-> HS toùm taét GV : Nội dung cốt truyện đoạn trích nói về trận càn của bọn Mỹ Ngụy vào vùng căn cứ cách Mạng diễn ra trong mùa nước nổi GV: Trong càn giữa quân ta và quân địch phải nói [r]
Trang 1Tuần 18 – Tiết 69-70
NGUYỄN QUANG SÁNG, CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP A> KẾT QUẢ CẦN ĐẠT :
- Nắm được những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp văn học của nhà văn Nguyễn Quang Sáng
- Trên cơ sở những hiểu biết về nội dung cốt truyện , thấy được những giá trị cơ bản của tiểu thuyết Mùa
giĩ chướng.
- Qua đoạn trích, hiểu biết thêm về cuộc chiến đấu của quân dân miền Nam trên chiến trường miền Tây Nam Bộ chống bọn Mĩ – ngụy
* Thái độ : Biết trân trọng những chiến sĩ cách Mạng
B> CHUẨN BỊ :
- Giáo viên : Tư liệu tham khảo cĩ liên quan đoạn trích
- Học sinh : bài soạn
C> PHƯƠNG PHÁP :
- Thuyết trình , phân tích , nêu vấn đề
- Kĩ thuật : động não , hỏi và trả lời , đọc , hợp tác
D> TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG :
1) Bài mới :
GV : Trước khi vào tiết học thầy cho mấy em nghe và xem bài hát “ Về
miền thương nhớ”.Trong quá trình mấy em xem , lưu ý trong bài hát có nói
đến những địa danh nào
? Nghe và xem bài hát em có cảm nhận gì về vùng đất An Giang ?
-> Học sinh trả lời theo cảm nhận
GV :An Giang là vùng đất đẹp , cĩ núi và đồng bằng, thuận lợi cho việc trồng
lúa , du lịch Cũng từ vùng đất này đã sản sinh nhiều bật anh tài : nhà văn cĩ ,
nhạc sĩ cĩ , nhà cách mạng cĩ
Ví dụ như :
- Nhà văn Mai Văn Tạo quê Châu Đốc
- Nhà thơ Viễn Phương quê Tân Châu
- Nhà văn Anh Đức Quê Châu Thành
- Nhạc sĩ Hồng Hiệp
- Nhà cách mạng lớn của quê hương An Giang Chủ tịch Tơn Đức Thắng
? Ở thị trấn Mỹ Luông quê của chúng ta em biết có nhà văn nào?
-> Nguyễn Quang Sáng
GV : Vậy để hiểu rõ hơn ông Nguyễn Quang sáng xuất thân trong gia đình
như thế nào , sự nghiệp sáng tác của ông đã có những thành tựu gì Hôm
nay thầy trò chúng ta tìm hiểu Nguyễn Quang Sáng , cuộc đời và sự nghiệp
GV : Trước khi đi vào tìm hiểu Nguyễn Quang Sáng , cuộc đời và sự nghiệp
, thầy cho mấy em xem một tư liệu nói về cuộc đời của Nguyễn Quang
Sáng lúc nhỏ -> lớn lên đi bộ đội
GV : Cuộc đời của ông sinh ra và lớn lên như thế Để hiểu rõ hơn chúng ta
đi vào tìm hiểu phần tác giả
? Nêu những nét chính về tác giả Nguyễn Quang Sáng ?
-> Nguyễn Quang Sáng sinh ngày 12 tháng 01 năm 1932 tại xã Mỹ Luông
,Chợ Mới , An Giang
I> TÁC GIẢ :
1) Tiểu sử và nghiệp văn :
- Nguyễn Quang Sáng sinh ngày 12 tháng 01 năm 1932 tại xã Mỹ
Trang 2-1946 xung phong vào bộ đội chống Pháp, làm liên lạc, tham gia nhiều trận
đánh
- 1948, ông được cử đi học thêm văn hóa
- 1950, ông công tác tại Bộ Tư lệnh miền Tây Nam Bộ, nghiên cứu tôn giáo
- 1955, ông tập kết ra Bắc , làm cán bộ phòng Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt
Nam
- 1958, công tác ở Hội Nhà văn Việt Nam, làm biên tập viên
- 1966, trở về chiến trường miền Nam, làm cán bộ sáng tác của Hội Văn
Nghệ Giải phóng
- Miền Nam giải phóng ( 4/1975 ) ông trở lại Thành Phố Hồ Chí Minh , giữ
chức Tổng thư kí Hội nhà văn
- Hiện nay, ông sống tại Thành phố Hồ Chí Minh
? Những sáng tác của ông bắt nguồn từ đâu ?
