Tìm dàn ý của bài văn: GV: Lớp 7, các em đã được tìm hiểu và luyện tập "Món quà sinh nhật" cách viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu a?. Hôm nay cô giúp các em cách thức lập m[r]
Trang 1S: 30/ 09 / 11 D: 02/ 10 /11 Tiết 29+ 30:
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
( Ô-hen- ri)
A/ Mức độ cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu được tấn lòng yêu thương những người nghèo khổ của nhà văn được thể hiện trong truyện
- Thấy được nghệ thuật kể chuyện độc đáo, hấp dẫn của tác giả O Hen – ri
1 Kiến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn hiện đại Mĩ
- Lòng cảm thông, sự sẻ chia giữa những người nghệ sĩ nghèo
- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để đọc – hiểu tác phẩm
- Phát hiện, phân tích đặc điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn
- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện
b Kĩ năng sống:
- Giao tiếp: phản hồi/lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ý tưởng về tình huống truyện và cách ứng xử của các nhân vật trong truyện
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản, ý nghĩa của hình tượng chiếc lá cuối cùng
- Xác định giá trị bản thân: sống có tình yêu thương và trách nhiệm với mọi người xung quanh
3 Thái độ :
- Giáo dục tình cảm yêu thương con người
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập, tranh ảnh
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
GV dùng phiếu học tập ghi câu hỏi sau để học sinh đọc rồi trả lời
TUẦN 8:
- Tiết 29: Chiếc lá cuối cùng
- Tiết 30: Chiếc lá cuối cùng
- Tiết 31: Ngữ văn địa phương: Từ địa phương
- Tiết 32 : Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
Trang 2? Nội dung tư tưởng của đoạn trích "Đánh nhau với cối xay gió" là gì?
a Thông qua sự việc đánh nhau với cối xay gió, tác giả đã thể hiện Đôn ki hô tê vừa là một người đáng thương vừa đáng trách
b Thông qua sự việc đánh nhau với cối xay gió, tác giả muốn nói lên những nét khác thường trong suy nghĩ và hành động của Đôn ki hô tê
c Thông qua sự việc đánh nhau với cối xay gió, tác giả muốn ca ngợi tính cách dũng cảm của Đôn ki
hô tê
d Thông qua sự việc đánh nhau với cối xay gió, tác giả múôn làm sáng tỏ sự tương phản về mọi mặt giữa Đôn ki hô tê và Xan chô pan xa
? Vậy sự tương phản về mọi mặt giữa Đôn và Xan là gì? Em hãy phân tích?
? Bằng nghệ thuật miêu tả và tương phản đối lập đã làm nổi bật tính cách của 2 nhân vật Đôn và Xan
là gì?
(Đáp án câu hỏi 1 là d; Hai câu hỏi sau học sinh phải phân tích theo bài học trên lớp)
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu:
Văn học Mĩ là một nền văn học trẻ nhưng đã xuất hiện các nhà văn kiệt xuất như Hê min wây, Giắc lơn đơn trong số đó tên tuổi của Ô-hen- ri nổi bật lên như một tác giả truyện ngắn tài danh "Chiếc lá cuối cùng" là một truyện ngắn hướng vào cuộc sống nghèo khổ, bất hạnh của người dân Mĩ Vậy giá trị nghệ thuật và giá trị nội dung của văn bản "Chiếc lá cuối cùng là gì"?
Hoạt động 2: Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn
bản:
? Dựa vào chú thích * (sgk tr89) em hãy nêu một vài nét về
nhà văn Ô-hen -ri?
GV giới thiệu thêm: Cha ông là thầy thuốc, mẹ ông qua đời
khi ông mới lên ba Năm 15 tuổi ông thôi học đến làm cho
một hiệu thuốc của chú ruột rồi làm kế toán, vẽ tranh, thủ
quỹ ngân hàng Ô hen ri chuyên viết truyện ngắn, đề tài rất
phong phú và đa dạng, phần lớn hướng vào cuộc sống
nghèo khổ, bất hạnh của người dân Mĩ
? Cho biết xuất xứ, vị trí của văn bản "Chiếc lá cuối cùng"
và thể loại của nó?
GV: VB là đoạn trích khoảng 1/4 đoạn cuối của truyện ngắn
‘'Chiếc lá cuối cùng", truyện đã để lại cho độc giả một ấn
tượng sâu sắc
? Chúng ta đã học những văn bản nào cũng thuộc thể loại
truyện ngắn?
("Tôi đi học", "Lão Hạc", "Cô bé bán diêm")
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc – hiểu văn bản:
* Đọc - tóm tắt và tìm hiểu chú thích
- Đọc với giọng nhẹ nhàng, diễn tả được tình cảm của mỗi
nhân vật:
+ Xiu: Từ lo lắng (sợ chiếc lá rơi xuống), thất vọng (thấy
Giôn xi ngày càng yếu đi), mừng rỡ (Giôn xi khỏi bệnh) đến xót
xa (khi thuật lại cái chết của cụ Bơ men)
I Tìm hiểu văn bản:
1 Tác giả:
- Ô hen ri (1862 - 1910)
- Ông là nhà văn Mĩ
2 Tác phẩm:
- Thể loại: truyện ngắn
- VB "chiếc lá cuối cùng" trích trong tác phẩm cùng tên và ở đoạn cuối của truyện
II Đọc – hiểu văn bản:
Trang 3- Lời Giơn xi: Từ chán nản, buông xuôi đến vui vẻ, yêu
đời
? Đọc các chú thích 2, 3, 4,6 và 7 sgk tr89
? Truyện gồm những nhân vật và sự việc tiêu biểu nào?
+ Nhân vật tiêu biểu: Cụ Bơ men, Giôn xi và Xiu
+ Sự việc tiêu biểu; Gồm 4 sự việc - GV đưa vào bảng
phụ, HS tóm tắt)
+ Giới thiệu về cuộc sống của 3 hoạ sĩ nghèo sống trong
1 ngôi nhà ba tầng tồi tàn
+ Hoạ sĩ Giôn xi bị bệnh viêm phổi
+ Xiu chăm sóc tận tình cho Giôn xi
+ Cụ Bơ men thể hiện tình cảm của mình với Giôn xi
theo cách riêng của mình
? Xác định ngôi kể của văn bản này? Phương thức biểu đạt
chính là gì? ( Tự sự kết hợp với miu tả v biểu cảm)
? Dựa vào 4 sự việc tiêu biểu trên, hãy tóm tắt văn bản ?
GV nhận xét phần tóm tắt của học sinh
? Giới thiệu sơ qua hoàn cảnh sống của Giôn xi?
(Bị bệnh tật, không có tiền chạy chữa -> cô tuyệt vọng,
nghĩ tới cái chết: Không ăn uống, nằm đếm chiếc lá thường
xuân rụng)
? Người đọc có một tâm trạng căng thẳng, hồi hộp khi 2 lần
Giôn xi bảo Xiu kéo mành lên Đêm hôm trước còn 1 chiếc
lá Nếu sau một đêm, bây giờ rụng hết thì Giôn xi sẽ ra sao?
Còn đối với cô, diễn biến tâm trạng được tác giả miêu tả
như thế nào? Vì sao cô có tâm trạng như vậy?
(Do hoàn cảnh sống nên cô chờ chiếc lá cuối cùng trên
cây thường xuân rụng -> chết Cô ra lệnh kéo mành rồi tuyệt
vọng)
? Từ chỗ chán nản, tuyệt vọng, Giôn xi hiểu ra "muốn chết
là một tội" nguyên nhân sâu xa nào quyết định tâm trạng
hồi sinh của Giôn xi?
GV: Là sự gan góc của chiếc lá, cô không biết đấy là lá
vẽ, chống chọi kiên cường với thiên nhiên khắc nghiệt, bám
lấy cuộc sống, trái ngược với nghị lực yếu đuối, buông xuôi
của Giôn
? Tại sao nhà văn khi kết thúc truyện lại bằng lời kể của Xiu
mà không để Giôn xi phản ứng gì thêm?
(Truyện sẽ có dư âm, để lại trong lòng nhân dân đọc
nhiều suy nghĩ và dự đoán )
? Từ diễn biến tâm trạng trên, tác giả cho ta thấy Giôn xi nói
riêng và cả 3 nghệ sĩ nói chung, họ có một khát vọng gì?
