Kiến thức : _ Cảm nhận được qua bài văn , một trong những phẩm chất cao đẹp của Bác Hồ là đức tính giản dị :Giản dị trong lối sống , trong quan hệ với mọi người , trong việc làm và lời n[r]
Trang 1Tuần 24 – Tiết 93
ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Qua tiết học, HS cần tiếp thu được:
- Một trong những phẩm chất cao đẹp của Bác là đức tính giản dị: giản dị trong lối sống
- Nhận ra và hiểu được nghệ thuật nghị luận của tác giả trong bài
B ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
C TÀI LIỆU THAM KHẢO: SGK, SGV, STK
D TIẾN HÀNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1/ Ổn định
2/ Kiểm tra bài cũ
? Hai luận điểm ở bài “Sự giàu đẹp của tiếng Việt” là gì? Ở mỗi luận điểm tác giả đã dùng dẫn
chứng như thế nào để chứng minh?
3/ Bài mới
Hoạt động 1: GV đọc mẫu
một đoạn -> HS đọc và giải
thích từ khó
? Hãy nêu sơ lược về tác giả?
Hoạt động 2:
? Luận điểm chính của văn
bản là gì?
? Văn bản có mấy phần?
? Ý chính của mỗi phần là gì?
? Vì sao văn bản chia 2 phần?
? Tác giả nhận định về đức
tính giản dị của Bác ở những
lĩnh vực nào?
GV chốt 2 lĩnh vực: trong lối
sống, trong văn chương.
? Bác sống giản dị được nhận
định bằng những từ ngữ nào?
? Trong khi nhận định về đức
tính giản dị của Bác, tác giả
có thái độ như thế nào?
? Sự giản dị trong lối sống
của Bác thể hiện ở những
phương diện nào?
? Hãy nêu những biểu hiện
=> Nêu chú thích SGK
=> Đức tính giản dị của Bác
=> 2 phần
=> Vì đây là đoạn trích
=> Trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong cách nói và viết
=> Khiêm tốn, trong sáng, giản dị, thanh bạch, tuyệt đẹp
=> Tác giả ca ngợi( rất lạ lùng, rất kỳ diệu)
=> Trong sinh hoạt, trong quan hệ với mọi người
=> Trong bửa ăn, cái nhà
I TÌM HIỂU VĂN BẢN
1/ Luận điểm
Đức tính giản dị của Bác Hồ
2/ Bố cục
+Mở bài: Sự nhất quan giữa cuộc đời cách mạng và cách sống giản dị của Bác
+ Thân bài: Chứng minh sự giản dị của Bác
3/ Phân tích
a/ Nhận định chung về đức tính giản dị của Bác.
Trong sáng, thanh bạch, tuyệt đẹp
b/ Những biểu hiện về đức tính giản dị của Bác.
- Trong lối sống + Bửa cơm chỉ vài ba món
+ Cái nhà vài ba phòng hoà với thiên nhiên
Trang 2chứng minh sự giản dị của
Bác trong sinh hoạt?
? Các biểu hiện này được
chứng minh bằng những
chứng cứ cụ thể nào?
? Để thuyết phục người đọc
về sự giản dị của Bác trong
quan hệ với mọi người, tác
giả nêu lên chi tiết nào cụ
thể?
? Em nhận xét gì về cách nêu
dẫn chứng trong lối sống giản
dị của Bác?
? Vận dụng câu hỏi 4 SGK
GV gợi ý Đó là phép lập
luận gì? Ở chi tiết nào?
GV giảng mở rộng
? Để làm sáng tỏ sự giản dị
trong cách nói và viết của
Bác, tác giả dẫn chứng những
câu nói nào của Bác?
? Tại sao tác giả dùng những
câu nói này để chứng minh?
? Qua phân tích, ta thấy đức
tính giản dị của Bác được thể
hiện như thế nào trong văn
bản?
? Tác giả dùng nghệ thuật
chứng minh nào?
Hoạt động 3: LUYỆN TẬP
? Bài tập 1, yêu cầu ta làm
gì?
