Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 12 & 13 - Trường THCS Kì Sơn

KÜ n¨ng: - Tích hợp với phần Tập làm văn, vận dụng kiến thức đã học ở bài Phương pháp thuyết minh để đọc- hiểu, nắm bắt được vấn đề có ý nghĩa thời sự trong văn bản.. - VËn dông vµo viÖc[r]

Tuần 12

Ngày soạn: 02 / 11 /2011

Lớp Ngày giảng Ghi chú

Tiết 43 :

Câu ghép I/ mức độ cần đạt :

- Nắm được đặc điểm của câu ghép , cách nối các vế của câu ghép

- Biết sử dụng câu ghép phù hợp với yêu cầu giao tiếp

Ii/ trọng tâm kiến thức , kĩ năng.

1 Kiến thức:

- Đặc điểm của câu ghép

- Cách nối các vế câu ghép

2 Kĩ năng:

- Phân biệt câu ghép với câu đơn và câu mở rộng thành phần

- Sử dụng câu ghép phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Nối được các vế của câu ghép theo yêu cầu

iii/ chuẩn bị :

1 Thầy : Bảng phụ

2 Trò: Đọc văn bản và trả lời trước các câu hỏi ở cuối mỗi VD

iv/ tổ chức dạy học

Bước 1 - ổn định tổ chức:

Bước 2 - Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là nói giảm, nói tránh, tác dụng của nói giảm , nói tránh? Đặt 2 câu có sử dụng phép nói giảm, nói tránh và cho biết tác dụng?

Bước 3: Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài (tạo tâm thế)

- Thời gian: 2 phút

- Phương pháp : Thuyết trình

Hoạt động 2,3,4: hướng dẫn tìm hiểu bài ( đọc, quan sát, phân tích các VD , khái quát khái niệm)

- Phương pháp: đọc, vấn đáp, nêu vấn đề ,thuyết trình

- Kĩ thuật: Các mảnh ghép , động não

I Hướng dẫn tìm hiểu đặc điểm

của câu ghép ( 10 phút )

- Gv sử dụng kĩ thuật các mảnh ghép

- Vòng 1 (4phút )

? Tìm các cụm C-V trong các VD

trên ?

? Phân tích cấu tạo của những câu có

I Tìm hiểu đặc điểm của cau ghép

- 3 HS đọc các VD trên bảng phụ

- HS chia nhóm thảo luận , đại diện các nhóm trình bày

- HS nhận xét:

I Đặc điểm của câu ghép

1 Ví dụ :(bảng phụ)

a Tôi/ quên thế nào được những

cảm giác trong sáng ấy/ nảy nở

C V trong lòng tôi như mấy cành hoa C

tươi/ mỉm cười giữa bầu trời V

hai hoặc nhiều cụm C-V ?

- Vòng 2 (3 phút )

? Trong các câu trên câu nào có một

cụm C-V , câu nào có cụm C-V nhỏ

nằm trong cụm C-V lớn, câu nào có

cụm C-V không bao chứa nhau ?

? Câu a và b thuộc loại câu nào đã

học? Câu c thuộc loại câu nào ? Đặc

điểm của câu c?

- GV: Vậy câu ở VD c là câu ghép

? Nhắc lại thế nào là câu ghép ?

? Trong câu ghép ở VD c có mấy vế

câu ? Hãy chỉ ra các vế câu trong

VDc?

?Hãy tìm thêm các câu ghép trong

đoạn trích trên

- GV chốt kiến thức

II Tìm hiểu cách nối các vế câu

ghép (7phút)

? Xác định các cụm C-V trong các

VD trên ?

? Trong các câu ghép, các vế câu

được nối với nhau bằng cách nào ?

? Có mấy cách nối các vế câu của

một từ ghép? Đó là những cách nào ?

- GV chốt lại kiến thức bài học.

