- Học sinh cảm nhận được phong vị đặc sắc , nét đẹp văn hóa của 1 thứ quà giản dị mà độc đáo trong cảm nhận của nhà văn; Thấy được tình cảm trân trọng của Thạch Lam đối víi thø quµ d©n d[r]
Trang 1Ngày soạn : 27/11/2009
Ngày giảng7A:
7B:
Tuần: 15 - Tiết: 57
một thứ quà của lúa non: Cốm
(Thạch Lam)
A Mục tiêu
- Học sinh cảm nhận !"# phong vị đặc sắc , nét đẹp văn hóa của 1 thứ quà giản dị mà
độc đáo trong cảm nhận của nhà văn; Thấy !"# tình cảm trân trọng của Thạch Lam đối
với thứ quà dân dã Cảm nhận !"# sự nhẹ nhàng, tinh tế mà sâu sắc trong lối văn của
Thạch Lam
- Giáo dục ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
- Rèn đọc, cảm nhận và tìm hiểu, phân tích văn bản tùy bút
B Chuẩn bị:
GV: G/án; Tliệu liên quan
Hs: Học bài, chuẩn bị bài
C- Tổ chức các hoạt động dạy-học
*HĐ1- Khởi động
1- Tổ chức lớp
2- Kiểm tra bài cũ:
+ Câu hỏi:
Câu 1: Đọc thuộc lòng bài thơ” tiếng gà 5".X> Nêu cảm nghĩ của mình về khổ cuối của
bài thơ?
Gợi ý: Khái qúat lại qui luật của tình cảm: Những kỉ niệm dù nhỏ bé nhất về tuổi thơ và những
'( thân càng làm sâu sắc thêm tình yêu quê '% đất '01 Cuộc chiến đấu cho độc lập tự
do của đất '0 cũng là cuộc chiến đấu để giữ gìn những tình cảm tốt đẹp, bình dị của con
'(1
3- Bài mới( Giới thiệu): Việt Nam là một đất '0 văn hiến Văn hoá truyền thống Việt
Nam thể hiện ngay ở những thứ quà bánh giản dị mà đắc sắc, độc đáo của từng vùng,
miền Nếu Nam Bộ có bánh tét, hủ tiếu thì Huế có bún bò - giò heo, cơm hến và các loại
chè, Nghệ Tĩnh có kẹo cu đơ Nói đến quà bánh Hà Nội cổ truyền thì không thể quên
/'M món phở, bún ốc và đặc biệt thanh nhã là cốm ( cốm làng Vòng - Dịch Vọng -
Cầu Giấy ) Cốm Vòng mùa thu càng dậy hết sắc '% qua những trang văn tuỳ bút
chân thành, tài hoa của những nghệ sĩ Hà nội, đặc biệt là Thạch Lam với “ Một thứ quà
của lúa non: Cốm ”
* HĐ2- Hướng dẫn đọc hiểu văn bản
- Hs đọc chú thích* (T161), cho biết
vài nét về tác giả Thạch Lam
- Gv nhấn vài nét chủ yếu về tác giả
- Gv giới thiệu một số tác phẩm nổi
I- Tiếp xúc văn bản
1 Tác giả, tác phẩm. (1910 - 1942 )
- Một nhà văn, một cây bút truyện ngắn và tuỳ bút
Trang 2tiếng của Thạch Lam
? Nêu xuất xứ, thể loại của tác phẩm?
- Gv nêu cách đọc: giọng tình cảm tha
thiết, trầm lắng, chậm
- Hs đọc văn bản
- Hs, gv nhận xét cách đọc
- Gv kiểm tra phần hiểu chú thích (1
số từ Hán Việt) của hs
? Em hãy cho biết tác phẩm có thể
chia thành mấy phần? Nội dung của
từng phần?
? Em cảm nhận !"# điều gì từ bức
tranh minh họa?
? Cảm xúc của tác giả bắt đầu từ đâu?
Nhờ giác quan nào là chủ yếu?
- Gv bình: Cảm giác chủ yếu có /'M là
nhờ khứu giác Quả thật đấy chính là
cảm giác rõ nhất, đặc
mùa thu Việt Nam, mùa thu Hà Nội
+ “Sáng mát trong ' sáng năm ]'
Gió thổi mùa thu '% cốm mới ”.
+ “ Bên kia sông Đuống,
Quê '% ta lúa nếp thơm nồng ”.
? Tìm các từ miêu tả hạt thóc nếp đầu
tiên làm nên cốm?
? Tại sao nhà văn lại dùng một câu hỏi
có tác dụng gì?
? Đoạn văn 2 thiên về tả, kể hay biểu
cảm? Nếu kể thì nhà văn đã kể các chi
tiết nào về cốm làng Vòng?
? Vì sao nhà văn ko kể tỉ mỉ kỹ thuật
hay công việc làm cốm mà chỉ nói
qua?
(Chỉ dùng một số từ biểu cảm để ngợi ca)
? Cốm làng Vòng !"# miêu tả gắn
tác dụng gì?
- Gv: Cách vào bài tự nhiên thể hiện sự
tinh tế và thiên về cảm giác của Thạch
- Ông là một nhà văn tinh tế, nhạy cảm và rất giàu lòng trắc ẩn
Trích từ tập tuỳ bút “Hà Nội ba "W sáu
- Thể loại Ký ( Tuỳ bút ).
