Đại ý : Tâm trạng cô ñôn cuûa baø Huyeän Thanh Quan trước cảnh tượng hoang sơ, hùng vĩ của Đèo Ngang.. Tìm hieåu vaên baûn 1.[r]
Trang 1Tuần 8_Tiết 29
QUA ĐÈO NGANG
I Mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh :
- Hình dung được phong cảnh Đèo Ngang và tâm trạng cô đơn của Bà Huyện Thanh Quan
- Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu thơ trữ tình
II Tiến trình tổ chức
1 Ổn định lớp : 1’
2 Kiểm tra bài cũ :
Qua 2 bài “Sau phút chia li”, “Bánh trôi nước”, chúng ta có thể khái quát về số phận và phẩm chất của người phụ nữ
3 Dạy bài mới
Giới thiệu bài :
Cùng với các nữ sĩ Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm, … Bà Huyện Thanh Quan đã góp phần làm vinh dự cho nền văn học trung đại Việt Nam chúng ta Nữ sĩ Thanh Quan sáng tác không nhiều nhưng là một tài danh hiếm có Sự nghiệp sáng tác của bà còn 6 bài thơ Đường luật.Trong đó bài “Qua Đèo Ngang” nổi tiếng và rất quen thuộc với bạn đọc Việt Nam
Đọc giọng chậm, buồn, ngắt
nhịp 2/ 2/ 3 ở câu 3, 4, 5,
6.Nhịp 4/3 ở các câu 1, 2, 7,
9
? Hãy cho biết đôi nét về tác
giả?
? Nêu hoàn cảnh sáng tác
của bài thơ?
? Bài thơ được sáng tác theo
thể thơ gì?
Em biết gì về thể thơ này?
Vào Huế nhận chức và đi qua Đèo Ngang
Thất ngôn bát cú Đường luật
Bảy tiếng tám câu
Gieo vần ở chữ cuối các câu
1, 2, 4, 8
I Đọc – Tìm hiểu chú thích
1 Tác giả : Bà Huyện Thanh Quan là nhà thơ nổi tiếng Thơ của bà trang nhã, hoài cổ
2 Tác phẩm :
a) Hoàn cảnh sáng tác: Khi tác giả vào kinh đô Huế nhận chức lúc đi qua Đèo Ngang
b) Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật
Trang 2? Nêu đại ý.
Cảnh Đèo Ngang được gợi
bằng những chi tiết nào?
? Sự lặp lại của từ chen trong
lời thơ này có sức gợi tả một
cảnh tượng thiên nhiên như
thế nào?
? Cảnh Đèo Ngang được tả
vào thời điểm nào? Tác
dụng?
? Biện pháp nghệ thuật được
sử dụng ở đây?
? Em có nhận xét gì về
phong cảnh ở đây?
Bình: Trông hoang vu nhưng
nơi đây mang vẻ đẹp hài hòa
của chốn thiên nhiên và
không hoàn toàn xa cách với
con người
Hình ảnh nào được bổ sung ở
cảnh vật thiên nhiên nơi đây?
Nghệ thuật được sử dụng ở
đây?
Từ láy lom khom, lác đác gợi
cho em hình dung điều gì?
Đối câu 3, 4
5, 6
Bố cục : 4 phần
Đề: 2 câu đầu
Thực: câu 3, 4
Luận : câu 5, 6
Kết : câu 7, 8
Tâm trạng của bà Huyện Thanh Quan
Cỏ, cây, lá, đá, hoa
Um tùm cây cối, cây đá hoang sơ, không gian hoang vắng
Chiều tà -> sự cô đơn
Chen, từ gợi tả
Phong cảnh hoang vu, vắng lặng
Có người: tiều vài chú
Có nhà : chợ mấy nhà
Dáng tiều phu còng lưng
3 Đại ý : Tâm trạng cô đơn của bà Huyện Thanh Quan trước cảnh tượng hoang
sơ, hùng vĩ của Đèo Ngang
II Tìm hiểu văn bản
1 Quang cảnh Đèo Ngang
- Bóng xế tà
- Cỏ cây chen đá lá chen hoa Từ gợi tả, điệp từ
=> cảnh thiên nhiên hoang vắng
- Từ láy , đảo ngữ, đối
-> con người nhỏ bé, ít ỏi,
Trang 3Hai câu thực của bài thơ tả
cảnh nhưng đã hé mở trạng
thái tâm hồn của nhà thơ?
