hôm nay, ngày hôm qua sau này, … em sẽ tưởng chừng … em sẽ nhớ lại … - Gợi lại kỉ niệm, tưởng tượng tình huống là một cách bày tỏ tình cảm và đánh giá đối với một con người ... 10’ Hoạt [r]
Trang 1Ngày soạn : Ngày dạy :
Tiết 36 :
Bài dạy : CÁCH LẬP Ý CỦA BÀI VĂN BIỂU CẢM
A Mục tiêu yêu cầu :
Gv cần giúp hs đạt được :
- Tìm hiểu những cách lập ý đa dạng của bài văn biểu cảm để có thể mở rộng phạm vi, kĩ năng làm văn biểu cảm
- Tiếp xúc với nhiều dạng văn biểu cảm, nhận ra cách viết của mỗi đoạn văn
B Đồ dùng dạy học :
- Gv : Giáo án , Sgk …
- Hs : Bài cũ + Bài mới …
C Phương pháp dạy học :
- Vấn đáp - Giảng giải
D Tiến trình lên lớp :
I Ổn định tổ chức : (1’)
II Kiểm tra bài cũ : (4’)
Kiểm tra sự chuẩn bị của hs
III Bài mới :
1) Giới thiệu bài : (1’)
2) Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học :
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
7’
Hoạt động 1 : Hướng dẫn
hs lập thường gặp của bài
văn biểu cảm :
- Gọi hs đọc
Cây tre đã gắn bó với
đời sống của con người
Việt Nam bởi những công
dụng của nó như thế nào ?
Việc liên tưởng đến
tương lai công nghiệp hoá
đã khơi dậy cho tác giả
những cảm xúc gì về cây
tre ?
Gv : Bài viết này vào năm
1955, tác giả mới chỉ nghĩ
đến xi măng , sắt thép chứ
- Đọc
- Tre dùng để làm nhà , làm giường , dùng làm các vật dụng của nhà nông , dùng làm gậy, gộc, chông, tên để đánh giặc , bóng tre ru mát tuổi thơ
- Cho dù ngày may sắt thép, xi măng có nhiều thêm nhưng tre vẫn còn mãi mãi : Tre sẽ còn mãi mãi với dân tộc VN , vui hạnh phúc hoà bình , tre mang khúc nhạc tâm tình, tre làm cổng chào, đu tre
I Những cách lập ý thường gặp của bài văn biểu cảm :
1) Liên hệ hiện tại với
tương lai :
a) Đọc đoạn văn : “Các
em ….dân tộc VN”(Trích cây tre VN - Thép mới)
b) Nhận xét :
- Tre luôn gắn bó với con người VN
- Cho dù ngày may sắt thép, xi măng có nhiều thêm nhưng tre vẫn còn mãi
Trang 26’
chưa nghĩ đến đồ nhựa
Cho dù có đồ nhựa nữa,
công dụng của cây tre trong
tương lai vẫn nhiều hơn tác
giả đã nghĩ : Chiếu tre, tăm
tre, hàng mỹ nghệ bằng tre,
hàng may tre đan có giá trị
trên thị trường quốc tế
Tác giả đã biểu cảm trực
tiếp bằng những biện pháp
nào ?
- Gọi hs đọc
Tác giả đã say mê con
gà đất như thế nào ?
Việc hồi tưởng quá khức
đã gợi lên cảm xúc gì cho
tác giả ?
- Yêu cầu hs trả lời các câu
hỏi tìm hiểu đoạn văn về cô
giáo
- Gọi hs đọc
Đoạn văn đã gợi những
kỉ niệm gì về cô giáo ?
Để thể hiện tình cảm đối
với cô giáo , người viết đã
làm như thế nào ?
