Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 1 đến 24 - Trường THCS Phù Ninh

Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trường.. Chúng ta cùng tìm hiểu bài.[r]

Tiết : 1 Ngày day:

văn bản

thanh tịnh

I mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học

Thanh Tịnh

2 Kĩ năng: Đọc hiểu đoạn trích có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3.Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

II chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổn định tổ chức

Lớp 8a vắng

II kiểm tra bài cũ

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

Hoạt động 1 Tạo tâm thế

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp

8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

h/s đọc , chú thích , bố cục)

G nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu ; chú ý giọng

và ông đốc

G đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Yêu cầu h/s nhận xét cách đọc

của bạn ?

? Đọc thầm chú thích ? Nêu ngắn

gọn về tác giả Thanh Tịnh ?

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích , */

ý chú thích 2, 6, 7 ?

? Câu chuyện "/l kể theo trình tự

bố cục ntn ?

? Truyện "/l kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 3 : Phân tích cắt nghĩa

Đọc - hiểu văn bản

rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu

nguồn từ thời điểm nào ? Quang

cảnh ra sao ?

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm

1933 vào nghề dạy học và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích Câu chuyện "/l kể theo trình tự

Truyện "/l kể theo ngôi thứ I

chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt

I Đọc , chú thích

1 Tác giả : ( 1911-1988)

ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

II đọc- hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu

a, Khơi nguồn kỉ niệm những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man ,

Từ hiện tại quá khứ Đó

là những cảm giác trong sáng nảy nở

? Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết

chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật ''tôi''

ngàng của nhân vật ''tôi'' khi cùng

? Em có nhận xét gì về sự thay đổi

trong tâm trạng nhân vật ''tôi'' khi

những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã

/ vừa mới xảy ra hôm qua

lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

- Cảm thấy trang trọng và đứng

đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ "/l cầm bút ,

/I / các bạn khác

"/l tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô

đùa , rong chơi, thả diều ngoài

đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy

đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , /I và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất

tự nhiên của một đứa bé lần đầu

những cử chỉ ấy giúp ta hình dung

/ thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú bé

trong lòng

b Trên con

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ

tâm trạng và cảm giác của nhân

đốc gọi tên ? Hãy phân tích ?

đâm ra lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp ,

lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc

c Tâm trạng

và cảm giác của ''tôi''khi

khi nghe ông

đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ 3/I vào lớp

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm hở

tâm trạng lo sợ vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ,

ngập ngừng , đây là sự chuyển

biến tâm lí rất phù hợp của một

đứa trẻ lần đầu tiên "/l đến

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng và

cảm giác của ''tôi'' khi 3/I vào

chỗ ngồi lạ lùng ntn ?

nức nở tâm trạng lúng túng ,

sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử

đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa

bé nhút nhát ít khi "/l tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng

- mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- V/I vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn thấy quyến luyến Tất cả đó là

Bỡ ngỡ , lo

sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học

đầu tiên

Tiết : 2 Ngày day:

văn bản

thanh tịnh

I mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học

Thanh Tịnh

2 Kĩ năng: Đọc hiểu đoạn trích có yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3.Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

II chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổn định tổ chức

Lớp 8a vắng

II kiểm tra bài cũ

Lồng ghép trong bài dạy

III Bài mới

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện tác

giả "/ hình ảnh '' con chim liệng

bay cao '' có ý nghĩa gì ?

N2: Dòng chữ '' Tôi đi học '' kết

thúc truyện có ý nghĩa gì ?

gọi h/s các nhóm thảo luận và

trình bày

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm

lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia ,

mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim non

thơ tự do nô đùa , thả diều đã

chấm dứt để 3/I vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , "/l đến quen với thầy cô , bạn bè sống

chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi

đi học '' / mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao

G bổ sung , sửa chữa và chốt lại

vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái độ cử

thầy giáo đón nhận học trò mới ,

các bậc phụ huynh ) đối với các

em bé lần đầu đi học ?

và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ

đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu

tham dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

2 Thái độ ,

cử chỉ của

với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

thấy trách nhiệm , tấm lòng của

em h/s Đây thực sự là những dấu

ấn tốt đẹp , những kỉ niệm trong

sáng , ấm áp không thể phai nhoà

trong kí ức tuổi thơ , giúp các em

tự tin , vững vàng hơn Đó còn là

của đất /I

Hoạt động 4

kết

? Hãy tìm và phân tích những h/ả

so sánh "/l nhà văn sử dụng

trong truyện ngắn này ?

