Giáo án giảng dạy Ngữ văn 8 - Tuần 10

-Suy nghĩ sáng tạo : phân tích , bình luận về tính thuyết phục trong thuyết minh, tính hợp lí trong kiến nghị của văn bản -Tự quản bản thân : kiên định , hạn chế sử dụng bao bì ni lông v[r]

Trang 1

TUẦN 10 Ngày soạn : 13/10/2011

Ngày dạy : 17/10/2011

TIẾT 37 Tiếng việt NÓI QUÁ

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu được khái niệm, tác dụng cảu nói quá, trong văn chương và trong giao tiếp hàng ngày.

- Biết vận dụng hiểu biết về biện pháp nói qúa trong đọc hiểu và tạo lập văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ

1 Kiến thức

- Khái niệm nói quá

- Phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá (Chú ý cách sử dụng trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao…)

- Tác dụng của biện pháp tu từ nói quá

2 Kỹ năng :

- Vận dụng về hiểu biết của biện pháp nói quá trong đọc, hiểu văn bản

3 Thái độ :

- Phê phán những lời nói khoác, nói sai sự thật

III CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI :

-Ra quyết định sử dụng phép tu từ nói quá và cách sử dụng

-Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ những kinh nghiệm về cách sử dụng phép tu

từ nói quá

IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG

-Phân tích các tình huống mẫu để nhận ra phép tu từ nói quá và giá trị, tác dụng của việc sử dụng chúng

-Động não, suy nghĩ, phân tích các ví dụ để rút ra những bài học thiết thực về cách sử dụng phép tu từ

nói quá

-Thực hành có hướng dẫn : viết câu/ đoạn văn có sử dụng phép tu từ nói quá

V.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

Bảng phụ

VI TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Kiểm tra bài cũ : ? ? Thế nào là tình thái từ ? Cho ví dụ ?

Tình thái từ là những từ được thêm vào trong câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán

và để biểu thị sắc thái tình cảm của người nói.(5 điểm )

HS lấy ví dụ miễn là phù hợp.(5 điểm )

3.Bài mới : GV giới thiệu bài mới Trong cuộc sống hàng ngày và kể cả trong văn chương sử

dụng rất nhiều biện pháp tu từ nói quá Vậy thế nào là nói quá và có tác dụng gì? Tiết học hôm nay,cô

cùng các em đi tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY

* HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu về nói quá và tác dụng

của nói quá

GV : Gọi học sinh đọc ví dụ Sgk / 101.

Nói " Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng

mười chưa cười đã tối”, "Mồ hôi thánh thót như mưa

ruộng cày" có quá sự thật không?

? Thực chất , mấy câu này nhằm nói lên điều gì?

? Em hãy so sánh hai cách nói: Nói bình thường và nói

quá để từ đó rút ra nhận xét về tác dụng của nói quá trong

ví dụ trên ?

Thế nào nói quá và nêu tác dụng của nói quá ?

GV : LƯU Ý : khi sử dụng nói quá các em cần hiểu

được nghĩa của biện pháp nói quá đó, tránh việc hiểu

nghĩa sai dẫn đến dùng sai, phản tác dụng.

Học sinh đọc ghi nhớ

GV : vì nói quá nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng

I Nói quá và tác dụng của nói quá 1.Ví dụ: Sgk/101

- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

<-> đêm tháng năm rất ngắn

- Ngày tháng mười chưa cười đã tối

<-> ngày tháng mười rất ngắn

- Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

<-> mồ hôi ướt đẫm

2.Tác dụng :

- Nhấn mạnh tính chất ngắn của đêm tháng năm và ngày tháng mười , sự lao động vất vả của người nông dân -gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm

* Ghi nhớ: SGK/102

Trang 2

sức biểu cảm nên trong khẩu ngữ , trong thành ngữ , tục

ngữ, ca dao ,thơ văn người ta rất hay sử dụng nói quá

.Các em hãy lấy vài ví dụ về nói quá ?

