Trả lời : Văn bản tự sự ptc, kết hợp biểu cảm vì đây là cảm xúc tâm trạng của nhân vật trong buổi tựu trường đầu tiên: từ hiện tại nhớ về dĩ vãng Hỏi: Em hiểu thế nào là: Ông đốc, lưng l[r]
Trang 1Ngày soạn: /8/2011
Ngày giảng: /8/2011
Bài 1- Tiết 1:
Văn bản: TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
-HS cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”ở
buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự
qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kỹ năng:
-RKN đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản
than
3 Thái độ:
-Giáo dục tình cảm yêu mến kỉ niệm tuổi thơ, bè bạn, mái trường, quê hương
thân yêu
II Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục:
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về những cảm xúc của nhân vật
chính trong ngày đầu đi học
- Xác định giá trị bản thân: trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với
bản than
- Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản than về giá trị
nội dung và nghệ thuật của văn bản
III Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Bảng phụ.
2 Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài
IV.Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp
V.Tổ chức giờ học.
1.Ổn định tổ chức: 1 phút
2 Kiểm tra đầu giờ: 3phút
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3.Bài mới:
*Khởi động: 1phút
Trang 2Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đầu tiên đến trường-nhà thơ Viễn Phương đã ghi lại kỉ niệm ấy:
“Ngày đầu tiên đi học
Mẹ dắt tay đến trường
Em vừa đi vừa khóc
Mẹ dỗ dành bên em.”
Với văn bản: “Tôi đi học” tác giả Thanh Tịnh đã diễn tả những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy
*Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc- tìm hiểu văn bản.
- Mục tiêu: HS nắm được:
+ Nội dung cốt truyện, cuộc đời sự nghiệp của tác giả
+ Cảm nhận của nhân vật Tôi trên đường tới trường
-Thời gian: 35phút
Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính
HD HS đọc và thảo luận chú thích
GV hướng dẫn cách đọc: Đọc chậm,
dịu, hơi buồn, lắng sâu, chú ý những
câu nói của nhân vật “tôi”, người mẹ,
ông đốc
GV: Đọc một đoạn-gọi 3, 4 học sinh
đọc tiếp
GV :Nhận xét phần đọc của học sinh
GV: Em hãy nêu những hiểu biết về
tác giả Thanh Tịnh?
Giáo viên: Kể tên một số tác phẩm
truyện ngắn, tác phẩm thơ tiêu biểu
Mở rộng: Phong cách tác giả - tình
cảm nhẹ nhàng, trong sáng, thiết tha,
êm dịu là hồn thơ, chất văn của tác
giả
GV:Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh
nào? Viết về vấn đề gì?
Trả lời :
-In trong tập “Quê mẹ” xuất bản
1941
-Thể hiện những tình cảm trong
sáng, hồn nhiên, tâm trạng hồi hộp,
bâng khuâng của một em bé trong
I.Đọc- thảo luận chú thích:
1.Đọc.
2.Thảo luận chú thích:
a, Tác giả :
-Tên khai sinh Trần Văn Ninh (1911-1988), quê ở ngoại ô thành phố Huế -Là nhà văn có sáng tác từ trước Cách mạng tháng Tám ở các thể loại thơ, truyện Sáng tác của Thanh Tịnh toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm
êm dịu, trong trẻo
b, Tác phẩm (sgk)
-In trong tập “Quê mẹ” xuất bản 1941
Trang 3buổi tựu trường.
Hỏi: Xét về mặt thể loại, có thể xếp
văn bản này vào kiểu loại văn bản
nào?
Trả lời : Văn bản tự sự (ptc), kết hợp
biểu cảm vì đây là cảm xúc tâm trạng
của nhân vật trong buổi tựu trường
đầu tiên: từ hiện tại nhớ về dĩ vãng
Hỏi: Em hiểu thế nào là: Ông đốc,
lưng lẻo nhìn, lạm nhận?
Hỏi: Theo trình tự diễn tả tâm trạng
nhân vật “tôi”, em có thể chia văn
bản làm mấy phần?
