MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Qua tiết học, HS cần tiếp thu được: - Cảm nhận vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm của những kỉ niệm về tuổi thơ và tình cảm bà cháu thể hieän trong baøi thô.. - Thấy và chỉ ra [r]
Trang 1Ngày soạn: 25/11/2005
Tuần 14-Tiết 53-54
TIẾNG GÀ TRƯA
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Qua tiết học, HS cần tiếp thu được:
- Cảm nhận vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm của những kỉ niệm về tuổi thơ và tình cảm bà cháu thể hiện trong bài thơ
- Thấy và chỉ ra nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua chi tiết tự nhiên, bình dị của tác giả
B.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:
C TÀI LIỆU THAM KHẢO: SGK, SGV, STK
D TIẾN HÀNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1/ Ổn định
Ngày
Tiết
Lớp
SS
VM
2/ Kiểm tra bài cũ
? Đọc thuộc lòng bài thơ “Cảnh khuya” và cho biết nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
? Đọc thuộc lòng phần phiên âm và dịch thơ bài “Rằm tháng giêng” và cho biết nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
3/ Bài mới:
Giới thiệu bài mới: Tiếng gà trưa, một âm thanh mộc mạc, bình dị của làng quê Việt Nam vang lên, khơi gợi trong lòng người đọc những suy nghĩ Theo âm thanh ấy Xuân Quỳnh đã dẫn ta về kỉ niệm tuổi thơ với tình bà cháu thắm thiết Cảm nhận được trái tim chân thành, tha thiết của Xuân Quỳnh qua bài thơ “Tiếng gà trưa”
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS BÀI HS GHI
HĐ1: Đọc và tìm hiểu chú
thích.
? Cho biết vài nét về tác
giả Xuân Quỳnh?
GV đọc bài thơ -> Gọi HS
đọc lại
? Tìm hiểu mạch cảm xúc
của bài thơ?
? Bài thơ viết theo thể thơ
gì?
=> HS tìm hiểu chú thích
=> Xuân Quỳnh hướng vào lòng yêu nước, tình thần chiến đấu, khai thác những cảm xúc gần gũi, bình dị
=> Thể thơ 5 tiếng (ngũ ngôn)
I TÁC GIẢ – TÁC PHẨM
1/ Tác giả
- Xuân Quỳnh (1942 – 1988) quê ở làng La Khê, ven thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây, là nhà thơ nữ xuất sắc trong làng thơ hiện đại Việt Nam
2/ Tác phẩm
- Bài Tiếng gà trưa viết trong thời kì
đầu của cuộc kháng chiến chống đế
quốc Mĩ, lần đầu in trong tập thơ Hoa
dọc chiến hào (1968)
Trang 2? Bài thơ chia làm mấy
đoạn? Nội dung chính của
mỗi đoạn?
? Em hãy nhận xét cách
gieo vần về số câu trong
mỗi khổ?
HĐ2: Tìm hiểu nội dung
văn bản.
? Cảm hứng của bài thơ
khơi gợi từ việc gì?
? Bài thơ diễn biến như thế
nào?
? Tác giả nghe được âm
thanh này trong hoàn cảnh
nào?
? Tác giả cảm nhận gì khi
nghe tiếng gà?
? Qua đây em thấy điều gì
tác giả cảm nhận trong
hiện tại?
? Qua bài thơ, “tiếng gà
trưa” được lặp lại mấy lần?
? Qua khổ thơ, hình ảnh
nào sống lại trong lòng tác
giả?
? Con gà mái được tác giả
miêu tả như thế nào?
? Tác giả dùng nghệ thuật
gì trong cách miêu tả trên?
? Để chỉ con gà tác giả đã
dùng từ gì?
? Có mấy từ “này”?
? Dùng nghệ thuật gì?
=> - Đoạn 1: 6 khổ đầu ->
Trên đường hành quân chiến sĩ nghe tiếng gà và nhớ lại kỉ niệm xưa
- Đoạn 2: 2 khổ còn lại ->
tiếng gà khắc sâu thêm tình cảm của tac 1giả đối với quê hương, đất nước
=> Khổ 1,2,3,5,8 biến đổi linh hoạt ; Khổ 2,3,4,7 câu đầu có 3 chữ
=> Nghe tiếng gà nhớ kỉ niệm thơ ấu, nhớ bà
=> Trên đường hành quân, chợt nghe tiếng gà nhảy ổ tác giả nhớ kỉ niệm thời thơ ấu, …
=> Trên đường hành quân xa
=> 4 lần
=> Ổ trứng và con gà mái
=> Khắp mình hoa đóm trắng … lông óng như màu nắng
=> So sánh
=> Từ “Này”
=> Hai từ “này”
=> Điệp từ
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1/ Nguồn cảm hứng của tác giả.
- Tiếng gà trưa “Cục … cục tác … cục ta”
- Trên đường hành quân, bên xóm nhỏ Xao động nắng trưa
Nghe Bàn chân đỡ mõi
Kỉ niệm tuổi thơ ùa về
2/ Hình ảnh, kỉ niệm tuổi thơ và tình bà.
a/ Lần một.
Ổ trứng Hình ảnh
Con gà mái
“Khắp mình lông óng … trắng” … nắng”
- Này -> Điệp từ
Trang 3? Bức tranh trong kí ức tác
giả như thế nào?
? Vì sao đứa cháu bị bà
mắng?
? Tại sao nhìn gà đẻ lại bị
bà mắng?
? Bà mắng như vậy tâm
trạng cháu như thế nào?
? Qua chi tiết này cho thấy
đứa cháu như thế nào?
? Khi cháu làm điều không
phải thì bà đã làm gì?
? Qua tiếng gà trưa lần ba,
hình ảnh nào gợi lên trong
tác giả?
? Nhìn nét mặt của bà, em
thấy tâm trạng của người
bà như thế nào?
? Hình ảnh của bà hiện lên
trong câu thơ nào?
? “toi” nghĩa là gì?
? Hoàn cảnh sống của bà
như thế nào?
? Mục đích của bà là gì?
? Tình cảm của bà dành
cho cháu như thế nào?
? Em có nhận xét gì về loại
vải bà mua cho cháu?
? Qua chi tiết này cho thấy
tình cảm bà cháu đối với
nhau như thế nào?
? “Tiếng gà trưa” ở khổ 4,
kỉ niệm nào gợi lại?
? Tại sao tác giả đem ổ
trứng vào giấc mơ của
mình?
? Trong cuộc đời của mình
có bao giờ em đem giấc mơ
của mình vào giấc ngủ
không?
? Qua đó thể hiện tâm
=> Lộng lẫy
=> Đứa cháu nhìn gà đẻ
=> Sợ lang mặt
=> Rất lo lắng
=> Hồn nhiên và ngây thơ
=> Bảo ban, nhắc nhở
=> Hình ảnh bà hiện lên
=> Toi nghĩa là chết
=> Thắm thiết và sâu nặng
=> Loại vải bình thường
=> Bà rất thương yêu cháu
=> Ổ trứng hồng
=> HS tự trả lời
=> Niềm vui sướng và
=> Bức tranh kí ức lộng lẫy.
b/ Lần hai
- Bà mắng yêu –> nhìn gà đẻ -> cháu
lo lắng
=> Tâm trạng ngây thơ, hồn nhiên, khờ dại của cháu -> Bà bảo ban nhắc nhở răn dạy cháu.
c/ Lần ba
khum tay soi trứng
- Hình ảnh bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
=> Bà tần tảo chắt chiu trong cảnh nghèo khó -> Bà dành trọn tình thương yêu cho cháu.
d/ Lần bốn:
- Nằm mơ -> ổ trứng hồng
=> Niềm vui sướng, hạnh phúc theo chân tác giả trên bước đường chiến đấu.
Trang 4trạng gì của tác giả?
? Qua những lần tiếng gà
trưa đã gợi lại gì trong tâm
hồn tác giả?
GV cho HS đọc lại khổ thơ
cuối
? Mục đích người cháu
chiến đấu vì ai?
? Tác giả dùng nghệ thuật
gì trong khổ thơ này?
? Ý chí chiến đấu của tác
giả như thế nào?
? Em đã học bài thơ nào?
Tác giả nào cũng có bài
thơ năm chữ?
? Cho biết cách gieo vần
như thế nào?
HĐ3: Tìm hiểu ý nghĩa
bài thơ.
? Tiếng gà trưa gợi lại như
thế nào trong lòng tác giả?
? Tình cảm gia đình đã làm
sâu sắc thêm điều gì?
? Thể thơ năm chữ có tác
dụng như thế nào?
hạnh phúc
=> Vì Tổ quốc, vì xóm làng, vì bà, vì ổ trứng hồng
=> Điệp từ
=> Đêm nay Bác không ngủ
3/ Khẳng định mục đích chiến đấu của tác giả.
Tổ quốc
- Vì (điệp từ) xóm làng Tiếng gà, ổ trứng
=> Ý chí chiến đấu của tác giả
III TỔNG KẾT
Ghi nhớ SGK/151
4/ Dặn dò: Học bài và soạn bài mới: “Điệp ngữ “.
? Điệp ngữ là gì?
? Các dạng điệp ngữ?