Dạy bài mới : Giới thiệu bài mới: 1 phút Tình yêu thiên nhiên là một trong những đề tài chủ yếu của các nhà thơ, nhà văn xưa.. Bài Côn Sơn ca và Buổi chiều đứng ở Phủ Thiên Trường trông [r]
Trang 1Lớp 7A, tiết (Tkb): ngày: tháng năm 2011, sĩ số vắng
Lớp 7B, tiết (Tkb): ngày: tháng năm 2011, sĩ số vắng
Tiết 21: Văn bản
Đọc thêm: CÔN SƠN CA
Nguyễn Trãi
Đọc thêm: BUỔI CHIỀU ĐỨNG Ở PHỦ THIÊN TRƯỜNG TRÔNG RA
Trần Nhân Tông
I Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Nguyễn Trãi và Trần Nhân Tông
+ Sơ giản về đặc điểm thể thơ lục bát Sự hoà nhập giữa tâm hồn
Nguyễn Trãi với cảnh trí côn sơn được thể hiện trong văn bản
- Bức tranh làng quê thôn dã trong một sáng tác của Trần Nhân Tông -
người sau nau này trở thành vị tổ thứ nhất của thiên phái trúc lâm Yên
Tử
+ Tâm hồn cao đẹp của vị vua tài đức Đặc điểm của thể thơ thất ngôn
tứ tuyệt Đường luật qua sáng tác của Trần Nhân Tông
2 Kỹ năng:
- Nhận biết thể loại thơ lục bát Phân tích đoạn thơ chữ Hán được dịch
sang Tiếng Việt theo thơ lục bát
- Vận dụng kiến thức về thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật đã học và
đọc - hiểu một văn bản cụ thể:
- Nhận biết được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ
- Thấy được sự tinh tế trong lựa chọn ngôn ngữ của tác giả để gợi tả bức
tranh đậm đà tình quê hương
II Các nội dung tích hợp trong bài
* Tích hợp môi trường: Tìm hiểu những từ ngữ nói về thiên nhiên nhiên
III.Chuẩn bị:
1 Thầy : - Soạn bài, sgk, phiếu, bảng phụ
2 Trò : - Học bài cũ và soạn bài
Trang 2III.Các hoạt động dạy và học:
1 Kiểm tra: (5 phút)
Em hiểu gì về thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
Đọc thuộc bài “Nam quốc sơn hà’ và cho biết nội dung ,nghệ thuật
2 Dạy bài mới : Giới thiệu bài mới: (1 phút)
Tình yêu thiên nhiên là một trong những đề tài chủ yếu của các nhà thơ, nhà văn xưa Bài Côn Sơn ca và Buổi chiều đứng ở Phủ Thiên Trường trông ra là hài bài thơ hay nói về cảnh quan thiên nhiên nơi thôn rã
Hoạt động 1 : (5 phút)
Đọc và chú thích bài Côn sơn
ca
Đọc bài thơ
Văn bản 1:
Côn Sơn ca
I Đọc, chú thích
Trình bày những nét cơ bản
về tác giả ,tác phẩm ?
§äc phÇn chó thÝch
-T¸c gi¶ :NguyÔn Tr·i.
- XuÊt xø : -ViÕt khi ë Èn t¹i C«n S¬n
« øc trai thi tËp »
?Nhận dạng thể thơ lục bát ở
lời thơ dịch
Nhận dạng thể thơ
Hoạt động 2: Hướng dẫn
II Tìm hiểu VB
?Đoạn thơ có nội dung gì HS trả lời *Cảnh sống và tâm hồn Nguyễn
Trãi ở Côn Sơn
?Từ” ta” có mặt trong bài thơ
ấy mấy lần?
- 5 lần - Ta- chủ thể chữ tình
Em hiểu ô ta ằ là ai ?
Hình ảnh và tâm hồn của
Nguyễn Trãi hiện lên trong
đoạn thơ ntn?
- Đại từ nhân xưng ngôi1
số ít
- Đại từ nhân xưng ngôi1 số ít là Nguyễn Trãi thể hiện khí phách … -Nguyễn Trãi đang sống trong những giây phút thảnh thơi thả hồn vào cảnh trí Côn Sơn
Ông đã làm gì ở Côn Sơn? Nghe tiếng suối, ngồi trên đá, nằm
Trang 3Nghe tiếng suối, ngồi trên đá
trong rừng thông, ngẩn ngơ dưới bóng trúc
?Tìm các từ ngữ tả các cảnh
đẹp mà nhà thơ đã tiếp xúc?
