Giúp các em có khả năng viết được bài văn phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học theo đúng yêu cầu thể loại.. Tíên trình lên lớp.[r]
Trang 1Tiết 3, 4, 5
LUYỆN TẬP TẠO LẬP VĂN BẢN
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp H: - Biết vận dụng các kiến thức về liên kết, bố cục và mạch lạc vào việc tạo lập văn bản
- Rèn kĩ năng tạo lập văn bản: kĩ năng đặt câu, viết đoạn, tạo lập văn bản có
sử dụng các từ loại đã học
B Tiến trình lên lớp
1 Ổn định
2 Kiểm tra: G y.cầu H nhắc lại các kiến thức về liên kết, bố cục và mạch lạc trong văn bản
3 Bài mới
?Hãy đặt câu với các từ ghép
sau: quần áo, xe đạp, bàn ghế,
quả bưởi, mèo con, sân
trường
Đặt câu với các từ láy sau: vi
vu, thoăn thoắt, lăn tăn, phập
phồng, san sát, xinh xắn, rối
rít, oang oang
?Em hãy viết một đoạn văn
miêu tả ngày khai trường đầu
năm học có sử dụng từ ghép,
từ láy
?Yêu cầu về bố cục, liên kết,
mạch lạc trong đoạn văn là
gì?
?Lập ý cho việc viết đoạn
văn?
H viết đoạn, G lưu ý các em
dùng từ, đặt câu chính xác
G gọi H đọc bài, H khác đánh
giá
I Rèn kĩ năng đặt câu.
1 Đặt câu có sử dụng từ ghép.
- Lan đến trường bằng xe đạp mẹ mới mua cho
- Trong lớp, bàn ghế đc kê ngay ngắn
- Trên cây, những quả bưởi lủng lẳng đung đưa trước gío
- Ngoài sân, mèo con đang lim dim nằm ngủ
2 Đặt câu có sử dụng từ láy.
- Trên bầu trời trong xanh, tiếng sáo diều vi vu trong gió
- Bàn tay mẹ thoăn thoắt lượm từng bó lúa
- Mặt hồ lăn tăn gợn sóng
- Những túi ni lông bị vứt xuống dòng sông cứ phập phồng trôi trên mặt nước
- Những dãy nhà cao tầng đua nhau mọc lên san sát
II Rèn kĩ năng viết đoạn.
1 Văn miêu tả.
a.Viết một đoạn văn miêu tả ngày khai trường đầu năm học
có sử dụng từ ghép, từ láy
G h.dẫn H viết đoạn đảm bảo các yếu tố về liên kết, bố cục
và mạch lạc
- Bố cục: đoạn văn phải có đủ 3 phần: mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn
- Liên kết: các câu văn phải gắn bó với nhau về hình thức và phải cùng hướng về một nd
- Mạch lạc: đoạn văn phải thể hiện một ý thống nhất, các chi tiết đc sắp xếp hợp lí
b.Viết đoạn văn miêu tả cánh đồng lúa quê em đang đổi mới
-Giới thiệu sự đổi mới trên cánh đồng
- Miêu tả cụ thể sự thay đổi:
Trước khi địa phương em đc chọn để xây khu
Trang 2G nxét, cho điểm đô thị.
Sự đổi mới từ khi dự án khu đô thị bắt đầu đc khởi công
- Đánh giá lại sự đổi mới, nêu cảm nghĩ của em
2.Văn tự sự.
Em hãy viết một đoạn văn ngắn (12-15 dòng) kể lại một chuyện lí thú trong học tập mà em nhớ mãi
?Em hãy cho biết yêu cầu khi
viết đoạn văn tự sự trên?
H viết đoạn G quan sát nhắc
nhở các em
G gọi H đọc bài, H khác nhận
xét
G đánh giá, cho điểm
G y.cầu H lập dàn ý theo các
bước tạo lập văn bản
G cho H viết một số đoạn
văn
Gọi H đọc bài, nxét, đánh giá
- Giới thiệu câu chuyện đc kể
Cảm xúc của em khi nhớ lại câu chuyện ấy
- Kể lại diễn biến câu chuyện, có yếu tố biểu cảm
- Kết thúc câu chuyện
Cảm nghĩ của em về câu chuyện
III.Luyện tập tạo lập văn bản.
*Đề bài:Kể lại nội dung câu chuyện trong bài thơ “Đêm nay
Bác không ngủ” theo ngôi kể mới
A.Định hướng chính xác
1.Kể cho thầy cô giáo hoặc các bạn
2.Kể để mọi người biết đc một câu chuyện cảm động về Bác
3.Kể về một đêm ko ngủ của Bác trong chiến dịch Biên giới cuối năm 1950
4 Kể lại nội dung câu chuyện dựa theo bài thơ
B.Lập dàn ý
1.Mở bài
- Giới thiệu hoàn cảnh diễn ra câu chuyện: chiến dịch biên giới, Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận theo dõi và chỉ huy cuộc chiến đấu của bộ đội và nhân dân ta
- Giới thiệu đêm không ngủ của Bác ở khổ thơ thứ nhất 2.Thân bài
Kể lại diễn biến câu chuyện
+Anh đội viên thức dậy lần thứ nhất
+Anh đội viên thức dậy lần thứ ba
3.Kết bài
- Kết thúc câu chuyện : Cảm nghĩ của anh đội viên về Bác C.Viết bài
4.Củng cố, hướng dẫn
- Ôn tập văn miêu tả, tự sự
Trang 3RÈN LUYỆN CÁC KĨ NĂNG LÀM VĂN BIỂU CẢM
Tiết 6
ĐỌC – TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM VĂN BẢN BIỂU CẢM
A.Mục tiêu cần đạt.
Giúp H: - Rèn luyện khả năng đọc diễn cảm thể loại văn biểu cảm
- Nhận dạng đc đặc điểm của thể loại văn biểu cảm thông qua các đoạn văn, văn bản để từ đó nhận dạng đúng về thể loại, và có thể vận dụng vào bài viết sau này
B.Tiến trình lên lớp.
1.Ổn định
2.Ktra bài cũ: Kiểm tra bài viết văn bản tự sự của H
3.Bài mới
G cho H đọc các văn bản
thơ ca trữ tình đã học
?Đối với những văn bản
này chúng ta nên đọc ntn?
?Tình cảm đc thể hiện
trong hai bài thơ là gì?
?a.Em hãy chỉ rõ sự kết
hợp giữa hình thức biểu
cảm trực tiếp và gián tiếp
của bài thơ?
?b.Qua những phg tiện ấy,
tg đã biểu đạt đc tư tưởng
gì?
?a.Đoạn văn trên đc viết
theo phương thức biểu đạt
chính nào?
?b.Nêu nội dung đã đc
I.Rèn kĩ năng đọc diễn cảm thơ trữ tình.
1.Sông núi nước Nam Phò giá về kinh.
- Đọc theo nhịp 4/3 và 2/3
- Chú ý giọng thơ rắn rỏi thể hiện niềm tự hào và lòng quyết tâm bảo vệ tổ quốc
2.Thiên trường vãn vọng Bài ca Côn Sơn.
- Đọc nhẹ nhàng, truyền cảm thể hiện sự xúc động của các tg trc cảnh đẹp thiên nhiên và sự thanh bình của làng quê
II.Tìm hiểu đặc điểm văn bản biểu cảm.
1.Bài tập 1.
Cho bài thơ: Mây và bông
Trên trời mây trắng như bông
Ở dưới cánh đồng bông trắng như mây
Hỡi cô má đỏ hây hây Đội bông như thể đội mây về làng
a.- Phương thức biểu cảm trực tiếp: thông qua lời gọi “Hỡi cô
má đỏ hây hây, Đội bông như thể đội mây về làng”:
- Phg thức biểu cảm gián tiếp: Thông qua h.ả mtả và so sánh c1,2,4
b.- Phương thức biểu cảm trực tiếp: thể hiện sự hào hứng của
tg trc vẻ đẹp của người lao động
- Phg thức biểu cảm gián tiếp: thể hiện niềm vui, tự hào trc cảnh hăng say lao động trong mùa thu hoạch bông dù vất vả nhưng đây chất thơ, và sự hoà hợp kì thú giữa thiên nhiên và cuộc sống lao động của con người
2.Bài tập 2.
