Kết quả cần đạt - Hiểu nỗi đau của chú bé mồ côi phải sống xa mẹ và tình yêu thương vô bờ bến của chú đối với người mẹ bất hạnh được thể hiện cảm động trong đoạn trích hồi ký những ngµy [r]
Trang 1Bài 1.
Kết quả cần đạt
& đầu tiên qua ngòi bút giàu chất trữ tình của Thanh Tịnh
- 8 9 đầu biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất và chủ đề
Ngày soạn: Ngày giảng:
Tiết 1- 2: Tôi đi học
Thanh Tịnh
A, Phần chuẩn bị.
I, Mục tiêu cần đạt:
tôi” ở buổi tựu & đầu tiên trong đời
Thanh Tịnh
II, Chuẩn bị.
Thầy: Đọc nghiên cứu soạn bài.
Trò: Chuẩn bị vở, soạn bài
B, Phần thể hiện khi lên lớp.
I, Kiểm tra bài cũ
GV kiểm tra vở soạn của HS.
II, Bài mới :
Giới thiệu bài: Trong cuộc đời của mỗi con &7 những kỷ niệm buổi
chúng ta trở về với kỷ niệm của tuổi học trò Văn bản có nd ntn
?
gv
?
Trình bày hiểu biết của em về
Thanh Tịnh?
- Trong sự nghiệp sáng tác của
mìnhThanh Tịnh đã có nhiều
bài viết trên nhiều lĩnh vực:
Truyện ngắn, truyện dài, thơ,
bút ký văn học Thành công
nhất ở truyện ngắn và thơ.
Hãy nêu xuất xứ của văn bản?
I, Đọc và tìm hiểu chung (5’)
1, Tác giả, tác phẩm.
- 1911- 1988 ở Huế.
- Viết văn và làm thơ từ năm 1933
Phong cách đằm thắm tình cảm êm dịu
- Thơ Thanh Tịnh nhẹ nhàng thấm sâu mang
&; vị man mác buồn ;'% vừa ngọt ngào quyến luyến.
- TP in trong tập Quê mẹ xuất bản năm 1941
2, Đọc và tìm hiểu chú thích.
Trang 2?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Hãy nêu yêu cầu đọc văn bản?
Gọi HS đọc-> nhận xét cách
đọc
Qua tìm hiểu chú thích em
hiểu thế nào là ông Đốc?
lớp 3, lớp 5?
mấy? vì sao em biết? Việc kể
theo ngôi thứ nhất có t/d gì?
Đọc văn bản em thấy những gì
đã gơi lên trong lòng nhân vật
“ tôi”
vật “ tôi” diễn tả theo trình tự
nào?
Có ý kiến cho rằng những kỷ
niệm trong buổi tựu & là
kỷ niệm để tg bộc lộ tâm trạng
của mình Em có nhất trí với ý
kiến đó không?
Nỗi nhớ buổi tựu & đầu
điểm nào?
Lúc ấy tâm trạng của tg ra
sao?
Câu văn nào ghi lại cảm xúc tg
đã s/d biện pháp nt gì? Hãy
gíac của tg?
- Trong lòng náo nức biết bao
ý nghĩa t/c xao xuyến mới lạ
suốt đời không thể nào quên.
Trên con & cùng mẹ tới
qua hình ảnh chi tiết nào?
Vì sao thời gian ấy không gian
ấy trở thành kỷ niệm trong tâm
Giọng chậm hơn buồn, sâu lắng chú ý câu nói của nhân vật
+ Ông Đốc: Ông hiệu E1 + Lớp 3, lớp 5: Các lớp bậc tiểu học Lớp năm là lớp thấp nhất( Theo 9 CM tháng 8)
II, Phân tích văn bản ( 28)
- Ngôi thứ nhất ngôi “tôi”-> Trực tiếp kể những gì mình nghe thấy trải qua tạo cho câu chuyện chân thực sâu lắng
- Những kỷ niệm của tg về buổi tựu &
đầu tiên
- Trình tự thời gian không gian: hiện tại quá khứ khi trên & tới &7 sân & trong lớp học
- Nhất trí đó là tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi bộc lộ trong thời gian không gian
trở về ngày đầu của tuổi học trò với ngx
kỷ niệm sâu lắng
1, Tâm trạng của nhân vật “ Tôi” trong ngày tựu
+ Cứ cuối thu lá dụng lòng tôi náo
E -; bừng rộn rã.