HS tìm các từ ngữ SGK
Suối rì rầm, đá rêu phơi, thông mọc như nêm, trúc râm có bóng mát, có màu xanh mát
?Khi nào tiếp xúc với cảnh
đẹp ấy, cảm xúc Nguyễn Trãi
như thế nào?
Vui thú, say mê
Sự thể hiện cảm xúc đó thể
hiện BPNT gì?
?Em có cảm nghĩ ntn về hình
ảnh nhân vật “ta ngâm thơ
nhàn” trong màu xanh bóng
- So sánh:
Suối reo - đàn cầm
Tâm hồn đang hoà nhập với
- So sánh: Suối reo - đàn cầm - đá rêu phơi –chiếu êm
Tâm hồn giao hoà trọn vẹn với thiên nhiên tìm thấy trong thiên nhiên sự thanh thản trong tâm hồn
- Tâm hồn đang hoà nhập với thiên nhiên, cảm thấy thiên nhiên tươi đẹp
và giải thoát tâm hồn
- Cảnh trí Côn Sơn đã hiện lên như một người bạn tri âm, tri kỷ
mát của bóng “trúc râm”?
?Qua đoạn thơ, cảnh trí tn
Côn Sơn đã hiện lên ntn
trong hồn thơ Nguyễn Trãi?
thiên nhiên, cảm thấy thiên nhiên tươi đẹp
và giải thoát tâm hồn
với nhà thơ, đem đến biết bao thú vị
* Cảnh trí Côn Sơn trong hồn thơi Nguyễn Trãi
- Khoáng đạt, thanh cao, nên thơ
?Chỉ ra hiện tượng dùng điệp
từ? T/dụng đối với việc tạo
nên giọng điệu thơ?
- Giọng điệu trữ từ, nhẹ nhàng, thiết tha
- Giọng điệu trữ từ, nhẹ nhàng, thiết tha cái tình của một con người chân tình, trọn vẹn với thiên nhiên
?Qua đoạn thơ em hiểu thêm
điều gì về nhân cách nhà thơ
- Đoạn thơ là sự giao cảm
- Nhân cách thanh cao, tâm hồn trong
- Nhân cách thanh cao, tâm hồn trong sạch, cốt cách cao đẹp:”Côn sơn ca, là bài ca của sự sống; sự
Trang 4tuyệt vời giữa tâm hồn thi sỹ
và thiên nhiên
Gọi HS đọc ghi nhớ
sạch, cốt cách cao
Đọc ghi nhớ
sống được ướp hướng sắc của suối riêng đất nước, quê hương
* Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 3: Đọc và chú
thích bài Thiên Trường
(tự học có HD) – (15 phút)
Đọc bài thơ phiên âm dịch nghĩa - dịch thơ&đọc chú thích
Bài 2: Buổi chiều đứng ở Phủ tiên trường trông ra
1 Đọc - chú thích
- Tác giả:
Bài thơ giống với bài thơ vào
đã học? Đặc điểm? Bài thơ tả
cảnh gì?
HS trả lời
2 Tìm hiểu văn bản
1 Hai câu đầu
- Cảnh xóm thôn, đồng quê vùng Thiên Trường
2 câu thơ đầu, tả cảnh làng
quê vào thời gian nào?
?Nhìn bao khắp làng quê, tác
giả thấy quê hương ntn?
?Tả thật mà lại như thấy cái
ảo thể hiện xúc cảm gì của
nhà thơ với quê hương
- Buổi chiều tàn - Mời ảo như khói phủ,
có nửa yên bình, êm đềm nên thơ -Cảm xúc về cái đẹp của buổi chiều
tả ở quê hương pha chút buồn
- Buổi chiều tàn
- Mời ảo như khói phủ, có nửa yên bình, êm đềm nên thơ
- Cảm xúc về cái đẹp của buổi chiều
tả ở quê hương pha chút buồn Cảnh xóm làng một chiều tàn phủ
mờ sương khói êm đềm, nên thơ
? 2 câu cuối miêu tả cảnh gì ?
?Nhìn cụ thể về làng quê tác
giả nghe thấy, thấy điều gì ?
- Cảnh sắc đồng quê dân
dã, bình dị, đáng yêu
- tiếng sáo mục đồng, cánh cò trắng
2 Hai câu cuối
- Cảnh sắc đồng quê dân dã, bình dị, đáng yêu
- Âm thanh tiếng sáo mục đồng
- Đối cánh cò trắng hạ trên đồng
? Em có nhận xét gì về việc
nhà thơ đã lựa chọn 2 hình
ảnh: Tiếng sáo và cánh cò để
HS trả lời
- Hình ảnh rất tiêu biểu, gợi tả, gợi cảm khiến cho người đọc thấy được
vẻ đẹp của đồng quê
Trang 5tả cảnh làng quê? Cảnh sắc đồng quê thôn dã, thanh
bình, trầm lặng
?Em có cảm nhận gì trước
cảnh tượng buổi chiều đứng
ở Phủ…
Cảnh đồng quê tĩnh lặng,
thanh bình
- Cảnh đồng quê tĩnh lặng, êm đềm, thanh bình : Bức tranh quê đậm - nhạt, mờ - sáng, xấu - đẹp và tràn đầy sức sống
?Em thấy được điều gì tâm
hồn ông vua-thi sỹ qua bài
thơ?
Khái quát nội dung Đọc ghi nhớ
- Tâm hồn thanh cao, yêu đời ,yêu quê hương ,đất nước
* Ghi nhớ
2 bài thơ đã sử dụng nghệ
thuật biểu cảm ntn? Biểu cảm
qua tả cảnh
- Bài1: Thơ lực bát
- Bài 2: Thơ thất ngôn tứ tuyệt
=>Biểu cảm qua tả cảnh
? Nét tương đồng giữa
Nguyễn Trãi – Trần Nhân
Tông ?
Tình yêu quê hương đất nước
- Tình yêu quê hương đất nước
3 Củng cố: ( 3phút)
- Bài thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
4 Dặn dò: ( 2 phút)
- Học thuộc lòng 2 bài thơ và nắm được nội dung nghệ thuật
- Soạn ô Từ hán việt (tiếp)
Lớp 7A, tiết (Tkb): ngày: tháng năm 2011, sĩ số vắng Lớp 7B, tiết (Tkb): ngày: tháng năm 2011, sĩ số vắng
Tiết 22 - Tiếng Việt TỪ HÁN VIỆT (tiếp theo)
I Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Tác dụng của từ HánViệt trong văn bản tác hại của việc lạm dụng từ HV
2 Kỹ năng:
- Biết sử dụng từ HV đúng ý nghĩa, đúng sắc thái và phù hợp với ngữ cảnh giao
tiếp Mở rộng vốn từ Hán Việt
II Kỹ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài.
Trang 61 THMT: Tìm hiểu, sưu tầm những từ ngữ nói về môi trường.
2 Kỹ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài
a Phân tích các tình huống để hiểu cấu tạo của từ Hán Việt
b Lựa chọn những cách sử dụng từ Hán Việt phù hợp với tình huống
c Trình bày những suy nghĩ ý tưởng của bản thân trước tập thể
III.Chuẩn bị:
1 Thầy: G/a,bảng phụ,sgk,phiếu ht
2 Trò : Học thuộc bài cũ và đọc trước bài “Từ Hán Việt”
IV Các hoạt động dạy và học:
1 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
- Từ ghép HánViệt có mấy loại?Trật tự của từ ghép HViệt có gì khác từ ghép thuần việt?
2 Dạy bài mới: (1 phút)
Trong ngôn ngữ Việt Nam có 70% là từ Hán Việt Mượn của tiếng Hán, hiện nay chúng ta dùng như từ thuần Việt Từ Hán Việt có cấu tạo như thế nào tiết này chúng ta sẽ đi tìm hiểu bài Từ Hán Việt
Hoạt động 1: Tiếp xúc với
I Sử dụng từ Hán Việt
để tạo sắc thái biểu cảm.
- GV gọi HS đọc VD – sgk
? Tại sao trong các câu
văn trên dùng từ HV mà
không dùng các từ thuần vịêt
có ý nghĩa tương tự?
ĐọcVDa/sgk sắcthái trang trọng,lịchsự
1 VD1
a) Phụ nữ, từ trần, mai
táng sắc thái trang trọng, lịch
sự
(Tử thi) Sắc thái tao nhã
? Người ta thường dùng từ
HV trong những trường hợp
nào? Hoàn cảnh giáo tiếp
nào?
HS trả lời
- Hoàn cảnh giao tiếp trang trọng giao tiếp tao nhã, tránh thô tục
Trang 7?Điền từ HV thích hợp vào
các câu mà em cho là có tính
giao tiếp trang trọng
GV - Đưa tình huống;
Tại sao khi tiếp khách,
không nên hỏi "Bạn ăn món
này có ngon không ? mà lại
hỏi "Bạn có thấy món này
hợp khẩu vị không ?
làm BT1 - SGK luyện tập
HS trả lời
- Bởi nó tạo ra sắc thái trang trong, biểu thị thái độ tôn trọng
? Các từ HV tạo sắc thái gì
trong đoạn văn?