HS lấy VD

GV nhận xét

GV lấy thêm VD :

-Trong khẩu ngữ : buồn nẫu ruột, giận sôi gan, mệt đứt

hơi, đói rã họng, lo sốt vó, nở từng khúc ruột

+ Lời khen của cô giáo làm cho nó nở từng khúc ruột (

muốn nói là rất vui , phấn khởi )

Trong thơ văn :

+Trên quê hương quan họ , một làn nắng cũng mang điệu

dân ca ( ý muốn nói thiên nhiên, cảnh vật cũng ảnh

hưởng , mang đậm bản sắc ,đặc trưng của vùng Kinh

Bắc )

-Trong thành ngữ : ăn như rồng cuốn , nói như rồng leo,

làm như mèo mửa

GV : Để tìm hiểu kĩ hơn về nói quá và tác dụng của nói

quá, chúng ta sang phần luyện tập

* HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn Luyện tập.

- Bài tập 1:

GV nêu yêu cầu bài tập 1

HS đứng tại chỗ làm bài

GV nhận xét sửa chữa nếu có

Bài tâp 2:

? Hãy điền thêm các thành ngữ vào chỗ trống để tạo biện

pháp tu từ nói quá?

GV ghi các thành ngữ lên bảng và yêu cầu HS giải thích

các thành ngữ đó

+Bầm gan tím ruột ( muốn nói về sự giận dữ)

+ Chó ăn đá gà ăn sỏi ( đất đai cằn cỗi )

+ Nở từng khúc ruột ( vui, phấn khởi )

+ Ruột để ngoài da.( không giữ được bí mật )

+ Vắt chân lên cổ ( chạy thật nhanh )

GV treo bảng phụ

-Gọi HS điền

-GV lột dần từng dáp án

Bài tập 3: HS dứng dưới lớp đặt 2 câu.Các câu còn lại về

nhà làm

Bài tập 4:

Trò chơi "Chạy tiếp sức "

GV chọn mỗi nhóm 5 HS lên bảng ( 2 nhóm 10 HS

)Tìm 5 thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá

II LUYỆN TẬP

Bài tập 1 : Tìm biện pháp nói quá và

giải thích ý nghĩa của chúng

a.Sỏi đá cũng thành cơm : sức lao

động của con người thật là kì diệu

b Đi đến tận trời : có thể đi đến bất cứ

nơi nào, còn rất khỏe

c.Thét ra lửa : rất có uy quyền, hống

hách, quát nạt mọi người

Bài tập 2 : Điều các thành ngữ vào

chỗ trống : + Chó ăn đá gà ăn sỏi + Bầm gan tím ruột + Ruột để ngoài da

+ Nở từng khúc ruột + Vắt chân lên cổ

Bài tập 3: Đặt câu với những thành

ngữ :

+ Nàng có vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành

+ Đoàn kết là sức mạnh dời non lấp biển.

+ Công việc lấp biển vá trời là công

việc của nhiều đời, nhiều thế hệ mới

có thể xong

+Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã

chiến thắng

+Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải

được bài toán này

Bài tập 4 : Tìm 5 thành ngữ so sánh

có dùng biện pháp nói quá : -Đen như cột nhà cháy

-Dữ như cọp

Trang 3

Chú ý cách chơi : Lần lượt từng bạn ghi.Đánh số thứ

tự từ 1->5 Nhóm nào ghi đúng, nhanh, không sai lỗi

chính tả sẽ thắng

GV lưu ý những câu không phải là thành ngữ

Bài tập 5 về nhà làm

Bài tâp 6 : gv đưa ra hai ví dụ :

Nói quá : Người say rượu mà đi xe máy thì tính mạng

ngàn cân treo sợi tóc ( cách nói hình ảnh phi thực tế giúp

người đọc nhận thức mức đọ nguy hiểm một cách cụ thể

nhất )

Nói khoác : Cậu có tin tớ biến viên đá này thành cơm nếp

Từ đó rút ra sự giống nhau và khác nhau của nói khoác

-Khỏe như voi

-Ăn như mèo -Đen như củ tam thất -Trắng như bông -Ngáy như sấm -Lớn nhanh như thổi -Ăn như rồng cuốn , nói như rồng leo, làm như mèo mửa

Bài tập 6 : thảo luận.

Phân biệt biện pháp tu từ nói quá với nói khoác

Giống nhau : đều là phóng dại mức

độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện

tượng nhưng khác nhau ở mục đích

Nói quá là biện pháp tu từ nhằm mục đích nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.Còn nói khoác nhằm làm cho người nghe tin vòa những điều không có thực.Nói khoác là hành động

có tác dụng tiêu cực

4.CỦNG CỐ :GV củng cố nội dung bài học : học sinh năm vững thế nào là nói quá và tác dung của

nó.Biết sử dụng nói quá trong khẩu ngữ Giaỉ thích được các hình ảnh sử dụng nói quá trong các văn

bản Phê phán những lời nói khoác, sai sự thật

5 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài học :

- Học thuộc ghi nhớ

- Sưu tầm thơ, tục ngữ, thành ngữ, ca dao có sử dụng biện pháp nói quá

* Bài soạn:

- Chuẩn bị bài : “ Ôn tập truyện ký Việt Nam ”

********************************************************

TUẦN 10 Ngày soạn : 13/10/2011

Ngày dạy : 17/10/2011

TIẾT 38 ÔN TẬP TRUYỆN KÝ VIỆT

NAM-I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hệ thống hóa và khắc sâu kiến thức cơ bản về các văn bản truyện ký Việt Nam hiện đại đã học ở học

kỳ 1

1 Kiến thức

- Sự giống và khác nhau cơ bản của các truyện ký đã học về các phương diện, thể loại, phương thức

biểu đạt, nội dung, nghệ thuật

- Những nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của từng văn bản

- Đặc điểm của nhân vật trong các tác phẩm truyện

2 Kỹ năng :

- Khái quát , hệ thống hoá và nhận xét về tác phẩm văn học trên một số phương diện cụ thể

- Cảm thụ nét riêng, độc đáo của tác phẩm đã học

3 Thái độ

III.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

Bảng thống kê

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Kiểm tra trong tiết ôn tập

Trang 4

3.Bài mới : GV giới thiệu bài mới Để khắc sâu kiến thức cơ bản về các văn bản truyện kí Việt Nam

hiện đại tiêu biểu đã học Tiết học này cô cùng các em ôn tập lại nhưng kiến thức đã học

I LẬP BẢNG THỐNG KÊ:

STT Tên văn

Năm

ra đời Thể loại

Phương thức biểu đạt

Nội dung chủ yếu

Đặc sắc nghệ thuật

1

Tôi đi

học Thanh Tịnh 1941 Truyện ngắn

Tự sự xen trữ tình

Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên đi học

Tự sự, miêu tả biểu cảm hình ảnh so sánh mới mẻ, gợi cảm

2

Trong

lòng mẹ

(Những

ngày thơ

ấu)

Nguyên

Tự sự (Có trữ tình)

Nỗi cay đắng tủi cực và tình yêu thương mẹ mãnh liệt

Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, đánh giá, sử dụng những hình ảnh so sánh, liên tưởng

3

Tức

nước vỡ

bờ ( chương

13, tiểi

thuyết

Tắt đèn)

Ngô Tất

Tiểu thuyết Tự sự

Bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế

độ thực dân nửa phong kiến, Ca ngợi những phẩm chất cao quí và sức mạnh tiềm tàng của chị Dậu

Xây dựng tình huống truyện bất ngờ, xây dựng nhân vật đối lập

4 Lão Hạc Nam Cao 1943 Truyện ngắn

Tự sự (Xen trữ tình)

Số phận đau thương và phẩm chất cao quí của người nông dân cùng khổ Thái

độ trân trọng của tác giả với họ

Miêu tả và phân tích diễn biến tâm lí của nhân vật, Ngôn ngữ kể chuyện rất chân thực, giản dị, tự nhiên

II LUYỆN TẬP:

? Những điểm giống nhau và khác nhau chủ yếu về nội dung và hình thức nghệ thuật của các

vb 2,3,4?

HS: Suy nghĩ, thảo luận nhóm 2p trả lời

* Giống nhau :

-Về phương thức biểu đạt: Đều làvăn tự sự, truyện ký hiện đại (và được sáng tác ở thời kì 1930 –

1945)

-Về đề tài : Đều lấy đề tài về con người và đời sống xã hội đương thời của tác giả, đều đi sâu miêu tả

số phận cực khổ của con người bị vùi dập

- Nội dung : Đều chan chứa tinh thần nhân đạo (yêu thương trân trọng những tình cảm, phẩm chất

đẹp đẽ của con người, tố cáo những gì tàn ác, xấu xa)

- Nghệ thuật : Đều có lối viết chân thực, gần đời sống rất sinh động

=> Đây cũng là những đặc điểm chung nhất của dòng văn xuôi hiện thực nước ta trước cách mạng

* Khác nhau :

Giáo viên nêu những nét riêng của môi văn bản qua thể loại , nôi dungchủ yếu và đặc sắc nghệ thuật

Trang 5

Tên vb Thể

loại

Phương thức biểu đạt

Nội dung chủ yếu Đặc sắc nghệ thuật

Trong lòng

mẹ

Tức nước

vỡ bờ

Lão Hạc

Hồi kí

Tiểu thuyết

Truyện ngắn

Tự sự (xen trữ tình)

Tự sự

Tự sự ( Xen trữ tình)

Nổi đau của chú bé mồ côi và tình yêu thương mẹ của chú

bé

Phê phán chế độ tàn ác , bất nhân và ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn , sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông thôn

Số phận bi thảm của người nông dân cùng khổ và nhân phẩm cao đẹp của họ

Văn hồi kí chân thực , trữ tình thiết tha

Khắc hoạ nhân vật và miêu

tả hiện thực một cách chân thực , sinh động

Nhân vật được đào sâu tâm

lí , cách kể chuyện tự nhiên , linh hoạt , vừa chân thực vừa đậm chất triết lí và trữ tình

III TRONG MỖI VB TRÊN ( 2,3,4 ), EM THÍCH NHẤT NHÂN VẬT HOẶC ĐOẠN VĂN

NÀO ? VÌ SAO ?

GV: Gợi mở: Đó là đoạn văn nào ? Trong vb nào ? Của tác giả …?

HS: Suy nghĩ, trả lời.

? Lí do em thích : về nội dung tư tưởng ? về hình thức nghệ thuật ? Lí do khác ?

HS: Suy nghĩ, thảo luận nhóm 2p, trả lời.

4.CỦNG CỐ : GV củng cố nội dung bài học

5 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài học :

- Học thuộc bài đã ôn, chuẩn bị bài để làm bài kiểm tra văn

* Bài soạn:

- Soạn bài : “ Thông tin về ngày trái đất năm 2000 ”

***********************************

Trang 6

Ngày soạn :16/10/2011

Ngày dạy : 20/10/2011

TUẦN 10

TIẾT 39 Văn bản: THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000

- Thấy được ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường Từ đó có những suy nghĩ và hành động tích

cực về vấn đề xử lý rác thải, sinh hoạt

- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh và những kiến nghị mà tác giả đề xuất trong văn

bản

1 Kiến thức :

- Mối nguy hại đến môi trường sống và sức khoẻ con người của thói quen dùng túi ni lông

- Tính khả thi trong những đề xuất được tác giả trình bày

- Việc sử dụng từ ngữ dễ hiểu, sự giải thích đơn giản mà sáng tỏ và bố cục chặt chẽ, hợp lý đã tạo nên

tính thuyết phục của văn bản

2 Kỹ năng :

- Tích hợp với phần tập làm văn để tập viết bàivăn thuyết minh

- Đọc – hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết

3 Thái độ :

- lắng nghe tích cực về việc sử dụng bao bì ni lông, giữ gìn môi trường

Trang 7

-Giao tiếp, trình bày suy nghĩ, phản hồi/ lắng nghe tích cực về việc sử dụng bao bì ni lông, giữ gìn môi

trường

-Suy nghĩ sáng tạo : phân tích , bình luận về tính thuyết phục trong thuyết minh, tính hợp lí trong kiến

nghị của văn bản

-Tự quản bản thân : kiên định , hạn chế sử dụng bao bì ni lông và vận động mọi người cùng thực hiện;

có suy nghĩ tích cực trước những vấn đề tương tự để bảo vệ môi trường

-Học theo nhóm : thảo luận, trao đổi, phân tích tác hại của việc dùng bao bì ni lônh và những việc cần

làm ngay để bảo vệ môi trường

-Minh họa: bằng hình ảnh, băng hình về nguy cơ sử dụng bao bì ni lông

- Viết sáng tạo về việc sử dụng bao bì ni lông và ý thức bảo vệ môi trường

- Động não :Suy nghĩ rút ra những bài học thiết thực về việc sử dụng bao bì ni lông và ý nghĩa của ngày

Trái đất năm 2000

V.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

-Hình ảnh về bao bì ni lông

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Không kiểm tra

3.Bài mới : GV giới thiệu bài mới Bảo vệ môi trường sống quanh ta, đang bị ô nhiểm nặng nề là

nhiệm vụ của xã hội Một trong những việc làm cụ thể và cần thiết hằng ngày là hạn chế thấp nhất

đến mức không dùng các loại bao bì bằng ni lông

* HOẠT ĐỘNG 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung

Nêu hoàn cảnh ra đời của văn bản ?

