Em đã học và đã biết các thể loại - Không phải tự sự hay miêu tả, văn bản này tự sự, miêu tả nhưng văn bản này có nói lên nỗi lòng, tama sự của nhân vật người gì khác những thể loại đã h[r]
Trang 1Tuần 1
Tiết 1-Văn bản
Cổng trường mở ra
Lý lan
A - Mục tiêu cần đạt
1 Giúp học sinh cảm nhận và thấm thĩa những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
2 Rèn kỹ năng tìm hiểu cảm nhận thể loại văn biểu cảm
B - Chuẩn bị
- Tranh ảnh quang cảnh ngày khai trường
C - Tiến trình lên lớp
- ổn định tổ chức:
- Kiểm tra bài cũ:
- Bài mới
GV hướng dẫn đọc: Giọng dịu
dàng, chậm rãi, tình cảm, đôi lúc
như thì thầm
- gọi 2 hs đọc bài, gv nhận xét
GV giải thích từ khó
? Em đã học và đã biết các thể loại
tự sự, miêu tả nhưng văn bản này có
gì khác những thể loại đã học, theo
em văn bản này thuộc thể loại gì?
- GV nhận xét phần thảo luận của
hs
? Toàn bộ văn bản đề cập đến nhân
I/ Đọc hiểu chú thích văn bản
+ Bận tâm, háo hức, lo lắng, can đảm
- Không phải tự sự hay miêu tả, văn bản này nói lên nỗi lòng, tama sự của nhân vật người
mẹ -> Đây là thể loại khác, văn biểu cảm
II/ Đọc hiểu văn bản
Trang 2vật nào với tình cảm gì?
? Tâm trạng và tình cảm ấy được
thể hiện qua những đoạn văn bản
nào?
? Sử dụng ngôi kể thứ mấy? Tác
dụng của việc sử dụng ngôi kể này?
? Người mẹ có tâm trạng gì trong
đêm trước ngày khai trường?
? Nguyên nhân nào làm cho người
mẹ không ngủ được?
? Và trong tâm trạng ấy người mẹ
đã nghĩ gì và làm gì?
? Thể hiện tình cảm gì của mẹ dành
cho con?
? Tìm các chi tiết diễn tả tâm trạng
của người mẹ?
? Từ tâm trạng băn khoăn không
ngủ được ấy, người mẹ đã nghĩ đến
điều gì?
? ấn tượng nhất là gì?
? Mẹ nhớ về tuổi thơ của mình như
thế nào? Trong tâm trạng ra sao?
? Em có suy nghĩ gì về tâm trạng và
1/ Cấu trúc
- Toàn văn bản là nhứng tâm sự và nỗi lòng của người mẹ đối với con Cảm xúc trước ngày con vào lớp 1
+ Đọan 1: đến "thế giới mà mẹ bước vào" + Đoạn 2: còn lại
- Ngôi thứ nhất 2/ Nội dung a/ Tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường cua rcon
- Người mẹ không ngủ được
- Suốt đêm mẹ đã hồi hộp bồn chồn, trằn trọc không ngủ được vì mẹ vô cùng thương con, lo lắng cho con
- Giúp con chuẩn bị quần áo giầy dép, đồ dùng học tập
- Thể hiện nỗi lòng yêu thương con cua rmẹ,
lo lắng chăm chút cho con + Tâm trạng: - Có gì đó khác thường
- Không tạp trung được vào việc gì cả
- Không định làm những việc
ấy tối nay -> Mẹ đạng phân tâm, xúc động, trước một sự kiện lớn trong đời con, bao nhiêu suy nghĩ của
mẹ đều đang hướng về con
- Những kỷ niệm của tuổi thơ, được bà ngoại
đưa đến trường, đến ngày đầu tiên bước vào cổng trường
Trang 3những ký ức tuổi thơ hiện về trong
nỗi nhớ của người mẹ?
? Từ ấn tượng tuổi thơ người mẹ
liên tưởng đến điều gì?
? Em hiểu gì về sự liên tưởng ấy
của người mẹ?
? Trong suy nghĩ của người mẹ đã
động viên con như thế nào?
? Thuộc kiểu câu gì?
? Em có suy nghĩ gì về câu nói
này?