- HS hình thành nhóm mới, thảo luận và rút ra kết luận

- HS nhắc lại:

- Nhận xét:

- HS tìm : (Hằng năm

cứ vào cuối thu) lá tựu trường

- HS đọc ghi nhớ

II Tìm hiểu cách nối các vế câu ghép

- HS đọc các VD

- HS xác định:

- HS nhận xét:

- HS nhận xét:

- HS đọc lại 2 ghi nhớ / SGK

quang đãng

b Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,

me tôi âu yếm nắm tay tôi/ dẫn

C V

đi trên con đường làng dài và hẹp

c.Cảnh vật chung quanh tôi/ đều

C V thay đổi, vì chính lòng tôi /đang

C V

có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi/

C

đi học V

* Nhận xét:

- do hai hoặc nhiều cụm C-V không bao chứa nhau tạo thành

- mỗi cụm C-V là một vế câu

2 Ghi nhớ / SGK

Iii Cách nối các vế câu

1 Ví dụ: (Bảng phụ)

a Cái đầu lão nghẹo về một bên

và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít

b Nếu ai có một khuôn mặt xinh đẹp thì gương không bao giờ nói dối

c Mẹ nó càng đánh nó càng lì

ra c.Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang

có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi

đi học

2 Ghi nhớ/ SGK

- Dùng từ nối:

a nối bằng một quan hệ từ

b nối bằng cặp quan hệ từ

c nối bằng cặp phó từ

- Không dùng từ nối: giữa các

vế câu có dấu phẩy, dấu chấm

phẩy, dấu hai chấm

Hoạt động 5: luyện tập, củng cố

- Phương pháp: đọc, vấn đáp, nêu vấn đề ,thuyết trình

- Kĩ thuật: động não, nhóm …

III Hướng dẫn luyện tập (20 phút)

? Hãy tìm các câu ghép trong đoạn trích

và cho biết các vế trong câu ghép đó

được nối với nhau bằng cách nào ?

? Hãy đặt câu ghép với mỗi cặp quan hệ

từ sau: vì nên, nếu thì, tuy

nhưng, không những mà ?

- GV theo dõi , nhận xét:

? Hãy chuyển những câu ghép vừa đặt

được ở bài tập 2 thành những câu ghép

mới bằngmột trong hai cách sau:

a, Bỏ bớt một quan hệ từ

b, Đảo trật tự các vế câu

- GV nhận xét, cho điểm

? Hãy viết một đoạn văn ngắn về một

trong các đề tài sau (trong đoạn văn có

sử dụng ít nhất một câu ghép)?

a, Thay đổi thói quen sử dụng bao bì ni

lông

b Tác dụng của việc lập dàn ý trước khi

viết bài tập làm văn

III Luyện tập

- HS đọc bài tập và xác

định yêu cầu

- HS tìm câu ghép và cho biết cách nối các vế của câu ghép đó

- 2 HS lên bảng đặt câu

- HS nhận xét:

- HS trao đổi trong bàn,

cử đại diện trình bày trên bảng

- HS nhận xét:

- HS lựa chọn một trong hai đề tài trên để viết đoạn văn (thời gian viết 5 phút)

- HS trình bày trước lớp

- HS nhận xét:

Iii/ luyện tập

1 Bài tập 1/113: Tìm câu

ghép…

2 Bài tập 2/113: Đặt câu

ghép với mỗi cặp quan hệ từ

3 Bài tập 3/ 113: Chuyển

đổi câu ghép

4 Bài tập 5/ 114: Viết đoạn

văn

Bước 4: Giao bài và hướng dẫn HS học bài, chuẩn bị bài ở nhà.

- Nắm được đặc điểm của câu ghép, các cách nối các vế của một câu ghép

- Tìm và phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu ghép trong một đoạn văn tự chọn

- Xem trước tiết Câu ghép (tiếp theo) đọc trước các VD và trả lời câu hỏi bên dưới các VD

Ngày soạn: 5/11/2011

Lớp Ngày giảng Ghi chú

8A

8B

Tiết 44 :

Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh I/ mức độ cần đạt :

- Nắm được đặc điểm vai trò, tác dụng của văn bản thuyết minh

Ii/ trọng tâm kiến thức , kĩ năng.

