Giáo án Ngữ văn lớp 6 tuần 22, 23

Taùc duïng cuûa pheùp so saùnh: + Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc: Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinh động giúp người đọc người nghe dễ hình dung về sự vật, sự việc được mieâu taû..[r]

Trang 1

TUẦN 22

Tiết 85

VƯỢT THÁC

-VÕ

QUẢNG -I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

- Hình dung và cảm nhận vẻ đẹp phong phú, hùng vĩ của cảnh thiên nhiên và vẻ đẹp của hình ảnh con người lao động được miêu tả trong bài

- Nắm được nghệ thuật phối hợp trong miêu tả khung cảnh thiên nhiên và hoạt động của con người

II TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra phần chuẩn bị của HS

3 Bài mới:

TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG PHẦN GHI BẢNG

_ GV mời HS đọc phần (*) chú thích SGK

trang 36

[?] Dựa vào việc miêu tả một cuộc vượt thác

của con thuyền trong bài văn, em hãy tìm bố

cục của nó?

[?] Cảnh dòng sông và hai bên bờ qua sự miêu

tả trong bài đã đổi thay như thế nào theo từng

chặng đường của con thuyền? (Lúc thuyền qua

đoạn sông có nhiều thác dữ)

[?] Hãy chỉ ra các biện pháp nghệ thuật mà tác

giả sử dụng trong đoạn văn miêu tả trên?

[?] Qua đoạn văn miêu tả, em có cảm nhận như

thế nào về thiên nhiên?

(HS thảo luận  GV tổng hợp ý kiến)

_ GV mời HS đọc lại đoạn “Những động tác

thả sào vâng vâng dạ dạ”

[?] Nhân vật dượng Hương Thư là một con

người có tính cách như thế nào trong cuộc sống

đời thường?

[?] Hình ảnh dượng Hương Thư trong cuộc vượt

thác được miêu tả như thế nào? Hãy tìm những

chi tiết miêu tả ngoại hình, động tác của nhân

vật này?

[?] Biện pháp nghệ thuật chủ yếu nào đã được

tác giả sử dụng trong đoạn văn này?

[?] Em có cảm nhận như thế nào về hình ảnh

I TÌM HIỂU VĂN BẢN :

_ Giới thiệu tác giả, tác phẩm (học chú thích dấu * trang 39 )

_ Tóm tắt đoạn trích

II PHÂN TÍCH VĂN BẢN :

1 Cuộc vượt thác:

_ Thuyền rẽ sóng lướt bon bon  thuyền xuôi chầm chậm  những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm

_ Thuyền chuẩn bị vượt nhiều thác nước  thuyền vùng vằng cứ như trụt xuống, quay đầu chạy về  thuyền cố lấn lên  thuyền vượt khỏi thác

 Nhân hóa, so sánh, từ gợi hình ảnh: cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ, hoang sơ: đầy sức sống

2 Nhân vật dượng Hương Thư:

a Đời thường:

_ Nói năng nhỏ nhẹ

_ Tính nết nhu mì

 hiền lành, chân chất

b Lúc vượt thác:

_ Thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt _ Như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt như một hiệp sĩ

Trang 2

dượng Hương Thư giống như “một hiệp sĩ

Trường Sơn oai linh”?

[?] Hãy cho biết cảm nghĩ của em về hình ảnh

con người lao động có trong bài văn trên?

 mạnh mẽ, oai phong, hùng dũng

III TỔNG KẾT:

Học ghi nhớ SGK trang 41

4 Luyện tập: HS đọc thêm SGK trang 41.

5 Dặn dò:

_ Học bài

_ Soạn bài: So sánh

Trang 3

Tuần 20 :

Tiết 78 :

SO SÁNH

I MỤCTIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp HS nắm được khái niệm và sự cấu tạo của phép so sánh

- Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng, tiến đến hay

_ Cho biết nội dung, nghệ thuật của văn bản Sông nước Cà Mau

3.Bài mới:

1/ So sánh là gì ?

_ GV mời HS đọc ví dụ SGK trang 24

_ Tìm các cụm từ chứa hình ảnh so sánh

trong các ví dụ trên ?

[?] Đâu là sự vật được so sánh? Đâu là sự

vật so sánh?

_ HS đọc câu 3(SGK/24) so sánh câu “Con

mèo vằn vào tranh, to hơn cả con hổ nhưng

nét mặt lại vô cùng dễ mến”  Sự so sánh

trong câu này có gì khác với những câu

trên

( Sự so sánh ở đây không phải là so sánh tu

từ mà là so sánh luận lí, nó thiên về chức

năng nhận thức hơn là biểu cảm)

[?] Thế nào là so sánh ?

2/ Cấu tạo của phép so sánh :

[?] Hãy chỉ ra từ ngữ chỉ phương diện so

sánh? Từ ngữ biểu thị quan hệ so sánh trong

hai ví dụ trên

_ GV giới thiệu mô hình sách giáo khoa

trang 24( Cho HS chép vào vở bảng cấu

tạo của phép so sánh và điền vào các so

sánh

Chú ý : Không phải phép so sánh nào

cũng có đầy đủ các bộ phận như trong

bảng cấu tạo.)

[?] Hãy điền các cụm từ chứa hình ảnh so

sánh vào mô hình vừa vẽ?

[?] Hãy so sánh cấu tạo 2 cụm từ so sánh

I Tìm hiểu bài:

1/ So sánh là gì ?

VD a/: Trẻ em như búp trên cành

A B

Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan b/ … Trông hai bên bờ, rừng đước dựng A

lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận

B

2/ Cấu tạo của phép so sánh

Mô hình so sánh :

II/ BÀI HỌC :

Học ghi nhớ SGK trang 24,25

Vế A

(cái được ss) Phương diện ss Từ ss

Vế B

(cái ss) Trẻ em

Rừng đước dựng lên cao

ngất

như như

búp trên cành hai dãy trường thành vô tận

Trang 4

[?] Từ 2 ví dụ trên, hãy rút ra nhận xét về

mô hình so sánh?

_ GV mời HS đọc phần ghi nhớ SGK trang

39

4.Luyện tập:

Bài 1 / 25, 26: Dựa vào những mẫu so sánh đã cho, HS tìm thêm các phép tương tự Bài 2/26 :

_ Khỏe như voi ( vâm, hùm, trâu, Trương Phi)

_ Đen như bồ hóng (cột nhà cháy,củ súng, củ tam thất)

_ Trắng như ( bông, cước, ngà, ngó cần, trứng gà bóc, bông bưởi)

_ Cao như cây sào ( núi, sếu )

Bài 3,4/ 26,27: HS làm, GV sửa và nhận xét

5/ Dặn dò:

Học bài So Sánh

Chuẩn bị bài : Quan sát, tưởng tượng , so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

TUẦN 22

Trang 5

Tiết 88

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- HS nắm được cách tả cảnh và bố cục hình thức của một đoạn, một bài văn tả cảnh

- Luyện tập kĩ năng quan sát và lựa chọn, kĩ năng trình bày những điều quan sát, lựa chọn theo một thứ tự hợp lí

_ Có mấy kiểu so sánh? Tác dụng của phép so sánh

3 Bài mới:

_ GV mời HS đọcvăn bản a, b, c

[?] Văn bản đầu tiên miêu tả hình ảnh ai? Tại sao

có thể nói qua hình ảnh nhân vật ở đây, ta có thể

hình dung được những nét tiêu biểu của cảnh sắc ở

khúc sông có nhiều thác dữ?

[?] Văn bản thứ hai tả quang cảnh gì? Hãy chỉ ra

thứ tự được người viết miêu tả trong văn bản đó?

[?] Văn bản thứ ba tả cảnh gì? Em có nhận xét gì

về hình thức của văn bản này? Hãy thử chỉ ra các

phần chính có trong văn bản và cho biết ý nghĩa

chính trong từng phần?

_ GV chia lớp làm ba nhóm, mỗi nhóm đọc một

đoạn văn và chuẩn bị trả lời một câu hỏi

+ HS trao đổi, thảo luận, ghi nhận xét ra vở nháp

+ HS nêu kết quả thảo luận (đại diện nhóm trả lời)

+ HS nhận xét

_ GV tóm tắt các ý kiến và nhận xét chung

_ GV hướng dẫn HS rút ra phần ghi nhớ

I/ TÌM HIỂU BÀI :

Văn bản a: Hình ảnh dượng Hương Thư trong một chặng đường của cuộc vượt thác

Văn bản b: Quang cảnh ở dòng sông Năm Căn

Văn bản c: Hình ảnh lũy tre làng

M.bài: “Lũy làng của lũy”