Ở 4 câu thơ đầu thông qua
cảnh, ta thấy được tâm trạng
buồn, cô đơn của bà Huyện
Thanh Quan Còn 4 câu sau
cùng với tâm trạng buồn như
thế, ta hãy tìm hiểu xem bà
còn có tâm tư nào khác?
Gọi học sinh đọc 2 câu luận
? Em hiểu gì về hai loài chim
quốc và đa đa?
? Ở 2 câu thơ này tác giả sử
dụng biện pháp nghệ thuật
gì?
? em hãy nêu tác dụng của
việc dùng biện pháp nghệ
thuật này?
? Ở đây tác giả không chỉ
đơn thuần miêu tả âm thanh
hay ẩn bên trong còn một nỗi
niềm gì khác?
DG: Bà đau lòng vì những
biến thiên của xã hội, kín
đáo, gửi nỗi nhớ , niềm tiếc
nuối thời vàng son rực rỡ đã
qua đi
kiếm củi nhọc nhằn
Sự thưa thớt của quán trọ nghèo ven sông
Truyền thuyết cho rằng 2 giống chim này là hiện thân của những người mất nước
Phép chơi chữ tài tình: quốc quốc/ chim cuốc cuốc; gia gia/ chim đa đa
- Phép nhân hóa ( con quốc quốc với nỗi đau lòng nhớ nước và con gia gia với nỗi thương nhà mỏi miệng kêu hoài.)
- Phép đối câu 5 -6
Làm cho nỗi niềm nhớ thương của lòng người
Đó là nỗi nhớ nước thương nhà và phải chăng là sự tiếc nuối của quá khứ; Bà nhớ về Thăng Long xưa, nhớ về quá khứ của đất nước lúc còn hưng thịnh
cảnh càng hiu quạnh
2 Tâm trạng của nhà thơ
Nhớ thương: quốc, gia gia Nhân hóa, điển tích, chơi chữ
-> âm thanh khắc khoải -> tình cảm nhớ nước, thương nhà
Trang 4Thơ bà mang tính chất hoài
cổ
Ở 2 câu cuối, tác giả đã trực
tiếp thổ lộ tâm trạng của
mình như thế nào?
Toàn cảnh Đèo Ngang hiện
lên như thế nào trong tầm
mắt của tác tác giả?
? Đó là ấn tượng về 1 không
gian như thế nào?
? Giữa không gian ấy, con
người đối mặt với thiên nhiên
với tâm trạng ra sao?
? Em hiểu cụm từ “ta với ta”
? Cho biết biện pháp nghệ
thuật ở 2 câu cuối?
Trời, non, nước
Mênh mông, xa lạ, tĩnh vắng
Một mảnh tình riêng ta với ta
Để chỉ nói “Một con người, nỗi buồn, nỗi cô đơn không
ai chia sẻ ngoài trời mây non nước bát ngát mênh mông
- Trời, non , nước_ ta với ta
- Đối
-> sự cô đơn, lẻ loi
III Ghi nhớ : SGK/ 104
IV Luyện tập: 1/ 104.
Câu 1 : Tìm hàm nghĩa của cụm từ ta với ta.
Đứng trước quan cảnh rộng lớn, bao la, bà cảm thấy nhỏ bé, cô đơn
Ta ở đây chỉ tác giả, sự cô đơn đến tuyệt đối
4 Củng cố: Đọc lại bài thơ
5 Dặn dò : Soạn bài “Bạn đến chơi nhà” => tình bạn thân thiết, giản dị
III Rút kinh nghiệm: