- Các yếu tố tự sự và miêu tả trong Các yếu tố tự sự và miêu tả trong bài văn bài văn biểu cảm được sử dụng kết hợp ở những mức độ khác nhau.. biểu cảm được sử dụng như thế nào?[r]
Trang 1Tiết: 44
Ngày dạy: 27/10/2011
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Sự kết hợp các yếu tố biểu cảm, tự sự, miêu tả trong văn bản biểu cảm
2 Kĩ năng:
3 Thái độ:
- Giáo dục học sinh tính siêng năng cẩn thận, sáng tạo khi làm bài.
II CHUẨN BỊ
Giáo viên: bảng phụ, kiến thức có liên quan, giáo án
Học sinh: Vở bài tập, sách giáo khoa, bài soạn
III.PHƯƠNG PHÁP
VI TIẾN TRÌNH
1 Ổn định tổ chức:
Kiểm tra sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra tập bài soạn của học sinh
3 Bài mới:
- Giới thiệu bài:
Yếu tố tự sự có tác dụng rất lớn, nhất là khi kể các hành động cao cả nghĩa khí vị tha hoặc các hành vi thiếu đạo đức Tuy nhiên, yếu tố tự sự trong truyện và trong văn biểu cảm không giống nhau Trong truyện, yếu tố tự sự làm cho tình tiết gay cấn, hấp dẫn gây chờ đợi; còn trong văn biểu cảm, cái quan trọng là ý nghĩa sâu
xa của sự việc buộc người ta nhớ lâu và suy nghĩ, cảm xúc về nó Yếu tố miêu tả có tác dụng gợi sức cảm thụ và tưởng tượng Miêu tả chân thật có sức gợi cảm lớn Chính vì thế mà trong văn biểu cảm rất cần yếu tố tự sự và miêu tả
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài dạy
* Hoạt động1: Tự sự và miêu tả trong văn
biểu cảm
Học sinh đọc mục 1 SGK
I Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm:
CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN BIỂU CẢM
Trang 2Học sinh đọc bài thơ “ Bài ca nhà tranh bị
gió thu phá”
Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi tìm
hiểu bài thơ.(bốn phần ứng với bốn đoạn)
Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả có
trong từng đoạn và nói rõ ý nghĩa của
chúng?
Đoạn 1:
+ Yếu tố tự sự, miêu tả
- Tự sự (hai dòng đầu)
Tháng tám, thu cao gió thét già
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta
- Miêu tả ( ba dòng sau)
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,
Mảnh thấp quay lộn vào mương sa
+ ý nghĩa của các yếu tố tự sự, miêu tả:
Dựng lại bức tranh cảnh nhà Đỗ Phủ bị gió
thu phá để làm nền cho tâm trạng
Đoạn 2:
+ Tự sự
Trẻ con thôn nam khinh ta già không
sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre
+ Biểu cảm
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Quay về, chống gậy lòng ấm ức !
+ Ý nghĩa của yếu tự sự: Kể chuyện giải
thích cho tâm trạng bất lực, lòng uất ức
Đoạn 3:
+ Tự sự miêu tả: sáu câu đầu
+ Biểu cảm: hai câu cuối
+ Ý nghĩa: Đặc tả tâm trạng điển hình ít
ngủ, cam phận
Trang 3Đoạn 4:
+ Biểu cảm trực tiếp tình cảm cao thượng,
vị tha, vươn lên sáng ngời
Như vậy để biểu lộ được hoàn cảnh của
mình, tác giả dùng phương thức biểu đạt nào
?
Phương thức tự sự, miêu tả, biểu cảm
Yếu tố tự, miêu tả được sử dụng trong bài
thơ có tác dụng gì?
Từ kể, miêu tả nhà thơ bộc bạch nổi
niềm của mình, nổi thống khổ khi nhà tranh
bị gió thu phá
Các yếu tố tự sự có vai trò như thế nào
trong việc bộc lộ cảm xúc ?
Là phương tiện để tác giả bộc lộ cảm
xúc
Phương thức tự sự, miêu tả có tác dụng gì
trong việc thể hiện cảm xúc suy nghĩ đối với
đời sống xung quanh ?
Gọi học sinh đọc điểm ghi nhớ 1
Học sinh đọc đoạn văn mục 2 SGK
Chỉ ra yếu tố miêu tả, tự sự trong đoạn
văn?
+ Tự sự: “ Đêm nào… đi xa lắm ”
+ Miêu tả: “ Những ngón chân… lấm
tấm”
Cảm nghĩ của tác giả thể hiện qua chi tiết
nào?
“ Bố ơi đã thành bệnh”
Đoạn văn trên bộc lộ tình cảm cảm xúc
gì? của ai đối với ai ?
Nỗi đau đớn của người con khi nhìn thấy
đôi chân của người bố đã bị đau
Như vậy yếu tố tự sự, miêu tả trong đoạn
văn trên có tác dụng gì ?
Làm nền tảng cho cảm xúc ở cuối bài
Đoạn văn trên miêu tả, tự sự trong niềm
nỗi niềm của mình, nỗi thống khổ khi
cảm xúc
gắm cảm xúc
Trang 4hồi tưởng Hãy cho biết tình cảm đã chi phối
tự sự, miêu tả như thế nào ?
Tự sự, miêu tả trong hồi tưởng không
phải miêu tả trực tiếp
Cách miêu tả, tự sự đó có tác dụng gì ?
biểu cảm được sử dụng như thế nào?
Gọi học sinh đọc điểm 2 ghi nhớ
Học sinh đọc ghi nhớ
* Hoạt động 3 : Hướng dẫn học sinh luyện
tập
Học sinh đọc bài tập 1
Nêu yêu cầu bài tập
Đại diện nhóm trình bày – nhận xét
Giáo viên nhận xét
Đoạn văn mẫu:
Mùa thu, một cơn gió lốc dữ dội đã cuốn
mất ba lớp tranh trên mái nhà của Đỗ Phủ
Gió thổi chúng tận bên kia bờ sông Bọn
trẻ trong xóm ngang ngược tranh nhau cướp
tranh ngay trước mắt ông lão, nhà thơ tuổi
cao, sức yếu này Ôâng kiệt sức đành chịu
mất của quay về chống gậy than thở
Học sinh đọc bài tập 2
Học sinh đọc văn bản “ Kẹo mầm”
Hãy chỉ ra yếu tố biểu đạt trong đoạn văn ?
Trên cơ sở văn bản (SGK/138, 139) viết lại
thành một bài văn.
người đọc, không nhằm mục đích kể chuyện miêu tả đầy đủ sự việc
hợp ở những mức độ khác nhau
II Luyện tập:
1 Học sinh kể chuyện bằng văn xuôi
2 Kết hợp tự sự, miêu tả để biểu cảm
- Tự sự: chuyện đổi tóc rồi lấy kẹo mầm ngày trước
- Miêu tả: cảnh chải tóc của người mẹ ngày xưa , hình ảnh người mẹ
- Biểu cảm: lòng nhớ mẹ khôn xiết
4 Củng cố và luyện tập:
Trang 55 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:
- Học thuộc ghi nhớ SGK/138
- Đọc các đoạn văn trong bài
- Chuẩn bị bài: Trả bài Tập làm văm số 2
VI RÚT KINH NGHIỆM
Nội dung
Phương pháp
Tổ chức