T.bài: “Lũy ngoài cùng không rõ”

K.bài: phần còn lại

II/ Ghi nhớ:

SGK trang 43

4 Luyện tập: GV chia lớp làm ba nhóm, mỗi nhóm làm một bài tập Tất cả chuẩn bị ý kiến của

mình ra vở nháp, thảo luận, bổ sung, sửa chữa

Bài tập 1 + 2/43: GV hướng dẫn HS thảo luận để chọn ra những hình ảnh tiêu biểu cần có trong bài, chọn ra thứ tự thích hợp để đi vào miêu tả cho hợp lý với yêu cầu của đề bài

Bài tập 3/43:

a Mở bài: tựa bài: Biển đẹp

b Thân bài: vẻ đẹp và màu sắc của biển vào

- Buổi sáng - Buổi trưa - Buổi chiều

Trang 6

- Ngày mưa rào - Ngày nắng

c Kết bài: nhận xét và suy nghĩ về vẻ đẹp và về sự thay đổi cảnh sắc của biển

5 Dặn dò:

- Học bài

- Sọan bài “Buổi học cuối cùng”

- Chuẩn bị làm bài viết số 5

TUẦN 22

Trang 7

TIẾT 87

SO SÁNH (tt)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

- HS nắm được hai kiểu so sánh cơ bản: ngang bằng và không ngang bằng

- HS hiểu được các tác dụng chính của so sánh

- Bước đầu tạo được một số phép so sánh

- Thế nào là phép so sánh?

- Mô hình so sánh? Cho ví dụ minh họa

3 Bài mới:

1/ Tìm hiểu các kiểu so sánh:

_ Gọi học sinh đọc khổ thơ trong BT1

_ Tìm phép so sánh trong khổ thơ đó

_ Những từ, ngữ chỉ ý so sánh trong các phép so

sánh trên có khác nhau không?

( Hai phép so sánh trên sử dụng những từ ngữ so

sánh khác nhau: chẳng bằng (phép so sánh thứ 1),

và là (phép so sánh thứ 2) Đây là hai kiểu so sánh:

so sánh ngang bằng (là) và so sánh hơn kém

(chẳng bằng )

_ Học sinh tìm thêm ví dụ về hai loại so sánh này

 Giáo viên có thể gợi ý thêmj những từ ngữ chỉ ý

so sánh ngang bằng hoặc không ngang bằng (như,

tựa, hơn, hơn là, kém, kém hơn, khác ….) Có mấy

kiểu so sánh?

 Học sinh đọc ghi nhớ SGK trang 42

2/ Tìm hiểu tác dụng của so sánh:

_ Học sinh đọc đoạn văn (SGK trang 42) và tìm

phép so sánh

_ Trong đoạn văn trên, phép so sánh có tác dụng

gì?

( Tác dụng của phép so sánh:

+ Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc: Tạo ra

những hình ảnh cụ thể, sinh động giúp người đọc

(người nghe) dễ hình dung về sự vật, sự việc được

miêu tả

 Hình dung cách rụng khác nhau của lá

I/ TÌM HIỂU BÀI:

1/ Các kiểu so sánh:

Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

 ( So sánh không ngang bằng)

Đêm nay con ngủ giấc tròn Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

 ( So sánh ngang bằng)

2/ Tác dụng của so sánh:

VD : Bài “ Lá rụng”

( Khái Hưng) ( SGK/42) Tác dụng của phép so sánh:

_ Hình dung cách rụng khác nhau của những chiếc lá

 Thể hiện quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết

II/ BÀI HỌC:

HS học 2 ghi nhớ(SGK/ 42)

Trang 8

+ Đối với việc thể hiện tình cảm của người viết:

Tạo ra những lối nói hàm súc, giúp người đọc

(người nghe) dễ nắm bắt tư tưởng, tình cảm của

người viết (người nói)  Thể hiện quan niệm của

tác giả về sự sống và cái chết)

_ So sánh có tác dụng gì?