? Câu nói ấy có tác dụng gì?
? Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ như
thế nào?
? Em có nhận xét gì về ngôn ngữ kể
chuyện?
+ Hình ảnh: Hằng năm cứ vào cuối thu mẹ tôi
âu yếm dắt tay tôi đi trên con đường làng dài
và hẹp
- Hồi ức về tuổi thơ như một bài ca đẹp, dài và xao xuyến, rạo rực, cháy bỏng trong lòng mẹ
Mẹ muốn truyền ngọn lửa ấy cho con, san xẻ hạnh phúc ấy cho con Ngỳa khai trường đã khắc sâu vào tân hồn và nỗi nhớ của mẹ
b/ Cảm xúc về khai trường và suy nghĩ về vai trò của giáo dục đối với cuộc đời mỗi con người
- Mẹ nghĩ và liên tưởng đến ngày khai trường
ở Nhật Bản - Ngày lễ trọng đại, tôn vinh ngành giáo dục của xã hội
- Mẹ muốn gởi mong muốn của mình vào liên tưởng ấy, mẹ cũng mong sao ở nước mình cũng sẽ như vậy Ngày khai trường sẽ là ngày hội của không chỉ lớp trẻ mà còn là ngày mọi người, mọi ngày thể hiện sự quan tâm đến sự nghiệp giáo dục Mẹ tin yêu và kỳ vọng vào con
- Câu cầu khiến mạng tính động viên, khích lệ con: "Đi đi con, hãy can đảm thế giới kì diệu sẽ mở ra"
- Đó là mong muốn và mơ ước của người mẹ Thể hiện vai trò to lớn của nhà trường đối với mỗi con người
3/ý nghĩa văn bản
* Nghệ thuật
- Độc thoại nội tâm, miêu tả tâm trạng nhân vật Nhân vật nói về những suy nghĩ và tâm
Trang 4? Lối văn, lời văn mạng đặc điểm
gì?
? Qua văn bản này em hiểu thêm gì
vềt tình cảm của người mẹ đối với
con?
trạng của mình
- Nhẹ nhàng, tình cảm
* Nội dung
- Bằng lời văn sâu lắng, nhẹ nhàng và tình cảm, qua tama sự của người mẹ đa thấu hiểuvề ssự hi sinh thầm lặng và cao cả của mẹ dành cho con đồng thời cũng thây sđược vai trò to lớn của nhà trường đối với mỗi con người
* Luyện tập-Hướng dẫn về nhà Viêt đoạn văn kể về kỉ niệm đáng nhớ của em trong ngày khai trường?
IV/ Rút kinh nghiệm
Tiết 2- Văn bản
Mẹ tôi
a a-mi-xi (1846 - 1908)
A - Mục đích yêu cầu
1 Qua một bức thư tác giả muốn gửi gắm những lời nhắn nhủ: Rằng mẹ là người
đáng kính, đáng yêu nhất Phạm lỗi với mẹ là đáng trách, đáng lên án và ân hận
Trang 52 Hiểu cách giáo dục nghiêm khắc mà nhẹ nhàng của người cha nhưng rất hiệu quả
3 Rèn kỹ năng đọc và cảm nhận văn xuôi biểu cảm, giáo dục tình cảm mẹ - con
B - Chuẩn bị
- Một số bài thơ, bài hát ca ngơị công lao của mẹ
C - Tiến trình lên lớp
A - ổn định tổ chức:
B - Kiểm tra bài cũ:
? Qua những biểu hiện tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con, em hãy nói về tình cảm yêu thương cua rmẹ dành cho con?
C - Bài mới
GV lựa chọn cách vào bài
+ Đã lần nào em phạm lỗi với cha
mẹ hay chưa
+ Thái độ, tình cảm của cha mẹ khi
ấy ra sao
+ Em có ân hận không
? Nêu tóm tắt về tác giả, tác phẩm?
