H: P1: 5 câu đầu: cảnh nhà bị gió phá P2: 5 câu tiếp: kể việc trẻ con cắp tranh P3: 8 câu tiếp: nỗi khổ của gia đình Đỗ Phủ trong đêm mưa P4: còn lại: ước mơ cao cả của nhà thơ Gv - Bài [r]
Trang 1Ngày soạn: 16/10/10.
Ngày giảng: 7a: 25/10/10
7c: 27/10/10
Ngữ văn - bài 11 Tiết 41 Văn bản
BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIể THU PHÁ
Đỗ Phủ
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức: Qua bài, học sinh cảm nhận được tinh thần nhõn đạo và lũng vị tha cao cả
của nhà thơ Đỗ Phủ Bước đầu thấy được vị trớ và ý nghĩa của những yếu tố miờu tả và
tự sự trong thơ trữ tỡnh
2.Kĩ năng: Rốn kĩ năng đọc, cảm thụ, phõn tớch thơ trữ tỡnh nước ngoài
3.Thái độ: Hs yờu thớch văn học cổ
Giỏo dục cho học sinh tỡnh cảm nhõn đạo, tỡnh yờu thương con người đặc biệt khi họ hoạn nạn
II Cỏc kĩ năng sống được giỏo dục trong bài
III Chuẩn bị:
1.Giáo viên: giáo án.sgk , Chuẩn kiến thức kĩ năng.
2.Học sinh: soạn bài
IV.Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, bình luận,
V.Các bước lên lớp:
1.ổn định: (1’)
7a:
7c:
2.Kiểm tra: (4’)
? Đọc thuộc lũng bản dịch thơ hai bài “ Ngẫu nhiờn viết nhõn buổi mới về quờ” - Hạ Tri Chương Bài thơ biểu hiện điều gỡ?
( Bài thơ biểu hiện một cỏch chõn thực mà sõu sắc, húm hỉnh mà ngậm ngựi, tỡnh yờu quờ hương thắm thiết của một người sống xa quờ lõu ngày trong khoảnh khắc vừa mới đặt chõn trở về quờ)
3.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Khởi động (1’)
Đời Đường – Trung Quốc là thời đại hoàng kim của thơ ca, cú rất nhiều nhà thơ lớn xong chỉ cú hai nhà thơ lớn là Lớ Bạch và Đỗ Phủ Thơ của ụng như thế nào? Chỳng ta cựng tỡm hiểu
Hoạt động 1 Đọc và thảo luận chú thích.
Mục tiêu: Hiểu được tác dụng của việc đọc có liên
quan đến việc hiểu và phân tích bài thơ
GV hướng dẫn đọc
Ngắt nghỉ đỳng với dấu cõu, nhịp thơ Giọng kể ở
10’ I Đọc và thảo luận chỳ thớch:
1 Đọc văn bản.
Trang 2phần đầu
GV đọc mẫu Học sinh đọc -> nhận xột
Gv sửa chữa, bổ sung
Học sinh theo dừi chỳ thớch *(132)
? Nờu vài nột về tỏc giả Đỗ Phủ?
Học sinh đọc từ khú(sgk)
Hoạt động 2 Tỡm hiểu bố cục
Mục tiêu: Hs phõn chia được cỏc phần trong văn
bản để thấy được bố cục của văn bản
? Theo em bài thơ cú thể chia làm mấy phần? Nội
dung từng phần?
H:
P1: 5 cõu đầu: cảnh nhà bị giú phỏ
P2: 5 cõu tiếp: kể việc trẻ con cắp tranh
P3: 8 cõu tiếp: nỗi khổ của gia đỡnh Đỗ Phủ trong
đờm mưa
P4: cũn lại: ước mơ cao cả của nhà thơ
Gv
- Bài thơ cựng cú thể chia làm hai phần
+ P1: 18 cõu đầu: nổi khổ của tỏc giả
+ P2: cũn lại: ước mơ của nhà thơ
? Thống kờ số cõu mỗi phần và thử lớ giải vỡ sao cú
phần dài, phần ngắn, cú số cõu lẻ và một số cõu
trong phần cú chữ nhiều hơn?
H: Ba đoạn đầu đều gồm 5 cõu -> hiện tượng hiếm
thấy trong thơ cổ Trung Quốc vỡ trong thơ cổ Trung
Quốc số cõu mỗi đoạn hầu hết là chắn
Cỏc cõu cuối đều dài hơn 7 chữ -> hiếm cú
? Vỡ sao trong khổ cuối cỏc cõu lại dài hơn?
H: Đú là sự phự hợp giữa nội dung và hỡnh thức
Từ sự đau khổ tột cựng đó vỳt lờn niềm ước mơ cao
cả Diễn đạt ước mơ, khỏt vọng lớn đú cõu thơ cần
dài hơn
? Nhận xột gỡ về cỏch gieo vần trong bài thơ?
H: Hai khổ thơ đầu gieo trắc, khổ 3 gieo vần bằng
-> đú là cỏch sỏng tạo của tỏc giả khụng phụ thuộc
vào khuụn mẫu mà tất cả do nhu cầu diễn đạt quyết
5’
2 Thảo luận chỳ thớch.
a Tỏc giả.
sgk
b Tỏc phẩm.
sgk
c.Từ khú.
1,3,4
II Bố cục: 4 phần
P1: 5 cõu đầu: cảnh nhà bị giú phỏ
P2: 5 cõu tiếp: kể việc trẻ con cắp tranh
P3: 8 cõu tiếp: nỗi khổ của gia đỡnh Đỗ Phủ trong đờm mưa
P4: cũn lại: ước mơ cao cả của nhà thơ
Trang 3? Xác định phương thức biểu đạt ở mỗi phần?
Thảo luận nhóm 4 trong thời gian 3phút Đại diện
báo cáo
Gv kết luận Điền vào bảng phụ
Phương
thức biểu
đạt
Miêu tả
Tự sự
Biểu cảm trực tiếp
Miêu tả kết hợp
tự sự
Miêu tả kết hợp biểu cảm
Tự sự kết hợp biểu cảm
Kết hợp cả ba phương thức
? Nhận xét gì về phương thức biểu đạt của bài thơ?
Nó có tác dụng gì cho việc miêu tả?
H: Phương thức biểu đạt đa dạng -> ghi lại sinh
động hiện thực đau xót và bộc lộ tư tưởng tình cảm
của tác giả trước hiện thực đó
Hoạt động 2:T×m hiÓu v¨n b¶n.
Môc tiªu: HiÓu ®îc néi dung vµ ý nghÜa cña v¨n
b¶n
Học sinh đọc thầm 5 câu đầu
? 5 câu thơ này kể về nỗi khổ gì của tác giả?
H: Gió cuốn mất tranh lợp nhà -> nỗi khổ về vật
chất
? Từ nỗi khổ bị gió cuốn tranh nhà, tác giả kể tiếp
nỗi khổ gì?
H: Trẻ con cướp giật -> đó là nỗi đau nhân tình thế
thái -> cuộc sống cùng cực đã làm thay đổi tính
cách trẻ thơ
Học sinh đọc khổ thơ 3
? Trong khổ thơ 3 tác giả miêu tả thời gian như thế
nào?
H:
Giây lát…mây tối mực
Trời thu mịt mù đêm đen đặc
-> thời gian được xác định cụ thể: gió bổi lên buổi
chiều, đêm mưa mới đổ xuống và kéo dài suốt đêm
19’
Phương thức biểu đạt đa dạng -> ghi lại sinh động hiện thực đau xót và bộc lộ
tư tưởng tình cảm của tác giả trước hiện thực đó
III Tìm hiểu văn bản
1 Những nỗi khổ của tác giả
Trang 4Gv: Chỉ vài nét phác hoạ tác giả đã làm nổi bật được
đặc điểm của mưa thu khác hẳn mưa giông mùa hè:
mưa tới chớp nhoáng, gió tới kéo mưa đi và mưa
cũng chớp nhoáng, giả dụ là cơn mưa dông mùa hè
thì dù căn nhà bị phá nát tác giả cũng không đến nỗi
khổ như vậy
? Cơn gió thu đã gây ra nỗi khổ gì cho gia đình tác
giả?
