Ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa lily giống sorbonne trồng trong điều kiện nhà lưới tại tiên du bắc ninh vụ đông năm 2008,

luận văn

Bộ giáo dục và đào tạo trường đại học nông nghiệp hà nội

-

 -

nguyễn xuân kết

ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa Lily giống Sorbonne trồng trong điều kiện nhà lưới

tại Tiên Du – Bắc Ninh vụ đông năm 2008

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp

Chuyên ngành: trồng trọt Mã số: 60.62.01

Người hướng dẫn khoa học: ts nguyễn thị kim thanh

Hà Nội - 2009

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… i

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và ch−a từng đ−ợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đ3

đ−ợc chỉ rõ nguồn gốc

Hà nội, ngày… tháng… năm 2009 Tác giả luận văn

Nguyễn Xuân Kết

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… ii

Lời cảm ơn

Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi luôn nhận được sự quan tâm của cơ quan, nhà trường, sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô, bạn bè và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận văn, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến

TS Nguyễn Thị Kim Thanh, người đ3 tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến Giám đốc công ty CPXD Vạn Xuân đ3 tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi được tham gia khoá đào tạo này

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong Bộ môn Sinh lý thực vật - Khoa Nông học – Trường ĐH Nông nghiệp Hà Nội, các cán bộ công nhân viên Chi nhánh công ty CPXD Vạn Xuân tại Bắc Ninh đ3 tạo điều kiện, hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để có thể hoàn thành luận văn này

Nhân dịp này, tôi xin trân trọng cảm ơn toàn thể gia đình, bạn bè đ3 tạo

điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Hà nội, ngày tháng năm 2009 Tác giả luận văn

Nguyễn Xuân Kết

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… iii

mục lục

2.2 Tình hình sản xuất và nghiên cứu hoa lily trên thế giới và ở Việt Nam 6

3 đối tượng, địa điểm, nội dung và phương pháp nghiên cứu 22

4.1 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến sinh trưởng, năng suất,

4.1.1 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến sự tăng trưởng chiều cao

4.1.2 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến một số chỉ tiêu thân, lá và

4.1.3 ảnh hưởng của thờigian che sáng đến hiện tượng cháy lá sinh lý

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… iv

4.1.4 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến chất lượng cây hoa lily 38 4.1.5 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến hiệu quả kinh tế sản xuất

4.2 ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng, năng suất, chất

4.2.1 ảnh hưởng của giá thể trồng đến tăng trưởng chiều cao cây qua

4.2.2 ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng phát triển của bộ rễ

4.2.3 ảnh hưởng của giá thể trồng đến hiện tượng cháy lá sinh lý của

4.2.4 ảnh hưởng của giá thể trồng đến một số chỉ tiêu thân lá và thời

4.2.5 ảnh hưởng của giá thể trồng khác nhau đến chất lượng cây hoa lily 57 4.2.6 ảnh hưởng của giá thể trồng đến hiệu quả kinh tế sản xuất hoa lily 59 4.3 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

sinh trưởng phát triển, chất lượng cây hoa lily sorbonne 63 4.3.1 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

sinh trưởng phát triển của mầm và bộ rễ củ hoa lily 65 4.3.2 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh đến tăng trưởng

4.3.3 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

hiện tượng cháy lá sinh lý cây hoa lily Sorbonne 69 4.3.4 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

một số chỉ tiêu thân lá và thời gian sinh trưởng cây hoa lily 71 4.3.5 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… v

4.3.6 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

4.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đến

sinh trưởng, năng suất, chất lượng cây hoa lily và thời điểm thu

4.4.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đến

tăng trưởng chiều cao cây hoa lily qua các thời kỳ 79 4.4.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đến

một số chỉ tiêu thân lá và thời gian sinh trưởng của cây hoa lily 81 4.4.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đến

4.5 ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đên hiệu quả kinh

Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nông nghiệp……… vi

Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t vµ ký hiÖu

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… vii

4.2 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến một số chỉ tiêu thân, lá và

4.3 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến hiện tượng cháy lá sinh lý

4.4 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến chất lượng cây hoa lily 394.5 Hiệu quả đầu tư sản xuất hoa lily Sorbonne áp dụng các chế độ

4.6 ảnh hưởng của giá thể trồng đến tăng trưởng chiều cao cây qua

4.7 ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng phát triển của bộ rễ

4.8 ảnh hưởng của giá thể trồng đến hiện tượng cháy lá sinh lý cây

4.9 ảnh hưởng của giá thể trồng đến một số chỉ tiêu thân lá và thời

4.10 ảnh hưởng của giá thể trồng khác nhau đến chất lượng cây hoa

4.11 Hiệu quả đầu tư sản xuất hoa lily Sorbonne trên các loại giá thể

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… viii

4.12 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

sinh trưởng phát triển của mầm và bộ rễ củ hoa lily 654.13 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh đến tăng trưởng

4.14 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

hiện tượng cháy lá sinh lý cây hoa lily Sorbonne 694.15 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

một số chỉ tiêu thân lá và thời gian sinh trưởng cây hoa lily 714.16 ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đến

4.17 Hiệu quả đầu tư sản xuất hoa lily Sorbonne áp dụng phương pháp

4.18 ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đến tăng trưởng

4.19 ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đến một số chỉ

tiêu thân lá và thời gian sinh trưởng của cây hoa lily 824.20 ảnh hưởng của thời điểm tưới nước trong ngày đến chất lượng

4.21 Hiệu quả đầu tư sản xuất hoa lily Sorbonne ở các chế độ tưới

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… ix

danh mục các hình

2.1 Vị trí phân bố của các giống lily nguyên sản trên thế giới Châu

4.1 Tăng trưởng chiều cao cây ở các công thức che sáng qua các thời kỳ 314.2 Các mức độ cháy lá ( a Mức độ cháy nhẹ, b Mức độ cháy lá

4.8 Số lượng nụ hoa và kích thước nụ hoa ở các giá thể trồng 58

4.10 Tăng trưởng chiều cao cây ở các chế độ trồng trong kho lạnh qua

4.11 Tỷ lệ cây cháy lá ở các chế độ trồng trong kho lạnh 704.12 Số nụ hoa và kích thước nụ hoa ở các chế độ trồng trong kho lạnh 734.13 Tăng trưởng chiều cao cây ở các chế độ tưới nước khác nhau qua

4.14 Thời gian sinh trưởng của hoa Lily Sorbonne ở các chế độ tưới nước 834.15 Số nụ hoa và kích thước nụ ở các chế độ tưới nước 85

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 1

1 mở đầu

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay khi nhu cầu cuộc sống của con người ngày càng được nâng cao, bên cạnh những nhu cầu vật chất thiết yếu thì hoa là món ăn tinh thần không thể thiếu và đang rất được ưa chuộng Trên thế giới cũng như ở nước ta hiện nay việc trồng và sản xuất hoa đ3 đạt được nhiều thành tựu to lớn, ngày càng

có nhiều giống hoa mới được chọn tạo với công nghệ, kỹ thuật sản xuất hiện

đại Đây cũng là ngành sản xuất tạo ra thu nhập cao cho người lao động

ở nước ta trồng và sản xuất hoa đ3 và đang phát triển mạnh mẽ ở tất cả các vùng miền với đa dạng các loại hoa như: lan, lily, hồng, cúc, cẩm chướng, đồng tiền để phục vụ nhu cầu trong nước và đ3 có xuất khẩu Trong các loại hoa này thì lan và lily đang được coi là những cây chiến lược cho lợi nhuận rất cao