? Dựa vào việc soạn bài ở nhà hãy cho biết văn bản

này thuộc kiểu văn bản gì?

HS: Trình bày

? Kể tên các văn bản nhật dụng mà em đã học?

HS: Tự trình bày

? Văn bản này thuyết minh về vấn đề gì ?

* HOẠT ĐỘNG 2:Tìm hiểu văn bản

HS: Đọc các từ khó trong chú thích

? Văn bản được chia làm mấy phần? Nội dung chính

của từng phần?

HS: Thảo luận 3p, trả lời.

GV: Nhận xét, chốt.

? Đọc thầm phần 1 và cho biết có những thông tin nào

được thông báo trong đoạn văn này?

HS : Dựa sgk, trả lời

GV : Chốt chi tiết ghi bảng

? Việt Nam tham gia ngày Trái đất với chủ đề nào?

Tại sao ?

HS : Tự bộc lộ

GV: Chốt ý ghi bảng

? Từ đó em thu nhận được nội dung quan trọng nào

được nêu trong phần đầu vb ?

? Vì đặc tính gì mà bao nylon có thể gây hại cho môi

trường ?

? Ngoài gây nguy hại môi trường, theo em bao nylon

còn có những tác hại nào ?

HS: Thảo luận 2P

* Giáo viên dẫn chứng : Hằng năm có 100.000 con

chim, con thú biển chết do nuốt phả túi ni lông

- Không ít người trong ngày 23 tết, đã vứt quá nhiều

túi ni lông thả cá chép xuống hồ, sông

I TÌM HIỂU CHUNG

-Hoàn cảnh ra đời văn bản : ngày 22/4/2000 nhân lần đầu tiên Việt Nam tham gia Ngày Trái Đất

- Kiểu văn bản nhật dụng thuyết minh một vấn đề xã hội:Bảo vệ môi trường

II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc và tìm hiểu từ khó / SGK

2 Bố cục: 3 phần

- Phần 1 : Từ đầu… Từng khu vực

( Sơ lược nguồn gốc và nguyên nhân

sự ra đời của Ngày trái đất )

- Phần 2 :Tiếp theo … môi trường

( Tác hại và biện pháp sử dụng bao ni lông )

- Phần 3 :Còn lại:

( Lời kêu gọi động viên mọi người tích cực tham gia bảo vệ môi trường )

3 Tìm hiểu văn bản.

a Thông báo về ngày trái đất

- Ngày 22 /4 hằng năm là ngày Trái đất chủ đề bảo vệ môi trường , có 141 nước tham dự, năm 2000 VN tham gia chủ đề

“ một ngày không sử dụng bao ni lông”

=> Thế giới rất quan tâm đến vấn

đề bảo vệ môi trường, Việt Nam cùng hành động

b Tác hại của việc dùng bao bì ni lông và những biện pháp hạn chế sử dụng chúng

* Tác hại

- Tính không phân huỷ của plastic

- Lẫn vào đất, xuống cống rãnh, trôi ra biển, đốt

Trang 8

? Xử lí nylon là một vấn đè nan giải nên các biện

pháp đề xuất chưa triệt để Em hãy giải thích vì sao ?

HS: Thảo luận 2P

? những giải pháp nào để hạn chế sử dụng bao ni

lông?

? Thế giới đã có lời kêu gọi như thế nào?

? Tại sao nhiệm vụ chung được nêu trước , hành động

cụ thể nêu sau ?

- Nhấn mạnh việc bảo vệ môi trường trái đất là nhiệm

vụ to lớn, thường xuyên, lâu dài

- Còn việc hạn chế dùng bao bì ni lông là công việc

trước mắt

? Nêu tác dụng của cách thuyết minh này ?

- Vừa mang tính khoa học, vừa mang tính thực tiễn,

sáng rõ, ngắn gọn, nên dễ hiểu, dễ nhớ

* HOẠT ĐỘNG 3:Tổng kết

? Về phương thức biểu đạt thì văn bản này có điểm gì

?

? Hãy cho biết hình thức và ý nghĩa văn bản.

HS:Suy nghĩ, trả lời.

- Đựng thực phẩm =>Nguyên nhân gây ung thư phổi

=> Dùng bao bì ni lông bừa bãi có hại cho sự trong sạch của môi trường sông

và cho sức khoẻ con người

* Biện pháp

- Hạn chế tối đa dùng bao ni lông

- Sử dụng các túi đựng không phải bằng

ni lông

- Thông báo tác hại của sử dụng bao ni lông cho mọi người

c Kiến nghị về việc bảo vệ môi trường Trái Đất

- Nhiệm vụ to lớn của chúng ta là bảo

vệ trái đất khỏi nguy cơ ô nhiễm, là nhiệm vụ to lớn, thường xuyên, lâu dài

- Hành động cụ thể của chúng ta “ một ngày không dùng bao bì ni lông”

4.Tổng kết

* Hình thức.

- Văn bản giải thích rất đơn giản, sáng tỏ tác hại của việc dùng bao bì ni lông, và lợi ích việc giảm bớt chất thải

ni lông

- Ngôn ngữ diễn đạt sáng rõ, chính xác, thuyết phục

* Ý nghĩa văn bản.

- Nhận thức về tác dụng của một hành động nhỏ, có tính khả thi trong việc bảo vệ môi trường trái đất

* Ghi nhớ / sgk

4.CỦNG CỐ :GV nhắc lại nội dung bài học.

5 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.

* Bài học :

- Học thuộc ghi nhớ

- Sưu tầm tranh, ảnh, tài liệu nói về tác hại của việc dùng bao ni lông và những vấn đề khác của rác thải

sinh hoạt làm ô nhiễm môi trường

* Bài soạn:

- Soạn bài : “ Nói giảm nói tránh ”

**************************************

Ngày soạn : 16/10/2011

Ngày dạy : 20/10/2011

TUẦN 10

TIẾT 40 Tiếng việt NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

- Hiểu được khái niệm, tác dụng của biện pháp nói giảm nói tránh

- Biết sử dụng biện pháp tu từ nói giảm nói tránh

1 Kiến thức :

- Khái niệm nói giảm nói tránh

- Tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh

2 Kỹ năng :

- Phân biệt nói giảm nói tránh với nói không đúng sự thật

- Sử dụng nói giảm nói tránh đúng lúc, đúng chỗ để tạo lời nói trang nhã, lịch sự

3 Thái độ :

- Có ý thức rút ra những bài học thiết thực về cách sử dụng phép tu từ nói giảm , nói tránh

Trang 9

-Ra quyết định sử dụng phép tu từ nói quá và cách sử dụng

-Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ những kinh nghiệm về cách sử dụng phép tu

từ nói giảm , nói tránh

-Phân tích các tình huống mẫu để nhận ra phép tu từ nói giảm , nói tránh và giá trị, tác dụng của việc sử

dụng chúng

-Động não, suy nghĩ, phân tích các ví dụ để rút ra những bài học thiết thực về cách sử dụng phép tu từ

nói giảm , nói tránh

-Thực hành có hướng dẫn : viết câu/ đoạn văn có sử dụng phép tu từ nói giảm , nói tránh

V.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Kiểm tra bài cũ : ? Thế nào là nói quá ? Tác dụng ? (5 điểm )Cho vd ?( 5 điểm )

?Đáp án :

Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ , quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để

nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm (5 điểm )

-HS lấy được ví dụ đúng ( 5 điểm )

3.Bài mới : GV giới thiệu bài mới Từ lớp 6 đến nay, các em đã được học những phép tu từ nào ? ( so

sánh, ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ, nói quá ) Vậy hôm nay, cô giới thiệu thêm cho các em một phép

tu từ nữa đó là Nói giảm nói tránh

* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu Nói giảm nói tránh và tác

dụng của nói giảm nói tránh

Học sinh đọc các đoạn trích SGK

? Những cụm từ “đi gặp cụ … khác”, “đi”, “chẳng còn” có ý

nghĩa gì ?