1 Kiến thức:

- Đặc điểm của văn bản thuyết minh

- ý nghĩa, phạm vi sử dụng của văn bản thuyết minh

- Yêu cầu của bài văn thuyết minh (về nội dung, ngôn ngữ…)

2 Kĩ năng:

- Nhận biết văn bản thuyết minh; phân biệt văn bản thuyết minh và các kiểu văn bản đã học trước đó

- Trình bày các tri thức có tính chất khách quan , khoa học thông qua những tri thức của môn Ngữ văn và các môn học khác

iii/ chuẩn bị :

1 Thầy : Bảng phụ

2 Trò: Đọc văn bản và trả lời trước các câu hỏi ở cuối mỗi VD

iv/ tổ chức dạy học

Bước 1 - ổn định tổ chức:

Bước 2 - Kiểm tra bài cũ:

Bước 3: Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài (tạo tâm thế)

- Thời gian: 2 phút

- Phương pháp : Thuyết trình

Hoạt động 2,3,4: hướng dẫn tìm hiểu bài ( đọc, quan sát, phân tích các VD , khái

quát khái niệm)

- Phương pháp: đọc, vấn đáp, nêu vấn đề ,thuyết trình

- Kĩ thuật: động não, các mảnh ghép …

I Hướng dẫn tìm hiểu vai trò và đặc

điểm chung của văn bản thuyết minh

(18phút)

1: Tìm hiểu văn bản thuyết minh trong

đời sống con người.

? Mỗi văn bản trên trình bày, giải thích

điều gì ?

?Em thường gặp các văn bản này ở đâu

I tìm hiểu vai trò và

đặc điểm chung của văn bản thuyết minh

- 3 HS đọc nhanh 3 VD trong SGK

- lần lượt HS trả lời :

- HS trả lời : trong đời

I vai trò và Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh

1 Văn bản thuyết minh trong đời sống con người a.Ví dụ (SGK)

b Nhận xét:

- Văn bản Cây dừa Bình Định:

giới thiệu riêng về cây dừa Bình Định, gắn bó với dân Bình Định

- Văn bản Tại sao lá cây có màu xanh lục ? : Giải thích về

tác dụng của chất diệp lục làm cho người ta thấy lá cây có màu xanh diệp lục

- Văn bản Huế: giới thiệu Huế

? Hãy kể thêm một vài văn bản cùng

loại mà em biết ?

? Văn bản thuyết minh có vai trò gì

trong đời sống ?

GV : Vậy văn bản thuyết minh rất phổ

biến trong đời sống hằng ngày Có thể

gặp văn bản thuyết minh ở mọi lĩnh vưc

của đời sống ,có liên quan đến mọi

ngành nghề

2: Tìm hiểu đặc điểm chung của văn

bản thuyết minh

- GV sử dụng kĩ thuật các mảnh ghép

- Vòng 1(7 phút ): GV sử dụng các câu

hỏi a,b,c,d trong SGK

- GV theo dõi, nhận xét

- Vòng 2 ( 3phút )

? Từ việc phân tích trên, cho biết :văn

bản thuyết minh có đặc điểm gì (tác

dụng, phạm vi sử dụng, tính chất,

phương thức , ngôn ngữ )

- GV nhận xét, chốt kiến thức:

sống , trên báo chí, trên mọi lĩnh vực

- HS kể:

- HS rút ra nhận xét:

- HS chia 2 bàn/ nhóm , thảo luận (7phút), theo các câu hỏi trong SGK/

mục 2

- Đại diện các nhóm trình bày, nhận xét

- HS hình thành nhóm mới, thảo luận

- HS đọc ghi nhớ

như là một trung tâm văn hoá nghệ thuật của Việt Nam với những đặc điểm tiêu biểu riêng của Huế

=> trình bày, giải thích, giới thiệu về con người, sự vật, hiện tượng trong cuộc sống

2 Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh

a Ví dụ (các văn bản ở muc 1)

b Nhận xét:

- Tác dụng: cung cấp tri thức khách quan về sự vật, giúp con người có được hiểu biết về sự vật, hiện tượng trong đời sống