Thảo luận
Trtình bày - Sắc thái cổ kính Tại sao người Việt Nam thích
dùng từ HV đặt tên người, địa
lý
- Tạo ra được sắc thái trang trọng
2 a,b/SGK
2 Không nên lạm dụng từ HV.
?Mỗi câu cặp câu dưới đây,
câu nào có cách diễn đạt hay
hơn?Vì sao?
- Chọn phần sau
Thảo luận
HS trả lời
- Xét hoàn cảnh giao tiếp không cần thiết không phù hợp với hoan cảnh khiến cho lời nói thiếu tự nhiên, trong sáng
?Khi nói, viết từ HV cần chú
ý điều gì?
Đưa tình huống: Em có
người thân đi xa, lúc cô đơn
tiễn em sẽ nói câu gì Khi
muốn người ấy giữ gìn sức
khoẻ
- Anh đi nhớ giữ gìn sức khoẻ
- Không phù
hoàn cảnh
- Tránh lạm dụng từ HV
Trang 8Nếu nói: Anh hãy bảo trọng
hoặc …nhớ bảo vệ sức khoẻ
có thích hợp không?
Gọi HS đọc ghi nhớ 2
giao thiếp
Đọc ghi nhớ
* Ghi nhớ: SGK
? Em hãy chọn từ ngữ sắc
thái cổ xưa
HS làm bài tập theo yêu cầu
HS chọn
BT1
1- Nghĩa mẹ…
Thân mẫu HCT…
2 Phu nhân - vợ
3 Sắp chết - lâm chung
4 Giáo huấn - dạy bảo
- Đã làm phần trước
Tìm từ ngữ HV tạo sắc thái
cổ xưa
HS tìm BT2 - Giảng hoà, cầu
thân,hoà hiếu, nhan sắc tuyệt trần
BT3 - Giữ gìn, đẹp đẽ
3 Củng cố: (4 phút)
- Hệ thống bài Tại sao lại không nên lạm dụng từ Hán Việt?
4 Dặn dò: (1 phút)
- Học thuộc lý thuyết - Tìm một số từ HV mang sắc thái trong hoàn cảnh giao tiếp cụ
thể(Có đặt câu viết đoạn Soạn "Đặc điểm của VB biểu cảm”
Lớp 7A, tiết (Tkb): ngày: tháng năm 2011, sĩ số vắng Lớp 7B, tiết (Tkb): ngày: tháng năm 2011, sĩ số vắng
Tiết 23: Tập làm văn
ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN BIỂU CẢM
I Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Bố cục của bài văn biểu cảm Yêu cầu của việc biểu cảm
- Cách biểu cảm gián tiếp và biểu cảm trực tiếp
Trang 92 Kỹ năng:
- Nhận diện được đặc điểm của bài văn biểu cảm
II.Chuẩn bị :
1.Thầy : - Tham khảo thờm một số bài văn mẫu về văn biểu cảm
2.Trũ : - Soạn bài , thảo luận một số vấn đề
III.Cỏc hoạt động dạy và học:
1 Kiểm tra bài cũ: (4 phỳt)
- Em hiểu thế nào là văn biểu cảm ?
2 Dạy bài mới:
- Giới thiệu bài (1 phỳt):
Mỗi chỳng ta ai cũng cú lỳc biểu lộ tỡnh cảm, cảm xỳc của bản thõn mỡnh Vậy biểu lộ tỡnh cảm cảm xỳc như thế nào? Khi nào cần biểu lộ Để tỡm hiểu điều đú tiết này chỳng ta học bài Đặc điểm của văn biểu cảm
Hoạt động 1:Đặc điểm
của văn bản
bản biểu cảm.
?Bài văn Tấm gương
biểu đạt tỡnh cảm gỡ
?Tỏc giả đó làm như thế
nào để biểu đạt tỡnh cảm
đú?