Hướng dẫn đọc và giải thích từ
GV hướng dẫn đọc: Giọn đọc thể
hiện tình cảm sâu sắc, tha thiết
nhưng đôi chỗ cũng nghiêm khắc
- HS đọc, giáo viên nhận xét
I/ Đọc hiểu chú thích văn bản 1/ Giới thiệu bài
- HS thảo luận đê rtrả lời
2/ Tác giả - tác phẩm
- A-mi-xi (1846 - 1908) nhà văn I-ta-li-a, tác giả của nhiều tập truyện ngắn, tập sách Tác phẩm của ông thiên về tình cảm, sâu lắng và chủ yếu đi vào giáo dục nhân cách, tình cảm con người
- "Mẹ tôi" được trích trong" Những tấm lòng cao cả" - 1886
Trang 6- HS đọc
? Giải thích từ khó:
? Văn bản trên được viết theo thể
loại nào?
? Tên văn bản vcà thể loại có gì
mâu thuẫn nhau không?
? Ngôi kể trong văn bản này là ngôi
thứ mấy? Của nhân vật nào?
? Nguyên nhân nào khiến người cha
viết thư gửi cho con?
? Tại sao người cha không trực tiếp
nói hoặc có ngay một hình phạt mà
lại chọn cách viết thư?
? Nếu là bố em, khi em phạm lỗi bố
em sẽ có thái độ như thế nào?
? Văn bản có thể chia làm mấy
phần ? Nêu nội dung của từng phần
?
? Tâm trạng của người cha trước lỗi
lầm của con?
? Tâm trạng ấy được so sánh bằng
hình ảnh nào?
- Khổ hình, bội bạc, vong ân bội nghĩa
- Viết thư xen bộc lộ cảm xúc
- Có mâu thuẫn nhưqng nếu tìm hiểu kỹ sẽ thấy toàn bộ lá thư ca ngợi công lao, sự hi sinh của mẹ
II/ Đọc hiểu văn bản 1/ Cấu trúc
- Ngôi thứ nhất số ít (tôi) đó là nhân vật cậu
bé đã mắc lỗi với mẹ đọc lại lá thư của người cha viết gửi cho mình
- Vì đã không phải với mẹ lúc cô giáo đến thăm
- Để cảnh cáo con, có thái độ nghiêm khắc đối với con, ngay sau khi cậu bé mắc lỗi người cha đã không sử dụng hình phạt nghiêm khắc
mà chủ động viết thư để tác động đến nhận thức, tình cảm, cảm xúc của con nhưng cũng không thiếu sự nghiêm khắc Đây là một cách giáo dục có hiệu quả
- HS bộc lộ
- Người cha đã vô cùng đau đớn và bực bội
Ông đã có thái đội phê bình nghiêm khắc và như một mệnh lệnh: Không được tái phạm nữa
- Tác giả so sanh với hình ảnh: Một nhát dao
đâm vào tim
- Thể hiện tâm trạng đau xót, bất ngờ của người cha khi chứng kiến lỗi lầm của con Đó thực sự là một sự xúc phạm ghê gớm
- Tình yêu thương, sự hi sinh vô bờ bến của
Trang 7? Tác dụng của biện pháp so sánh
ấy?
? Vì đâu mà người cha có tâm trạng
đau đớn như vậy?
? Những chi tiết nào thể hiện tình
cảm yêu thương, sự hi sinh lớn lao
của mẹ dành cho con?
? Từ đó ông đã nhắc nhở gì?
? Tìm các câu ca dao, bài hát ca
ngợi tình cảm , sự hi sinh của mẹ
dành cho con?
? Người cha đã hình dung ra trong
suốt cuộc đời con người mẹ đóng
vai trò như thế nào?
? Từ đó ông đã có yêu cầu gì?