GV hương 1dẫn gợi ý để HS
làm
=> Viết một bức thư cho đồng chí, thăm nhà tập thể công nhân
=> Dẫn chứng tiêu biểu, có chọn lọc theo phép liệt kê
=> Phép lập luận nhân quả
“nhưng … nhân dân”
+ Theo phép lập luận tương phản: giản dị làm thành phẩm chất cao quý
=> Vì đó là những câu nói nổi tiếng (về ý nghĩa, nội dung) ngắn gọn, dễ nhớ, dễ thuộc (về hình thức)
=> HS đọc Ghi nhớ SGK/55
+ Nói chuyện với các cháu miền Nam
+ Công việc thường tự làm, ít người phục vụ
=> Dẫn chứng tiêu biểu, có chọn lọc.
- Trong văn chương:
+ “Không có gì quý hơn đọc lập tự do”
+ “Nước Việt Nam … thay đổi”
II GHI NHỚ (SGK/55) III LUYỆN TẬP BT1/55: Tìm một số chứng
minh sự giản dị của Bác
- Bài Cảnh rừng Việt Bắc
- Bài Tức cảnh Bắc Bó
Trang 34/ Daởn doứ
Hoùc baứi vaứ soaùn baứi mụựi: “Chuyeồn ủoồi caõu chuỷ ủoọng thaứnh caõu bũ ủoọng”
? Theỏ naứo laứ caõu chuỷ ủoọng? Caõu bũ ủoọng?
? Muùc ủớch cuỷa vieọc chuyeồn ủoồi caõu chuỷ ủoọng thaứnh caõu bũ ủoọng?
Tiết 93
Đức tính giản dị của Bác hồ
Phạm Văn Đồng.
I.Muùc tieõu :
1 Kieỏn thửực :
_ Caỷm nhaọn ủửụùc qua baứi vaờn , moọt trong nhửừng phaồm chaỏt cao ủeùp cuỷa Baực Hoà laứ ủửực tớnh giaỷn dũ :Giaỷn dũ trong loỏi soỏng , trong quan heọ vụựi moùi ngửụứi , trong vieọc laứm vaứ lụứi noựi ,baứi vieỏt …
_ Nhaọn ra vaứ hieồu ủửụùc ngheọ thuaọt nghũ luaọn cuỷa taực giaỷ trong baứi,ủaởc bieọt laứ caựch neõu daón chửựng cuù theồ toaứn dieọn,roừ raứng, keỏt hụùp vụựi giaỷi thớch ,bỡnh luaọn ngaộn goùn maứ saõu saộc
_ Nhụự vaứ thuoọc moọt soỏ caõu vaờn hay tieõu ieồu trong baứi
2.Thaựi ủoọ :
_Meỏn yeõu, hoùc taọp ,reứn luyeọn ủửực tớnh giaỷn dũ cuỷa Baực
3 Kyừ naờng :
_ ẹoùc vaứ phaõn tớch vaờn baỷn nghũ luaọn chửựng minh
II Chuaồn bũ :
* Thaày : Nghieõn cửựu taứi lieọu sgk,sgv vaứ sửu taàm theõm moọt soỏ phửụng tieọn trong ủụứi soỏng giaỷn dũ cuỷa Baực
* Troứ : ẹoùc trửụực vaờn baỷn + traỷ lụứi caõu hoỷi sgk
III Caực bửụực leõn lụựp :
1 OÅn ủũnh lụựp :
2 Kieồm tra baứi :
_ Haừy cho bieỏt luaọn ủieồm chớnh cuỷa baứi nghũ luaọn : “Sửù giaứu ủeùp cuỷa tieỏng vieọt “ laứ gỡ ?
ễÛ moói luaọn ủieồm , taực giaỷ duứng daón chửựng naứo ủeồ chửựng minh ?
3.Baứi mụựi :
Giới thiệu bài:
ở bài thơ “ Đêm nay Bác không ngủ” ( Minh Huệ), chúng ta rất xúc động trước những hình ảnh giản
dị của “ người cha mái tóc bạc” suốt đêm không ngủ chăm lo các chiến sĩ như chăm sóc những đứa con thân yêu của mình Còn hôm nay, chúng ta lại 1 lần nữa nhìn rõ phẩm chất cao đẹp này của chủ tịch Hồ
Trang 4Chí Minh qua 1 số đoạn văn xuôi nghị luận đặc sắc của cố thủ tướng Phạm Văn Đồng, người học trò xuất sắc, người cộng sự đắc lực, nhiều năm với Bác Hồ
Các hoạt động
Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc, chú thích, tìm hiểu chung về văn bản.