? Tại sao người viết, người nói lại dùng những cách diễn đạt

đó ?

HS:Suy nghĩ, thảo luận nhóm 2p, trả lời.

? Hãy tìm thêm những cách nói giảm nói tránh khi nói về

cái chết ? ( Bỏ mạng , qui tiên , từ trần )

- Gọi hs đọc vd 4,5,

? Vì sao trong câu văn này tác giả lại dùng từ “ bầu sữa” mà

không dùng từ khác ?

? So sánh cách nói sau và cho biết cách nói nào nhẹ nhàng

hơn , tế nhị hơn đối với người nghe?

HS:Suy nghĩ, trả lời.

GV: Nhận xét

- Cách nói thứ 2 tế nhị hơn, nhẹ nhàng hơn đối với người

nghe

- Cách nói 1 : căng thẳng , nặng nề

? Qua phân tích , em hiểu thế nào là nói giảm nói tránh ?

HS: Đọc ghi nhớ sgk

? Trong nói viết chúng ta sử dụng phép tu từ này có tác dụng

gì ? ( ghi nhớ sgk)

GV: Liên hệ Trong tác phẩm lão Hạc: Cậu Vàng đi đời rồi

ông giáo ạ! + Đi đời – giết thịt

- Trong những trường hợp cần thiết phải bộc lộ tư tưởng,

quan điểm của mình thì nên nói thẳng hoặc khi phải trình

bày tường thuật một vấn đề gì đó thì cần nói đúng sự thật

* Chú ý : Nói giảm nói tránh có nhiều cách nói

+ Dùng các từ đồng nghĩa

+ Dùng cách nói phủ định từ trái nghĩa :

Anh ấy hát dở – anh ấy hát chưa được hay lắm

I TÌM HIỂU CHUNG:

1 Nói giảm nói tránh tác dụng của nói giảm nói tránh

a Vd 1

- Đi gặp các cụ Các

- Bác đã đi rồi sao Bác ơi!

Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời

-Lượng-con ông Độ đây mà bố

mẹ chẳng còn.

=> Cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển tránh gây cảm giác quá đau buồn ghê sợ, nặng nề

b Vd 2

- Bầu sữa: Tránh thô tục, thiếu lịch sư

=> Nói giảm nói tránh

- Con dạo này không được chăm

chỉ lắm!

=> Cách nói tế nhị.

2 Kết luận: Ghi nhớ sgk /108

Trang 10

+ Dùng cách nói vòng : Em còn học kém lắm – em cần cố

gắng nhiều hơn

+ Nói trống ( nói tĩnh lược)

ông ấy sắp chết – ông ấy chỉ nay mai thôi

* HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn học sinh luyện tập

? Bài tập 1 yêu cầu điều gì ?

HS:Suy nghĩ, thảo luận nhóm 2p, lên bảng làm.

GV: Nhận xét, sửa bài.

? Bài tập 2 yêu cầu điều gì ?

HS:Suy nghĩ, thảo luận nhóm 2p, lên bảng làm.

GV: Nhận xét, sửa bài.

Bài 3 :HS làm theo mẫu

II LUYỆN TẬP

Bài 1 : Điền các từ n gữ nói

giảm,nói tránh vào chỗ trống thích hợp

Có tuổi b) Chia tay nhau đ) Đi bước nữa

c) Khiếm thị

Bài 2 : Các câu có sử dụng biện

pháp nói giảm nói tránh

- Anh nên hoà nhã với bạn bè!

- Anh không nên ở đây nữa !

- Xin đừng hút thuốc trong phòng !

- Nó nói như thế là thiếu thiện chí

- Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi

Bài 3 : Làm theo mẫu

- Bài thơ của anh dở lắm  bài thơ của anh chưa được hay

lắm!

- Cái áo bạn may xấu quá –> cái

áo bạn may chưa được đẹp lắm

- Bạn học kém quá –>bạn học chưa được tốt

4.CỦNG CỐ : GV nhắc lại nội dung bài học

5 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.

* Bài học :- Học thuộc ghi nhớ

- Phân tích tác dụng của các biện pháp nói giảm, nói tránh trong một đoạn văn cụ thể

* Bài soạn:- Chuẩn bị tiết sau : “ Kiểm tra văn ”

***********************************************

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	215,6 KB