Hoa lily là loại hoa mới được nhập về và trồng ở miền Bắc nước ta trong những năm gần đây Ban đầu chỉ ở quy mô nhỏ mang tính chất nghiên cứu, thử nghiệm Nhưng do có vẻ đẹp tự nhiên, hương thơm thanh nh3 và độ bền lâu hoa lily đ3 chiếm được cảm tình của người tiêu dùng, nhu cầu của thị trường và giá trị thương phẩm của hoa ngày càng tăng cao Trước thực tế đó đ3

có nhiều cơ quan nghiên cứu, các doanh nghiệp đầu tư vốn kỹ thuật nghiên cứu phát triển Trong khoảng thời gian rất ngắn ( chưa đến 10 năm) từ chỗ chỉ trồng thử nghiệm vài trăm đến vài nghìn củ giống ở các cơ quan, viện nghiên cứu thì đến nay diện tích sản xuất hoa lily đ3 được mở rộng ra hầu khắp các tỉnh trên toàn miền Bắc, vì vậy số lượng củ giống cũng đồng thời tăng lên Số lượng củ giống trồng năm 2008 là khoảng trên 100 vạn củ, theo kế hoạch đặt giống của các đơn vị sản xuất thì năm 2009 con số này là khoảng trên 200 vạn

củ tăng gấp 2 lần sau 1 năm Theo tính toán trung bình trên một sào hoa lily với 3 tháng trồng người dân thu được hiệu quả kinh tế khoảng 50 -70 triệu

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 2

đồng cao gấp nhiều lần với các loại cây trồng khác

Với tốc độ phát triển như hiện nay trong vòng 5-10 năm nữa nước ta hoàn toàn có thể xuất khẩu được hoa lily Có được những thành công bước đầu như hiện nay có sự đóng góp lớn của các cơ quan nghiên cứu và các doanh nghiệp với nhiều các công trình nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật trồng trọt Tuy nhiên để

đảm bảo nhu cầu ngày càng cao của thị trường hoa trong nước cũng như xuất khẩu thì còn rất nhiều các yêu cầu kỹ thuật cần nghiên cứu hoàn thiện

Trong cơ cầu các giống hoa lily, giống Sorbonne là giống đang được trồng phổ biến ở nước ta cũng như nhiều nước khác trên thế giới Đây là giống hoa đẹp được người tiêu dùng ưa chuộng, tuy nhiên giống hoa này cũng có một số những điểm cần khắc phục, như giống hoa này nhạy cảm với cháy lá (leaf scorch), yêu cầu về các điều kiện kỹ thuật trồng trọt tương đối cao và nghiêm ngặt Vì vậy trong quá trình sản xuất chúng ta phải nắm rõ được những yêu cầu và hạn chế của giống qua đó có biện pháp khắc phục, đáp ứng nhu cầu của cây

Xuất phát từ tình hình thực tế sản xuất, để góp phần xây dựng hoàn thiện quy trình kỹ thuật và có cơ sở khoa học vững chắc cho việc sản xuất hoa lily thương phẩm đạt hiệu quả cao, chúng tôi tiến hành đề tài : “ ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa Lily giống Sorbonne trồng trong điều kiện nhà lưới tại Tiên Du – Bắc Ninh

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 3

1.2.2.Yêu cầu

- Nghiên cứu xác định thời gian che sáng phù hợp cho giống Sorbonne trồng trong nhà lưới, ở điều kiện vụ đông

- Xác định giá thể trồng thích hợp để tăng năng suất chất lượng hoa lily

- Xác định tầm quan trọng và vai trò của biện pháp trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu đối với sinh trưởng và chất lượng hoa lily

- Xây dựng chế độ tưới nhằm nâng cao chất lượng hoa lily và điều khiển thời gian thu hoạch hoa

1.3 ý nghĩa khoa học và thực tiễn

1.3.1 ý nghĩa khoa học

- Kết quả nghiên cứu là những dẫn liệu khoa học về ảnh hưởng của các yếu tố ánh sáng, chế độ nước, nhiệt độ thấp, giá thể trồng đến khả năng sinh trưởng phát triển, khả năng ra hoa và chất lượng hoa của cây lily

- Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo trong học tập, giảng dạy và nghiên cứu về cây hoa lily

1.3.2 ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở cho việc đề xuất biện pháp kỹ thuật cải tiến trồng cây hoa lily trong nhà lưới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trồng lily cho người sản xuất

Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nông nghiệp……… 4

2 Tæng quan tµi liÖu

2.1 Giíi thiÖu chung vÒ c©y hoa lily

2.2.1 Nguån gèc, ph©n bè lily

Theo Veli-Pekka, Pelkonen [22],Anderson [23], Daniels [26], Haw [27], Shimizu [30], hoa lily ®3 ®−îc nghiªn cøu vµ thuÇn ho¸ gÇn 100 n¨m nay

tõ c¸c loµi hoang d¹i ph©n bè ë hÇu hÕt c¸c ch©u lôc tõ 100 - 600 vÜ b¾c, ch©u

¸ cã 50- 60 loµi, B¾c Mü cã 24 loµi vµ Ch©u ¢u cã 12 loµi

a) b)

C H×nh 2.1: VÞ trÝ ph©n bè cña c¸c gièng lily nguyªn s¶n trªn thÕ giíi [22]

Ch©u ¢u; b Ch©u Mü; c Ch©u ¸

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 5

ở châu Âu lily phân bố từ Đại Tây Dương qua Địa Trung Hải và từ giữa Châu Âu tới vùng núi Capcadơ, Ural của Nga Đa phần các giống lily Châu

Mỹ phân bố từ Đại Tây Dương sang phía tây của lục địa, một phần nhỏ các giống phân bố giáp Thái Bình Dương Còn ở Châu á các giống lily chủ yếu phân bố ở khu vực Đông á và từ Đông á kéo dài qua vùng núi Capcadơ, Ural của Nga; từ Đông á qua phía bắc ấn Độ [22]

John M Dole [28] cho rằng lily phân bố chủ yếu ở vùng ôn đới và hàn đới bắc bán cầu, một số ít ở vùng núi cao nhiệt đới từ 1200 m như Trung Quốc, ấn

Độ, Indonesia Trung Quốc là nước có nhiều chủng loại lily nhất và cũng là trung tâm nguồn gốc lily trên thế giới

Trung Quốc là nước có rất nhiều loài lily và là một trong những trung tâm khởi nguyên của lily, ở đây chủng loại rất phong phú và có rất nhiều loài đặc hữu Trung Quốc có khoảng 47 giống và 18 biến chủng chiếm khoảng 1/2 giống trên thế giới trong đó có 36 giống và 15 biến chủng đặc hữu Nhật Bản

có 15 giống trong đó có 9 giống đặc hữu Hàn Quốc có 11 giống trong đó có 3 giống đặc hữu Các nước Châu á khác như Mông Cổ, ấn Độ, Mianma và Châu Âu có 22 giống Bắc Mỹ có 24 giống [33]

Trung Quốc là nước trồng hoa ly sớm nhất Theo sử sách ghi chép sớm nhất ”bản thảo cương mục”, lily có tác dụng nhuận phế, giải nhiệt chứng tỏ lily sớm được dùng làm thuốc Thời Nam Bắc Triều (429 – 589) túc sát Tăng Hoàng đế nhà Lương đ3 làm thơ về hoa ly chứng tỏ 1400 năm trước đây hoa

ly đ3 được đưa vào thường ngoạn ở Trung Quốc.[33]

Cuối thế kỷ 16 nhà thực vật học người Anh dùng phương pháp phân loại

để phân biệt đa số hoa ly có xuất xứ từ Châu Âu Đầu thế kỷ 17 hoa ly Mỹ bắt

đầu nhập vào Châu Âu Cuối thế kỷ 18 hoa ly Trung Quốc tiếp tục vào Châu

Âu Cuối thế kỷ 19 do sự lây lan của virus làm cho hoa ly lâm vào tình trạng tuyệt diệt Cuối thế kỷ 19 hoa ly vua của Trung Quốc (L regale) truyền vào Châu Âu được dùng làm bố mẹ để lai tạo và tạo ra rất nhiều giống mới, hoa ly

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 6

lại thượng vượng trở lại Sau đại chiến thế giới thứ 2 các nước Âu Mỹ lại dấy lên 1 cao trào tạo giống mới các giống và biến chủng của Trung Quốc trở thành nguồn bố mẹ quan trọng và tạo ra rất nhiều giống ưu việt [33]

Trước thế kỷ 19 ở Châu Âu hoa lily được sử dụng chủ yếu là loài nguyên sản Đến thế kỷ 19 đ3 xuất hiện nhiều giống lai và đến thế kỷ 20 nhờ kỹ thuật lai tạo và nhân giống hiện đại đ3 có hàng nghìn giống lily lai ra đời[22]