-> kí ức từ thời niên thiếu , những năm tháng hoạt động cách mạng
GV : trước khi tìm hiểu sự nghiệp sáng tác , chúng ta xem một đoạn tư liệu
của Nguyễn quang Sáng , ông nói gì khi viết tác phẩm của ông
? Nêu những tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Quang sáng ?
• *Truyện và kí : Chiếc lược nhà (1968)
• Dòng sông thơ ấu (1985)
• Bông cẩm thạch (1969)
• Đất lửa (1963)
• Con chim vàng (1957)
• Người quê hương (1958)
• Nhật kí người ở lại (1962)
• Câu chuyện bên trận địa pháo (1966)
• Mùa gió chướng (1975), …
• * Kịch bản phim : Mùa gió chướng (1977)
• Cánh đồng hoang (1978)
• Mùa nước nổi (1986)
• Dòng sông hát (1988)
• Thời thơ ấu (1995),
• Như một huyền thoại (1995), …
GV : Chúng ta vừa tìm hiểu tiểu sử và sự nghiệp sáng tác của nhà văn
Nguyễn Quan Sáng , để hiểu rõ thêm về nhà văn chúng ta đi tìm hiểu tác
phẩm “ Mùa gió chướng”
GV : Mùa nước nổi , hai chiến sĩ Năm Bờ và Thắng được trên cử về công
tác ở một địa phương ở Miền Tây Nam Bộ Năm Bờ gặp lại người yêu là
Sáu Linh Họ bắt tay vào cuộc chiến đấu của bon Mỹ Ngụy
Tiêu biểu cho lực lượng chống phá cách mạng là đại úy Long , Long
thuộc gia đình địa chủ vốn mâu thuẩn với cách mạng Long rất tích cực diệt
cộng
Được sự hỗ trợ của bộ đội chính quy , du kích xã đồng loạt tấn công ,
đột nhập vào nhà bắt sống đại úy Long Một cánh quân khác tiêu diệt chi
khu bọn giặc Cuộc chiến thắng lợi
Giá trị nội dung : Tác phẩm là bức tranh về cuộc kháng chiến chống
Mỹ của nhân dân miền Tây Nam Bộ Tố cáo bọn Mỹ – ngụy trong
Luông ,Chợ Mới , An Giang
- Ơng giác ngộ và đi theo cách mạng từ rất trẻ
2) Sự nghiệp sáng tác :
- Truyện và kí
- Kịch bản phim
II> TÁC PHẨM MÙA GIĨ CHƯỚNG :
Trang 3việc tàn phá ruộng vườn, buộc dân bỏ làng vào ấp chiến lược Phản
ánh tinh thần đấu tranh anh dũng , kiên cường của quân dân Miền
Nam
Giá trị nghệ thuật : tác phẩm mang tính sử thi , hòa quyện với nét
lãng mạn trữ tình ( tình đồng đội , tình yêu )
GV : Tác phẩm mùa gió chướng có nhiều chương , hôm nay chúng ta tìm
hiểu chương 27 Một trận chống càn
GV gọi 2- 3 hs đọc đoạn trích “ Một trận chống càn”
? Nội dung đoạn trích nói gì ?
-> Nói về một trận chống càn giữa quân ta và quân địch
GV : trận càn đó như thế nào
? Tóm tắt nội dung cốt truyện đoạn trích ?
-> HS tóm tắt
GV : Nội dung cốt truyện đoạn trích nói về trận càn của bọn Mỹ Ngụy vào
vùng căn cứ cách Mạng diễn ra trong mùa nước nổi
GV: Trong càn giữa quân ta và quân địch phải nói đến mối tương quan về
lực lượng, vũ khí , tinh thần
GV : Trước hết chúng ta tìm hiểu lực lượng của địch
? Lực lượng của quân địch như thế nào ?
