéo ra hàng đàn di chuyển lên cao
để tránh 2 lũ lụt và lợi dụng đất mền sau 2 làm tổ mới
Trang 4?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Câu tục ngữ có mấy vế? Đó là
những vế nào?
Hãy giải nghĩa về tấc đất?
Tấc vàng?
Kinh nghiệm nào '23 đúc kết
từ câu này?
Em có nhận xét gì về hình thức
câu tục ngữ?( Cấu trúc câu) Tác
dụng?
Qua câu tục ngữ, tác giả dân
gian muốn giáo dục chúng ta
điều gì?
Câu tục ngữ còn phê phán hiện
23 nào?
Dựa vào chú thích em hãy
chuyển lời câu tục ngữ sang
tiếng việt?
ở câu tục ngữ này các từ nhất,
nhị, tam có tác dụng gì?
Câu tục ngữ có thể áp dụng mọi
nơi '23 không?
Câu tục ngữ muốn khuyên
chúng ta điều gì?
Câu tục ngữ đề cập đến vấn đề
nào?
Các yếu tố đó có vai trò '23
sắp xếp theo thứ tự ra sao?
Kinh nghiệm '23 đúc rút từ
câu tục ngữ này là gì?
Tìm những câu tục ngữ gần gũi
với kinh nghiệm này?
Bài học kinh nghiệm '23 rút ra
ở đây?
- Tháng bảy kiến đàn, đại hàn hồng thuỷ
=> Thấy kiến ra nhiều vào tháng 7 thì
sẽ còn lụt
2 Tục ngữ nói về lao động sản xuất:(14’)
* Câu 5: Tấc đất, tấc vàng
- 2 vế: tấc đất/ tấc vàng
- Tấc là đơn vị đo 29 trong dân gian bằng 1/10 2L mộc(0,0425m)
- Đất: đất đai trồng trọt, chăn nuôi-> tấc đất mảnh đất rất nhỏ
- Vàng: kim loại quý 29 '23 đo bằng cân tiểu li
Tấc vàng: một 23 vàng rất lớn
- Đất quý hơn vàng
- Câu rút gọn Nêu bật giá trị của đất, thông tin nhanh tới 29 đọc, 29 nghe
=> Đất đai có giá trị rất lớn trong đời sống lao động nên phải biết quý trọng
và sử dụng có hiệu quả
- Lãng phí đất
* Câu 6: Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền
- Thứ nhất nuôi cá, thứ nhì làm 29 thứ ba làm ruộng
- Xác định thứ tự lợi ích của các nghề: Cá, 29 ruộng
- Không, chỉ đúng với nơi nào làm tốt cả ba nghề
=> Biết khai thác tốt hoàn cảnh, điều kiện tự nhiên để tạo ra của cải vật chất
* Câu 7: Nhất 2L nhì phân, tam cần, tứ giống
- 02L phân, cần, giống
- Nghề trồng lúa cần đủ 4 yếu tố 2L phân, cần, giống trong đó yếu
tố quan trọng hàng đầu là 2L
Trang 5?
?
H
Thì và thục?
ý nghĩa của câu tục ngữ?
Em có nhận xét gì về hình thức
của câu tục ngữ? Tác dụng?
Qua đó câu tục ngữ đúc rút kinh
nghiệm gì?
Kinh nghiệm này đi vào thực tế
nông nghiệp 2L ta 2 thế
nào?
Các câu tục ngữ trên có đặc
điểm chung nào về nghệ thuật?
Thông qua hình thức đó, các
câu tục ngữ đó mang ý nghĩa
gì?