- Phạm vi sử dụng: thông dụng, phổ biến trong đời sống

- Tính chất : khách quan, chân thực , hữu ích

- Phương thức diễn đạt: giải thích, giới thiệu, trình bày

- Ngôn ngữ: trong sáng, rõ ràng

3 Ghi nhớ/ SGK

Hoạt động 5: luyện tập, củng cố

- Thời gian dự kiến:

- Phương pháp: đọc, vấn đáp, nêu vấn đề ,thuyết trình

- Kĩ thuật: động não trao đổi cặp

* HĐ2: Hướng dẫn luyện tập(24phút)

- HS đọc các văn bản

Khởi nghĩa Nông Văn

Ii/ Luyện tập

1 Bài tập 1/ 117:

a Văn bản Khởi nghĩa

? Các văn bản trên có phải là văn bản

thuyết minh không ? Vì sao?

? Văn bản Thông tin về Ngày Trái Đất

năm 2000 thuộc loại văn bản nào ?

? Phần nội dung thuyết minh trong văn

bản này là phần nào? Có tác dụng gì ?

- GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn:

? Các văn bản tự sự , nghị luận , biểu

cảm , miêu tả có cần yếu tố thuyết minh

không ? Vì sao ?

- GV : việc kết hợp các yếu tố trong một

văn bản sẽ làm giọng điệu của bài văn

phong phú , mỗi ý được triển khai rõ

ràng cụ thể hơn, mang màu sắc văn

chương đặc sắc

Vân, Con giun đất

- HS trao đổi cặp nhanh

5 phút, đại diện trả lời

- HS xác định: văn bản nghị luận

- HS phát hiện:

- HS thực hiện và trình bày ý kiến chung, thống nhất

Nông Văn Vân : là văn

bản thuyết minh vì :

- nội dung : sự nghiệp chống Pháp của Nông Văn Vân – n/v có thật trong lịch sử

- nhiệm vụ: cung cấp kiến thức lịch sử

- phương thức diễn đạt : giới thiệu , trình bày

b Văn bản Con giun đất:

2 Bài tập 2/ 118

- Sử dụng yếu tố thuyết minh để nêu tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông

- Làm cho lời đề nghị có sức thuyết phục cao

3 Bài tập 3/118

- Cần các yếu tố thuyết minh vì yếu tố này càng làm tăng thêm sự chính xác, khoa học hơn, có sức thuyết phục hơn

Bước 4: Giao bài và hướng dẫn HS học bài, chuẩn bị bài ở nhà.

- Tìm và đọc các văn bản thuyết minh

- Nắm được đặc điểm của các văn bản thuyết minh

- Chuẩn bị tiết : Phương pháp thuyết minh

Ngày soạn: 05/11/2011

Lớp Ngày giảng Ghi chú

Tiết 45: đọc – hiểu văn bản

ôn dịch, thuốc lá

i mức độ cần đạt:

- Biết cách đọc – hiểu, nắm bắt các vấn đề xã hội trong một văn bản nhật dụng;

- Có tháI độ quyết tâm phòng chống thuốc lá

- Thấy được sức thuyết phục bởi sự kết hợp chặt chẽ phương thức lập luận và phương thức thuyết

minh trong văn bản

ii trọng tâm kiến thức

1 Kiến thức:

- Mối nguy hại ghê gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá đối với sức khoẻ con người và đạo đức

xã hội

- Tác dụng của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận và chứng minh trong văn bản

2 Kĩ năng:

-Đọc- hiêu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết

- Tích hợp với phần Tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh một vấn đề của đời sống xã hội

iii/ chuẩn bị :

1 Thầy : bảng phụ

2 Trò: Đọc văn bản và trả lời trước các câu hỏi phần đọc - hiểu văn bản.

iv/ tổ chức dạy học

Bước I - ổn định tổ chức:

Bước II - Kiểm tra bài cũ:

Bước III: Tổ chức dạy và học bài mới.

