C4: Sau khi cọ xát, thước nhựa nhận thêm ªlectr«n nªn nhiÔm ®iÖn ©m, m¶nh v¶i mất bớt êlectrôn nên nhiễm điện dương.[r]
Trang 1Ngày soạn: / /2010 Ngày giảng: / /2010
Chương III: điện học Tiết 19 Bài 17 sự nhiễm điện do cọ xát
I.Mục tiêu:
1 HS mô tả được một hiện tượng hoặc một thí nghiệm chứng tỏ vật bị nhiễm
điện do cọ xát
2 HS có kỹ năng nhận biết được những vật cọ xát với nhau thì sẽ nhiễm điện
và vật nhiễm điện
II.Chuẩn bị:
*GV: 1Bút thử điện, 1đèn cồn, 1 nam châm vĩnh cửu bảng phụ có đề bài 17.1,
17.2
*HS: + 6 bộ TN, mỗi bộ gồm: 1 thanh thủy tinh, 1 đũa nhựa, 1 mảnh phim
nhựa, 1 mảnh kim loại, 1 quả cầu bằng xốp có giá treo, các vụn giấy, các vụn ni lông
III.Tổ chức hoạt động dạy học:
HĐ1: Đặt vấn đề.
* Đặt vấn đề:
H: Những lợi ích khi sử dụng điện?
H: Theo em làm thế nào để có điện?
Có một cách tạo ra dòng điện đơn
giản nhất Đó là làm cho vật nhiễm điện
bằng cách cọ xát
HĐ2: Tìm hiểu vật nhiễm điện
- Đưa cho học sinh quan sát 1 thước kẻ
nhựa bình thường và 1 số vụn giấy
H: Nếu đưa thước nhựa lại gần các vụn
giấy thì thước có hút các vụn giấy không?
Có cách nào làm cho thước hút các vụn
giấy không?
H: Ngoài thước nhựa sau khi cọ xát vào
len hút được các vụn giấy thì có vật nào
cũng có tính chất như vậy không?
- HD HS làm thí nghiệm theo hình 17.1a
và hình 17.1b
H: Qua thí nghiệm em có kết luận gì?
I.Vật nhiễm điện.
-TN1:
+ Thước nhựa cọ xát vào len -> hút
được các vụn giấy, vụn ni lông, quả cầu bấc
+ Thanh thủy tinh cọ xát vào lụa -> hút
được các vụn giấy, vụn ni lông, quả cầu bấc
NX:
KL: Nhiều vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút các vật khác.
Trang 2GV HS
H: Tại sao nhiều vật sau khi bị cọ xát lại
có khả năng hút các vật khác? Những vật
đó đã có tính chất gì?
- GV làm thí nghiệm kiểm chứng những
điều HS dự đoán
H: Đèn của bút thử điện sáng chứng tỏ
điều gì?
H: Nêu kết luận của em qua những thí
nghiệm trên?
H: Thước nhựa, thanh thủy tinh sau khi
cọ xát vào len hay vải lụa khô là vật
nhiễm điện Vậy làm thế nào để nhận
ra một vật đã nhiễm điện?
HĐ3: Vận dụng và ghi nhớ.
H: Vận dụng hiện tượng nhiễm điện do
cọ xát có thể giải thích được những hiện
tượng thực tế nào?
- GV nêu ví dụ về hiện tượng sấm chớp
trong tự nhiên, hiện tượng phát sáng khi
cởi áo len trong mùa lạnh, ứng dụng thực
tế khi chở xăng trong các xe téc cần nối
dây xích vào thùng téc và thả một đầu
dây xuống đường
- Gọi HS trả lời C1, C2.
- Treo bảng phụ có bài 17.1, 17.2 và gọi
HS trả lời
*BTVN: + Học thuộc phần ghi nhớ.
+ Trả lời 17.3, 17.4 (SBT)
-TN1:
+ Thước nhựa cọ xát vào len -> hút
được các vụn giấy, vụn ni lông, quả cầu bấc
+ Thanh thủy tinh cọ xát vào lụa -> hút được các vụn giấy, vụn ni lông, quả cầu bấc
NX:
KL: Nhiều vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút làm sáng bóng đèn bút thử
điện
* Vật nhiễm điện (hay vật mang điện
tích) có khả năng hút các vật nhẹ khác hoặc làm sáng bóng đèn bút thử điện
II.Vận dụng.
C1:
Lược nhựa và tốc cọ xát vào nhau,
lược nhựa bị nhiễm điện nên có khả năng hút được vật nhẹ khác là tóc Do
đó tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra
C2:
Thổi nhẹ vào mặt bàn thì bụi trên mặt
bàn bay đi vì các hạt bụi rất nhẹ Cánh quạt điện quay cọ xát mạnh với không khí nên cánh quạt bị nhiễm điện, vì thế cánh quạt có khả năng hút các hạt bụi ở trong không khí Mép cánh quạt cọ xát mạnh nhất nên nhiễm điện nhiều nhất
và hút nhiều bụi nhất
Bài 17.1
Vật nhiễm điện: vỏ bút bi, lược nhựa
Bài 17.2
D
*Ghi nhớ: (SGK/49).
