Đọc- hiểu văn bản : Sông núi nước Nam được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta.. Như vậy ở nước ta còn có những bản tuyên ngôn độc lập nào nữa?[r]
Trang 1Tiết: 17 SÔNG NÚI NƯỚC NAM
Ngày dạy : 14/ 09/ 2011 ( Nam quốc sơn hà) - Lí Thường Kiệt
PHÒ GIÁ VỀ KINH
( Tụng giá hoàn kinh sư ) - Trần Quang Khải
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nh
- S
-
-
+;
- Khí phách hào hùng và khát
2 Kĩ năng
- Nh
-
3 Thái độ
- Giáo dục t
/& tam6bao3 ' $
II CHUẨN BỊ
&'
Học sinh : Bài soạn, sách vở
III PHƯƠNG PHÁP
Đọc diễn cảm, gợi mở, tái tạo
So sánh đối chiếu, giảng bình, nên vấn đề, h;< tác nhĩm
IV TIẾN TRÌNH
1 Ổn định tổ chức :
Kiểm tra sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ :
1 Đọc thuộc lòng bài ca dao 1,2
Bài 1 “ Giới thiệu” về chú tôi như thế
nào? Hai dòng đầu có ý nghĩa gì? Bài
này châm biếm hạng người nào trong
xã hội? (10đ)
Đọc thuồc bài ca dao 1, 2 ( 4 ) Bài 1 “ giới thiệu” chú tôi là người hay nhiều thứ: nghiện rượu, nghiện chè, lại nghiện cả ngủ trưa ! Không những thế, mà chú còn là người rất “ “giàu mơ ước” mà
Trang 2
2 Đọc thuộc lòng bài 3,4
Trong bài 4 chân dung “ cậu cai”
được miêu tả như thế nào? em có nhận
xét gì về nghệ thuật châm biếm của
bài này?
( 10 điểm )
toàn là mơ ước không phải đi làm, để ngủ cho đã mắt! ( 2 )
Hai dòng đầu có ý nghĩa:
Vừa để bắt vần, vừa để bắt vần cho việc giới thiệu nhân vật ( 1 ) Đưa ra hình ảnh đối lập để châm biếm : Cô yếm đào >< chú tôi ( 1 )
Bài ca dao châm biếm hạng người sa đà, nghiện ngập và lười biếng trong xã hội( 2 )
Đọc thuộc bài ca dao 3, 4 ( 4 ) Bài ca dao miêu tả chân dung cậu cai: (
4 )
- Đầu đội nón dấu lông gà chứng tỏ cậu cai là lính và đồng thời bộc lộ quyền lực của cậu
- Ngón tay đeo nhẫn Chứng tỏ tính cáh phô trương, trai lơ của cậu cai
- Aùo ngắn, quần dài thuê mượn nói về quyền lực và thân phận cậu cai thật thảm hại Cái vẻ bề ngoài của cậu cai thực chất là khoe khoang cố làm dáng để lừa bịp Bức phiếm hoạ thể hiện thái độ mỉa mai khinh ghét pha chút thương hại của người dân đối với cậu cai
Nghệ thuật châm biếm: ( 2 )
- Cách xưng hô vừa như để lấy lòng cậu cai,vừa như để châm chọc
- Cách định nghĩa về cậu cai
- Nghệ thuật phóng đại
3 Giảng bài mới :
Giới thiệu bài :
Bài thơ : Sông núi nước Nam và Phò giá về kinh là hai bài thơ ra đời trong giai đoạn lịch sử dân tộc đã thoát khỏi ách đô hộ ngàn năm của phong kiến phương Bắc, đang trên đường vừa bảo vệ vừa củng cố, xây dựng một quốc gia tự chủ rất mực hào hùng, đặc biệt là trong trường hợp có ngoại xâm Hai bài thơ có chủ đề mang tinh
Trang 3thần chung đó của thời đại đã được viết bằng chữ Hán Là người Việt Nam có ít nhiều học vấn, không thể không biết đến hai bài thơ này
* Hoạt động 1: Đọc bài văn và tìm hiểu
phần chú thích
Hướng dẫn đọc: Đọc theo nhịp 2/2/3
nhấn mạnh ở những tiếng cuối câu có cùng
vần: thư, hư, cư
Giọng: chậm chắc, hùng hồn, đanh thép
và hứng khởi
Giáo viên đọc mẫu
Gọi học sinh đọc
Nhận xét- uốn nắn- sửa chữa
Học sinh đọc phần chú thích giải nghĩa
các yếu tố Hán Việt
Học sinh đọc chú thích dấu *
Giáo viên tóm tắt chú thích:
- Th
- Th
câu,
Cho học sinh xem tranh SGK
Tác giả của văn bản là ai?
Theo truy
Sách giáo khoa chưa rõ tác giả là ai
Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Tại
sao em biết?
Bài thơ gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ
A Sông núi nước Nam
I Đọc và tìm hiểu chú thích :
1 Đọc
2 Chú thích :
a Tác giả:
Lý th* '
b Tác phẩm:
Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt
c Giảng từ khó : SGK
Trang 4Học sinh đọc phần giải nghĩa từ khó: vua
Nam, sách trời
Trong bài thơ từ nào được nhắc lại nhiều
lần?