? Đọc diễm cảm văn bản?
? Quan sát chú thích, giải thích từ
khó?
? Văn bản thuộc thể loại gì? Vì sao?
? Vấn đề được nghị luận? ( Đối
tượng, đề tài nghị luận)?
? Em có nhận xét gì về bố cục của
bài văn?
? Tác giả chứng minh bằng cách
nào? Nhận xét cách dùng lí lẽ và dẫn
chứng?
- HS đọc
- Chứng minh xen kẽ bình luận, giải thích
- Đức tính gỉan dị của Bác Hồ
- Không có đủ 3 phần: Chỉ có mở bài, thân bài
a Mở bài: Câu 1,2: Sự nhất quán giữa cuộc
đời cách mạng long trời lở đất và cuộc sồng thanh bạch của Bác
b Thân bài: Còn lại: Chứng minh vấn đề, cách đưa lí lẽ, dẫn chứng lành mạch, liên kết , sử dụng thao tác tự nhiên
I Đọc, chú thích văn bản.
1 Đọc.
2.Chú thích
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản.
? Qua sát đoạn văn 1, cho biết tác
giả trình bày về vấn đề gì? Nhận xét
cách lập luận của tác giả?
? Tác dụng của cách lập luận trên?
? Trong văn nghị luận, thường chỉ
biểu ý, ít biểu cảm, nhưng theo em
tình cảm của người viết thể hiện trong
đoạn viết là gì?
? Quan sát đoạn văn 3,4 Để làm rõ
đức tính giản dị của Bác, tác giả đã
chứng minh ở phương diện nào?
? Chứng minh cho nếp sống giản dị
của Bác, dựa trên những chứng cớ
nào? các chứng cớ này được nêu cụ
thể bằng những chi tiết nào? Em có
nhận xét gì về dẫn chứng nêu trong
đoạn văn?
GV: Xen kẽ với các dẫn chứng tác giả
bình luận, đánh giá làm cho lời văn
nhỏ nhẹ, thấm thía
? Để thuyết phục bạn đọc về sự giản
dị của Bác trong quan hệ với mọi
người, tác giả đã nêu những chi tiết cụ
- Sự thống nhất trong cuộc đời cách mạng long trời lở đất và cuộc sồng thanh bạch của Bác
- Nêu về vấn đề trực tiếp, dùng câu văn có
2 vế đối lập, bổ xung cho nhau, các từ gợi cảm: Trong sáng thanh bạch , tuyệt đẹp khẳng định Bác là 1 vĩ nhân lỗi lạc, vừa là 1 người bình thường, gần gũi với nhân dân, xua tan quan điểm Bác là 1 siêu nhân huyền thoại
- Giọng văn sôi nổi, lôi cuốn, trang trọng lí
lẽ đanh thép, ngôn từ chuẩn mực, biểu cảm Luận điểm ( đức tính giản dị của Bác
Hồ ) sáng trong từng câu, từng chữ, từng lời văn: Điều rất quan trọng Rất lạ lùng Rất kì diệu—Biểu lộ sự hiểu biết sâu sắc và tình cảm quý trọng, chân thành với Bác Hồ Tin ở nhận định của mình, ngợi ca
- Giản dị trong tác phong sinh hoạt
- Giản dị trong quan hệ với mọi người, trong lời nói, bài viết
- Bữa cơm
- Cái nhà
II Hiểu văn bản.
1 Nhận định chung về đức tính giản dị của Bác Hồ.
- Là sự nhất quán giữa đời hoạt động cách mạng và đời sống bình thường của Bác
Luận điểm: Cách nêu vấn đề trực tiếp, câu đối lập, ngôn từ chuẩn mực, biểu cảm
- Cuộc đời trong sáng, thanh bạch tuyệt đẹp thái độ ngợi ca tin tưởng
Trang 5thể nào?
? Cách lập luận của tác giả có gì đặc
sắc?
? Em hãy chỉ ra các câu văn bình
luận, biểu cảm trong đoạn văn Nêu
tác dụng của các câu văn ấy?