? Ông yêu cầu con phải nhận lỗi
cha mẹ nhất là của mẹ đối với con nhưng đứa con đã phụ công lao cha mẹ, có những thái độ không phải với người sinh ra mình
+ Hình ảnh người mẹ: - Thức cả đêm lo cho con ốm
- Khóc nức nở
- Lo sợ quằn quại
- Bỏ cả hạnh phúc của mình để đổi cho con khỏi đau đớn
- ăn xin, hi sinh tính mạng để nuôi con -> Sự hi sinh lớn lao cuả người mẹ không có gì đánh đổi được, là sự vô giá, là biểu hiện thật chân thành và cao cả của mẹ cho con
Đáng xấu hổ biết bao khi con đã phụ công lao của mẹ Và thật đau lòng hơn nếu một ngày nào đó con mất mẹ - đó là ngày buồn thảm nhất cuộc đời con
- HS tìm
- Thời thơ ấu, lúc ốm đau người mẹ có thể hi sinh tất cả, có thể chịu đựng để nuôi con, để cứu con Khi khôn lớn trưởng thành mẹ vẫn là người che chở, là chỗ dựa tinh thần, là nguồn
an ủi của con
- Không được tái phạm
- Thành khẩn xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ tha lỗi (Cầu xin mẹ hôn con)
- Người cha yêu cầu con dứt khoát và nghiêm khắc như một mệnh lệnh
- Xúc động vô cùng bởi đã nhận được một bài
Trang 8như thế nào?
? Nhận xét về thái độ trong lời yêu
cầu của người cha?
? Tất cả những lời nói của cha đã
làm cho nhân vật "Tôi" - Chú bé có
tâm trạng như thế nào?
? Tác giả đã sử dụng thể loại văn
bản nào? có tác dụng gì?
? Nhận xét về giọng văn và ngôn
ngữ trong văn bản?
? Khăc họa về hình ảnh người mẹ
như thế nào? Qua đó để lại cho em
cảm xúc gì?
? Kể lại một sự việc em lỡ gây ra
làm cho cha mẹ phiền lòng? Em có
ân hận không? Em đã chuộc lỗi như
thế nào?
học thấm thía và kịp thời từ người cha thân yêu Cậu bé đã nhanạ ra tình cảm yêu thương,
sự hi sinh lớn lao của mẹ IV/ Tổng kết
1/ Nghệ thuật
- Văn bản là một bức thư nhưng trong đó là cả nỗi lòng cua rngười cha, đứa con và sự hi sinh của người mẹ
- Giọng nhẹ nhàng, ôn tồn mà nghiêm khắc và cương quyết
2/ Nội dung
- Thông qua hình thức một bức thư ta thấy
được thái độ và cách dạy bảo nghiêm khắc cuả người cha nhưng nổi bật hơn cả là sự hi sinh cao cả, tình yêu thương vô bờ bến của người
mẹ dành cho con V/ Luyện tập
- HS kể
D - Củng cố:
E - Hướng dẫn học bài:
IV/ Rút kinh nghiệm
Trang 9
Tiết 3
Từ ghép Ngày soạn: 27/8/06 Ngày dạy:7/9/06
I - Mục đích yêu cầu
1 Giúp học sinh hiểu được cấu tạo của 2 loại từ ghép: Chính phụ và đẳng lập Cơ chế tạo nghĩa, phân loại và đặc điểm của 2 loại từ ghép này
2 Rèn kỹ năng tìm từ ghép trong các văn bản đã học Sử dụng hợp lý và chính xác các loại từ ghép
II - Chuẩn bị
III - Tiến trình lên lớp
A - ổn định tổ chức:
B - Kiểm tra bài cũ:
? ở các lớp dưới chunngs ta đã học về từ ghép, hãy cho biêt snhững từ có đặc điểm như thế nào thì gọi là từ ghép?
C - Bài mới
GV treo bảng phụ
Cho các từ sau:
- Máy cày, máy xay lúa
- Quần áo, sách vở
? Xác định nghĩa của các yếu tố tạo
nên từ?
? Nhận xét về sự giống nhau và
khác nhau giữa hai từ ghép?
I/ Các loại từ ghép
1 Ví dụ
- "Máy": vật chạy bằng động cơ, tự động
- "Cày" : dùng vào việc cày đát
- " Xay lúa": xát lúa, lật vỏ thóc -> Cùng có yếu tố "Máy" chỉ loại động cơ tự hoạt động mà không có sự tác động của con
Trang 10? Theo em vai trò của các yếu tố
cấu tạo nên từ ghép như thế nào?
? Trong các từ ghép "Quần áo",
"Sách vở" thì có gì khác với những
từ trên?
? Từ đó hãy cho biết từ ghép có
mấy loại? đó là những loại nào?
? Từ ghép chính phụ là gì?
? Từ ghép đẳng lập là gì?
? So sánh nghĩa của các yếu tố
trong các từ "máy cày" với từ ghép
"máy cày"?