2.1.2 Vị trí phân loại thực vật và các giống hoa lily trong hệ thống trồng trọt hiện nay

Trong hệ thống phân loại thực vật, cây hoa lily phổ biến trong sản xuất hiện nay có tên khoa học là Lilium spp., thuộc nhóm một lá mầm (Monocotyendones) phân lớp hành (lilidae), bộ hành (liliales), họ hành (liliaceae), chi (lilium) [1], [24], [33]

Theo tác giả Đặng Văn Đông [3] các giống trồng trọt được chia thành 3 nhóm:

- Dòng lily thơm lai( Longiflorum hybrids)

- Dòng á châu lai( Asiatic hybrids)

- Dòng lai Phương Đông( Oriental hybrids)

Hiện nay trên thế giới đang mở rộng diện tích trồng các giống dòng lai thơm với lai á châu (L/A) và dòng lai thơm với Phương Đông (L/O) để dung hoà ưu điểm của hai giống

Theo các nhà trồng trọt Hà Lan [35], [36] các giống lily trồng hiện nay

được chia thành nhiều nhóm dựa trên nguồn gốc phát sinh và quá trình lai tạo giống, đó là: Longiflorum, Asiatic, Oriental, L/A, OT, LO…

2.2 Tình hình sản xuất và nghiên cứu hoa lily trên thế giới và ở Việt Nam 2.2.1 Tình hình sản xuất và nghiên cứu hoa lily trên thế giới

2.2.1.1 Tình hình sản xuất hoa lily trên thế giới

Theo Hoàng Ngọc Thuận [16], sản xuất hoa cắt và trồng chậu đang nhanh chóng lan rộng trên toàn thế giới, theo thống kê mới đây có 145 quốc gia

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 7

trồng hoa trên toàn thế giới Diện tích hoa cắt cành và giá trị sản lượng trên thế giới đang tăng nhanh, dựa trên 17 nước sản xuất hoa quan trọng nhất với diện tích ước lượng hiện nay vào khoảng 60.000 ha

Theo Triệu Tường Vân và cộng sự [33], hoa lily cắt cành được phát triển rất nhanh trong những năm gần đây, đặc biệt là ở Châu Âu Diện tích sản xuất

củ hoa lily giống trên thế giới khoảng 4500(km2) Trong đó riêng Hà Lan là

3700 km2, mỗi năm có chừng 1 tỷ 870 triệu củ giống Các nước Pháp, ChiLê, NiuDiLân diện tích sản xuất củ giống khoảng 800 km2 sản xuất 600 triệu củ giống, tăng trưởng hàng năm 6,5% Sản xuất củ giống ở Hà Lan phát triển rất mạnh trong những năm gần đây do các nguyên nhân sau:

- Các giống hoa lily mới tăng rất nhanh trong đó có nhiều giống hoa đẹp, chống bệnh tốt, tươi lâu

- Các khâu kích thích hoặc ức chế sinh trưởng đ3 được giải quyết, nên hoa lily được quanh năm

- Trình độ cơ giới hóa cao nên diện tích được mở rộng rất nhanh, hiệu quả kinh tế cũng rất cao

Về mặt tiêu thụ củ giống, Nhật Bản là nước mua nhiều nhất, mỗi năm mua khoảng 690 triệu củ sau đó là Italia, Mỹ, Đức, Trung Quốc, Hàn Quốc Mức

độ tiêu thụ các loại hoa cắt của Nhật rất cao và trở thành nước nhập khẩu hoa lớn nhất thế giới, mỗi năm nhập khoảng trên 500 triệu USD ở Nhật hoa lily chỉ đứng sau hoa hồng và hoa phăng Diện tích trồng hoa lily khoảng 450 km2,

đứng thứ tư Có những vùng hoa lily đang lấn át các hoa khác Những năm gần

đây hoa lily phát triển mạnh, giá cả ổn định và có phần hạ Các dòng hoa lily phương đông, giống Casa blanca, các giống của Châu Âu đang chiếm ưu thế, các giống Châu á vàng, cam, phấn hồng cũng có ưu thế [33]

Những năm gần đây Hàn Quốc cũng phát triển mạnh và trở thành 1 trong những nước sản xuất và xuất khẩu hoa lily hàng đầu ở Đông á, mỗi năm xuất khẩu sang Nhật từ 4- 5 triệu cành và rất ổn định [33]

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 8

Kenia là nước sản xuất hoa chủ yếu của Châu Phi và cũng là nước xuất khẩu hoa tươi sang Châu Âu lớn nhất chủ yếu là các loại: hoa phăng 317 km2; hoa ly 112.000 ha; hoa hồng 80.000 ha Mỗi năm xuất hoa sang Châu Âu trị giá là 6 tỷ 500 triệu USD [33]

Những năm 1980 Mỹ bắt đầu trồng hoa lily chậu và họ cho ra được rất nhiều giống trồng trong chậu Năm 1997 giá trị hoa lily chậu đạt 3 tỷ 499 triệu USD chiếm 5% tổng giá trị hoa chậu cả nước Ngoài ra vùng Barvede Heredia ở Petorica do có nhiều đất bazan màu mỡ và nhiệt độ trung bình từ 14-23oC là điều kiện tốt nhất cho hoa lily, cũng là nơi cung cấp 1 lượng lớn hoa lily cho nước Mỹ Trung Quốc là nước trồng lily lâu đời song trước đây chủ yếu là trồng lily làm thuốc và làm thực phẩm Hoa lily Lan châu rất nổi tiếng; ở Cam Túc có diện tích trồng lớn, sau đó là lily dại được trồng nhiều ở Hồ Bắc, Hồ Nam Lily làm cảnh có các dòng lily thơm, lily Hồ Bắc, sơn đan, lily làm thuốc… chủ yếu trồng trong vườn gia đình Hiện nay, sản xuất hoa lily cắt cành đang

được phát triển mạnh tuy nhiên trình độ và kỹ thuật sản xuất còn lạc hậu hơn

Hà Lan, Nhật Bản và nhiều nước tiên tiến khác [33]

Vân Nam được mệnh danh là vương quốc hoa của Trung Quốc hiện nay về diện tích và sản lượng cành cắt đứng đầu cả nước Đây cũng là nơi có rất nhiều hoa ly hoang dại Vì có ưu thế đặc biệt về thiên nhiên nên nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đ3 đầu tư vào đây để trồng hoa Hiện nay diện tích hoa

ly cắt cành ở đây là 9000 mẫu (450 ha), sản lượng là 2201 triệu cành Diện tích trồng củ giống là 1800 mẫu (120 ha), sản lượng 2 tỷ 600 triệu củ có 12 công ty Hoa lily ở đây đ3 được xuất khẩu sang Nhật và Đông Nam á [33] Công nghệ sản xuất hoa lily cắt cành ở Đài Loan cũng rất tiên tiến Năm

2001 nước này đ3 có 490 ha trồng hoa lily, trong đó xuất khẩu hoa lily cắt cành đạt 7,4 triệu USD [3]

ở Italia diện tích trồng hoa là 8000 ha thì hoa lily chiếm khoảng 1/4, hàng năm thu về tới 71 triệu USD (trong khi đó tổng giá trị thu được từ việc sản

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 9

xuất hoa là 156 triệu USD) Sản lượng hoa lily ở Canada cũng tăng rất là nhanh, năm 1998 là 11,28 triệu cành và 4,20 triệu chậu đến năm 2000 đ3 sản xuất ra 17,13 triệu cành lily và 4,39 triệu chậu hoa [34]

Các nước Đức, Mêhicô, Colombia, Isaren… đều có trồng hoa lily

2.2.1.2 Tình hình nghiên cứu phát triển hoa lily trên thế giới

Hiện nay trên thế giới việc nghiên cứu phát triển hoa lily đang diễn ra rất nhanh và mạnh mẽ, đứng đầu trong công tác nghiên cứu lai tạo giống và nghiên cứu các kỹ thuật trồng trọt là Hà Lan, các nước khác như là Pháp, Chi Lê, Newdiland… cũng là những nơi trồng và sản xuất giống lily rất lớn và hiện đại Các nước Châu á như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc với điều kiện sinh thái thích hợp cho hoa lily sinh trưởng chính vì vậy việc nghiên cứu phát triển hoa lily ở các nước này cũng rất nhanh

Theo Zaboplant [36] ( công ty chuyên sản xuất các giống hoa trồng củ ở Hà Lan), để trồng thành công hoa lily cần lưu ý đến rất nhiều vấn đề như điều kiện sinh thái, đất trồng, nước tưới, dinh dưỡng, sâu bệnh hại…

Về đất trồng, hoa lily có thể được trồng trên hầu hết các loại đất Quan trọng là những người trồng phải đảm bảo là sử dụng những loại đất có kết cấu tốt cho việc trồng hoa đặc biệt là tầng đất mặt, và nó cũng phải thoát nước tốt trong suốt quá trình sinh trưởng của cây Đất đất sét không phù hợp cho đối tượng này Bên cạnh nước và dinh dưỡng, khí oxy ở trong đất cũng cần cho sự sống của cây để có một hệ thống rễ phát triển khoẻ mạnh và sự phát triển của cây Tầng đất mặt có kết cấu nhẹ xốp có thể làm được bằng các thân rơm rạ, chấu, cây thông nhỏ, phân trộn bùn [36]

Bên cạnh việc đảm bảo kết cấu, khi trồng lily cần phải quan tâm đến pH

đất Để duy trì một giá trị pH chính xác cho đất đóng một vai trò quan trọng

đối với sự phát triển của rễ hoa lily và đối với sự hấp thu dinh dưỡng Nếu như

pH quá thấp kết quả là rễ sẽ hút dư thừa các nguyên tố như Mn, Al và Fe, và nếu như pH quá cao sẽ gây ra sự hút không đủ các chất như P, Mn và Fe và các loại dinh dưỡng khác Tốt nhất nên duy trì pH từ 6-7 cho giống lai Asiatic,

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 10

nhóm Longiflorum và L/A, đối với giống lai Oriental thì pH từ 5.5 - 6.5 [36]

Để giảm pH nên sử dụng các sản phẩm than bùn đối với tầng đất mặt Khi

sử dụng phân, tốt nhất nên sử dụng phân chuồng hoai mục (nước giải), điều này sẽ làm giảm pH

Để tăng pH nên sử dụng hỗn hợp vôi bột hoặc vôi trộn với đất trước khi trồng Trong trường hợp mà pH rất thấp thì sau khi bón vôi tốt nhất là để ít nhất 1 tuần trước khi trồng Trong suốt quá trình sinh trưởng của cây cũng nên

sử dụng phân bón, như là phân nitrat-N, nó cũng tăng độ pH [36]

Hoa lily thuộc vào nhóm cây mẫn cảm với muối vì thế nồng độ muối trong

đất cao sẽ hạn chế quá trình hút nước qua rễ, do đó nó làm ảnh hưởng đến độ dài sinh trưởng các bộ phận của cây

Nồng độ muối của đất ảnh hưởng bởi 3 nhân tố sau:

- Nồng độ muối trong phân bón

- Nồng độ muối của nước tưới

- Nồng độ dinh dưỡng của vụ trước

Phải lấy 1 mẫu đất trước khi trồng ít nhất là 6 tuần, để có thông tin về pH của đất, tổng lượng muối và nồng độ Clo, nồng độ dinh dưỡng có trong đất Tổng lượng muối không quá 1ms, nồng độ Clo không quá 50mg/l Nếu nồng

độ muối hoặc Clo cao hơn, thì phải hạ thấp những chỉ số này bằng cách dùng nước để ngâm đất và phải đảm bảo đất được làm ngập hoàn toàn trước khi trồng [36]

Khi sử dụng các loại phân mới đảm bảo nồng độ muối không được quá cao và không được sử dụng lớn số lượng phân nhân tạo cùng một lúc [36]

Về nước tưới, theo Zaboplant [36] nồng độ muối (EC) của nước tưới bao gồm tổng nồng độ muối của đất và vì thế nên phải thấp khoảng 0.5ms/cm hoặc thấp hơn Nồng độ Clo cho phép của nước tưới mà được sử dụng trong trồng cây trong nhà kính là 50mg

Phải thường xuyên kiểm tra nồng độ muối và Clo trong nước tưới, nếu nước tưới có nồng độ muối và Clo qua cao thì nên giữ ẩm đất liên tục, nếu đất

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 11

đều dẫn đến sự phát triển không cân bằng và làm chậm quá trình sing trưởng của cây Và thậm chí làm ảnh hưởng đến sự ra nụ của cây[36]

Hệ thống tưới nước trên cao cũng được sử dụng khá phổ biến ở Hà Lan, hệ thống này cung cấp phân phối nước tốt và có khả năng làm sạch cây hoa Hơn nữa, trong những điều kiện độ ẩm tương đối thấp hệ thống này làm cho cây trồng mát mẻ

Bên cạnh hệ thống tưới nước ở trên cao các nhà sản xuất chuyên nghiệp cũng bố trí đồng thời hệ thống tưới nước ở dưới thấp, đó là hệ thống tưới nhỏ giọt Với phương pháp tưới này có thể tiết kiệm được lượng nước tưới

đồng thời tránh được tác động của nước đến sự g3y đổ cây khi cây quá cao Hơn nữa cây trồng sẽ tiếp tục khô hơn Điều này sẽ giảm hư hại do Botrytis gây ra Điều này đặc biệt quan trọng khi những cây hoa mà bị ảnh hưởng bởi “Botrytis” vào những thời vụ trồng và những vùng có độ ẩm tương đối cao [36]

Một hệ thống tưới trên cao cần một số các trang thiết bị kỹ thuật sau:

Chiều cao của hệ thống nên là giữa 1.60 đến 2.15m

Khoảng cách giữa các ống tưới nên là 2.20 – 3.20cm

Khoảng cách giữa vòi phun dải ở dọc một ống tưới ít nhất là 1m

Mỗi vòi phun dải nên cung cấp xấp xỉ 4l nước/1’

áp lực phun dải nên là 1.5 – 2bar (kg/cm2)

Khả năng thấm nước là 1 – 400microns Chắc chắn là không tốt khi làm ngập nước trong đất đối với thời gian cây hoa sinh trưởng, điều này ảnh hưởng xấu đến cấu trúc của cây hoa[36]

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 12

Về nhiệt độ, đối với hoa lily bộ rễ khoẻ là một trong những điều quan trọng nhất để đạt được một sản phẩm chất lượng cao Nhiệt độ thích hợp nhất cho hoa lily sinh trưởng thời gian đầu dao động trong khoảng 12-130C (1/3 chu kỳ sinh trưởng của cây hoặc ít nhất là cho đến khi các bộ phận rễ đ3 trưởng thành) Nếu nhiệt độ thấp hơn trong thời gian đầu thì nó sẽ kéo dài thời gian sinh trưởng không cần thiết và nếu như nhiệt độ cao hơn 150C thì sẽ làm cho chất lượng sản phẩm kém hơn [31], [36]

Trong suốt thời kỳ nhiệt độ cao nên giữ nhiệt độ đất ở mức thấp đầy đủ

Và nếu có thể giai đoạn này được giữ kéo dài từ lúc trồng cho đến khi hình thành các bộ phận rễ Hệ thống làm mát này bao gồm các ống dẫn dẻo được

đặt ở một chiều sâu xấp xỉ 45cm Nhiệt độ đất được điều chỉnh và duy trì ở mức thích hợp bằng việc sử dụng nước đ3 được làm mát Với phương pháp này cây sẽ sinh trưởng phát triển đồng đều, cây sẽ dài hơn và cứng cáp hơn với nhiều nụ hơn [36]

Đối với cây lai Asiatic, để đạt được chất lượng tốt nhất, hàng ngày phải duy trì nhiệt độ 14-150C cho thời gian còn lại của chu kỳ sinh trưởng (sau thời kỳ ra rễ) Đối với cây lai Oriental, sau thời kỳ ra rễ, thì nhiệt độ tối thích hàng ngày trong nhà kính là từ 15-170C , chú ý rằng chỉ nên tăng nhiệt độ trong khoảng

được chấp nhận là từ 20-220C, có khả năng đến 250C Nếu nhiệt độ dưới 150C

sẽ gây rụng nụ và làm cho lá vàng Với cây lai Longiflorum, nhiệt độ thấp nhất trong nhà kính đối với hoa lily sau thời kỳ ra rễ là từ 14-160C [36]