-> Nhiều
? Lực lượng của quân ta
-> Ít
GV : Lực lượng của hai bên như thế , còn vũ khí thì sao
? Vũ khí của quân địch như thế nào ?
-> Hiện đại
? Vũ khí của quân ta như thế nào ?
-> Thô sơ
GV : ? Lực lượng của quân địch hùng mạnh , vũ khí hiện đại , nhưng tinh
thần chiến đấu của họ thế nào ?
-> HS thảo luận hai em ngồi cùng (2 phút )
-> Run sợ , hèn nhát
? Thể hiện ở chi tiết nào trong đoạn trích
-> Lúc đầu hăng hái nhưng rồi khi chiếc đầu bị vướng thì các chiếc còn lại
quay đầu bỏ chạy
GV :
? Quân địch run sợ còn quân ta thì sao ?
-> Tinh thần chiến đấu dũng cảm
? Tinh thần chiến đấu dũng cảm của quân ta thể hiện ở chi tiết nào
-> Ngồi trước mũi xuồng,bình tĩnh quan sát hành động của địch, nôn nóng
được nổ súng ngay
-> Trực thăng bắn như rải đá xuống mặt nước , du kích lại lặn xuống , lặn
hết hơi thì trồi lên lấy hơi lại lặn tiếp
GV : Qua tìm hiểu về lực lượng, vũ khí , tinh thần chiến đấu
? Em cho biết kết quả trận chống càn như thế nào ?
-> Quân địch thất bại, quân ta toàn thắng
? Sự thất bại của quân địch được miêu tả như thế nào trong đoạn trích ?
1)Một trận chống càn :
Quân địch Quân ta
Vũ khí Hiện đại Thơ sơ Tinh thần Hèn nhát Dũng cảm
Trang 4-> 12 chiếc đâm thẳng vào khu vườn, chiếc đầu bị vấp phải sợi dây thép
căng ngầm dưới mặt nước, nhào lộn, hai thằng lóp ngóp, hai chiếc sau vấp
theo nhưng không nhào lộn, cũng không thể dừng lại, đâm thẳng vào
khuvườn có gài sẵn lựu đạn, các chiếc kia quay đầu chạy
? Qua cách làm trên mà quân địch thất bại Từ đó em thấy chiến sĩ cách
mạng có được phẩm chất gì
-> Thông minh, sáng tạo
? Qua cách làm của chiến sĩ cách mạng và bảng phân tích diễn biến trận
chống càn, em thấy tác giả sử dụng nghệ thuật gì trong đoạn trích ?
-> So sánh , miêu tả
GV : “Nó bắn thì chúng tôi lặn Lặn hết hơi , lại trồi lên, lấy hơi, lặn xuống
Nó bắn khu vườn đến tả tơi nhưng mặt nước thì vẫn y nguyên.”
? Em hiểu như thế nào về những câu nói này ?
-> Dù gian nan, vất vả, hi sinh nhưng du kích cách mạng vẫn không chùn
bước,vẫn giữ nguyên tinh thần chiến đấu của mình
-> Dù địch có tấn công như thế nào thì đội du kích vẫn giữ được bình yên ,
vẫn giữ cho môi trường nguyên vẹn như ban đầu , không thay đổi
? Với ý như thế tác giả còn sử dụng nghệ thuật gì
-> Ẩn dụ
GV : Chúng ta phân tích về lực lượng , vũ khí , tinh thần , nhưng chúng ta
không biết trận chống càn diễn ra ở đâu
? Cuộc chống càn diễn ra ở đâu
-> Mùa nước nổi
? Mùa nước nổi đem lại cho ta lợi ích gì
-> Phù sa , thủy sản
? Nước nổi mang lại phù sa, thủy sản nhưng nó đem lại khó khăn gì cho du
kích ta ?
-> Sống và chiến đấu trên mặt nước
? Từ đó em thấy chiến trường vùng Tây Nam Bộ có gì khác so với các chiến
trường vùng khác ?
-> Chiến trường vùng Tây Nam bộ diễn ra vào mùa nước nổi các chiến
trường khác diễn ra trên cạn, trong rừng
GV : Chúng ta hiểu thêm chỉ ở mùa nước nổi mới khác với các chiến trường
vùng khác , còn mấy mùa còn lại là giống
? Vậy tác giả viết đoạn mở đầu của đoạn trích có tác dụng gì ?