 ( Học sinh đọc ghi nhớ SGK trang 42)

4/ Luyện tập:

Tùy theo thời gian giáo viên lần lượt cho học sinh làm các bài tập (SGK)

_ BT 1 : Để giải quyết các yêu cầu của BT, trước hết cho HS tìm các phép so sánh có trong mỗi đoạn thơ HS nhận xét về các từ so sánh được sử dụng Căn cứ vào bảng sau để xác định từng phép so sánh thuộc kiểu gì

Các từ so sánh

là, như, y như, giống như, tựa như, tựa như là, bao nhiêu … bấy

hơn, hơn là, kém, không bằng, chưa bằng, chẳng bằng … So sánh không ngang bằng _ BT 2: HS tìm các so sánh trong bài “Vượt thác” Cho HS tự phân tích cảm nhận của mình thông qua các so sánh tìm được

_ BT 3: HS viết đoạn văn tả Dượng Hương Thư trong đó có sử dụng cả 2 kiểu so sánh

5/ Dặn dò:

_ Học bài

_ Soạn bài : Phương pháp tả cảnh

TUẦN 23

Trang 9

Bình thường Buổi học cuối

Tiếng ồn ào như vỡ chợ tiếng mọi người vừa đồng thanh tiếng chiếc thước kẻ to tướng

Mọi người đều bình lặng y như một buổi sáng chủ nhật

Tiết 89,90

BUỔI HỌC CUỐI CÙNG (CHUYỆN KỂ CỦA MỘT EM BÉ NGƯỜI AN-DÁT)

-AN-PHÔNG-XƠ

BÔ-ĐÊ -I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp HS :

_ Nắm được cốt truyện, nhân vật và tư tưởng của truyện : Qua câu chuyện buổi học tiếng Pháp cuối cùng ở vùng An – dat, truyện đã thể hiện lòng yêu nước trong một biểu hiện cụ thể là tình yêu tiếng nói của dân tộc

_ Nắm được tác dụng của phương thức kể chuyện từ ngôi thứ nhất và nghệ thuật thể hiện tâm lí nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngoại hình, hành động

2 Kiểm trabài cũ:

_ Hãy nêu yêu cầu và bố cục của một bài văn tả cảnh

3 Bài mới:

- GV giới thiệu bài  ghi tựa

- Giải nghĩa từ khó: phân từ, Phổ, cáo thị, hưng thu, diềm lá sen, chữ rông

- GV giới thiệu qua về hoàn cảnh

xã hội nước Pháp ở giai đoạn 1870

[?] Câu chuyện được kể diễn ra trong

hoàn cảnh , thời gian, địa điểm nào?

[?] Hãy giải thích vì sao truyện có tên

“Buổi học cuối cùng?”

[?] Cậu bé Phrăng có thái độ, suy nghĩ

như thế nào ở lúc đầu trong việc học

tiếng Pháp? Hãy thử giải thích vì sao cậu

có thái độ đó?

[?] Hãy chỉ ra những chi tiết cho thấy sự

khác lạ trên đường đi đến trường, quang

cảnh ở trường và không khí trong lớp

học? Lý do của sự khác lạ đó?

[?] Hãy phân tích tâm trạng của chú bé

Phrăng trong buổi học cuối cùng đó?

Thái độ của Phrăng đối với việc học

tiếng Pháp đã thay đổi như thế nào? Nhờ

vào đâu mà chú đã có sự thay đổi về thái

độ đó?

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

SGK trang 54

II Phân tích:

1 Nhân vật Phrăng:

a Lúc đầu: đi học trễ, muốn trốn học và rong chơi ngoài đồng nội

b Buổi học cuối cùng:

 Không khí khác lạ

- Tôi hơi hoàn hồn  ngạc nhiên  choáng váng  tự giận mình  chăm chú nghe giảng  sẽ nhớ mãi buổi học cuối cùng này

 Sự thay đổi về thái độ, tình cảnh, ý nghĩ của Phrăng: ham chơi, lười và ngại học tiếng Pháp

 biết yêu quý và ham thích học tốt tiếng Pháp

Trang 10

[?] Nhân vật thầy Ha-men đã được miêu

tả như thế nào về trang phục, thái độ đối

với các HS nói chung và với cậu bé

Phrăng nói riêng?

[?] Hãy tìm những chi tiết miêu tả hành

động, cử chỉ thái độ của thầy trong buổi

học?

[?] Từ những chi tiết trên, em có cảm

nhận như thế nào về không khí của buổi

học ngày hôm đó?

[?] Hãy chỉ ra các chi tiết miêu tả hành

động của thầy Ha-men trong cuối buổi

học?

[?] Theo em, vì sao thầy lại có những cử

chỉ, hành động đó? Điều này có ý nghĩa

gì và tạo ra những tác động, ảnh hưởng gì

đối với mọi người?