Trong suốt thời gian cuối của mùa thu, mùa đông và đầu mùa xuân thì nói chung không khó để duy trì nhiệt độ trong nhà kính Tuy nhiên trái ngược trong những tháng mùa hè Ngay cả trước khi trồng cũng như trong suốt vụ trồng thì cần thiết phải thông gió, màn che và sử dụng nước lạnh để duy trì một nhiệt độ mong muốn Nếu nhiệt độ cao sẽ làm giảm chiều dài đối với các

bộ phận của cây và có ít nụ hơn [36]

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 13

Theo Triệu Tường Vân [33], nhiệt độ thích hợp cho lily sinh trưởng ban ngày 20 – 250C, ban đêm 13 – 170C, dưới 50C và trên 280C sự sinh trưởng bị

ảnh hưởng

Bảng 2.1: Nhiệt độ tối thích của một số giống lily

qua các thời kỳ sinh trưởng [33]

Thời kỳ phân hoá hoa Thời kỳ phát dục mầm hoa Nhóm giống

T 0 ngày T 0 đêm T 0 đất T 0 ngày T 0 đêm T 0 đất

Ra rễ nhú mầm ( 0 C)

Nhiệt độ còn điều tiết sự phân hoá hoa và ra hoa Các dòng lai thơm, lai á Châu đều yêu cầu phải có thời gian nhiệt độ lạnh nhất định mới ra hoa Kết quả nghiên cứu của Roh năm 1972 - 1973 [33] cho thấy liên tục xử lý củ ở 12,80C với 2 giống Ace và Nellie White làm thân mọc nhanh Xử lý củ giống Ace ở nhiệt độ 1,7/12,80C; 1,7/7,20C hoặc 7,20C/1,70C làm nụ ra rất nhiều Roh còn phát hiện ở chu kỳ quang 16 giờ từ khi mọc đến lúc ra nụ, duy trì nhiệt độ ngày 21,10C, đêm 12,80C có thể làm cho dòng lily thơm ra hoa sớm hơn và làm tăng số lượng nụ đợt 2, đợt 3… Nhiệt độ 7,20C thích hợp với sự hình thành đợt nụ thứ 2, 15,60C thích hợp với đợt nụ thứ 3 Chiếu sáng 12 giờ

từ khi phân hoá hoa đến khi xuất hiện nụ với nhiệt độ ngày 18,30C, ban đêm

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 14

15,60C sẽ kích thích ra hoa sớm, giảm bớt nụ bại dục Từ khi ra nụ đến ra hoa, nhiệt độ ngày 21,10C, ban đêm 18,30C sẽ làm chúng ra hoa sớm và giảm lượng

nụ bị bại dục ở đợt 3 [33]

Sự thiếu ánh sáng (cường độ thấp) sẽ làm cho lily sinh trưởng và phát triển không đầy đủ, đối với hoa lily nó sẽ gây rụng nụ, cây sinh trưởng yếu hơn, tán lá nhạt màu và vòng đời sống ngắn hơn Đặc biệt hoa lily cần đầy đủ ánh sáng cho sự phát triển của những nụ hoa Trong điều kiện ánh sáng không đủ các nụ hoa phát triển đến 1-2cm và cứ giữ mức như vậy cho đến khi thu hoạch, những

nụ này có thể chuyển thành màu trắng và rụng (hiện tượng rụng nụ) [36]

Giống lai Asiatic là những cây mẫn cảm nhất với hiện tượng rụng nụ Giống Longiflorum ít mẫn cảm hơn và giống Oriental ít mẫn cảm nhất Đối với trồng vào mùa đông, thì phụ thuộc vào vùng miền và khí hậu của vùng đó, với những người trồng hoa thì phải bảo đảm sự đầy đủ ánh sáng trong nhà kính và không sử dụng nhà trồng bị che bóng xung quanh Những người trồng cây cũng nên biết về việc sử dụng màn che cây, bao gồm các màn che bằng nhựa, nó sẽ làm giảm đáng kể sự hấp thu ánh sáng vào trong nhà kính [36] Mức độ ánh sáng tối thiểu trong nhà trồng đối với giống Asiatic là 300wh/m2hoặc 190 Joules/cm2/ngày (PAR= Photosynthetically actve Radiation) Tuy nhiên ánh sáng trong ngày cần được bổ sung khi nụ 1-2cm [36]

Khi có 50% số nụ hoa xuất hiện thì hoa lily yêu cầu cần thời gian chiếu sáng ngày dài, giai đoạn này kéo dài trong khoảng 6 tuần tiếp theo hoặc cho đến khi các nụ hoa hình thành đầy đủ Để kéo dài thời gian chiếu sáng ngày, có thể sử dụng ánh sáng nhận tạo bổ sung cho hoa (xấp xỉ 20watt/m2) Cũng có thể sử dụng chu kỳ chiếu sáng (10 phút sáng, 10 phút tối) nhưng ít hiệu quả hơn [36] Theo Triệu Tường Vân [33], lily là cây ngày dài, thiếu ánh sáng không những ảnh hưởng tới phân hoá hoa mà còn ảnh hưởng tới sự sinh trưởng phát dục của hoa Mùa đông nếu không có chiếu sáng bổ sung thì hoa sẽ bị bại dục Vào mùa đông mỗi ngày chiếu sáng thêm 8 giờ (3.350 lux) kéo dài thời gian chiếu sáng lên 16 giờ - 24 giờ thì cây sẽ lùn đi nhiều, ra hoa nhanh hơn

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 15

và giảm số hoa bị bại dục Khi nụ lớn bằng 0,5 cm, xử lý ánh sáng dài ngày 3 tuần lợi hơn 1 tuần, 2 tuần Các giống thuộc dòng lai Phương Đông (Casa Blanca, Star Gazer…) bắt đầu từ tháng thứ nhất, mỗi ngày chiếu sáng bổ sung một số giờ trong 6 tuần thì ra hoa rất nhanh Vừa chiếu sáng bổ sung và tăng thêm nhiệt độ (16 - 180C) có thể rút ngắn thời gian ra hoa với tất cả các giống

Điều này có thể áp dụng ở nước ta trong điều kiện mùa đông để điều khiển sinh trưởng ra hoa của lily vào đúng thời điểm cần thiết

Boontjes (1973) [25] cho rằng mỗi ngày chiếu sáng thêm 8 giờ có thể làm cho

ra hoa sớm hơn 3 tuần, ngoài ra còn kích thích sinh trưởng và tăng số lượng hoa

Về dinh dưỡng, nitơ được cung cấp cho cả đất giàu dinh dưỡng và nghèo dinh dưỡng với tỷ lệ 1kg nitrat canxi cho 100m2 đất, 3 tuần sau khi trồng Nếu cây trồng phát triển kém trong suốt thời kỳ sinh trưởng là do thiếu nitơ, thì cần phải cung cấp ngay đạm cho cây 1kg cho mỗi 100m2 cung cấp cho tới 3 tuần trước khi thu hoạch Phân bón có thể được cung cấp cả qua hệ thống tưới hoặc bón gốc Để ngăn ngừa sự cháy lá khi cung cấp qua hệ thống tưới, thì phải rửa sạch cây với nước sạch sau khi sử dụng phương pháp cung cấp dinh dưỡng qua

hệ thống tưới [36]

Bảng 2.2: Các yếu tố dinh dưỡng cần thiết cho hoa lily[36]

Các yếu tố Giá trị từ đến mg/l ddđất

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 16

và nồng độ muối có thể bón lót các loại phân hữu cơ trước khi trồng, 1m3 phân

bò có thể bón cho 100m2 đất, bón hoàn toàn vào trong đất trước khi trồng Phân chuồng tươi thường có những nồng độ muối quá cao, vậy chúng ta phải cẩn thận với loại phân này vì nó có thể gây ra cháy rễ một cách nhanh chóng Hoa lily không cần một nồng độ dinh dưỡng cao và điều này được thể hiện rõ trong suốt 3 tuần đầu của quá trình sinh trưởng Một bộ rễ phát triển khoẻ không có tổn thương do nồng độ muối là những vấn đề quan trọng hơn đối với giai đoạn này [31], [36]