Cho đoạn văn sau:
“… Mùa đông lạnh lắm Mọi vật xung quanh đều lạnh cả Nhưng đôi tay của bé, bộ ngực của bé và đôi môi hồng của bé vẫn ấm áp Bởi trong bé có một ngọn lửa! Chả thế mà mùa đông, mẹ thích hôn lên má bé Ngọn lửa trong bé sưởi ấm cho
mẹ Thật thú vị biết bao khi mỗi con người là một ngọn lửa
Trang 4biểu đạt trong đoạn văn và
chỉ ra cách biểu đạt nội
dung đó của tg?
thiêng liêng soi sáng và sưởi ấm cuộc đời này!”
a.Đoạn văn biểu cảm
b.- Dù trong mùa đông giá lạnh, tình người vẫn ấm áp Ca ngợi tình yêu trẻ thơ, tình mẫu tử và tình cảm nhân ái giữa những con người trong c.đ
- Đoạn văn từ hoàn cảnh lạnh giá của mùa đông liên tưởng đến ngọn lửa ấm áp của bé yêu sưởi ấm cho mẹ và ngọn lửa yêu thg trong mỗi con người
4.Củng cố, hướng dẫn
?Để biểu đạt tình cảm trong văn trữ tình người viết có thể dùng những phương thức biểu cảm nào?
?Bố cục bài văn trữ tình gồm mấy phần? Nội dung của mỗi phần?
Trang 5ĐỌC – TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM VĂN BẢN BIỂU CẢM
A.Mục tiêu cần đạt.
(Như tiết 6)
B.Tiến trình lên lớp.
1.Ổn định
2.Ktra bài cũ: ?Em hãy trình bày các đặc điểm của bài văn biểu cảm?
3.Bài mới
?Tình cảm của các tg
thể hiện trong hai bài
thơ là gì?
?Nêu cách đọc hai bài
thơ?
G h.dẫn H cách đọc
a.Cảnh đc tả qua cái
nhìn của ai? Đó là
những cảnh gì?
b.Hai đoạn tả cảnh
này: một bạn cho
rằng đó là hai đoạn
văn biểu cảm, một
bạn khác cho rằng đó
là hai đoạn văn mtả
Ý kiến của em thế
nào?
c.Em hãy cho biết tác
I.Rèn kĩ năng đọc diễn cảm thơ trữ tình.
1.Sau phút chia li Bánh trôi nước.
- Thể hiện sự cảm thông và thương xót với số phận bất hạnh của những người phụ nữ
- Văn bản “Sau phút chia li” cần đọc với giọng truyền cảm thể hiện nỗi sầu dằng dặc của người chinh phụ
- Văn bản “Bánh trôi nước” cần đọc để thể hiện được sự tự hào cũng như sự xót xa của tác giả trước phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ và số phận long đong, lận đận của họ
2.Qua Đèo Ngang Bạn đến chơi nhà.
- V.bản: Qua Đèo Ngang đọc với giọng trầm, buồn, đúng nhịp thể hiện tâm trạng nhớ nước, thương nhà của nhà thơ
- Văn bản: Bạn đến chơi nhà đọc chậm rãi, ung dung, hóm hỉnh như thấp thoáng một nụ cười
II.Tìm hiểu đặc điểm văn bản biểu cảm.