[?] Trong truyện, thầy Ha-men có nói

“Khi một dân tộc lao tù”, em hiểu như

thế nào và có suy nghĩ gì về lời nói ấy?

Qua đó chỉ ra ý nghĩa sâu sắc của việc

biểu hiện lòng yêu nước trong truyện

ngắn này? (HS thảo luận)

2 Thầy Ha-men:

a Trang phục: mặc chiếc áo rơ-đanh-gốt màu xanh lục, diềm lá sen gấp nếp mịn và đội cái mũ toàn bằng lụa đen thêu

b Thái độ: giọng dịu dàng, trang trọng

c Hành động : + Trong buổi học:

_ Nói tiếng Pháp  đọc bài học  kiên nhẫn giảng giải  chuẩn bị những tờ mẫu mới tinh, viết bảng “chữ rông” thập đẹp

_ Đứng lặng im trên bục và đăm đăm nhìn  vẫn đủ can đảm dạy hết buổi

 Buổi học đầy tính trang trọng, thiêng liêng + Cuối buổi học:

_ Đứng trên bục, người tái nhợt  nghẹn ngào

 cầm phấn và dằn mạnh hết sức cố viết thật to

_ Đứng đó, đầu dựa vào tường, và chẳng nói, giơ tay ra hiệu

 lòng yêu nước, trân trọng tiếng Pháp đã làm khơi dậy tình yêu nước ở mọi người trong hoàn cảnh quê hương bị nước ngoài chiếm đóng

III TỔNG KẾT:

4.Củng cố :

_ Kể tóm tắt truyện một cách diễn cảm.

5 Dặn dò :

_ Học bài

_ Soạn bài mới: ẩn dụ

TUẦN 24

Tiết 95

Trang 11

ẨN DỤ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS:

_ Nắm được khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ và tác dụng của chúng

_ Hiểu và nhớ được các tác dụng của ẩn dụ Biết phân tích ý nghĩa cũng như tác dụng của ẩn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt

_ Bước đầu có kĩ năng tự tạo ra một số ẩn dụ (yêu cầu đối với HS khá, giỏi)

_ Em có nhận xét gì về nhân vật thầy Ha-Men ?

_ Nêu giá trị nghệ thuật và nội dung của truyện “Buổi học cuối cùng”

3 Giới thiệu bài mới:

TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG PHẦN GHI BẢNG 1/ Ẩn dụ là gì ?

_ Mời HS đọc VD1 (SGK/68)

[?] Cụm từ “người cha” được dùng trong câu thơ

này chỉ về ai? Tại sao?

[?] Cách nói này có gì khác so với so sánh? (không

có từ “như” trong câu)

[?] Cách nói này có tác dụng gì? (gợi hình ảnh,

cảm xúc)

[?] Như vậy thế nào là ẩn dụ? ( HS đọc ghi nhớ

SGK/68)

2/ Các kiểu ẩn dụ:

HS đọc VD II 1,2

_ Tìm các ẩn dụ trong những VD trên

_ Nêu lên những nét tương đồng giữa cácsự vật,

hiện tượng được so sánh ngầm với nhau ( tìm ra

mối quan hệ giữa A (sự vật hiện tượng được biểu

thị ) và B ( sự vật hiện tượng được nêu ra )

+ lửa hồng  màu đỏ của hoa râm bụt

+ thắp  sự nở hoa

+ nắng giòn tan  nắng to

( Chuyển đổ cảm giác “giòn” )

 Từ các VD đã phân tích GV hướng dẫn HS đến

4 kiểu ẩn dụ thường gặp

_ HS đọc ghi nhớ (SGK/69)

I Tìm hiểu bài:

1/ Ẩn dụ là gì ?

… Người cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm

(Minh Huệ) _ Người cha  Bác Hồ (tuổi tác, tình thương yêu, sự chăm sóc con chu đáo)

2/ Các kiểu ẩn dụ: Có 4 kiểu :

_ Ẩn dụ hình thức

VD: lửa hồng _ màu đỏ

_ Ẩn dụ cách thức

VD: thắp _ nở hoa

_ Ẩn dụ phẩm chất

VD: người cha _ Bác Hồ

_ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

VD: nắng giòn tan _ nắng to, rực rỡ

II BÀI HỌC :

Luyện tập:

Bài tập 1: Thảo luận

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	118,37 KB