Về bệnh cháy lá và cháy ngọn, theo VWS [35] bệnh cháy lá xuất hiện vào thời điểm trước khi nụ hoa xuất hiện Đầu tiên tất cả các lá non bị xoắn nhẹ hướng vào trong và sau đó một và ngày sẽ xuất hiện những vết đốm có màu xanh vàng đến trắng trên là bị cháy Nếu lá bị cháy nhẹ cây sẽ tiếp tục phát triển bình thường Nhưng nếu cây bị cháy lá nặng những vết đốm trắng có thể chuyển thành nâu trên bề mặt và lá sẽ bị uốn cong ở những nơi vết bệnh xuất hiện Trong trường hợp rất xấu tất cả lá nhạy cảm trên ngọn sẽ bị mất Thêm nữa sau đó cây sẽ sinh trưởng phát triển yếu Điều này được biết như là sự cháy lá ngọn

+ Nguyên nhân của bệnh

Cháy lá xuất hiện khi có sự rối loạn cân bằng giữa sự hút và sự thoát hơi nước Đó là kết quả của sự không tương xưng của sự hút và sự thoát mà nguyên nhân là sự thiếu canxi trong những tế bào của những lá non nhất là các

tế bào bị phá huỷ và chết Độ ẩm tương đối trong nhà lưới thay đổi đột ngột có thể căn bản ảnh hưởng tới quá trình này cũng như là sự nghèo nàn của hệ thống rễ, mức muối cao trong đất và cây phát triển quá nhanh so với kích thước của hệ thống rễ Nhất là sự nhạy cảm của giống vời mùa vụ trồng và kích thước củ Củ to thì nhạy cảm hơn so với củ nhỏ [32]

+ Biện pháp phòng trừ

Nên phòng trừ tốt những bệnh và dịch hại ảnh hưởng đến rễ

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 17

Đất nên được giữ ẩm trước khi trồng

Tốt hơn không nên trồng vào những mùa vụ nhạy cảm

Nếu không thể thì không nên sử dụng củ to cũng như có sự xử lý thận trọng hơn

Trồng củ với bộ rễ tốt

Trông củ sâu 6-10cm

Ngăn chặn sự thay đổi lớn của nhiệt độ và độ ẩm không khí trong nhà lưới trong suốt giai đoạn để không làm thay đổi sự nhạy cảm Cố gắng giữ độ ẩm tương đối ở 75%

Phải ngăn cản sự phát triển nhanh Vì vậy đối với những giống Asiatic hybirds nhạy cảm cần giữ nhiệt độ nhà trồng từ 10-120C trong 4 tuần đầu và với giống Oriental hybirds cần giữ nhiệt độ xung quanh 150C trong 6 tuần đầu

Để có được điều kiện đó nên trồng trong sọt ở trong kho

Chắc chắn là giữ sự thoát hơi nước cân bằng và ngăn chặn sự thoát hơi nước quá giới hạn bằng che lưới đen và trong điều kiện trong sạch tưới nước nhẹ một vài lần 1 ngày sẽ ngăn chặn được sự cháy lá [32]

2.2.2 Tình hình sản xuất và nghiên cứu hoa lily ở Việt Nam

Theo Overakker và Sibma, diện tích trồng hoa ở các địa phương của Việt Nam năm 2000 là Hà Nội 1000 ha, Hải Phòng 400 ha, Thành phố Hồ Chí Minh 800 ha, Đà Lạt 200 ha, Nam Định 390 ha, Vĩnh Phúc 300 ha, Quảng Ninh 70 ha, Hải Dương 60 ha, các tỉnh khác 280 ha [29]

Hiện nay, lily mới được trồng thành hàng hoá ở một số vùng có nghề trồng hoa phát triển là: Đà Lạt, Hà Nội, Sapa tuy nhiên so với các loại hoa khác thì loại hoa này chiếm tỷ lệ diện tích còn quá nhỏ

Đà Lạt là nơi trồng lily lâu nhất và có diện tích trồng lily nhiều nhất so với các địa phương khác trên cả nước (chiếm khoảng 30% trong tổng diện tích trồng hoa), còn Hà Nội, SaPa, Hải Phòng, Sơn La, Yên Bái, Bắc Ninh, Quảng

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 18

Ninh… chỉ mới được trồng 2 - 3 năm gần đây với diện tích còn rất nhỏ và mang tính chất thử nghiệm Tình hình phát triển hoa lily ở Đà Lạt khá thuận lợi, một phần do thiên nhiên ưu đ3i cho sự phát triển của đa số các loài hoa nói chung và cho hoa lily nói riêng, một phần do công tác đầu tư liên doanh liên kết với nước ngoài Tỉnh Lâm Đồng đ3 cho phép Công ty TNHH Agrivina - Dalat Hasfarm

đầu tư 100% vốn vào thành phố Đà Lạt từ năm 1994 để phát triển các giống hoa

có chất lượng cao bằng các công nghệ tiên tiến trong nông nghiệp Trong số 20

ha trồng hoa của công ty, hoa lily đ3 được trồng với diện tích khoảng 4 ha, mỗi năm sản xuất 2 vụ, thu được khoảng 3 triệu bông phục vụ cho nội tiêu và xuất khẩu Tuy nhiên, Công ty Hasrfam độc quyền và không chuyển giao kỹ thuật trồng trọt về hoa lily cho bất cứ một cơ sở nào trong nước, họ muốn chiếm lĩnh toàn bộ thị trường trong nước và xuất khẩu Đứng thứ 2 là Công ty TNHH Trang trại LANGBIANG, mỗi năm công ty này nhập từ 150 – 200 ngàn củ giống lily từ Hà Lan về trồng để thu hoa cắt cành [3], [15], [19]

Bảng 2.3: Diện tích sản xuất hoa lily ở miền Bắc Việt Nam

qua một số năm ĐVT: m2 Năm

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 19

Hiện nay, các giống hoa lily được ưa thích và trồng phổ biến ở Việt Nam nói chung và miền Bắc nói riêng hầu hết được nhập trực tiếp từ Hà Lan, Đài Loan hoặc nhập qua Trung Quốc Trong đó ở miền Bắc Việt Nam, giống hoa lily Sorbonne có diện tích trồng chiếm khoảng 85% diện tích trồng hoa lily của toàn vùng Các nghiên cứu về chọn tạo giống và kỹ thuật canh tác đối với lily chỉ mới được thực hiện ở mức độ sơ khai, các kết quả nghiên cứu vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và áp dụng ở quy mô còn nhỏ [15]

ở Việt Nam, việc nhân giống bằng phương pháp tạo củ invitro đ3 được thực hiện thành công trên hoa loa kèn [8], [9] Và các nghiên cứu đến khả năng tạo củ của lily bằng cách tạo củ sơ cấp trong ống nghiệm, tạo củ trực tiếp từ nách lá nhờ sử dụng chất điều hoà sinh trưởng, tuy nhiên những kết quả này còn đang tiếp tục nghiên cứu, chưa được áp dụng nhiều vào thực tiễn sản xuất [17]

Các tác giả Nguyễn Quang Thạch, Nguyễn Thị Phương Thảo [13] đ3 tiến hành nhân giống hoa lily bằng phương pháp invitro và trồng cây con được nhân giống bằng phương pháp invitro trên các giá thể khác nhau Các tác giả

đ3 kết luận, loại giá thể khác nhau có ảnh hưởng quyết định đến tỷ lệ sống khi

đưa cây con ra từ ống nghiệm Sử dụng giá thể là trấu hun kết hợp với phun dinh dưỡng và EM ở các công thức: trấu hun + phun dinh dưỡng, trấu hun + phun dinh dưỡng + EM, trấu hun + phun EM, tỏ ra thích hợp hơn các giá thể còn lại Chất lượng cây cũng đạt cao nhất ở các công thức này