Bài tập: Trong truyện ngắn: “Cuộc chia tay của những con búp bê”
có hai đoạn văn sau:
Đ1: “…Đằng đông, trời hửng dần Những bông hoa thược dược trong vườn đã thoáng hiện trong màn sương sớm và bắt đầu khoe
bộ cánh rực rỡ của mình Lũ chim sâu, chim chiền chiện nhảy nhót trên cành và chiêm chiếp hót Ngoài đg tiếng xe máy, tiếng ôtô và tiếng nói chuyện của những người đi chợ mỗi lúc một ríu ran Cảnh vật vẫn cứ như hôm qua, hôm kia thôi mà sao tai hoạ
giáng xuống đầu anh em tôi nặng nề thế này
Đ2: … “ Ra khỏi trường, tôi kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”.
a.Hai cảnh đều đc tả qua cái nhìn của nhân vật Thành (n.vật người anh) trong truyện “Cuộc chia tay của những con búp bê”
- Đ1: Tả cảnh bình minh đang lên Thiên nhiên tươi đẹp, sống động, con người đi lại, giao tiếp, làm việc thật rộn rã Cảnh vật vẫn như những ngày qua ko hề thay đổi
- Đ2: Tả không gian nắng đẹp - khoảng thời gian giữa ngày – màu vàng của nắng bao trùm lên cảnh vật
b.Hai đoạn văn tả cảnh này là hai đoạn văn b.cảm Vì các yếu tố miêu tả ở cả hai đoạn văn chỉ là phương tiện để nhân vật biểu cảm
Trang 6dụng của các từ láy
trong đoạn văn thứ
nhất trong việc thể
hiện nội dung?
d.Có bạn cho rằng từ
“kinh ngạc” trong
đoạn văn thứ 2 đã
diễn tả nỗi đau khổ
của đứa trẻ Em có
đồng ý với nhận xét
này ko?
mà thôi
- Đ1: Hai anh em Thành, Thuỷ đang vô cùng đau khổ, thế mà con người và thiên nhiên tươi đẹp xung quanh vẫn không thay đổi c.Các từ láy trong đoạn văn thứ nhất gợi tả cảnh vật, âm thanh, màu sắc của cuộc sống làm cho đoạn văn trở nên sinh động và càng làm nổi bật tâm trạng của hai đứa trẻ
d.Đồng ý với nhận xét của bạn Từ kinh ngạc” là từ tả tâm trạng,
nó diễn tả sâu sắc nỗi đau khổ của Thành và Thuỷ - những đứa trẻ đang phải gánh chịu nỗi bất hạnh do người lớn gây ra
Sự kết hợp của từ “kinh ngạc”với điệp từ “vẫn” càng làm tăng thêm nỗi đau khổ của chúng
4.Củng cố, hướng dẫn
Trang 7RÈN CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
A.Mục tiêu cần đạt.
Giúp H: - Hình thành thói quen làm bài văn theo trình tự các bước cần thiết
- Có kĩ năng làm các bước của bài văn biểu cảm
B.Tiến trình lên lớp.
1.Ổn định
2.Kiểm tra: ? Em hãy nêu các bước làm bài văn biểu cảm
3.Bài mới
? Làm bài văn theo các
bước làm bài văn biểu
cảm?
H dựa vào các ý đã tìm
đc để lập dàn ý
G yêu cầu các em viết
một số đoạn
a Tìm hiểu đề
b Tìm ý
c Lập dàn ý
d Dựa vào dàn ý đã lập
em hãy lựa chọn và viết
một đoạn văn biểu cảm
1.Bài tập 1.
Cho đề văn sau:
Phát biểu cảm nghĩ về bốn mùa quê hương em
a.Tìm hiểu đề
- Kiểu bài: Văn biểu cảm
- Đối tượng: Bốn mùa quê hương em
- Tình cảm: cảm nghĩ b.Tìm ý
- Giới thiệu về bốn mùa qhg em
- Tình cảm của em đối với bốn mùa quê hương
- Cảm nghĩ của em về mùa hè: có nắng vàng rực rỡ, có ve kêu phượng đỏ, có nhiều thức qủa có mùi vị hấp dẫn…
- Cảm nghĩ của em về mùa thu: có gió heo may se lạnh, có lá vàng, có mùi thơm của cốm của hoa sữa, có ngày khai trường rộn rã
- Cảm nghĩ của em về mùa xuân: mùa xuân gợi sức sống phơi phới, cây cối đc mưa xuân gột rửa, thay chiếc áo mới xanh non,
có tết Nguyên Đán gđ đc sum vầy, tụ họp, em đc thêm tuổi mới
- Cảm nghĩ của em về mùa đông: mùa đông có những cơn gió lạnh cắt da cắt thịt, có ngô nếp nướng, có thú vui ngồi trong chăn
ấm đọc truyện cười, …
- Bốn mùa gắn bó với tuổi thơ và sẽ còn theo mãi trong cđời em c.Lập dàn ý
d.Viết bài
2.Bài tập 2.
*Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về một chuyện vui (hay chuyện buồn) thời thơ ấu của em
Bài làm:
a Tìm hiểu đề
- Kiểu bài: Văn biểu cảm
- Đối tượng: một chuyện thời thơ ấu
- Tình cảm: Vui (hay buồn)
Trang 8H tập viết đoạn văn chú
ý sử dụng yếu tố mtả và
tự sự
G y.cầu H viết bài ko
phụ thuộc vào bài viết
“Hoa học trò”
b Tìm ý
- Giới thiệu về kỉ niệm
- Cảm nghĩ về kỉ niệm
- Nội dung câu chuyện
- Suy nghĩ của em về câu chuyện
c.Lập dàn ý
d Viết bài
3 Bài tập 3.
Em hãy viết một đoạn văn biểu cảm về cây đa ở làng (xã) em ( đoạn văn 10 – 15 dòng)
* Yêu cầu:
-Nêu đc cảm xúc sâu sắc về cây đa
- Có sử dụng yếu tố miêu tả hoặc tự sự
- Nội dung phải cụ thể, hợp với chủ đề
4 Bài tập 4.
Hãy viết một bài văn biểu cảm ngắn với tựa đề “Hoa phượng”
4 Củng cố, hướng dẫn
- Nắm đc các bước làm bài văn biểu cảm
- Luyện tập viết các bài văn theo dàn ý đã lập
Trang 9LUYỆN TẬP CÁCH LẬP Ý VÀ VIẾT ĐOẠN VĂN BIỂU CẢM
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp H: - Thực hành các cách lập ý qua việc viết các đoạn văn có sử
dụng các cách lập ý khác nhau
- Biết làm bài văn biểu cảm có các cách lập ý phù hợp
B.Tiến trình lên lớp.
1.Ổn định
2 Ktra bài cũ: ? Trình bày các cách lập ý trong bài văn biểu cảm
3 Bài mới
Bài tập 1 Cho bài văn sau:
Mùa đông, bé say sưa ngắm nhìn ngọn lửa cháy trong bếp lò Ngọn lửa mềm mại, vui
tươi Ngọn lửa khi thì màu vàng rực rỡ, lúc thì lại màu xanh lét Ngọn lửa liếm mãi, làm
nước trong nồi sôi, cơm trong nồi chín, thịt trong nồi nhừ Trên đời này ngọn lửa thật có
ích
Mùa đông lạnh lắm Nhưng bé ngồi lòng mẹ thì luôn cảm thấy ấm áp Một hơi ấm êm ái,
dịu dàng Có lẽ, trong người mẹ có một ngọn lửa Ngọn lửa sưởi ấm cho bé
Mùa đông lạnh lắm Mọi vật xung quanh đều lạnh cả Cái cốc, cái thìa, cái dao, cái
dĩa,…tất cả đều lạnh Nhưng đôi tay bé, bộ ngực của bé và đôi má hồng của bé vẫn ấm áp
Bởi trong bé có một ngọn lửa Chả thế, mùa đông, mẹ thích hôn lên má bé Ngọn lửa trong
bé sưởi ấm cho mẹ
Thật thú vị biết bao, khi mỗi con người là một ngọn lửa thiêng liêng soi sáng và sưởi ấm
cuộc đời này
(Theo Võ Phượng) Câu hỏi:
a.Bài văn trên viết theo phương thức biểu đạt nào?