Đọc phần đọc thêm
- 029 đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân
=> Nghề làm ruộng cần đủ 4 yếu tố: 2L phân, cần, giống thì lúa tốt, mùa màng bội thu
* Câu 8: Nhất thì, nhì thục
- Thì: thời vụ thích hợp cho việc trồng trọt từng loại cây
- Thục: cày đi bừa lại để có đất tốt, thuận lợi cho sự phát triển của các loại cây trồng
- Thứ nhất là thời vụ, thứ nhì là đất canh tác
- Câu rút gọn, các vế đối xứng Nhấn mạnh 2 yếu tố thì và thục, dễ nói, dễ nghe, dễ nhớ
=> Trồng trọt phải đảm bảo 2 yếu tố: thời vụ và đất đai, trong đó thơì vụ là quan trọng hàng đầu
- Lịch gieo cấy đúng thời vụ, cải tạo
đất sau mỗi vụ( cày, bừa, bón phân, giữ 2L)
III Tổng kết:(5 ’ )
- Ngắn gọn, có vần Các vế 29
đối xứng Lập luận chặt chẽ, giàu hình ảnh
- Ghi nhớ: SGK
IV Luyện tập:(3 ’)
- HS đọc
III F%/ dẫn học sinh học và làm bài ở nhà:(2 ’ )
- Học thuộc lòng các câu tục ngữ
- I2 tầm các câu tục ngữ
- Chuẩn bị: tục ngữ về con 29 và xã hội
- Tiết sau: Y 27 trình địa & 27 phần văn và tập làm văn
Trang 6Ngày soạn: 13/1/2007 Ngày giảng:
16/1/2007
Ngữ văn: Tiết 74: Chương trình địa phương
( Phần Văn và tập làm văn)
A Phần chuẩn bị:
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Biết 2 tầm ca dao, tục ngữ theo chủ đề và -2L đầu biết chọn lọc, sắp xếp, tìm hiểu ý nghĩa của chúng
- Tăng thêm hiểu biết và tình cảm gắn bó với địa & 27 quê 27 mình
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
- Đọc bài, nghiên cứu tài liệu
- Soạn giáo án
2 Học sinh:
- Chuẩn bị bài theo 2L dẫn SGK
B Phần thể hiện khi lên lớp:
I Kiểm tra bài cũ:
- Không kiểm tra
II Bài mới:
Giới thiệu bài:(1’)Tiết học ,2L các em đã tìm hiểu 27 trình
điạ & 27 phần tiếng việt Tiết học hôm nay ta đi tìm hiểu về phần văn và tập làm văn
G
?
?
Nêu rõ yêu cầu nhiệm vụ để học
sinh 2 tầm?
Đối 23 2 tầm là gì?
Nhắc lại khái niệm về ca dao, dân
ca và tục ngữ?
I Nội dung thực hiện:(7 ’)
- I2 tầm: những câu ca dao, tục ngữ '23 2 hành ở địa & 27
- Những câu tục ngữ, dân ca nói về quê 27 Mai Sơn- Sơn La( Mang tên riêng địa & 27 nói về sự vật,
di tích, thắng cảnh, sự tích, từ ngữ
địa & 27 )
- Mỗi HS 2 tầm 2 câu
II FL/ pháp thực hiện:
1 Xác định đối FO/ F tầm:(21 ’)
- Là những câu ca dao, dân ca, tục ngữ…
- Là những sáng tác dân gian, thuộc thể loại trữ tình Dân ca là những sáng tác kết hợp giữa lời và nhạc,
Trang 7?
?
?
Tục ngữ?
Theo em hiểu thế nào là một câu
ca dao?
Có thể 2 tầm bằng những cách
nào?
Có '23 những câu ca dao tực
ngữ ta làm gì?