Nam, quốc, sơn, hà
Tìm từ Hán Việt có yếu tố đó?
Nam Việt,sơn thuỷ,hà giang
Học sinh lần lượt dịch nghĩa từng câu thơ
* Hoạt động 2: Đọc - tìm hiểu văn bản
Sông núi nước Nam được coi là bản tuyên
ngôn độc lập đầu tiên của nước ta
Như vậy ở nước ta còn có những bản
tuyên ngôn độc lập nào nữa?
Đại cáo Bình Ngô, Tuyên ngôn độc lập
của Bác Hồ
Nội dung Tuyên ngôn Độc lập trong bài
thơ này là gì? Gồm những ý nào? ( chuyển
ý )
Học sinh đọc 2 câu thơ đầu
Trong hai câu thơ đầu tiên có những chữ
nào quan trọng làm nổi bật ý của hai câu
đó? Vì sao?
Nam, quốc, Nam đế cư
Nam quốc: nước Nam
Đế: vua thể hiện ý thức độc lập bình
đẳng
Cư: ở
Nam đế cư: Vua nước Nam phải xử lí
mọi công việc của nước Nam
Thiên thư: sách trời
Hai câu thơ đó thể hiện điều gì?
Khẳng định chủ quyền n Nam là
* Nam là . * Nam 6 0
Học sinh đọc hai câu thơ cuối
Em hãy nói bằng văn xuôi ý của hai câu
II Đọc- hiểu văn bản :
1 Hai câu đầu
- L* khẳng định chủ quyền v lãnh + M Nam là * Nam
+ phân
2 Hai câu cuối
Trang 5thơ trên?
Cớ sao mà lũ giặc lại dám làm điều trái
ngược, là đến đây xâm phạm thì chúng bây
nhất định sẽ thất bại
Em có nhận xét gì về giọng điệu của hai
câu thơ đó?
Lời thơ chắc nịch dứt khoát theo mạch
hết sức tự nhiên
Giọng điệu thách thức quả quyết như là
lời cảnh cáo đanh thép
Hai câu thơ cuối khẳng định điều gì?
Qua đó ta thấy được ý chí quyết tâm
chiến thắng để giữ vững nền độc lập chủ
quyền của đất Nam Việt
Nội dung Tuyên ngôn Độc lập trong bài
này là gì?
Khẳng định chủ quyền nước Nam là của
người Nam Việt Kẻ thù không được xâm
phạm
Vậy thế nào là Tuyên ngôn Độc lập?
Là lời tuyên bố về chủ quyền đất nước
và khẳng định không một thế lực nào xâm
phạm
Thảo luận nhóm 3 phút
Đã nói đến thơ thì phải có biểu ý và biểu
cảm Em có nhận xét gì về cách biểu ý và
biểu cảm của bài thơ?
Trực tiếp biểu đạt ý tưởng bảo vệ và
quyết tâm chống giặc ngoại xâm
Gián tiếp khắc hoạ tâm hồn của người
dân Nam yêu nước
Nêu đặc điểm chung về nội dung và nghệ
thuật của bài thơ?
- Th
-
Ý chí quy
Trang 6
N
' $
Nêu ý nghĩa văn bản ?
Bài
chính
Học sinh đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động 3: Luyện tập
Cho học sinh đọc thuộc lòng bài thơ
* Hoạt động 4: Đọc bài văn và tìm hiểu
phần chú thích
Hướng dẫn đọc: đọc nhịp 2/3 với giọng
hào hùng đanh thép
Giáo viên đọc mẫu
Học sinh đọc văn bản
Nhận xét uốn nắn sửa chữa
Học sinh đọc chú thích giải nghĩa các yếu
tố Hán Việt
Học sinh đọc chú thích dấu sao
Tác giả của văn bản là ai? Giới thiệu sơ
lược về tác giả.
SGK/66
Văn bản ra đời trong hoàn cảnh nào?
Thuộc thể thơ gì? Tại so em biết?
-D
- Hoàn cảnh ra đời: Lùc ông đi đón Thái
Thượng Hoàng Trần Thánh Tông và Vua
Trần Nhân Tông về Thăng Long sau chiến
-
U =( súc tích
- thiên
-
* Ghi nhớ: SGK/65 III Luyện tập
2 Đọc thuộc lòng bài thơ
B Phò giá về kinh
I Đọc và tìm hiểu chú thích :
1 Đọc
2 Chú thích
a Tác giả:
Trần quang Khải ( 1241 – 1294 )
b Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời: Sau chiến thắng Chương Dương, Hàm Tử tác giả
Trang 7thắng Chương Dương Hàm Tử
-
rõ ý chí
- Thể thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt ( Bài thơ
gồm b
cị niêm
Giải nghĩa từ: Chương Dương, Hàm Tử
* Hoạt động 5: Đọc - tìm hiểu văn bản
Học sinh đọc thầm hai câu đầu
Em có nhận xét gì về trật tự các địa danh
chiến thắng mà tác giả nhắc lại? Có thể giải
thích vì sao?