/0 đón h/s vào lớp cũng là một

'' Tôi quên thế nào "/l '' '' ý nghĩ ấy thoáng qua '' '' Họ / con chim con '' Đây là những so sánh giàu

với những cảnh sắc thiên nhiên

/a sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể ,

rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn

? Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật

và sức cuốn hút của tác phẩm ?

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn "/l bố cục theo dòng hồi ''tôi'' theo trình tự thời gian của + Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 5

tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến

đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi

gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

- Cảm xúc chân thực , thiết tha

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc ,

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

IV #! dẫn về nhà

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đọc /I bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Tiết : 3 Ngày dạy:

cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A mục tiêu.

1 Kiến thức: Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ

2 Kĩ năng: Thực hành, so sánh phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ

3 Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự học

B chuẩn bị

G: Giáo án , bảng phụ

H: Đact và xem phần tìm hoi bài

C lên lớp

I ổn định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về

từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

Hoạt động 1: Tạo tâm thế.:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có

giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 2 : Hình thành khái

niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nnghĩa hẹp

G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ

trong SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , /a '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ

động vật bao hàm nghĩa của ba

từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nghĩa hẹp

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá - Các từ '' thú , chim , cá '' có

thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

những từ nào ?

G : / vậy từ '' động vật '' là từ

có nghĩa rộng Từ '' voi , /a , tu

hú , sáo '' là từ có nghĩa hẹp

? Vậy em hoi thế nào là một từ

ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp ?

? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa

rộng , vừa có nghĩa hẹp "/l

không ? Tại sao ?

? Gọi hs đọc ghi nhớ SGK / 10 ?

Hoạt động 3

luyện tập

? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá nhân

phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , /a , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , /a , tu hú '' và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm

vi nghĩa "/l bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ

khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập

Bài 1:

Bài 2 :

a Chất đốt c Thức ăn e Đánh

b Nghệ thuật d Nhìn

Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm đó thắng

a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV #! dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Tiết 4 Ngày dạy:

tính thống nhất về chủ đề của văn bản

A mục tiêu.

1 Kiến thức: Chủ đề văn bản Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2 Kĩ năng: Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bọ văn bản

Trình bày một văn bản nói, viết thống nhất về chủ đề

3 Kĩ năng: - H S có ý thức xác định chủ đề và có tính nhất quán khi xác định chủ đề của văn bản

B chuẩn bị

G: Giáo án , bảng phụ

H: Tìm hiểu /I phần tìm hiểu bài

C Lên lớp.

I ổn định tổ chức.

II kiểm tra bài cũ

III bài mới

Hoạt động 1:Tạo tâm thế

Chúng ta đã "/l tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao

trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động G Hoạt động H ND cần đạt

Hoạt động 2 :Tri gác, phân

tích cắt nghĩa.

G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

gì trong lòng tác giả ?

? Hãy nêu lên chủ đề của văn

bản ?

? Vậy em hiểu chủ đề của văn

bản là gì ?

? Gọi h/s đọc ghi nhớ 1 ?

niệm tính thống nhất về chủ đề

của văn bản

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu

Chủ đề của văn bản : Những kỉ

đầu tiên

Chủ đề của văn bản là những vấn

đề chủ chốt "/l tác giả nêu lên ,

đặt ra trong văn bản

Hs đọc ghi nhớ

I Chủ đề của

văn bản

II Tính thống

nhất về chủ đề của văn bản

đặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ? - Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp

chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những kỉ

tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu

? Tìm các từ ngữ , các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi

các bạn vào lớp ?

G: Tất cả các chi tiết trên đều tập

trung khắc họa tâm trạng của

nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt ,

ra và chênh đầu chúi xuống

nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộ quần áo mới , cố làm ra vẻ /

một học trò thực sự '' tay bặm ghì

hai quyển sách , đòi mẹ cầm bút

/I ''

ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sân rộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run , "/l mọi

nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

* Trong lớp học : cảm thấy xa

mẹ nhớ nhà

nào trong văn bản ?

? Làm thế nào để có thể viết một

văn bản đảm bảo tính thống nhất

về chủ đề ?

Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ nói tới chủ đề đã

xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

Để viết "/l một văn cần xác

định rõ chủ đề của văn bản Chủ

đề của văn bản "/l thể hiện trong đề bài , đề mục , trong quan hệ giữa các phần của văn