29 '23 viết theo những làn
điệu nhất định Ca dao(gọi là phong dao) là phần lời của dân ca Ca dao gồm cả những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung Theo cách hiểu này ca dao chính là thơ trữ tình dân gian
- Về hình thức: Ngắn gọn, hàm xúc, kết câu bền vững mỗi câu tục ngữ là một câu nói diễn đạt trọn vẹn một
ý Tục ngữ 29 sử dụng lối nói giàu hình ảnh, có vần, có nhịp Về nội dung thể hiện kinh nghiệm của nhân dân về thiên nhiên, lao động sản xuất, về con 29 và xã hội Tục ngữ: 2 nghĩa nghĩa đen…
- Các dị bản đều '23 tính là một câu ca dao
- I2 tầm ca dao tục ngữ '23 2 hành ở địa & 27
2 Cách F tầm:(15 ’)
- Có thể hỏi, 29 địa & 27 29 già cả, nghệ nhân…
- Tìm trong sách báo, bộ 2 tầm lớn về tục ngữ, cao dao
- Ghi lại ngững câu ca dao, tục ngữ
đã 2 tầm '23 vào sổ tay
- Phân loại ca dao, dân ca
- Các câu cùng loại thì sắp xếp theo trật tự A, B, C của chữ cái đầu câu
III F%/ dẫn học sinh học và làm bài ở nhà:(1 ’)
- Làm bài tập chuẩn bị cho tiết 27 trình địa & 27 tuần 34
- Chuẩn bị: tục ngữ về con 29 và xã hội
Ngày soạn: 13/1/2007 Ngày giảng:
16/1/2007
nghị luận
Trang 8A Phần chuẩn bị:
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Hiểu '23 nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản nghị luận
- Rèn luyện 2 duy, năng lực biểu đạt những quan niệm, 2 2b trình bày một vấn đề
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
- Đọc bài, nghiên cứu tài liệu
- Soạn giáo án
2 Học sinh:
- Chuẩn bị bài theo 2L dẫn SGK
B Phần thể hiện khi lên lớp:
I Kiểm tra bài cũ:
- Không kiểm tra
II Bài mới:
Giới thiệu bài:(1’)Văn bản nghị luận là một trong những văn bản
quan trọng nhất trong đời sống xã hội con 29 Để giúp các em -2L đầu hiểu thế nào là văn bản nghị luận ta đi nghiên cứu bài hôm nay
?
?
?
Trong đời sống em có 29 gặp
các vấn đề và câu hỏi 2 thế này
không?
Gặp các vấn đề và loại câu hỏi đó
em có thể trả lời bằng các kiểu
văn bản đã học 2 kể chuyện,
miêu tả, biểu cảm không? Vì
sao?
Để giải quyết những câu hỏi 2
I Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận:
1 Nhu cầu nghị luận:(12 ’ )
- ? Vì sao em đi học? Hoặc em đi học để làm gì?
- Vì sao con 29 cần phải có bạn bè?
- Theo em thế nào là sống đẹp? Trẻ em hút thuốc lá tốt hay xấu, lợi hay hại?
HS trả lời
- Không mà phải trả lời bằng lí lẽ,
sử dụng khái niệm thì mới trả lời '23
Ví dụ: Con 29 không thể thiếu tình bạn Vậy “bạn”là gì? không thể kể về một 29 bạn cụ thể mà giải quyết vấn đề Cũng 2 vậy nói hút thuốc có hại, rồi kể một câu chuyện một 29 bị ho lao… thì không thuyết phục '23 những 29 đang hút
Trang 9H
?
?
?
?
?
thế trên báo chí, qua truyền
thanh, truyền hình em 29 gặp
những kiểu văn bản nào? Kể tên
một vài văn bản nghị luận mà em
biết?
Giảng
Đọc văn bản
Bác Hồ viết văn bản này nhằm
mục đích gì?( Nói với ai? Nói về
cái gì?)
Để thực hiện '23 mục đích ấy
bài viết đã '2 ra ý kiến nào?
Những ý kiến ấy '23 diễn đạt
thành những luận điểm nào?
Trong những câu văn nào?
Để ý kiến có sức thuyết phục, bài
viết đã '2 ra những lí lẽ nào?
Hãy liệt kê những lí lẽ ấy?
029 dân phải có điều kiện gì để
tham gia xây dựng 2L nhà?