- Tỡnh yờu quờ hương đất
nước
Đọc bài
Ca ngợi đức tớnh trung thực của con người
Tỏc giả đó mượn h/ảnh
làm điểm tựa
- Tỡnh yờu quờ hương đất nước
VD :VB "Tấm gương’’
- Ca ngợi đức tớnh trung thực của con người, ghột thúi xu nịnh, dối trỏ
- Tỏc giả đó mượn h/ảnh tấm gương làm điểm tựa, vỡ tấm gương luụn phản ỏnh chiếu
trung thực mọi vật xung quanh Núi với gương, ca ngợi gương là giỏn tiếp ngợi ca người trung thực
- Tỡnh yờu quờ hương đất nước
- Miờu tả cảnh làng quờ ờm đềm, yờn tĩnh trong buổi chiều tà: Tiếng sao, cỏnh cũ…
Trang 10- Thể hiện t/c cô đơn,cầu
mong sự giúp đỡ
- Thể hiện t/c côđơn,cầumon
g sự giúp đỡ
- Mỗi bài văn tập trung biểu đạt một tình cảm chủ yếu
- Thể hiện tình cảm cô đơn, cầu mong sự giúp đỡ và thông cảm
?Tình cảm ở đó được
biểu hiện trực tiếp hay
gián tiếp?Vì sao?
Trực tiếp biểu hiện
- Trực tiếp biểu hiện bằng những lời than, tiếng kêu, câu hỏi biểu cảm nỗi đau khổ của đứa con xa
mẹ
?Người viết làm thế nào
để biểu đạt được tình
cảm của mình
? Bố cục bài văn "Tấm
gương" gồm mấy phần?
Phần MB và KB có quan
hệ với nhau ntn?
?Phần thân bài nêu lên
những ý nghĩa gì? ý đó
liên quan tới chủ đề bài
văn ntn?
? Một bài văn biểu cảm
thường có bố cục mấy
phần ?
?Tình cảm và sự đánh
giá của tình cảm trong
bài có rõ ràng, chân thực
không?
Điều đó có ý nghĩa ntn
đối với giá trị của bài
văn?
- Khái quát nội dung
Gửi gắm tình cảm qua một hình ảnh
- 3 phần:
Nêu ích lợi
gương đối với người trung thực
Thường có bố cục 3 phần
Rõ ràng chân thực
Đọc ghi nhớ
- Gửi gắm tình cảm qua một hình ảnh
- Thổ lộ trực tiếp cảm xúc
- Gián tiếp, trực tiếp biểu đạt tình cảm của mình
- 3 phần:
+ MB: Nêu thẳng phẩm chất của gương
+TB: Nêu ích lợi của tấm gương đối với người trung thực
Ngoài gương soi, còn có gương lương tâm
+KB? Khẳng định lại chủ đề
- Thường có bố cục 3 phần
- Tình cảm và sự đánh giá của tác rõ ràng, chân thực phần
- Tình cảm và sự đánh giá của tác rõ ràng, chân thực, trong sáng…
* Ghi nhớ: SGK
Trang 11HĐ2: Thực hành (15 phút) II Luyện tập.
Gọi hs đọc văn bản
?Bài văn thể hiện tình cảm
gì?
? Việc miêu tả hoa phượng
đóng vai trò gì trong bài
văn biểu cảm?
? Vì sao tác giả gọi hoa
phượng là hoa học trò?
? Tìm mạch ý bài văn?
- Sắc đỏ hoa phượng Sự
gắn bó giữa hoa phượng và
những học trò
?Bài văn biểu cảm gián tiếp
hay trực tiếp?
HS đọc tình cảm buồn, nhớ khi xa trường,
xa bạn bè dịp nghỉ hè
Đóng vai trò chủ đạo:
dùng h/a để thể hiện tình cảm Vì một loại hao nở rộ vào dịp kết thúc năm học thành biểu tượng của sự chia ly ngày
hè đối với học trò
VB "Hoa học trò"
- Tình cảm buồn, nhớ khi xa trường,
xa bạn bè dịp nghỉ hè
- Dùng hình ảnh hoa phượng để thể hiện tình cảm đó cách diễn đạt độc đáo
- Vì Xuân Diệu đã biến hoa phượng - một loại hao nở rộ vào dịp kết thúc năm học thành biểu tượng của sự chia
ly ngày hè đối với học trò hình ảnh ẩn dụ
- Hình ảnh hoa phượng BiÓu c¶m gi¸n tiÕp
3 Củng cố: (5 phút)
- Tìm một văn bản biểu cảm và xác định đặc diểm của bài văn biểu cảm
4 Dặn dò: (1 phút)
- Soạn “ Đề văn biểu cảm và cách làm văn bài văn biểu cảm”
Lớp 7A tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2010, sĩ số vắng Lớp 7B tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2010, sĩ số vắng Tiết 24 Tập làm văn
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Đặc điểm, cấu tạo của đề văn biểu cảm
- Nắm được các bước làm bài văn biểu cảm