Trong thực tế trận Hàm Tử xảy ra trước,
trận Chương Dương xảy ra sau Nhưng nhà
thơ lại mở đầu bằng trận Chương Dương vì
như ông đang sống trong tâm trạng hân
hoan mừng chiến thắng từ hiện tại nhắc về
quá khứ
Trong nguyên tác chữ Hán đoạt và cầm
Hồ được đặt trước địa danh Chương Dương,
Cầm Hồ điều này có ý nghĩa gì?
Trận Chương Dương thu được nhiều vũ
khí, Trận Hàm Tử bắt được nhiều tù binh
Nội dung thể hiện trong hai câu thơ này
là gì?
Cho học sinh xem tranh SGK
Tranh vẽ cảnh gì? Thế trận của ta ra
sao?
Vẽ cảnh chiến thắng Chương Dương,
Hàm Tử của quân ta Thế lực của ta tấn
công áp đảo hơn hẳn
Học sinh đọc hai câu thơ cuối
Tác giả muốn gửi gắm ý tưởng gì, suy
nghĩ gì qua hai câu thơ trên?
đón vua về kinh
- Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt
c Giải nghĩa từ: SGK
II Đọc- hiểu văn bản
1 Hai câu đầu
- Tái hi
Nguyên xâm
2 Hai câu thơ cuối Ph
Trang 8 Tác giả bày tỏ lời động viên xây dựng
đất nước và niềm tin vào sự bền vững muôn
đời của đất nước
Đọc qua bài thơ em thấy người viết có
tâm trạng gì?
Vui mừng, phấn chấn
Em có nhận xét gì về cách biểu ý và
biểu cảm của bài thơ?
Dồn nén cảm xúc vào trong ý tưởng,
bài thơ đã thể hiện hào khí chiến thắng và
khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc thời
đại nhà Trần
Ngh
Thảo luận nhóm ( 3 phút )
Cách biểu ý và biểu cảm Phò giá về kinh
và Sông núi nước Nam có gì giống nhau?
Giống nhau:
- Ý tưởng được diễn đạt rõ ràng
- Cảm xúc được bộc lộ kín đáo qua ý tưởng
Nội dung của hai bài thơ có gì giống
nhau?
Bản lĩnh khí phách của dân tộc
- Bày tỏ khát vọng xây dựng phát triển
cuộc sống trong hoà bìnhvới niềm tin đất
nước muôn đời bền vững
Học sinh đọc ghi nhớ
. > # quân lo ' +
3 Ngh
-
cơ @( hàm súc
- Cĩ
nhân dân ta
-
d ( ?E nén # xúc vào bên trong ý A
- Cĩ = ' J khối, hân hoan, h hào
Kết luận chung:
- Cách nói rõ ràng, cảm xúc bộc lộ kín đá
- Khí phách hào hùng của dân tộc
- Bày tỏ khát vọng xây dựng cuộc sống trong hoà bình với niềm tin đất nước muôn đời bền vững
* Ghi nhớ: SGK/68
Trang 9* Hoạt động 3: Luyện tập
Học sinh đọc bài tập 1
Nêu yêu cầu của bài tập
Thảo luận nhóm ( 4 phút )
III Luyện tập Theo em, cách nói giản dị cô đúc
của bài thơ này có tác dụng dồn nén cảm xúc bên trong việc thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình của dân tộc ta thời đại nhà Trần
4 Củng cố và luyện tập
- Bài thơ “ Sông núi nước Nam” được coi là bản gì? Nó khẳng định chân lí ra
sao?
B
- Hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ?
Gi
- Hai câu đầu của bài thơ “ Phò giá về kinh” nói lên điều gì? Nội dung mà tác
giả muốn nói lên ở hai câu cuối là gì?
+ Ph
$
+ Lời động viên xây dựng phát triển đất nước trong hoà bình và niềm tin vào sự bền vững muôn đời của đất nước
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :
Học thuộc lòng hai bài thơ
Nắm vững nội dung nghệ thuật của hai văn bản
Nh 8 & K Hán D' trong #R bài
Trính bày suy
Đọc phần đọc thêm
Chuẩn bị : Đọc – tìm hiểu văn bản : Bài ca Côn Sơn và Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra
Đọc kĩ văn bản – tìm hiểu tác giả, tác phẩm, giá trị nội dung nghệ thuật của hai văn bản
V RÚT KINH NGHIỆM :
Nội dung
Phương pháp
Tổ chức
... hội( )Đọc thuộc ca dao 3, ( ) Bài ca dao miêu tả chân dung cậu cai: (
4 )
- Đầu đội nón dấu lơng gà chứng tỏ cậu cai lính đồng thời bộc lộ quyền lực cậu
-. .. Nam đế cư
Nam quốc: nước Nam
Đế: vua thể ý thức độc lập bình
đẳng
Cư:
Nam đế cư: Vua nước Nam phải xử lí
mọi cơng việc nước Nam
Thiên... ta thời đại nhà Trần
4 Củng cố luyện tập
- Bài thơ “ Sông núi nước Nam? ?? coi gì? Nó khẳng định chân lí
sao?
B
- Hãy nhận xét