(Họ có khát vọng sống mãnh liệt, có những lúc sự hành hạ
1 Diễn biến tâm trạng của Giôn – xi:
- Nghèo, bệnh tật -> tuyệt vọng, nghĩ đến cái chết
- Nghĩ "Muốn chết là một tội", hi vọng sẽ được vẽ vịnh Naplơ
- Hồi sinh nhờ chiếc lá cuối cùng trên cây thường xuân không rụng
Trang 4của bệnh tật đã làm cạn dần sức sống của Giôn xi, tuyệt
vọng, buông xuôi cho số phận, không ăn, không ngủ, không
quan tâm đến sự an ủi, động viên của Xiu nhưng sau
những đêm mưa gió phũ phàng, chiếc lá định mệnh ấy vẫn
kiên cường bám trụ trên cây leo đơn độc, mảnh mai mà kiên
cường dũng cảm Hình ảnh ấy đã thổi bùng lên trong Giôn
xi một khát vọng sống tốt đẹp, tiếp thêm sức lực để chống
bệnh viêm phổi, Giôn xi hồi sinh bằng khát vọng sống mãnh
liệt
GV tiểu kết tiết 1
TIẾT 30
GV tóm tắt nội dung tiết 1 rồi dẫn dắt vào tiết 2
Gio vin dẫn dắt: Theo di phần văn bản Chiếc lá cuối cùng,
cho biết: Sự thật về chiếc lá vẫn cịn đó liên quan đến nhân
vật nào?
? Nhắc lại những nhân vật tiêu biểu trong văn bản
- Hướng học sinh tìm hiểu theo tuyến nhân vật
- Giới thiệu vài nét về tuổi tác, ngoại hình, sự nghiệp của
nhân vật Bơ-men, học sinh có cái nhìn toàn diện
(Cụ Bơ men ngoài 60 tuổi, râu xồm, thân hình "như một tiểu
yêu" Thất bại trong nghệ thuật "Cụ múa cây bút vẽ đã 40
năm mà vẫn không với tới được gấu áo vị nữ thần của
mình" Không phải vì cụ không có tài mà cụ chưa biết vẽ gì
cho xứng đáng 1 kiệt tác) Ước mơ của cụ là vẽ một kiệt tác
? Cùng sống chung 2 ngôi nhà ba tầng, cụ Bơ men đã có
thái độ như thế nào khi sang căn phòng của Giôn xi và Xiu?
(Sợ sệt ngó ra ngoài cửa sổ, nhìn cây thường xuân chẳng
nói năng gì?)
? Thái độ sợ sệt của cụ khi nhìn thấy những chiéc lá theo
nhau rụng, giúp em hiểu gì về tấm lòng của cụ lúc này?
(Cụ yêu thương, lo lắng cho số mệnh của Giôn xi Có lẽ ẩn
bên trong sự im lặng ấy, không nói năng gì là những suy
nghĩ dự định nào đó vô cùng quan trọng)
? Theo lời kể của Xiu ở cuối truyện, cụ Bơ men đã có hành
động gì sau phút im lặng ấy? V cuối truyện cĩ sử dụng yếu
tố miu tả v biểu cảm, em hy tìm ra những yếu tố đó?
GV: Bất chấp mưa bão, bệnh tật và tuổi tác, cụ Bơ-men đã
âm thầm lặng lẽ vẽ chiếc lá thường xuân trên tường, thay
thế chiếc lá cuối cùng đã rụng
( …Một chiếc đèn bão vẫn còn thắp sáng và một chiếc
thang…… trộn lẫn)
? Qua yếu tố miêu tả này em có thể hình dung ra được điều
gì không?
Gợi ý: Tác giả ca ngợi điều gì thông qua hành động của cụ
=> Khát vọng sống mãnh liệt
2 Nhân vật cụ Bơ men:
a Thái độ và hành động:
* Thái độ
- Sợ sệt ngó ra ngoài cửa sổ, nhìn cây thường xuân chẳng nói năng gì
* Hành động:
- Âm thầm vẽ chiếc lá thường xuân
b Chiếc l cuối cng l một kiệt tc:
- Chiếc lá cụ Bơ men vẽ là một kiệt tác vì
Trang 5Bơ men?