? Qua những dẫn chứng và lí lẽ trên,
em hiểu gì về Bác?
? Trong đoạn văn tiếp theo, tác giả
giải thích và bình luận ntn về lí do và
ý nghĩa đức tính giản dị của Bác Hồ?
? Em hiểu gì về lí do của lối sống
giản dị từ lời giải thích sau đây của
tác giả: Bác Hồ sống đời sống giản
dị, thanh bach như vậy quần chúng
nhân dân?
? Em hiểu ntn về ý nghiã của lối sống
giản dị của Bác Hồ từ lời bình luận
sau: Đời sống thế giới ngày nay?
? Em có nhận xét gì về những lời giải
thích bình luận của tác giả?
? Đọc đoạn cuối văn bản, để làm
sáng tỏ sự giản dị trong cách nói và
viết của Bác Tác giả đã dẫn những
câu nói nào?
? Tại sao tác giả lại dùng những câu
nói này để chứng minh cho sự sự
giản dị trong cách nói và bài viết của
Bác?
? Bác đã nói thật giản dị về những
điều lớn lao Tác giả đã giải thích lí do
Bác nói giản dị ntn? Từ đó em hiểu
thêm gì về tác dụng những lời nói và
bài viết của Bác?
? Tác giả có lời bình luận ntn về tác
dụng lời nói giản dị, sâu sắc của Bác
Hồ? Em hiểu gì về ý nghĩa của lời
bình luận này?
GV: Tác giả đan xen 1 đoạn văn
- Lối sống
- Dẫn chứng chọn lọc, tiêu biểu giản dị đời thường, gần gũi với mọi người nên dễ hiểu thuyết phục bạn đọc
- Viết thư cho 1 đồng chí, nói chuyện với các cháu miền nam, đi thăm nhà tập thể, việc gì Bác cũng tự làm không cần người khác giúp Đặt tên cho người phục vụ
- Lập luận tương phản giữa tâm hồn và cách ở của Bác: Tâm hồn “lộng gió” nhà ở chỉ có vẻn vẹn 3 gian Tác giả ngợi ca - - - Cách ở của Bác thanh bạch tao nhã Đưa dẫn chứng theo kiểu liệt kê, tiêu biểu – làm nổi rõ phẩm chất của Bác trong quan hệ với mọi người: Trân trọng, tỉ mỉ, yêu quý tất cả mọi người
- ở sinh hoạt nhỏ đó phục vụ
- Một đời sống như vậy biết bao
- Khẳng định lối sống giản dị của Bác, bày
tỏ tình cảm quý trọng của người viết tác
động tới tình cảm, cảm xúc người đọc, người nghe
- Tinh thần xả thân, bền bỉ, cần mẫn chu
đoá và giản dị
- HS tự bộc lộ SGK
- Người được tôi luyện trong gian khổ của nhân dân
- Lối sống giản dị hoà hợp với các giá trị tinh thần khác làm phẩm chất cao quý tuyệt đẹp của Bác Hồ
- Đó là biểu hiện của đời sống thực sự văn minh mà mọi người cần lấy làm gương sáng noi theo
- Sâu sắc, sát, đúng với con người của Bác
- Mang cảm xúc ngưỡng vọng
- Không có gì
- Nước Việt Nam là 1
- Đó là những câu nói nổi tiếng về ý nghĩa, ngắn gọn, dễ nhớ dễ thuộc mọi người đều biết, đều thuộc và hiểu
- Vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu
được, làm được, nhớ được
2 Những biểu hiện
về đức tính giản dị của Bác.