Dương Tấn Nhựt [21] đứng đầu nhóm các nhà khoa học của Phân viện Công nghệ sinh học Đà Lạt thuộc Viện Khoa học và công nghệ Việt Nam cùng với Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh vừa nhân giống thành công cây hoa lily bằng kỹ thuật nuôi cấy bioreactor Theo kỹ thuật này, tế bào mô của củ hoa lily sẽ được nuôi cấy trong bình thủy tinh, được thiết kế chuyên biệt và đặt trên máy lắc Sau ba tháng nuôi cấy, tế bào mô sẽ ra rễ và tạo củ Tiếp đó củ sẽ được nuôi cấy bằng

kỹ thuật bioreactor Từ một củ con ban đầu, sau ba tháng nuôi cấy có thể tạo

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 20

ra 3-4 củ mới Với bình nuôi cấy loại bioreactor có thể tích 20 lít, chỉ sau 1 - 2 tháng là có thể tạo ra 10.000 cây giống hoa lily Kết quả thử nghiệm của các nhà khoa học này cũng đ3 chỉ ra: cây con nuôi cấy bằng bioreactor có khả năng sống sót và sinh trưởng trong môi trường tự nhiên lên đến 95%, nhờ đó loài hoa lily có được nguồn cây giống ổn định, chất lượng cây đồng đều với giá thành hạ Thành công này của các nhà khoa học tuy chưa áp dụng vào thực

tế sản xuất nhưng đó là một tín hiệu vui đến với những người trồng hoa

Nguyễn Quang Thạch [12] đ3 nghiên cứu sự ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng và GA3 đến chiều cao cây và số bông trên cây Kết quả cho thấy khi kéo dài thời gian chiếu sáng và phun GA3 nhiều lần lên cây hoa loa kèn trái vụ, có thể làm tăng chiều cao cây và tăng số bông trên cây

Các tác giả Đặng Văn Đông, Nguyễn Văn Tỉnh [4], [5] đ3 tiến hành nhập tập đoàn 23 giống hoa lily của Hà Lan vào trồng thử nghiệm ở miền Bắc Việt Nam từ năm 2002 – 2006 Kết quả đ3 chọn lọc được 2 giống là giống Sorbonne và Acapulco có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt, 2 giống này đ3

được Hội đồng khoa học Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận giống tạm thời tháng 5/2006 và cho phép sản xuất thử ở các tỉnh miền Bắc Việt Nam

Trần Duy Quý [10], [11] khi trồng khảo nghiệm 10 giống lily thơm và 10 giống lily không thơm nhập nội từ Hà Lan cho rằng có 2 giống lily thơm là Barbados, Almoata và 4 giống lily không thơm là Amazone, Avelino, Brunello, Gironde khá phù hợp với điều kiện Đà Lạt - Lâm Đồng

Đinh Ngọc Cầm [14], đ3 khảo nghiệm 3 giống hoa lily thơm vụ thu

đông 2003- 2004 tại Sapa Kết quả cho thấy Siberia, Sorbone, Tiber, đều thể hiện được các đặc điểm của giống gốc, khả năng chống chịu tốt với điều kiện khí hậu của Sapa

Đào Thanh Vân [18] đ3 nghiên cứu đặc điểm của một số giống hoa lily tại Mẫu Sơn- Lạng Sơn Kết quả cho thấy 3 giống StarFighter, Tiber và Siberia có

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 21

khả năng sinh trưởng, phát triển khá trên đất Mẫu Sơn

Tác giả Hoàng Minh Tấn, Nguyễn Văn Tỉnh [15] đ3 tiến hành nghiên cứu

ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa lily giống Sorbonne trồng ở một số tỉnh miền Bắc Việt Nam Kết quả xác định được thời vụ trồng lily một số tỉnh miền Bắc để thu hoạch và Tết

và 8/3, xác định mật độ trồng, kích thước củ giống phù hợp và các biện pháp

kỹ thuật trồng trọt chăm sóc như: trồng 2 giai đoạn ( giai đoạn đầu trong kho lạnh 50C), biện pháp dung nilon che kín và thắp đèn vào ban đêm để điều khiển thời gian sinh trưởng, tưới nước nhỏ giọt

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 22

3 đối tượng, địa điểm, nội dung

và phương pháp nghiên cứu

3.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Giống lily: Đề tài tiến hành trên giống Sorbonne, là giống thuộc nhóm Oriental hoa có mùi thơm, màu hồng được nhập nội từ Hà Lan Các thí nghiệm đều sử dụng củ có kích thước 18/20

- Vật liệu:

+ Lưới đen: Sử dụng lưới đen có thể che giảm 50-70% ánh sáng

+ Trấu hun: Vỏ trấu sau khi kiểm tra làm sạch được đưa và hun, quá trình hun đảm bảo cánh trấu không bị gẫy nát Sau đó để nguội rồi đưa vào sử dụng + Cát đen: Là cát sông, được làm sạch loại bỏ hết tạp chất

+ Mùn cưa: Dùng mùn của các loại gỗ tạp, trước khi sử dụng tiến hành sàng lọc loại bỏ những phần có kích thước không đảm bảo và tạp chất sau đó

đưa đi ủ trong thời gian khoảng 1 tháng để loại bỏ hết nhựa cây

Hình 3.1: Giống hoa lily Sorbonne

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 23

3.1.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm nghiên cứu: Đề tài được thực hiện tại trang trại Chi nhánh công ty cổ phần xây dựng Vạn Xuân tại Bắc Ninh – x3 Việt Đoàn – huyện Tiên Du– tỉnh Bắc Ninh

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 6 năm 2008 đến tháng 10 năm 2009 3.2 Nội dung nghiên cứu

3.2.1 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng cây hoa lily Sorbonne

+ Công thức 1: Đối chứng không che sáng

+ Công thức 2: Che sáng trong 3 tuần sau trồng

+ Công thức 3: Che sáng trong 6 tuần sau trồng

+ Công thức 4: Che sáng trong 9 tuần sau trồng

+ Công thức 5: Che sáng trong 12 tuần sau trồng

Sử dụng lưới đen hai lớp có thể che giảm 50 – 70% cường độ ánh sáng che

từ khi trồng đến 3,6,9,12 tuần theo từng công thức thí nghiệm

Sử dụng củ giống có kích thước 18/20, củ giống được trồng trực tiếp ra đất không qua giai đoạn trồng trong kho lạnh

Thí nghiệm được bố trí trồng trên đất phù sa, mật độ trồng 30 củ/m2 Các chế độ chăm sóc theo kỹ thuật khuyến cáo của Viện Nghiên cứu Rau quả 3.2.2 ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng cây hoa lily Sorbonne

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 24

x 0,2 m, mỗi khay trồng 8 củ, độ dày giá thể là 15cm, độ sâu lấp củ 10cm Che sáng trong 6 tuần sau trồng Sử dụng các chế độ chăm sóc theo kỹ thuật khuyến cáo của Viện Nghiên cứu Rau quả

3.2.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian trồng trong kho lạnh giai đoạn đầu

đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng cây hoa lily Sorbonne

+ Công thức 1: Trồng trực tếp ra đất (Đ/C)

+ Công thức 2: Trồng trong kho lạnh 1 tuần

+ Công thức 3: Trồng trong kho lạnh 2 tuần

+ Công thức 4: Trồng trong kho lạnh 3 tuần

Phương pháp trồng củ trong kho lạnh:

- Dỡ củ trong các khay bảo quản củ

- Xử lý củ trong dung dịch thuốc xử lý nấm bệnh (Daconil, Ridomil…)

- Dùng mùn cưa, xơ dừa ( giá thể bảo quản củ cũng dùng được) đ3 qua xử

lý, thêm nước cho đủ ẩm Dải đều một lớp giá thể này, khoảng 2-5cm dưới

đáy khay ( sử dụng khay bảo quản củ để trồng)

- Củ sau khi ngâm thuốc xử lý 15 phút sẽ được vớt ra và xếp vào các khay

đ3 được rải giá thể, các củ khít vào nhau sao cho mầm củ hướng thẳng lên ( trong trường hợp đủ khay chúng ta có thể xếp củ thưa, sao cho củ cách củ khoảng 1cm, nhưng nếu thiếu chúng ta có thể xếp củ sít vào nhau và thậm chí

có thể xếp thêm một tầng củ nữa xen kẽ giữa các củ ở tầng 1 miễn sao đảm bảo mầm ở tầng 1 không bị che lấp)

- Sau khi xếp củ xong chúng ta phủ một lớp giá thể mùn cưa, xơ dừa (đ3

đảm bảo ẩm) dày 7-10cm lên trên mặt củ

- Xếp các khay đ3 trồng củ vào trong kho Các khay này có thể được xếp chồng lên nhau, tuy nhiên lưu ý phải xếp các chồng khay sao cho hợp lý vừa tận dụng được diện tích kho lạnh vừa có các khe hở giữa các chồng khay để hơi lạnh có thể thấm đều