HS trả lời
HS khác nhận xét
Giáo viên chốt bằng bảng phụ
- Từ đầu… Trên ngọn núi: Tâm
trạng và cảm nhận của tôi trên đường
tới trường
- Tiếp… chút nào hết: Tâm trạng và
cảm nhận của tôi lúc ở sân trường
- Còn lại: Tâm trạng và cảm nhận
của tôi khi ở trong lớp học
Học sinh: Đọc phần đầu văn bản
Hỏi: Nỗi nhớ buổi tựu trường của
nhân vật “tôi” được khơi nguồn từ
thời điểm nào? Cảnh, sắc lúc đó ra
sao?
Trả lời: Lá rụng nhiều, không có
những đám mây bàng bạc, mấy em
bé rụt rè
Hỏi: Vì sao thời điểm ấy lại trở
thành kỉ niệm, khơi nguồn cảm xúc
trong tâm trí của tác giả?
Trả lời :
-Lần đầu được đến trường
-Quen thuộc, gần gũi gắn liền với
tuổi thơ của tác giả ở quê hương
-Là người yêu quê hương tha thiết
c,Từ khó: 2,5,7.
II Bố cục: 3 phần.
III.Tìm hiểu văn bản :
1 Những sự việc khiến nhân vật tôi có những liên tưởng về ngày đầu tiên đi học của mình:
- Con đường, cảnh vật chung quanh vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ, tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong long mình
- Mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường…
Trang 4Hỏi: Em hãy tìm những chi tiết nói
lên tâm trạng của nhân vật “tôi”?
Hỏi: Thông thường mọi ngày cậu bé
vẫn đi trên con đường làng dài và hẹp Đó là con đường rất quen thuộc
và gần gũi Nhưng tại sao trong buổi sáng ấy, nhân vật tôi lại cảm thấy
“lạ”, cảm giác “quen mà lạ” đó có ý nghĩa gì?
HS:
-Dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức của chú bé ngày đầu tới trường: Thấy mình như đã lớn lên, con đường làng không còn dài rộng như trước nữa-tác giả thấy mình đã lớn, được đi đến trường để học có sự nhận thức nghiêm túc về việc học hành nhưng đây là lần đầu tiên nên còn chưa quen Đó là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu đến trường
Hỏi: Câu văn “ý nghĩ ấy thoáng qua
trong trí tôi… lướt ngang trên ngọn núi” có ý nghĩa gì?
Trả lời: Đây là kỉ niệm đẹp, đề cao
sự học của con người
Hỏi: Tác giả đã sử dụng những biện
pháp nghệ thuật nào, từ loại nào để diễn tả tâm trạng của nhân vật tôi trên đường tới trường?
Hỏi: Tâm trạng của chú bé trên
đường đến trường là tâm trạng như thế nào?
Hỏi: Qua tâm trạng và ý nghĩ của
nhân vật “tôi”, em thấy nhân vật
“tôi” có đức tính như thế nào?
Trả lời : Là một chú bé ngộ nghĩnh, ngây thơ, đáng yêu, thích học, yêu bạn
và mái trường quê hương
Trang 54 Tổng kết và hướng dẫn học tập ở nhà: 5phút
Em hãy phân tích Những sự việc khiến nhân vật tôi có những liên tưởng về
ngày đầu tiên đi học của mình?
Yêu cầu hs học bài theo câu hỏi sgk, soạn tiết 2 văn bản Tôi đi học.
Ngày soạn: /8/2011
Ngày giảng: /8/2011
Bài 1 -Tiết 2: Văn bản: TÔI ĐI HỌC (tiếp theo).
(Thanh Tịnh) –
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
-HS cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kỹ năng:
-RKN đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản than
3 Thái độ:
-Giáo dục tình cảm yêu mến kỉ niệm tuổi thơ, bè bạn, mái trường, quê hương thân yêu
II Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục:
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về những cảm xúc của nhân vật chính trong ngày đầu đi học
- Xác định giá trị bản thân: trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với bản than
- Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản than về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
III Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Bảng phụ.
2 Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài
IV.Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp
V.Tổ chức giờ học:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
Em hãy phân tích tâm trạng nhân vật “tôi” trên đường đến trường?