a Trong tác phong sinh hoạt:
+ Bữa ăn đạm bạc, tiết kiệm, dân dã + Cách ăn: Chậm
rãi, cẩn trọng
+ Cách ở: Nhà ở vẻn vẹn chỉ có 3 phòng
Cách làm việc: Suốt cả ngày, suốt cả
đời
b Trong lối sống:
+ Quan hệ với mọi người: Trân trọng, tỉ
mỉ, yêu quý tất cả mọi người
+ Lối sống thanh bạch, xả thân, bền
bỉ, cần mẫn
+ Đời sống thật sự văn minh
+ Cảm xúc tin tưởng, ngưỡng mộ, ngợi ca
+ Trong lời nói, bài viết
+ Câu nói bài viết của Bác thật ngắn gọn dễ hiểu, dễ thuộc, dễ nhớ, có ý
Trang 6giải thích, bình luận bằng lí lẽ để mở
rộng đi sâu vào vấn đề bằng cách
phân biệt Đoạn văn vừa sơ kết, vừa
là kết quả, nhấn mạnh luận điểm vừa
rút ra bài học thiết thực và chỉ ra
thông điệp: Hãy tìm hiểu suy nghĩ và
học tập cách sống của Bác
- Câu nói, bài viết của Bác có sức lôi cuốn, cảm hoá lòng người
- Những chân lí giản dị mà sâu sắc đó thâm nhập vào trái tim khối óc của hàng triệu con người đang chờ đợi nó thì đó là sức mạnh vô địch, đó là chủ nghĩa anh hùng cách mạng Đề cao sức mạnh phi thường của lối nói giản dị và sâu sắc của Bác, đó là sức mạnh khơi dậy lòng yêu nước, ý chí cách mạng trong quần chúng nhân dân—Khẳng định tài năng có thể viết thật giản dị về những điều thật lớn lao của Bác Hồ
nghĩa sâu sắc, có sức cảm hoá lòng người
+ Bác có thể nói thật giản dị những
điểu thật lớn lao
- Khẳng định tài năng có thể viết thật giản dị về những
điều thật lớn lao của Bác Hồ
Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết và luyện tập.
? Em học tập được gì về nghệ thuật
viết văn nghị luận chứng minh của
tác giả?
? Văn bản mang lại cho em những
hiểu biết sâu sắc nào về Bác Hồ?
GV sử dụng cuốn bài tập ngữ văn 7
cho học sinh luyện tập
- Kết hợp chứng minh với giải thích, bình luận
- Chọn lọc dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu, gần gũi
- Có thể bày tỏ cảm xúc, thái độ của mình trong nghị luận
- Đức tính giản dị mà sâu sắc trong lối sống
và lối nói và bài viết là 1 vẻ đẹp cao quý trong con người Hồ Chí Minh
III Toồng keỏt :
4 Cuỷng coỏ : * Dẫn bài thơ, mẩu chuyện về đức tính giản dị của Bác? Nhóm 1.
* Tìm những dẫn chứng về những lời nói, bài viết của Bác? Nhóm2
- Dẫn chứng:
+ Thư gửi học sinh
+ Năm điều Bác Hồ dạy
+ Tuyên ngôn đọc lập: “ Tôi nói, đồng bào ”
+ Di chúc: “ Tôi chỉ có ”
5 Daởn doứ : Phân tích
- Lập lại dàn ý cho bài văn
- Học trong phần ghi nhớ
- Làm bài tập ở phần luyện tập
Tieỏt : 94,95 : VIEÁT BAỉI TAÄP LAỉM VAấN SOÁ 5
I Muùc tieõu :
1 Kieỏn thửực :
- Nhaốm cuỷng coỏ vaứ ủaựnh giaự toồng hụùp heọ thoỏng kieỏn thửực veà phửụng phaựp luaọn vaờn chửựng minh
2 Thaựi ủoọ :
Trang 7- Làm bài nghiêm túc không quay cóp.
3 Kĩ năng :
- Vận dụng kiến thức đã học vào việc viết thành một bài văn hoàn chỉnh
II Chuẩn bị :
Gv : Đề bài + đáp án
Hs : Kiến thức, giấy bút
III Các bước lên lớp :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
3 Bài mới :
Đề :
Nhân dân ta thường nói : “ Có công mài sắt, có ngày nên kim ” Em hãy chứng minh câu tục ngữ trên ?
4 Củng cố :
- Học sinh dừng bút xem lại bài
- Lớp trưởng thu bài
5 Dặn dò :
- Về nhà coi lại phần văn chứng minh đã học
- Chuẩn bị : “ Chuyển đổi câu chủ động … ”
Kí duyệt
Ngày 23 tháng 02 năm 2009
Lê Thị Xoan
Duyệt của PHT
Ngày tháng 02 năm 2009
Nguyễn Ngọc Khâm