Tôi quên thế nào ;O -P
;J So sánh: Kỷ niệm mơn man náo nức của buổi tựu & không hề bị thời gian vùi lấp trái lại cứ mỗi độ thu về lại nảy nở trong lòng
đem đến bao cảm xúc vui A 9 bồi hồi
- Câu văn cánh cửa mở ra dẫn & đọc vào một TG đầy ắp sự việc con & cũng bộc lộ tâm tình cảm rất đáng chia sẻ
mà trung tâm là cậu bé học trò ngày đầu tiên
đến &
a, Khi trên
+ Buổi - ;' thu gió lạnh con ;J dài hẹp
- Là thời điểm nơi chốn quen thuộc gần gũi gắn liền với tuổi thơ của tg
+ Con ;J quen lạ cảnh vật thay
Trang 3gv
?
?
?
?
?
?
?
?
trí tg?
Trong khung cảnh ấy tâm
Em hãy phân tích tâm trạng
của tg qua các chi tiết trên?
Tác giả; chắc chỉ có ;J
thành thạo mới cầm nổi bút
;G- ý nghĩ ấy thoảng
qua trên đời.
Có ý kiến cho rằng đây là nt so
sánh thú vị Em thấy ntn? vì
sao?
Đối với một cậu bé chỉ biết
chơi qua sông thả diều ra đồng
chạy nhảy thì đi học quả là
một sự kiện lớn, một thay đổi
quan trọng đánh dấu ;G
ngoặt của tuổi thơ.
Cảnh 9 sân & làng Mĩ
lý Q lại trong tâm trí tg có gì
đặc biệt?
ý nghĩ gì?
" 9 cảnh đó ý nghĩ của tg về
ngôi & ra sao?
Em hiểu ý nghĩ gì về sự so
sánh của tg?
Theo dõi đoạn tiếp theo em
thấy những cậu học trò nhỏ
tuổi lần đầu tiên đến &
Em có nhận xét gì về cách
dùng từ?
Cách dùng từ đó biểu đạt nd
gì?
đổi lòng tôi thay đổi trang trọng đứng
đắn quyển sách nặng ghì chặt xốc lên
- Dấu hiệu thay đổi trong nhận thức, trong tình cảm- Lòng có thay đổi lớn tôi đi học
ĐT miêu tả hành động của nhân vật ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêu Đó là tâm trạng cảm giác rất tự nhiên
- Hình ảnh so sánh thú vị giàu hình ảnh gợi cảm giác với cảnh sắc thiên nhiên G sáng diễn tả cảm xúc nổi bật ý nghĩ
Non nớt ngây thơ hồn nhiên trong sáng.
b, Khi ở sân
+ Dày đặc ;J -=V áo sạch [ -;' vui sáng sủa.
-Phản ảnh không khí đặc biệt của ngày khai &1
- Tình cảm của tg với mái &
+ ;J - xa lạ xinh xắn oai nghiêm ;
đình làng.
- L đi học là nơi cao ráo Bắt đầu đi học so sánh với đình sự thiêng liêng cao ráo cất giữ những điều bí ẩn-> Diễn tả cảm giác trang nghiêm
* Bồi hồi, bỡ ngỡ
+ Bỡ ngỡ nép,,,nhìn ; con chim muốn bay
; ngập ngừng vụng về lúng túng rủnun rộn ràng.
- So sánh tinh tế gợi tâm lí của tuôit thơ ngây thơ hồn nhiên cánh chim đầy khát vọng bồi hồi lo lắng nghĩ tới chân trời học vấn mênh mang
Rụt rè sợ sệt và en ngại.
+ Lúng túng ; quả tim ngừng đập giật mình lúng túng hơn nặng nề dúi đầu .khóc.
Phần vì lo sợ khi phải rời & thân vì môi & hoàn toàn mới lạ bạn bè thầy cô mới
Trang 4?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Khi nghe ông Đốc đọc bản
danh sách h/s mới Tâm trạng
của nhân vật “ tôi “ ra sao?