Hs trình bày
Gv nhận xét kết luận
? Nhận xét gì về nỗi khổ của tác giả?
H: Nỗi khổ dồn dập, nhiều bề, cả về vật chất lẫn tinh
thần
? Em có nhận xét gì về thứ tự kể trong ba khổ thơ
đầu?
H: Trình tự trước sau hợp lí -> tích hợp thứ tự kể
trong văn tự sự
Đọc 5 câu cuối của bài thơ
? 5 câu cuối thể hiện điều gì?
H: Mơ ước của tác giả
? Tác giả mơ ước điều gì?
H: Được nhà rộng muôn ngàn gian che khắp thiên
hạ
? Nhận xét gì về mơ ước và tình cảm của tác giả?
H: ước mơ cao cả chứa chất lòng vị tha ( chỉ nghĩ
đến người khác) và tư tưởng nhân đạo ( mong cho
mọi người được hân hoan, vui sướng) -> đó là ước
mơ giản dị mà cao đẹp
? Hai câu cuối thể hiện tư tưởng gì của tác giả?
Ngoài việc biểu cảm, cụm từ “ riêng lều ta nát” có
tác dụng gì trong văn bản?
H: Riêng lều ta nát chịu chết rét cũng được -> ước
mơ cao cả đã đạt tới mức sẵn sàng hi sinh vì sự
nghiệp chung, hạnh phúc chung
Với lời thơ chân thực tác giả đã cho thấy nỗi khổ dồn dập, nhiều bề, cả về vật chất lẫn tinh thần trong đêm mưa gió
2 Tình cảm của nhà thơ
Bằng lời thơ chân thực giản
dị chứa chất lòng vị tha và tinh thần nhân đạo tác giả
đã cho thấy ước mơ cao cả
đã đạt tới mức sẵn sàng hi sinh vì sự nghiệp chung, hạnh phúc chung
Trang 5Học sinh quan sát tranh ( 133) mô tả?
H: Cảnh gió thu cuốn tranh nhà, trẻ em cướp tranh,
tá giả già yếu bất lực trước cảnh đó -> đây là nội
dung được phản ánh trong bài thơ
Hoạt động 3: HD tæng kÕt rút ra ghi nhớ.
Mục tiêu: Hs hiểu được nội dung nghệ thuật của
bài thơ qua phần ghi nhớ
? Qua cảnh nhà bị gió tốc tác giả thể hiện mơ ước
gì?
Hs đọc phần ghi nhớ
GV chốt
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập
Mục tiêu: Hs biết áp dụng những kiến thức đã học
để giải quyết được yêu cầu của bài tập
Hs đọc bài tập , làm bài
Gv nhận xét kết luận
1’
4’
IV Ghi nhớ
(sgk134)
V Luyện tập
1.Bài tập 1: Đọc diễn cảm hai phần cuối
2.Bài tập 2: Dùng hai câu nêu ý chính đoạn văn
Bài thơ thể hiện nỗi khổ nhiều bề của tác giả đồng thời đó cũng là nỗi thống khổ của tất cả kẻ sĩ nghèo trong thiên hạ Qua đó tác giả bày tỏ ước mơ lí tưởng cao đẹp của mình
4 Củng cố.Hướng dẫn học bài: (3’)
Gv khái quát lại nội dung của bài
Học thuộc bài thơ + nội dung phân tích + ghi nhớ
Ôn tập KT phần văn học -> KT 1 tiết