-> Giới thiệu với người đọc, người nghe bối cảnh diễn ra cuộc chiến,thấy
được sự hi sinh , vất vả của nhân dân miền Nam chống lạisự đàn áp, ý đồ
dời dân lập ấp của kẻ địch
GV : chúng ta thấy được trận chống càn diễn ra gây go và ác liệt
? Qua tìm hiểu em hãy nêu ý nghĩa của đoạn trích ?
GV : Chúng ta vừa tìm hiểu một trận chống càn , ý nghĩa của đoạn trích
? Em hãy nêu khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích ?
-> HS trả lời theo ghi nhớ
GV : để kiểm tra lại kiến thức vừa học
? Em hãy vẽ bản đồ tư duy Nguyễn Quang Sáng , cuộc đời và sự nghiệp ?
HS thảo luận làm nhóm trong vòng 5 phút
-> Quân địch thất bại , quân ta tồn thắng
Trang 5GV: Như các em đã biết , kí ức thời niên thiếu và vốn sống là nguồn cảm
hứng bất tận của Nguyễn Quang Sáng Vậy thời niên thiếu của ông gắn
liền với những hình ảnh gì ?
-> Dòng sông
GV : Cho học sinh nghe bản nhạc “ Trở về dịng sơng tuổi thơ” của Hồng
Hiệp
GV : vậy chúng ta đi vào đọc tác phẩm “ Dòng sông thơ ấu” , để xem trong
tác phẩm này ông nói điều gì
? Xác định ngôi kể trong tác phẩm?
-> Ngôi thứ nhất
? Trong tác phẩm vừa đọc , tác giả nhớ về điều gì ?
-> Quang cảnh hội cúng đình
? Em hãy diễn tả lại quang cảnh hội cúng đình ngày xưa trong truyện kể ?
-> Rằm tháng sáu , thì có lễ cúng đình , ……… trai gái khoe sắc ,
khoe tài , …
? Qua đó, em nhận thấy cúng đình ngày nay có điểm gì giống và khác ngày
xưa
-> Hình thức và lễ nghi đều giống , nhưng cúng đình ngày nay nhà nước ta
tổ chức những trò chơi mang tính lành mạnh , giáo dục cao như : đá banh ,
kéo co , đẩy gậy , …
GV : Chúng ta thường thấy trước mặt đình là con đường , qua con đường đá
là bến sông , bên kia sông là rặng cây của cù lao
? Vậy dòng sông nơi tác giả sống thời niên thiếu được kể lại qua những chi
tiết nào ?
Dòng sông Cửu Long chảy qua làng mang theo phù sa , ngầu đỏ
Dưới bến mỗi nhà đều có cái gáo dừa để múc nước sông mà uống
Người đi xuồng trên sông , khi muốn uống nước , họ lột cái nón lá
đội trên đầu , mức nước , rồi úp mặt xuống , uống ừng ực
Ba mươi năm đi xa , nhiều lúc tôi thèm được uống nước theo cái
kiểu như vậy
GV : Dòng sông trong kí ức của tác giả là hiền hòa , êm đềm , nước trong
mát mẻ
? Bây giờ mấy em thấy dòng sông nơi chúng ta sống như thế nào ?
ô nhiễm , nước không còn sạch trong như ngày xưa
? Bản thân chúng ta sống gần bờ sông , chúng ta phải làm gì ?
-> Không vứt rác xuống sông , ……
2) Ý nghĩa của đoạn trích :
Đoạn trích phản ánh tinh thần đấu tranh kiên cường của quân dân ta chống lại sự đàn áp, ý đồ dời dân lập ấp của kẻ địch
III> TỔNG KẾT :
Ghi nhớ : tư liệu / trang 5
Đọc thêm
DỊNG SƠNG THƠ ẤU
2) Hướng dẫm tự học :
- Tóm tắt lại văn bản Một trận chống càn, ngắn hơn
- Đọc lại văn bản Một trận chống càn, Dòng sông thơ ấu
- Vẽ lại bản đồ tư duy, tiết học sau nộp lại