( Sự lao động miệt mài, khẩn trương của cụ Bơ –men Ca
ngợi tình thương, tấm lòng vị tha cao cả của những con
người nghèo khổ trên đất Mĩ đầu thế kỉ XX nói riêng, trên
trái đất nói chung)
HS thảo luận 3 câu hỏi sau:
? Tại sao nhà văn bỏ qua không nói đến việc cụ Bơ men đã
vẽ chiếc lá trên tường trong đêm mưa tuyết ra sao mà để đến
cuối truyện mới cho bạn đọc biết qualời kể của xiu?
- Đại diện nhóm trình bày -> nhận xét với nhau
- GV nhận xét, bổ sung - chốt ý
Vì: - Tạo bất ngờ cho Giôn xi
- Gây hứng thú và bất ngờ cho người đọc
? Cuối tryện, Ô hen ri cho chúng ta biết cụ Bơ men đã sáng
tác được một tác phẩm nghệ thuật như thế nào?
?Vì sao có thể nói chiếc lá cụ Bơ men vẽ là một kiệt tác?
Tác giả muốn đề cao điều gì qua "Chiếc lá cuối cùng"?
Vì: - Lá vẽ rất giống chiếc lá thật, khiến Giôn xi tưởng
đó là chiếc lá thật
- Đem lại hạnh phúc cho Giôn xi, chiếc lá không phải
chỉ được vẽ bằng bút lông, bột màu mà bằng cả tình thương
bao là và lòng hi sinh cao thượng
- Người hoạ sĩ trong hoàn cảnh sáng tác như vậy như
đã dồn hết tâm hồn, khát vọng, sức lực của đời mình cho tác
phẩm
- Giới thiệu mối quan hệ giữa Giôn xi và Xiu;
Hai người từ 2 bang khác nhau, gặp nhau tại khu nhà trọ, họ
cùng chung sở thích (món rau diếp trộn và ống tay áo đi) ->
khiến họ thân thiết với nhau Khi Giôn bị bệnh, Xiu tận tình
chăm sóc, động viên, an ủi, cô lo làm nhiều việc hơn để kiếm
tiền lo cho Giôn
? Tấm lòng của Xiu đối với Giôn xi được thể hiện ở những chi
tiết nào?
(Nhìn cây thường xuân, không nói, im lặng, trĩu nặng tình
thương)
? Vì sao khi nhìn cây thường xuân Xiu lại sợ sệt?
(Nỗi lo âu trước sức lực của Giôn xi đang tàn )
? Khi Giôn xi nói "Chiếc lá cuối cùng rụng thì lúc đó là em
sẽ chết" thì Xiu đã bày tỏ tấm lòng của mình như thế nào?
GV: Đối với Xiu, mất Giôn xi là mất nửa cuộc đời, mọi
viêc chẳng còn ý nghĩa gì nữa -> Xiu đã nấu cháo, pha sữa,
mời bác sĩ, thường trực bên cạnh, chiều chuộng Giôn xi
- Cho HS thảo luận câu hỏi 2 (sgk tr 90)
- Đại diện nhóm trình bày, nhận xét
nó đem lại sự sống cho Giôn xi
- Giống chiếc lá thật
- Cả tấm lòng
=> Tấm lòng cao thượng, qun mình vì người khác
3 Tình cảm của Xiu đối với Giôn xi:
- Sợ sệt nhìn cây thường xuân
- "Em hãy nghĩ đến chị gì đây?
- Nấu cháo, pha sữa, mời bác sĩ
Trang 6- GV bổ sung, chốt ý.
+ Xiu không biết -> khi Giôn xi bảo kéo mành lên, cô làm
theo một cách chán nản, nói những lời não nuột, ngạc nhiên,
không ngờ "chiếc lá cuối cùng" còn đeo bám "Nhưng, ô kìa"
+ Xiu biết thì truyện không hay, vì Xiu không bất ngờ,
người đọc không được thưởng thức đoạn văn nói lên tâm trạng
lo lắng thắm đượm tình người của cô
? Theo em, Xiu biết rõ sự thật vào lúc nào? Tại sao cô bình tĩnh
khi lần thứ 2 Giôn xi bảo kéo mành lên?
? Từ những biểu hiện tình cảm của Xiu đối với Giôn xi, em có
nhận xét gì về tình cảm của cô dành cho Giôn xi?