Trang 63 Bài mới:
*Khởi động:1’
Tâm trạng của nhân vật “tôi” như thế nào khi đến trường và khi ngồi trong lớp học…
*Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc-tìm hiểu văn bản.
-Mục tiêu: HS cần nắm được những hồi tưởng của nhân vật tôi
- Thời gian:
Học sinh: Đọc phần 2
Hỏi: Khi đến trường, cảnh trường Mĩ
lí có gì nổi bật trong trí nhớ của tác
giả?
GV: Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì? So
với trước đó mấy hôm… chú bé chỉ
thấy ngôi trường cao ráo sạch sẽ hơn
các nhà trong làng.Nhưng lần này lại
khác?
HS: Vì đây là lần đầu tiên chú bé đến
trường, cảm nhận thấy đó là nơi cất
giấu nhiều điều bí ẩn, khi dứng trước
ngôi trường xa lạ, mới mẻ
GV:Tác giả đã nhớ lại những hình
ảnh nào mà mình đã gặp?
GV: Câu: “Họ như con chim non
đang đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời
rộng muốn bay, nhưng còn ngập
ngừng e sợ.” Tác giả dùng nghệ thuật
gì, em hiểu điều muốn nói của tác giả
như thế nào?
HSTL
HS khác bổ sung
Giáo viên bình: Thể hiện khát vọng
muốn khám phá chân trời tri thức, thể
hiện rõ sức hấp dẫn của nhà trường và
tâm trạng của trẻ nhỏ lần đầu tới
trường
Giáo viên dẫn dắt: Tiếng trống
III.Tìm hiểu văn bản :
1 Những sự việc khiến nhân vật tôi có những liên tưởng về ngày đầu tiên đi học của mình:
2 Những hồi tưởng của nhân vật tôi
* Không khí của ngày hội tựu trường:
+ Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo, với mấy quyển vở mới trên tay
+ Trước sân trường làng dầy đặc cả người ai cũng áo quần sạch sẽ gương mặt vui tươi và sáng sủa
+ Trường Mĩ lí trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường
+ Hồi hộp chờ nghe tên mình Nghe gọi đến tên tôi tự nhiên giật mình và lung túng
Trang 7trường, tiếng trống trường ngày khai
giảng, tiếng trống ngày tựu trường ở
đâu và bất cứ thời nào cũng gây chấn
động, hồi hộp, kì lạ
GV: Với chú bé thì tiếng trống trường
gợi cảm xúc gì?
HSTL
HS khác nhận xét
GV chốt
GV: Tâm trạng của tác giả cũng như
các bạn mình như thế nào khi ông đốc
gọi tên?
GV: Em có suy nghĩ gì về tiếng khóc
của các cậu học trò nhỏ khi xếp hàng
vào lớp?
HS: Khóc vì lo sợ phải xa người thân
bước
vào thế giới khác hay khóc vì sung
sướng lần đầu tiên được tự học
GV: Đó là những giọt nước mắt báo
hiệu sự trưởng thành, những giọt
nước mắt ngoan, lúng túng, sợ sệt
trước cảnh trường mới, thầy mới chứ
không phải những giọt nước mắt vòi
vĩnh như trước
Hỏi: Trong đoạn văn trên, tác giả sử
dụng những biện pháp nghệ thuật
nào? Tác dụng của nó ra sao khi nói
lên tâm trạng của nhân vật “tôi”?
Học sinh: Đọc phần cuối văn bản
Hỏi: Nhân vật “tôi”đã có những cảm
nhận như thế nào khi ngồi trong lớp
học?
Hỏi: Tại sao nhân vật “tôi” lại có cái
cảm giác đó? Những cảm giác đó cho
thấy tình cảm nào của nhân vật đối
với lớp học?
Trả lời :
+Vì đó là lần đầu vào lớp học, một
=>Tác giả sử dụng nhiều từ láy,động từ, nghệ thuật so sánh Diễn tả tâm trạng của “tôi” nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã, xúc động, bâng khuâng, tự hào, lo sợ,
bỡ ngỡ, ngập ngừng, chơ vơ, vụng
về, lúng túng nhưng tôi cảm thấy trang trọng và đứng đắn
* khi ngồi trong lớp học.