Hoạt động 1: tạo tâm thế

- Thời gian: 2 phút

- GV giới thiệu bài:

Chúng ta đã biết thế giới chọn ngày 22/4 hằng năm gọi là ngày Trái đất để nhắc nhở ý thức bảo

vệ môi trường của tất cả mọi người Và thế giới cũng có một ngày trong năm là Ngày Quốc tế chống hút thuốc lá (ngày 31/5 ) Vì sao hút thuốc lá trở thành đối tượng cả thế giới phải chống như vậy ? Học bài Ôn dịch, thuốc lá chúng ta sẽ rõ.

Hoạt động 2: Tri giác ( đọc, quan sát, tóm tắt …)

- Thời gian dự kiến:

- Mục tiêu: nắm được vài nét tiêu biểu về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm, vị trí đoạn

trích, đọc đúng với giọng điệu của nhân vật, xác định các sự việc chính trong đoạn trích…

- Phương pháp: đọc, vấn đáp, thuyết trình

Kiến thức cần đạt

I: Hướng dẫn tóm tắt ,tìm hiểu

chung

? Nêu xuất xứ của văn bản?

? Hãy nêu những từ ngữ mà em cần

giải thích nghĩa ?

? Nêu cách đọc của văn bản ?

- GV nhận xét và đưa ra cách đọc cho

cả bài : đọc với giọng khúc chiết có

phần xúc động đau đớn, xúc động

Đoạn : có người bảo xin đáp lại :

giọng ôn tồn nhưng nghiêm khắc Lời

kêu gọi cuối cùng phải tỏ rõ sự khẩn

thiết

-GV đọc một đoạn , HS đọc tiếp theo

đến hết

? Em hiểu như thế nào về nhan đề

của văn bản ?

- GV: Ôn dịch chỉ chung các loại

bệnh nguy hiểm, lây lan Từ này

thường được dùng làm tiếng chửi rủa

-> chỉ dịch thuốc lá, tỏ thái độ

nguyền rủa, tẩy chay dịch bệnh này

? Phương thức biểu đạt chủ yếu của

văn bản này là gì ? Vì sao em xác

định như vậy ?

? Hãy xác định bố cục của văn bản ?

I Tóm tắt ,tìm hiểu chung

- HS nêu

- HS nêu :

- HS đưa ra cách đọc

- HS suy nghĩ trả lời:

- HS trả lời: thuyết minh vì: cung cấp các tri thức về tác hại của thuốc lá lời văn chính xác , cô đọng, chặt chẽ, sinh động

- HS xác định: 3 phần

i/ đọc - tìm hiểu chung

* Văn bản

+ Xuất xứ: theo nhà văn hoá, bác

sĩ Nguyễn Khắc Viện- trích trong

Từ thuốc lá đến ma tuý – Bệnh nghiện

+ Từ khó:

+ Đọc:

+ Bố cục

Hoạt động 3: phân tích, cắt nghĩa

- Thời gian dự kiến:

- Mục tiêu: nắm được giá trị về nội dung và nghệ thuật xây dựng truyện của tác giả

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình

- Kĩ thuật dạy học: Động não

Thầy Trò Kiến thức cần đạt

Ii/Hướng dẫn tìm hiểu văn bản Ii/ Tìm hiểu văn bản Ii/ Tìm hiểu văn bản

? ở phần này những tin tức nào được

thông báo ?

? Trong đó thông tin nào được nêu

thành chủ đề của văn bản ?

? Nhận xét về cách lập ý, lời văn

thuyết minh, hình thức con chữ trong

các thông tin ? Tác dụng ?

? Thái độ của em khi đón nhận các

thông tin này

- GV: Trước khi thuyết minh về

những tác hại của thuốc lá, người viết

đã đưa ra câu nói của Trần Hưng Đạo

? Trần Hưng Đạo là ai ? Nói câu nói

đó lúc nào? Với ai ?

? Nhắc lại câu nói này, tác giả muốn

so sánh cái gì với cái gì ?

?ý nghĩa của phép so sánh này là gì ?