(Thể hiện một tình bạn cao đẹp, tấm lòng nhân ái, vị tha khi
Xiu nhìn thấy Giôn xi sức khoẻ ngày càng yếu đi thì Xiu đã
tâm sự: "Em hãy nghĩ đến chị chị sẽ làm gì đây?"
Điều này chứng tỏ tình bạn của họ thật sâu nặng, vô bờ
* Liên hệ: ? Tình bạn giữa Giôn xi và Xiu gợi cho em suy nghĩ
gì?
? Là học sinh chúng ta phải làm gì? Xây dựng tình bạn như thế
nào?
* Tổng kết:
? Trong văn bản này, Ô hen ri đã sử dụng nét nghệ thuật gì?
Gợi ý: Tìnhhuống/ Lời kể?
- NT kể chuyện, lời kể sinh động, hấp dẫn
- Tình huống đảo ngược, bất ngờ nhưng liên kết logic
Chẳng hạn: Giôn xi ngày càng gần cái chết >< yêu đời,
thoát khỏi cơn nguy hiểm
- Cụ Bơ men khoẻ mạnh >< chết bất ngờ -> gây hứng thú
? Từ những nét nghệ thuật ấy gợi trong độc giả cảm xúc gì? Từ
câu chuyện này tác giả muốn đề cập đến vấn đề gì?
(Nhà văn Ô hen ri đã tạo cho tác phẩm của mình một sức lôi
cuốn mạnh mẽ, gây hứng thú cho người đọc, tạo cho người
đọc có tấm lòng đồng cảm Qua đó, ông đã đề cao giá trị của
cuộc sống, đề cao tình bạn, tình người, ông đã đưa ra một
thông điệp về quan điểm nghệ thuật: Tác phẩm nghệ thuật
chỉ có thể được coi là kiệt tác khi nó được tạo nên bởi tài
năng và tấm lòng của người nghệ sĩ, khi nó ra đời là vì cuộc
sống của con người phục vụ con người
? Em còn đọc được những truyện nào của O Hen-ri( hoặc
của một nhà văn khác) viết về tấm lòng nhân ái cao cả của
con người? ( HS tự bộc lộ)
- KTDHTC: Động não
? Ý nghĩa của hình tượng chiếc lá cuối cùng?
- Hs động não, suy nghĩ và phát biểu ý kiến
- Giáo viên gọi học sinh đọc ghi nhớ SGK/ 90
=> Tình bạn cao đẹp, tấm lòng nhân ái
- NT: Xây dựng kết cấu truyện khéo léo
- ND: tình cảm yêu thương nhân ái của những cuộc đời nghèo túng
Trang 7Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi sau:
GV treo bức tranh trong sgk phóng to lên bảng
? Hãy trình bày nội dung bài học qua bức tranh minh hoạ
này?
? Bài học tình người được rút ra câu chuyện như thế nao?
? Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về tình bạn giữa Xiu và
Giôn xi qua đoạn trích "Chiếc lá cuối cùng"
- HS làm vào phiếu học tập.
GV thu 1-2 em chấm
GV đặt tình huống kết thúc câu chuyện: Nếu bây giờ, đặt
tình huống: Cụ Bơ – men điều trị bệnh viện khoảng 2 tuần
sẽ bớt bệnh, hai cô gái: Giôn –xi, Xiu sẽ đến đón cụ vào một
ngày đẹp trời, thì em sẽ lý giải như thế nào về tình huống
này?