+ Mùi hương lạ xông lên
+ Trông hình gì treo trên tường tôi cũng thấy lạ và hay hay
+ Nhìn bàn ghế… là vật riêng của mình
+ Nhìn người bạn…chưa hề quen biết mà thấy quyến luyến tự nhiên
=> Kể kết hợp tả, biểu cảm, đan xen quá khứ và hiện tại đã diễn tả tâm trạng hồi hộp, bâng khuâng, tự tin,
Trang 8môi trường sạch sẽ, ngay ngắn.
+Vì bắt đầu được những thứ đó sẽ
gắn bó thân thiết với mình
* tình cảm trong sáng, thiết tha của
nhân vật đối với lớp học
Hỏi: Cuối văn bản có dòng chữ “tôi
đi học” có ý nghĩa gì?
Trả lời: Khép lại bài văn, mở ra một
thế giới mới, thể hiện chủ đề của
truyện ngắn này
Hỏi: Cách kể chuyện của tác giả ở
phần này có gì đặc biệt Cách kể như
vậy đã làm nổi bật cảm nhận và tâm
trạng của nhân vật “tôi” như thế nào?
Hỏi: Em có tâm trạng như thế nào
trong buổi tựu trường đàu tiên?
Học sinh: Tự bộc lộ
Hỏi: Bên cạnh bạn bè, trong văn bản
còn những nhân vật nào khác?
Trả lời: Mẹ, các bậc phụ huynh, ông
đốc, thầy giáo trẻ
Hỏi: Tìm những chi tiết thể hiện tình
cảm, thái độ của người lớn đối với
các em nhỏ ngày đầu đến trường?
(-Phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo
cho con em, đều trân trọng tham dự
buổi lễ quan trọng này Có lẽ các vị
cũng đang lo lắng, hồi hộp cùng con
em mình
- Ông đốc- một người thầy, một
người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn,
bao dung
-Thầy giáo trẻ vui tính, giàu tình
thương yêu.)
*Gia đình, nhà trường đều có trách
nhiệm đối với thế hệ trẻ tương lai- đó
là một môi trường ấm áp, nguồn nuôi
dưỡng các em trưởng thành
Hỏi: Qua đó em có nhận xét gì về
xúc động trước buổi tựu trường đầu tiên
* Thái độ và cử chỉ của người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học.
(-Phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em, đều trân trọng tham dự buổi lễ quan trọng này Có lẽ các vị cũng đang lo lắng, hồi hộp cùng con
em mình
- Ông đốc- một người thầy, một người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn, bao dung
-Thầy giáo trẻ vui tính, giàu tình thương yêu.)
=>Gia đình, nhà trường đều có trách nhiệm đối với thế hệ trẻ tương lai- đó là một môi trường ấm áp, nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành
Trang 9thái độ của người lớn dối với các em
bé lần đầu tiên đi học?
Hỏi: Qua văn bản này em nhớ tới văn
bản nào đã học?
Trả lời: Cổng trường mở ra (Lí Lan)
*Hoạt động 2: Hướng dẫn hs tổng kết nội dung bài
- Mục tiêu: Hs cần khái quát được giá trị nội dung và nghệ thuật của văn
bản Tôi đi học
- Thời gian:
Hỏi: Em có thích truyện ngắn này
không? Vì sao? (gợi ý: nội dung và
nghệ thuật.)
Học sinh: đọc ghi nhớ
Giáo viên: Khắc sâu, lưu ý nội dung
cơ bản
IV Ghi nhớ (sgk-9).
4 Tổng kết và hướng dẫn học tập ở nhà:
Hỏi: Em có nhận xét gì về nghệ thuật biểu hiện tâm trạng nhân vật?
Qua văn bản này, em hiểu thêm điều gì về tình cảm của cha mẹ và thầy cô giành cho mình?
-Về nhà học bài, làm bài tập 2
-Soạn văn bản: Trong lòng mẹ – Nguyên Hồng