- GV : Nếu như giặc ngoại xâm thì có

thể tiêu diệt nhanh gọn trong thời

gian ngắn và biết kết quả thắng thua,

nhưng giặc thuốc lá thì nó gặm nhấm

như tằm ăn lá dâu tức là suy giảm

sức khoẻ trong một thời gian dài

? Sau khi dẫn lời nói của Trần Hưng

Đạo, người viết đã thuyết minh về tác

hại của thuốc lá trên những phương

- HS theo dõi đoạn đầu văn bản

- HS phát hiện:

- HS nhận xét: ôn dịch thuốc lá đe doạ sức khoẻ và tính mạng loài người

- HS nhận xét:

- HS tự bộc lộ:

- HS theo dõi đoạn văn

từ tiếp theo đến “con

đường phạm pháp”

- HS trả lời : danh tướng đời Trần đã có công lớn , 3lần đánh thắng quân Nguyên

- HS: so sánh thuốc lá

như một loại giặc

dâu ví với con người, sức khoẻ của con người

- HS trao đổi trả lời:

vạch rõ sự nguy hại của khói thuốc lá

- HS phát hiện: thuốc lá

có hại cho sức khoẻ,

1 Thông báo về nạn dịch thuốc lá

- xuất hiện những ôn dịch khác

đặc biệt là nạn AIDS và ôn dịch thuốc lá - ôn dịch thuốc lá đe doạ sức khoẻ và tính mạng của loài người còn nặng hơn cả AIDS

=> cách lập ý từ xa đến gần, sử dụng các từ thông dụng của ngành y tế, phép so sánh, chữ in nghiêng

=> gây ấn tượng mạnh, tập trung sự chú ý của người đọc đối với hiểm hoạ của thuốc lá

2 Tác hại của thuốc lá.

diện nào ? xác đinh các đoạn văn

tương ứng với từng phương diện đó?

? Sự huỷ hoại của thuốc lá đến sức

khoẻ của con người được phân tích

trên các chứng cớ nào ?

? Nhận xét gì về hình thức tình bày

các tác hại của thuốc lá trong đoạn

văn bản này

? Các tư liệu thuyết minh này cho

thấy tác hại của thuốc lá đối với sức

khoẻ con người ntn ?

? Trong các hiểm hoạ trên , những

hiểm hoạ nào em đã biết trước, những

hiểm hoạ nào là mới mẻ đối với em ?

?Những thông tin nổi bật của đoạn

văn này là gì ?

? ở đoạn văn này, người viết đã dùng

phương pháp gì ? Tác dụng của

phương pháp ấy ?

thuốc lá có hại cho lối sống , đạo đức của con người

- HS theo dõi đoan văn thuyết minh thuốc lá có hại đến sức khoẻ con người

- HS phát hiện:

- HS nhận xét:

- HS trả lời:

- HS tự bộc lộ :

-HS theo dõi đoạn văn

từ “bố và anh hút

…con đường phạm pháp”

- HS phát hiện:

- HS trả lời : so sánh, cảnh báo nạn đua đòi

a Tác hại của thuốc lá đến sức khoẻ của con người

- khói thuốc lá có nhiều chất độc thấm vào cơ thể người hút

+ chất hắc ín làm tê liệt các lông mao ở vòm họng

+ chất ô-xít các –bon thấm vào máu không cho tiếp nhận ô-xi + chất ni-cô-tin, làm co thắt các

đông mạch

- khói thuốc lá còn đầu độc những người xung quanh

-> chứng cớ sinh động,lập luận chặt chẽ, thuyết minh cụ thể, phân tích trên cơ sở khoa học

=> huỷ hoại nghiêm trọng sức khoẻ con người.

b ảnh hưởng của thuốc lá đến

đạo đức , lối sống của con người

- tỉ lệ thanh thiếu niên hút thuốc ở các thành phố lớn nước ta ngang với các thành phố Âu-Mĩ

- để có tiền hút thuốc sang, thiếu niên ta sinh ra trộm cắp

- từ nghiện thuốc có thể dẫn đến nghiện ma tuý

-> so sánh

=> huỷ hoại lối sống , nhân cách con người Việt Nam, nhất là thanh thiếu niên