- Văn bản nghị luận:
- Ví dụ tinh thần yêu 2L của nhần dân ta (Hồ Chí Minh) Sự giàu
đẹp của tiếng việt (Đặng Thai Mai) Các bài xã luận , bình luận, phát biểu ý kiến trên báo chí
2 Thế nào là văn bản nghị luận:(30 ’)
* Văn bản: Chống nạn thất học
- Mục đích: Xác lập cho mọi 29
2 2b chống nạn thất học, từ đó kêu goị mọi 29 tích cực đóng góp vào phong trào “Diệt giặc dốt” (Mục đích này '23 nói rõ ở nhan
đề)
- Các luận điểm:
+ Luận điểm 1: Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này là nâng cao dân trí + Luận điểm 2: “Mọi 29 Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi, bổn phận của mình Phải có kiến thức
để tham gia vào công cuộc xây dựng 2L nhà và ,2L hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ” -> Đó là 2 câu văn mang luận
điểm, có ý nghĩa khẳng định ý kiến, khẳng định 2 2b của 29 viết
- Luận điểm: quan điểm, 2 2b của tác giả
- Tình trạng thất học, lạc hậu ,2L CMT8 của nhân dân ta.:
+ Pháp cai trị, thi hành chính sách ngu dân…
+ Số 29 Việt Nam thất học : 95%
- Mọi 29 Việt Nam phải hiểu biết, phải có kiến thức, phải biết
đọc, biết viết chữ quốc ngữ
- Những khả năng thực tế trong việc chống nạn thất học:
Trang 10?
?
H
?
?
?
?
?
Tác giả có thực hiện mục đích
của mình bằng văn kể chuyện,
miêu tả, biểu cảm '23 không?
Vì sao?
Em hiểu thế nào là văn nghị
luận?
Luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng trong
văn nghị luận phải đảm bảo yêu
cầu nào?
Nếu 2 2b quan điểm trong
bài văn nghị luận đề cập tới điều
viển vông, xa rời thực tế thì bài
văn nghị luận đó có ý nghiã gì
không?
Hết tiết 1-> tiết 2
Đọc
Đây có phải là bài văn nghị luận
không? Vì sao?
Cho biết tác giả đề xuất ý kiến
gì?
ý kiến đó thể hiện 2 thế nào?
Để thuyết phục 29 đọc, 29
nghe tác giả '2 ra những dẫn
chứng, lí lẽ nào?
+ Những 29 biết chữ dạy cho 29 2 biết
+ Y 2 biết gắng sức học
+ Mọi 29 đều có khả năng tham gia, tích cực
- Không thể thực hiện mục đích của mình bằng văn kể chuyện, miêu tả, biểu cảm '23 Vì sẽ kém sức thuyết phục
=> Văn nghị luận là văn viết ra nhằm xác lập cho 29 đọc, 29 nghe một 2 2b quan điểm nào
đó Muốn thế văn nghị luận có luận
điểm rõ ràng, có lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục
=> Những 2 2b quan điểm trong văn nghị luận phải 2L tới giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống thì mới có ý nghĩa
II Luyện tập:
1 Bài 1: SGKT9(22’)
a Đây là một văn bản nghị luận bởi vì:
- Nhan đề bài viết nêu lên một ý kiến, một luận điểm
- Mở bài và kết bài có dùng lối văn
kể kết hợp với miêu tả, 2 mục
đích chính là trình bày những thói quen xấu cần loại
- Cần loại bỏ những thói xấu và tạo những thói quen tốt trong đời sống xã hội
- ý kiến đó '23 thể hiện qua những dòng văn, câu văn sau:
+ Nhan đề bài văn: Cần tạo ra một thói quen tốt trong đời sống xã hội + Tạo ra thói quen tốt… văn minh xã hội
- Tác giả '2 ra những lí lẽ sau: + Có thói quen tốt và thói quen xấu
+ Có 29 phân biệt '23 tốt và