bay bổng , sáo diều tre bay cao …
- Gợi nhắc quan hệ với sự vật , liên hệ với tương lai
là cách bày tỏ tình cảm đối với sự vật
- Đọc
- Tác giả đã say mê con
gà đất bởi đó là một chú trống oai vệ với một chiếc kèn lá hơi rất lạ Cứ mỗi sáng nhân vật “tôi” mang
gà ra đứng ở thềm để hoá thân làm gà gáy báo buổi sớm mai , được thấy mình như một nghệ sĩ thổi kèn
- Những đồ chơi bị hỏng gợi nỗi nhớ tiết , để lại những ấn tượng tuổi thơ đọng mãi giống như một linh hồn
- Đọc
- Những kỉ niệm được nhớ lại và nhớ mãi : Cô ở giữa đàn em nhỏ ; nghe tiếng cô giảng bài ; cô theo dõi lớp học ; cô thất vọng khi một em cầm bút sai ; cô lo cho hs ; vui sướng khi hs có kết quả xuất sắc …
- Người viết giả định một tình huống : sau này (tương lai) sẽ nhớ lại những kỉ niệm của ngày
=> Gợi nhắc quan hệ với
sự vật , liên hệ với tương lai là cách bày tỏ tình cảm đối với sự vật
2 Hồi tưởng quá khứ
và suy nghĩ về hiện tại :
a) Đọc đoạn văn :
“Trong … linh hồn” sgk
tr 118
b) Nhận xét :
- Những đồ chơi bị hỏng gợi nỗi nhớ tiết , để lại những ấn tượng tuổi thơ đọng mãi giống như một linh hồn
3 Tưởng tượng tình
huống, hứa hẹn, mong ước :
a) Đọc “Cô vừa đi … yêu
quý của em” sgk tr 119
b) Nhận xét :
- Người viết tưởng tượng
về một tình hưống ở tương lai gợi lại những kỉ niệm nhớ lại và
Trang 3 Vậy việc tác giả tưởng
tượng ra một tình huống
(sau này là như vậy) có tác
dụng gì trong việc thể hiện
cảm xúc của tác giả ?
- Gọi hs đọc đoạn văn
Đoạn văn đã nhắc đến
những hình ảnh gì về “u
tôi” ?
Hình dáng và nét mặt về
“u tôi” được miêu tả như
thế nào ?
Qua đoạn văn em thấy
sự quan sát có tác dụng
biểu hiện tình cảm như thế
nào ?
- Gọi hs đọc ghi nhớ
- Gv nhấn mạnh lại
hôm nay, ngày hôm qua (sau này, … em sẽ tưởng chừng … em sẽ nhớ lại
…)
- Gợi lại kỉ niệm, tưởng tượng tình huống là một cách bày tỏ tình cảm và đánh giá đối với một con người
- Đọc
- Khuôn mặt, hình dáng của “u tôi”
- Cái bóng đen đủi …
- Để khắc hoạ hình ảnh và nêu nhận xét của mình đối với người đó
- Đọc
- Hs ghi nhớ kiến thức
nhớ mãi về cô giáo
=> Gợi lại kỉ niệm, tưởng tượng tình huống
là một cách bày tỏ tình cảm và đánh giá đối với một con người
4 Quan sát, suy ngẫm :
a) Đọc : “U tôi …
không hay” sgk tr121
b) Nhận xét :
- Nhà thơ đã gợi tả bóng dáng u và khuôn mặt u
đã già với tất cả lòng thương cảm và hối hận mình đã thờ ơ, vô tình với u
=> Khắc hoạ hình ảnh con người và nêu nhận xét là cách bày tỏ tình cảm của mình đối với người đó
* ghi nhớ : sgk tr 121
10’ Hoạt động 2 : Hướng dẫn
hs luyện tập :
( Tuỳ thời gian Gv hướng
dẫn cho hs làm bài ở lớp
hoặc hướng dẫn cho hs về
nhà làm
Dựa vào phần gợi ý về
cách lập ý của đề văn , em
hãy lập thành dàn bài cho
đề văn ?
- Hs lắng nghe Gv hướng dẫn
- Hs tiến hành lập dàn ý
II Luyện tập :
Bài tập 1 : Cho đề cảm
xúc về vườn nhà
* Tìm hiểu đề :
* Tìm ý cho bài văn :
* Lập dàn bài :
- Mở bài : Giới thiệu
đối với vườn và tình cảm đối với vườn nhà
- Thân bài : Miêu tả
vườn, lai lịch vườn + Vườn và cuộc sống vui buồn của gia đình + Vườn và lao động của cha mẹ
+ Vườn qua bốn mùa
- Kết bài : Cảm xúc về
vườn nhà
Trang 4
3) Củng cố : (2’)
Gv nhấn mạnh lại nội dung phần ghi nhớ sgk tr 121
4) Đánh giá tiết học : (1’)
5) Dặn dò : (1’)
- Học bài
- Lập dàn ý cho tất cả các đề văn sgk tr 121 phần luyện tập
- Xem trước và soạn bài :
+ “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh”
+ “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”
IV Rút kinh nghiệm , bổ sung :