? So sánh nghĩa của các yếu tố
trong từ "sách vở"?
? Nhận xét gì về nghĩa của từ ghép
chính phụ và nghĩa của từ ghép
đẳng lập?
người vào nó Khác nhau: Hai chức năng dùng vào những công việc khác nhau
- Có yếu tố chính và yếu tố phụ
- Mỗi yếu tố chỉ một sự vật, sự việc cụ thể Trong từ ghép chúng có vai trò ngang nhau, không có tiếng chính hay phụ
- Từ ghép có hai loại: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
2 Khái niệm
* Từ ghép chính phụ là từ ghép có tiếng chính
và tiếng phụ bổ sung cho tiếng chính Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau
VD: Bà ngoại, bà nội
- Thơm phức, thơm lừng
* Từ ghép đẳng lập: các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp
VD: Sách vở, nhà cửa, cây cỏ
II/ Nghĩa của từ ghép
- Máy: chỉ chung
- Cày: hoạt động lật đất -> Máy cày: động cơ dùng vào việc cày đất
- Sách: in dùng để học và đọc
- Vở: ghi, viết -> Sách vở: Chỉ sách vở nói chung + Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của các tiếng tạo ra nó
+ Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa Nghĩa của từ ghép đẳng lập rộng hơn nghĩa
Trang 11Bài tập 1/15
Sắp xếp các từ ghép sau thành hai
loại
Bài tập 2/15
điền thêm tiếng để tạo ra từ ghép
chính phụ
của các tiếng tạo ra nó III/ Luyện tập
+ Từ ghép chính phụ gồm: lâu đời, xanh ngắt, nhà ăn, cười nụ
+ Từ ghép đẳng lập: suy nghĩ, chài lưới, cây
cỏ, ẩm ướt, đầu đuôi
Điền thêm để tạo từ ghép:
- bút: bút bi, bút mực, bút chì
- thước: thước kẻ, thước gỗ
- mưa: mưa rào, mưa phùn
- làm: làm rẫy, làm ruộng
- ăn: ăn ý, ăn ảnh
- trắng: trắng phau, trắng xóa
D - Củng cố:
E - Hướng dẫn học bài:
IV/ Rút kinh nghiệm
Tiết 4
Liên kết trong văn bản Ngày soạn: Ngày dạy:
I - Mục đích yêu cầu
1 Giúp học sinh hiểu khái niệm về tính lien kết, đặc điểm liên kết trong văn bản Phân biệt được liên kết về hình thức và liên kết về nội dung
Trang 122 Rèn kỹ năng tạo tình liên kết cho văn bản khi tạo lập văn bản
II - Chuẩn bị
III - Tiến trình lên lớp
A - ổn định tổ chức:
B - Kiểm tra bài cũ:
? Nêu đặ điểm và nghĩa của hai loại từ ghép? Cho ví dụ?
C - Bài mới
HS đọc đoạn văn
? Trong đọan văn trên có câu nào
sai ngữ pháp không?
? Câu nào chưa rõ nghĩa hay
không?
? Nếu em là nhân vật En-ri-cô thì
em có hiểu điều người cha muốn
nói gì không?
? Theo em đoạn văn trên thiếu điều
gì?
? Muốn cho đoạn văn trên dễ hiểu
và hiểu đầy đủ thì cần phải làm gì?
? Qua đó em hiểu liên kết có vai trò
như thế nào và nó là gì?
I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản
1 Tính liên kết trong văn bản
a đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi
- Các câu văn đều có cấu tạo ngữ pháp hoàn chỉnh, không sai
- Mỗi câu đều nêu lên một sự việc hoàn chỉnh,
ý nghĩa đầy đủ
- Gây khó hiểu cho người đọc, chưa rõ mục
đích của người cha Yêu cầu của người cha như thế nào, các câu văn trong đoạn văn trên không có quan hệ chặt chẽ với nhau Chúng không cùng một nội dung, câu này tách rời câu kia
- Thiếu tính liên kết
- Liên kết là một tính chất vô cùng quan trọng trong văn bản
+ Liên kết là tính chất mà nhờ nó những câu văn đúng ngữ pháp dặt cạnh nhau mới tạo