* Ghi nhớ: SGK/ 90
IV Luyện tập:
* Củng cố
- Nắm được giá trị nghệ thuật, nội dung văn bản
- Suy nghĩ về giá trị của nghệ thuật đích thực, về tình cảm của những nhân vật trong tác phẩm
? Em hãy vẽ sơ đồ để tóm tắt truyện ngắn “ Chiếc lá cuối cùng” ( Sách NV 8 tập 1)
* Sơ đồ tóm tắt “ Chiếc lá cuối cùng”
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
NẾU RỤNG
GIÔN – XI CHẾT CỤ BƠ –MEN SỐNG
CỨU GIÔN - XI KHÔNG RỤNG CỤ BƠ –MEN TỬ VÌ NGHỀ
KIỆT TÁC
NGHĨ VỀ KIỆT TÁC CỤ BƠ –MEN ( Lê Thị Ngọc)
“ Chiếc lá cuối cùng” chiếc lá giả trên cây Được vẽ trong đêm mưa giá rét Được vẽ ra từ tấm lòng cao đẹp
Và tình người nhân ái bao la
Cụ Bơ – men người họa sĩ tài hoa
Đã cứu sống một tâm hồn còn trẻ Chẳng quản tuyết rơi đêm đông giá lạnh Lặng lẽ…âm thầm…vẽ chiếc lá trong đêm
Trang 8Để sáng mai Xiu kéo bức mành lên Chiếc lá úa vàng vẫn còn nguyên ở đó Dũng cảm, gan lì, bám lấy thân cây Bởi sự sống một ngàn lần đáng quý
Nhìn chiếc lá Giôn –xi thầm nghĩ Tuổi xuân còn dài sao nỡ buông xuôi?
“ Em thật tệ, muốn chết là một tội Chiếc lá cho em yêu cuộc sống trên đời”.
Có biết đâu rằng trong đêm tuyết rơi
Cụ Bơ –men vì tình yêu con người Cứu sống Giôn – xi cụ ra đi mãi mãi
Để lại cho đời một kiệt tác hồi sinh
* Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học ở nhà:
a Học bài:
- Nắm vững nội dung văn bản (qua tìm hiểu văn bản và ghi nhớ sgk tr 90)
- Hoàn thiện bài phát biểu cảm nghĩ
- Ngoài văn bản, chú thích và câu hỏi đọc – hiểu văn bản, chú ý đọc tóm tắt phần đầu của truyện để nắm được cốt truyện
- Nhớ một số chi tiết hay trong tác phẩm
b Soạn bài:
"Chương trình địa phương" - Phần Tiếng Việt/ SGK Ngữ văn địa phương
Nhóm 1: Từ câu a
Nhóm 2: Từ câu b
Nhóm 3: Từ câu c
Các tổ chuẩn bị bảng phụ ở nhà để thảo luận trên lớp
Riêng tổ 4: Sưu tầm một số bài ca dao sử dụng từ địa phương
* Rút kinh nghiệm:
: ………
………
………
………
Trang 9S: 02/ 10 / 11 D: 04/ 10 /11
Tiết31:
NGỮ VĂN ĐỊA PHƯƠNG: TỪ ĐỊA PHƯƠNG
A/ Mức độ cần đạt: Giúp học sinh:
- Hệ thống từ ngữ chỉ các quan hệ được dùng trong giao tiếp địa phương
1 Kiến thức :
- Các từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
- Sử dụng từ địa phương chỉ quan hệ thân thích, ruột thịt
b Kĩ năng sống:
- Ra quyết định: sử dụng từ địa phương phù hợp với tình huống giao tiếp
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về cách sử dụng từ địa phương trong hoàn cảnh giao tiếp
3 Thái độ :
- Phải biết sử dụng từ địa phương đúng lúc, đúng chỗ, đúng mục đích giáo tiếp
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
- GV đưa các vd sau vào bảng phụ
? Xác định tình thái từ trong các câu sau? xác định chức năng của nó?
a Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng
Đèn ra trước gió còn chăng hỡi đèn? (ca dao)
b Má cho con đi chơi với ! Chi du cho em đi ví!
c Kiếp ai cũng thế thôi cụ ạ! (Nam Cao)
d Ồ tất cả của ta đây sướng thật! (Tố Hữu)
Đáp án
a Chăng -> tạo câu nghi vấn
b Ví (với)
b Với -> tạo câu cầu khiến
c Ạ -> biểu thị sắc thái tình cảm
d Thật -> tạo câu cảm thán
? Thế nào là tình thái từ và chức năng của nó?
? Khi sử dụng tình thái từ, chúng ta cần chú ý điều gì?
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu:
Từ địa phương là từ chỉ dùng trong một địa phương, một vùng, một miền nhất định Chúng gợi cảm thân mật trong giao tiếp giữa những người cùng nơi sinh ra và làm cho việc miêu tả thêm sinh động trong các tác phẩm văn chương Dùng từ địa phương như thế nào cho đúng, bài học hôm nay sẽ cung cấp cho các em điều đó
* Hođt đđng 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản
? Đọc văn bản SGK ( sách ngữ văn địa phương) I Tìm hiểu văn bản:* VD: sgk/ 40
Trang 10? Hãy nêu đặc điểm chung của các từ in nghiêng mà em xác
định?