b Để khơi nguồn cảm xúc, người viết đã:
A Hồi tưởng kỉ niệm quá khứ
B Tưởng tượng những tình huống gợi cảm
C Vừa quan sát vừa suy ngẫm
D Liên hệ tới tương lai, hứa hẹn, mơ ước
E Cả B và C
c.Người viết đã vận dụng khéo léo nt đối lập để làm nổi bật nd Hãy chỉ ra cặp h.ả đối lập
đó
d.Phân tích sự mạch lạc của bài văn trên Sau đó đặt đầu đề cho bài văn
Gợi ý trả lời:
a Bài văn viết theo phương thức biểu cảm
b E
c Hình ảnh đối lập: Mùa đông > < ngọn lửa ấm áp
d Tính mạch lạc của bài văn:
Đoạn 1: Giới thiệu mùa đông lạnh và ngọn lửa Những lợi ích của ngọn lửa (ngọn lửa:
nghĩa chính)
Đoạn 2: Mùa đông, bé ngồi trong lòng mẹ rất ấm, trong mẹ có một ngọn lửa sưởi ấm
cho bé (ngọn lửa: nghĩa chuyển)
Trang 10Đoạn 3: Mùa đông, người bé rất ấm, vì trong bé có một ngọn lửa Ngọn lửa trong bé
sưởi ấm cho mẹ (ngọn lửa: nghĩa chuyển)
Đoạn 4: Kết luận thú vị về ngọn lửa
= Hình ảnh mùa đông và ngọn lửa là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, tạo nên tính mạch lạc cho bài
văn
Bài tập 2: Đoạn văn biểu cảm sau đây được lập ý theo hướng nào?
“…Các bạn yêu mùa xuân, mùa thu, mùa hè với nhiều lí do khác nhau Riêng tôi, tôi
lại yêu mùa đông Vì sao thế nhỉ? Tôi yêu mùa đông trước hết vì nhờ mùa đông, tôi sung
sướng đc sống nhiều hơn trong tình mẹ Mỗi buổi sáng mùa đông, bừng tỉnh giấc, tôi đã
thấy mẹ chuẩn bị đầy đủ và tất cả cho tôi Nhớ nhất lúc mẹ khoác và cài khuy áo rét cho
tôi Mẹ thường âu yếm ôm đôi vai tôi và nói “Con trai của mẹ đã lớn, cái áo này ngắn rồi”
Ôi, mùa đông, mùa của tình mẹ!”
Trả lời: Hồi tưởng về quá khứ.
Bài tập 3: Viết một đoạn văn biểu cảm, đề tài tự chọn Lựa chọn một trong bốn cách lập ý
đã học
Bài tập 4: Cảm nghĩ của em về một người thầy giáo (cô giáo) đã để lại cho em ấn tượng
sâu sắc nhất
a Em hãy chọn cách lập ý cho bài văn biểu cảm trên.Lập dàn ý cho bài văn bằng cách
lập ý đã chọn
b Viết bài văn
Gợi ý:
a.ập ý bằng cách hồi tưởng quá khứ suy nghĩ về hiện tại, tưởng tượng tình huống, hứa hẹn,
mong ước
A Mở bài:
- Giới thiệu về thầy (cô) giáo của em
- Cảm nghĩ của em về thầy (cô) giáo
B Thân bài:
* Hồi tưởng quá khứ:
- Miêu tả hình ảnh thầy (cô) giáo
- Kỉ niệm về thầy (cô) giáo
* Suy nghĩ về hiện tại:
- Những tình cảm của em về thầy (cô) trong hiện tại
* Tưởng tượng tình huống, hứa hẹn, mong ước
- Hình dung ra hình ảnh thầy (cô) trong tương lai và tình cảm của em
- Hứa hẹn, mong ước
C Kết bài:
- Tình cảm, cảm xúc của em đối với thầy (cô) giáo
b Viết bài
4 Củng cố, hướng dẫn
Viết hoàn chỉnh bài văn theo dàn ý đã lập