2 Đọc, giải thích từ khó.
3 Bố cục.
- Từ đầu “thuyền rồng”: Nguồn gốc của cốm
- Tiếp “nhũn nhặn”: Giá trị văn hoá của cốm
II Phân tích.
1 Nguồn gốc của cốm
a Đoạn 1.
- Cảm xúc bắt đầu từ:
+ Mùi thơm mát của bông lúa non
-> Cảm nhận bằng khứu giác
- Hạt thóc nếp làm nên cốm:Là tinh hoa của trời đất, thiên nhiên
b Đoạn 2
- Kể về cốm làng Vòng: Kể để ngợi ca
- Tả hình ảnh cô gái bán cốm
Tôn lên nét đẹp truyền thống dân tộc, trong cốm làng Vòng
Trang 3Lam; Thể hiện t/y sâu nặng và sự nhạy
cảm đối với cảnh sắc và '% vị của 1
vùng nông thôn Hà Nội.
quà ntn?
? Cốm !"# dùng nhiều nhất vào việc
gì tại sao?
? Bàn luận về tục lệ “sêu tết”, Thạch
Lam chú ý đến điều gì?
( hồng - cốm tốt đôi )
? Em hiểu thêm giá trị nào của cốm từ
lời bình luận trên?
*? Giá trị của cốm !"# phát hiện trên
? Phần cuối đoạn nhà văn còn phê
phán điều gì? Qua đó tác giả muốn
truyền tới bạn đọc tình cảm và thái độ
nào trong ứng xử với thức quà dân
tộc?
nào?
? Vì sao khi ăn cốm phải ăn từng ít?
(Để cảm nhận /'M mùi thơm, màu
xanh,
thanh đạm ).
? T/g cảm thụ cốm bằng các giác quan
nào?
(khứu giác, thị giác, xúc giác, vị giác và
cả sự suy
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ
ngữ của tác giả ?
“Hỡi các bà mua hàng!”,“hãy”, “chớ”,
“phải”, “ nên ”?
(Cũng ' câu hỏi ở đầu bài văn, lời văn
' đang giao tiếp, ' đang khuyên răn,
' đang tìm sự đồng cảm, thể hiện sự
tha thiết )
? Bài văn cho em những hiểu biết mới
mẻ sâu sắc nào về cốm?
? Em cảm nhận !"# giá trị nội dung
nào từ bài văn?
2 Giá trị văn hoá của cốm.
- Là thức quà rất riêng, giản dị, độc đáo mà
- Là quà lễ tết, là sính lễ trong phong tục
"< hỏi
- “ Hồng - cốm tốt đôi ”: sự hoà hợp tuyệt
sự gắn bó trong tình duyên đôi lứa
-> Cốm góp phần cho nhân duyên tốt đẹp
*Cốm vừa có giá trị văn hóa dân tộc, vừa có
giá trị tinh thần.
+ Tác giả phê phán, chê "b thói chuộng ngoại, đáng tiếc cho tục lệ ngày một phai nhạt dần
3 Sự thưởng thức cốm.
mua với thái độ văn hóa
+ Ăn chút ít, thong thả, ngẫm nghĩ
+ “Hỡi các bà mua hàng!”, “hãy”,“chớ”, “phải”, “nên”
muốn bảo A") gìn giữ những phong tục tập quán tốt đẹp
Nam
III Tổng kết.
1 Nội dung.
- Sự trân trọng nét đẹp văn hoá dân tộc trong một thứ quà giản dị
- Sự hiểu biết sâu sắc về thứ quà đó
Trang 4? Bài văn có những đặc sắc nghệ thuật
nào mà em cần học tập khi viết văn?
? Cảm nghĩ của em về Thạch Lam
ntn?
(Thạch Lam là '( sành cốm, sành các
món ẩm thực của Hà Nôi; Có t/c dân tộc
tinh tế và sâu sắc).
Hs học ghi nhớ sgk (163)
- Khuyên răn những ai không trân trọng truyền thống văn hoá dân tộc
2 Nghệ thuật.
- Kết hợp tả, kể và biểu cảm
- Câu văn, từ ngữ giàu hình ảnh, giàu chất trữ tình
Ghi nhớ (Sgk)
*HĐ3-Hướng dẫn luyện tập
*HĐ4- Hoạt động nối tiếp
1- Câu hỏi và bài tập củng cố kiến thức.
Câu 1: Điểm khác biệt giữa "Tuỳ bút" và "Bút ký":
B Tùy bút thiên về biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc hơn so với bút ký
C Tuỳ bút có cốt truyện còn bút ký không có cốt truyện
D Cả A, B, C
Câu 2: Trong bài tuỳ bút "Một thứ quà của lúa non: Cốm", Thạch Lam đã sử dụng nhiều
Câu 3: Trong bài tuỳ bút "Một thứ quà của lúa non: Cốm",Thạch Lam đã sử dụng
A Tự sự, miêu tả là chính, biểu cảm là phụ
B Tự sự, miêu tả, biểu cảm xen lẫn và ngang bằng nhau
C Tự sự, miêu tả là phụ, biểu cảm là chính
D Chỉ có tự sự và miêu tả
2- HDVN
- Học thuộc ghi nhớ, thuộc 1 đoạn tiêu biểu
- Phân tích cảm xúc của tác giả qua văn bản
- Chuẩn bị: Chơi chữ