( Từ địa phương)
? Dựa vài văn bản, em hãy thử tìm hiểu nghĩa của chúng?
( Ngó: nhìn; Ni: này;Viền: về; Ví chắc: với nhau{Đôi khi chắc
có nghĩa là mình – người, vd: đau chắc tức là đau hết cả người};
Nẫu: người ấy, người ta; Toóc: rạ{phần gốc của cây lúa}; Xứ:
quê; Mô: đâu, nào; Rầy: phiền; Hè: nhỉ (tiếng đệm); Chi: gì;
Chộ: nhìn thấy; Nhởi: chơi; O nớ: cô ấy)
? Từ tìm hiểu trên, em rút ra kết luận gì?
? Tìm thêm một số từ địa phương mà em biết? ( Bu, bủ, anh
Hai)
? Sưu tầm một số bài ca dao, thơ có sử dụng từ địa phương?
Ai vê thăm mẹ quê ta Chiều nay có đứa con xa nhớ thầm…
Bầm ơi có rét không bầm!
Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùn
Bầm ra ruộng cấy bầm run Chân lội dưới bùn, tay cấy mạ non
Mạ non bầm cấy mấy đon Ruột gan bầm lại thương con mấy lần
( Bầm ơi – Tố Hữu)
Một dòng máu đỏ lên trời
Má ới, con đã nghe lời má kêu!
Nước non muôn quý ngàn yêu Còn in bóng má sớm chiều Hậu Giang
( Bà má Hậu Giang)
* Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh luyện tập:
? Tìm các từ địa phương tương đương với các từ sau?
? Điền vào chỗ trống?
? Chuyển câu thơ của Bùi Vợi ra tiếng phổ thông?
Răng o nỏ qua nhà tui nhởi?
* Củng cố:
? Nhắc lại thế nào là từ ngữ toàn dân, thế nào là từ ngữ địa
phương?
? Đặt 5 câu có từ địa phương?
* Ghi nhớ:
- Từ địa phương là từ chỉ dùng trong một địa phương, một vùng, miền nhất định
- Dùng từ địa phương trong văn thơ sẽ làm đậm đà bản sắc địa phương được phản ánh
- Lạm dụng từ địa phương sẽ gây khó hiểu trong giao tiếp
II Luyện tập:
a
- Lộ, ghe, hên, chọc, cực, mắc cỡ, mắc (việc), mập, ốm
- Đường, thuyền, may, trêu, khổ, xấu, bận(việc), béo, gầy
- Hộp diêm, bơi, say, hạt, lạc, (nói) dối, (tấm) phản, hoa, vỡ(hộp quẹt), lội(vùng Nam Bộ), xỉn, đậu phụng, nói láo, bộ ngựa, bông Bể
b Tau chô cái đàn nớ nớ rồi Bọn mi nỏ có
nhớ
- Cách ngăn mười mấy năm trường
Khi mô mới được đường vô ra?
- Răng không cha vẫn cười khì
Người còn là quý kể chi bạc vàng
c Sao em không qua nhà tôi chơi?
* Hoạt động 4: Hướng dẫn tự học
Nắm vững bảng từ (từ ngữ toàn dân, từ ngữ địa phương)
- Tiếp tục sưu tầm trong thơ ca có sử dụng từ ngữ địa phương? Nhận xét việc sử dụng đó đã làm tăng hay giảm giá trị nghệ thuật của câu thơ?
- Liệt kê các từ địa phương chỉ người sinh ra mình (cha, mẹ) (Bọ, bố, tía m, bầm, u,…)
- Soạn bài "Lập dàn ý cho bài văn tự sự cảm"
+ Đọc bài văn "Món quà sinh nhật" và thực hiện các câu hỏi bên dưới:tìm hiểu bố cục, các yếu tố:kể,
tả, biểu cảm được thể hiện trong truyện, t/dụng của các yếu tố đó
+ Đọc lại văn bản Cô bé bán diêm để thực hiện theo yu cầu phần luyện tập
* Rút kinh nghiệm:
………