- Chế độ nhiệt kho lạnh luôn đảm bảo 12 -140C

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 25

Sau khi ra kho củ giống được trồng trên đất phù sa, mật độ trồng 30 củ/m2,

+ Công thức 1: Tưới nước vào buổi sáng

+ Công thức 2: Thời kỳ đầu tưới buổi sáng, thời kỳ sau tưới buổi chiều + Công thức 3: Tưới nước vào buổi chiều

+ Công thức 4: Thời kỳ đầu tưới chiều, thời kỳ sau tưới buổi sáng

Thí nghiệm này chúng tôi chia thời gian sinh trưởng của cây lily thành hai thời kỳ:

- Thời kỳ đầu (TK1): Từ khi trồng đến hết tuần thứ 8 ( 8 tuần)

- Thời kỳ sau (TK2): Từ tuần thứ 9 đến khi thu hoạch hoa ( khoảng 5 - 6 tuần)

Kỹ thuật tưới nước: sử dụng phương pháp tưới rải trên mặt luống Tưới đủ lượng nước cây yêu cầu qua từng giai đoạn theo khuyến cáo của Viện Nghiên cứu Rau quả

Sử dụng củ giống có kích thước 18/20, củ giống được trồng trực tiếp ra đất không qua giai đoạn đầu trồng trong kho lạnh

Thí nghiệm được bố trí trồng trên đất phù sa, mật độ trồng 30 củ/m2, độ sâu lấp củ 10cm, che sáng trong 6 tuần sau trồng Các chế độ chăm sóc theo

kỹ thuật khuyến cáo của Viện Nghiên cứu Rau quả

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 26

3.3.2 Phương pháp điều tra, theo dõi

- Theo dõi các chỉ tiêu ngoài đồng ruộng: đánh dấu ngẫu nhiên 20 cây/1

ô thí nghiệm, định kỳ theo dõi 7 ngày/lần, điều tra theo phương pháp 5 điểm

chéo góc, mỗi điểm điều tra 4 cây, theo tài liệu phương pháp nghiên cứu bảo

vệ thực vật của Viện Bảo vệ thực vật (1999) [20]

- Theo dõi, đo đếm và phân tích các chỉ tiêu trong phòng như độ bền

hoa cắt, đường kính nụ, chiều dài nụ…

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi

3.4.1 Các chỉ tiêu về sinh trưởng, phát triển

- Động thái tăng trưởng chiều cao cây qua các thời kỳ:

Tổng chiều cao cây (cm)

Chiều cao cây TB (cm) = - Tổng số cây theo dõi

- Chiều cao cây cuối cùng đo ở thời điểm khi trên cành lily có 1-2 nụ hoa

chuyển màu

Tổng chiều cao cây cuối cùng (cm)

Chiều cao cây TB cuối cùng (cm) = -

Tổng số cây theo dõi

- Đường kính thân, cách đo dùng thước Palmer đo đường kính cây, vị trí

đo cách điểm phân cuống nụ đầu tiên 5cm Theo dõi vào giai đoạn cuối trước

khi thu hoạch

Tổng đường kính của các cây (cm)

Đường kính thân TB (cm) = -

Tổng số cây theo dõi

- Kích thước lá, được đo đếm ở thời điểm trước khi thu hoạch 1 ngày Đo

kích thước trung bình của 5 lá đại diện (5 lá liên tiếp từ điểm phân cuống nụ

đầu tiên trở xuống) Chiều dài lá được đo từ cuống đến ngọn lá, chiều rộng lá

được đo tại vị trí lớn nhất của lá

- Số lá trên cây được theo dõi từ khi tách lá đến khi phân hoá nụ hoa đầy đủ

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 27

(Tổng số cây theo dõi) x 5

- Kích thước bộ rễ, đo ở các thời điểm 3 tuần, 6 tuần, 9 tuần và 12 tuần sau trồng Trước khi đo bới đất xung quanh gốc để lộ rõ bộ rễ cây, chiều cao bộ rễ

được tính từ mặt củ lên đến điểm mọc rễ cao nhất, đường kính bộ rễ là kích thước theo chiều ngang của bộ rễ (đo hai đường chéo và lấy trung bình)

Tổng chiều cao bộ rễ (cm)

Chiều cao bộ rễ (cm) = -

Tổng số cây theo dõi

Tổng số cây theo dõi

- Thời gian sinh trưởng của giống là thời gian tính từ khi trồng đến khi thu hoạch hoa 50%

3.4.2 Các chỉ tiêu về chất lượnghoa

- Số nụ hoa trên cây được theo dõi và thời điểm trước khi thu hoạch

Tổng số nụ hoa (nụ)

Số nụ hoa TB/cây (nụ) = -

Tổng số cây theo dõi

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 28

- Kích thước nụ, đo ở thời điểm hoa chuẩn bị nở, tiến hành đo các nụ đầu

tiên ( nụ già nhất của cành hoa), vị trí đo là chỗ lớn nhất của nụ hoa

Tổng chiều dài nụ

Chiều dài nụ hoa TB (cm) = -

Tổng số nụ theo dõi

Tổng đường kính nụ

Đường kính nụ hoa TB (cm) = -

Tổng số nụ theo dõi

- Độ bền hoa cắt, theo dõi 20 cành có số nụ hoa/cành tương đương nhau và

được tính từ khi hoa đầu tiên trên cành bắt đầu nở đến khi hoa cuối cùng tàn

Tổng số ngày nở hoa của các cành (ngày)

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 29

- Tỷ lệ hoa hỏng, biến dạng, theo dõi từ khi ra nụ đến trước thu hoạch hoa 1 ngày Tổng số nụ hỏng, biến dạng

Tỷ lệ hoa hỏng, biến dạng (%) = - x100 Tổng số nụ theo dõi

3.5 Xử lý số liệu

Số liệu thu được xử lý theo phương pháp thống kê toán học và chương trình IRRISTAT 4.0 [2], bao gồm:

- Phân tích phương sai và sai số thí nghiệm (CV%)

- Kiểm tra sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD 5%)

Trường ðại học Nụng nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ khoa học nụng nghiệp……… 30

4 kết quả nghiên cứu và thảo luận

4.1 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến sinh trưởng, năng suất, chất lương cây hoa lily Sorbonne

ánh sáng tác động tới sự sinh trưởng phát triển của hoa lily cả về thời gian chiếu sáng trong ngày và cường độ ánh sáng Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, đối tượng nghiên cứu là giống sorbonne ( thuộc nhóm Oriental ít chịu ảnh hưởng của độ dài chiếu sáng) chúng tôi tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của cường độ ánh sáng tới sinh trưởng phát triển của hoa và những ảnh hưởng của nó đến chất lượng hoa

Qua quá trình nghiên cứu, sản xuất các giống hoa lily đặc biệt là giống Sorbonne ( giống được trồng phổ biến ở miền bắc Việt nam) chúng tôi thấy

điều chỉnh chế độ chiếu sáng sao cho phù hợp là một yếu tố quyết định để trồng lily thành công trong điều kiện vùng sinh thái đồng bằng Sông hồng

ánh sáng tác động đến hoa lily ở nhiều mặt Sự thiếu ánh sáng sẽ gây rụng nụ, cây sinh trưởng yếu ớt, lá nhạt màu … Thừa ánh sáng nhất là ở giai

đoạn đầu sinh trưởng sẽ làm thấp cây, lá xếp sít vào nhau, lá nhỏ…Để đánh giá những tác động của ánh sáng tới sinh trưởng của hoa chúng tôi tiến hành thí nghiệm xây dựng 5 công thức khác nhau về thời gian che sáng Và đánh giá những tác động của chế độ che giảm ánh sáng trên các mặt cụ thể như sau 4.1.1 ảnh hưởng của thời gian che sáng đến sự tăng trưởng chiều cao cây qua các thời kỳ

Theo dõi sự tăng trưởng chiều cao cây hoa lily ở các mức thời gian che sáng khác nhau qua các thời kỳ sinh trưởng quan trọng của cây là 3 tuần, 6 tuần, 9 tuần và 12 tuần sau trồng, chúng tôi thu được kết quả thể hiện ở bảng 4.1