Trang 3Ngày soạn: / /2010 Ngày giảng: / /2010
Tiết 20 Bài 18 hai loại điện tích
I.Mục tiêu:
1 HS nhận biết có hai loại điện tích và sự tương tác giữa chúng.
2 HS nêu được cấu tạo nguyên tử và cách tạo thành vật mang điện âm, vật
mang điện dương
II.Chuẩn bị:
*GV: Hình vẽ 18.4, 18.5.
*HS: + 6 bộ TN, mỗi bộ gồm: 2 thanh nhựa đen, 1 thanh thủy tinh, 1 mảnh vảI
lụa, 1 giá đỡ thanh nhựa
+ Mỗi học sinh 1 mảnh ni lông, 1 miếng len
III.Tổ chức hoạt động dạy học:
HĐ1: Kiểm tra bài cũ, đặt vấn đề.
* KTBC:
1 Có thể kiểm tra xem 1 vật có nhiễm
điện không bằng cách nào? Nêu VD
2 Trả lời bài 17.3/SBT
* Đặt vấn đề:
Một vật nhiễm điện có khả năng hút các
vật khác Vậy nếu đặt hai vật nhiễm điện
gần nhau thì có hiện tượng gì xảy ra?
HĐ2: Tìm hiểu tác dụng giữa 2 vật nhiễm
điện cùng loại.
- HD HS làm thí nghiệm theo hình 18.1
(Cá nhân)
H: Qua thí nghiệm em có kết luận gì?
H: Làm thế nào để tạo ra 2 vật nhiễm điện
cùng loại?
H: Khi đặt 2 vật nhiễm điện cùng loại lại
gần nhau thì có hiện tượng gì xảy ra?
HĐ3:Tìm hiểu tác dụng giữa 2 vật nhiễm
điện khác loại.
- HD HS làm thí nghiệm theo hình 18.3
(Theo 6 nhóm)
Biểu điểm:
+Câu 1: (7điểm) +Câu 2: (3điểm)
I.Hai loại điện tích.
-TN1:
+ 2 mảnh ni lông được cọ xát bằng len
đặt gần nhau thì đấy nhau
+ 2 thanh nhựa sẫm màu, sau khi cọ xát vào mảnh vải khô, đặt gần nhau thì đẩy nhau
NX: Các vật nhiễm điện cùng loại thì
đẩy nhau.
-TN2:
+ Đưa thanh thủy tinh đã được cọ xát vào lụa lại gần thanh nhựa sẫm màu
đã cọ xát vào mảnh vải khô, thì chúng hút nhau
Trang 4GV HS
H: Tại sao thanh nhựa sẫm màu và
thanh thủy tinh sao khi cọ xát nhiễm
điện khác loại?
H: Khi đặt 2 vật nhiễm điện khác loại
lại gần nhau thì có hiện tượng gì xảy
ra?
H: Qua thí nghiệm 1 và 2 em rút ra
kết luận gì?
- GV nêu quy ước vật nhiễm điện âm,
vật nhiễm điện dương
-H: Khi cọ xát thanh nhựa sẫm màu
vào mảnh vải khô thì mảnh vải nhiễm
điện gì? Tại sao?
HĐ4: Tìm hiểu sơ lược về cấu tạo
nguyên tử.
GV dùng hình vẽ, trình bày sơ lược về
cấu tạo nguyên tử
HĐ5: Vận dụng và ghi nhớ.
- Gọi HS trả lời C2, C3, C4.
*BTVN: + Học thuộc phần ghi nhớ.
+ Trả lời 18.1 -> 18.3 (SBT)
NX: Các vật nhiễm điện khác loại thì hút
nhau
KL: Có hai loại điện tích Các vật mang
điện tích cùng loại thì đẩy nhau, manh
điện tích khác loại thì hút nhau
C1: Khi cọ xát thanh nhựa sẫm màu vào
mảnh vải khô thì mảnh vải nhiễm điện dương vì thanh nhựa đã nhiễm điện âm
II.Sơ lược về cấu tạo nguyên tử.
1 ở tâm mỗi nguyên tử có một hạt nhân mang điện tích dương
2 Xung quanh hạt nhân có các êlectrôn
mang điện tích âm chuyển động tạo thành lớp vỏ của nguyên tử
3 Tổng điện tích âm của các êlectrôn có
trị số tuyệt đối bằng điện tích dương của hạt nhân Do đó bình thường nguyên tử trung hòa về điện
4 Êlectrôn có thể dịch chuyển từ nguyên
tử này sang nguyên tử khác, từ vật này sang vật khác
III.Vận dụng C2: Trước khi cọ xát, trong mỗi vật đều có
điện tích dương và điện tích âm Các điện tích dương tồn tại ở hạt nhân nguyên tử Các điện tích âm tồn tại ở các êlectrôn chuyển động xung quanh hạt nhân
C3: Trước khi cọ xát, các vật trung hòa về
điện, nên không hút được các vụn giấy nhỏ
C4: Sau khi cọ xát, thước nhựa nhận thêm
êlectrôn nên nhiễm điện âm, mảnh vải mất bớt êlectrôn nên nhiễm điện dương
*Ghi nhớ: (SGK/52).