Vì sao nhân vật tôi bất giác
dúi đầu vào lòng mẹ nức nở
khóc khi chuẩn bị vào lớp?
Hành động đó bộc lộ tâm
trạng gì?
Theo dõi phần cuối văn bản
cho biết vì sao khi xếp hàng
định vào lớp n/v tôi lại cảm
thấy “ trong thời .xa mẹ
lần này”
Khi vào lớp học tg có cảm giác
gì?
Em hãy lí giải cảm giác đó của
nhân vật?
Chú ý đoạn văn “ Một con
chim cảnh thật” Em thấy
hình ảnh này có ý nghĩa gì?
Có ý kiến cho rằng dòng chữ “
Tôi đi học” kết thúc truyện
vừa khép lại bài văn vừa mở ra
một TG mới Em thấy nhận xét
đó có thoả đáng không? tại
sao?
Những & lớn có tháu độ cử
chỉ ntn đối với em bé lần đầu
tiên cắp sách đến &T
Em có cảm nhận gì về thái độ
cử chỉ của các nhân vật này?
- Ông Đốc chân dung ;J
đọc mẫu mực
Qua đây em có suy nghĩ gì về
vai trò của gđ, nhà & và
XH đối với thế hệ trẻ?
Nhận xét gì về nt của truyện
ngắn này?
Xúc động hồi hộp.
c, Khi vào lớp học.
mình khi đi học 8 9 vào lớp học là 9 vào TG của riêng mình, phải tự mình làm tất cả
+ Mùi ;' lạ xông lên hay hay bàn ghế nhìn bạn không xa lạ.
- Không cảm thấy xa lạ với bàn ghế bạn bè ý
với mình từ bây giờ và mãi mãi
Là t/c trong sáng gần gũi thân thiết.
- Đây là phút sang trang của một tâm hồn thơ dại 9 vào TG học trò
- Nhất trí một TG mới, một chân trời mới, một tâm trạng mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ
2, Thái độ cử chỉ của những -<= lớn đối với các em trong ngày tựu
+ Mẹ âu yếm nắm tay.
+ Ông Đốc nói nhìn hiền từ cảm động -;' ;J nhẫn nại.
+ Thầy giáo trẻ ;' ;J -
* Các bậc phụ huynh quan tâm chu đáo tự tay dắt con đến tôn trọng đại lễ khai giảng
*Quan tâm chu đáo dịu dàng, tự tin bao dung, khuyến khích động viên.
* Là môi 78 gd tốt đẹp.
- Hiện nay Đảng và nhà 9 ta đã quan tâm
đến thế hệ trẻ; Có quyền trẻ em, có luật gd
III, Tổng kết ghi nhớ (5’)
+ Hồi 7= tự sự xen miêu tả, biểu cảm so sánh Bố cục theo dòng hồi 7=
+Tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ trong buổi tựu 78 đầu tiên.
IV, Luyện tập (5’)
Náo nức bừng rộn rã muốn thử sức, lo sợ vẩn vơ- bỡ ngỡ ngập ngừng
- Trở về thực tại đón nhận giờ học đầu tiên
Trang 5Phát biểu cảm nghĩ của em về
dòng cảm xúc của nhân vật
tôi?
III, H<&- dẫn HS học bài và làm bài tập ở nhà.
Học bài, làm bài tập2
Chuẩn bị: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Trang 6Ngày soạn:3/9/2006 Ngày giảng: 8/9/2006
Tiết 3
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
A, Phần chuẩn bị.
I, Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mqh cấp độ khái quát vủa nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học rèn luyện duy trong việc nhận thức mqh giữa cái chung và cái riêng
II, Chuẩn bị.
Thầy: Nghiên cứu soạn bài
Trò: Đọc ôn tập kiến thức lớp 7
B,Phần thể hiện khi lên lớp
I, Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
II, Bài mới:
* Giới thiệu bài: Em vận dụng kiến thức lớp 7 làm bài tập sau: Tìm hiểu mqh về
nghĩa của các cặp từ sau: Trái- quả; Li ( già)-( Đại) hồi; Thức ăn- nem- rau sào
Trái – quả: Cặp từ đồng nghĩa li- hồi: Cặp từ trái nghĩa
Thức ăn- nem – rau xào: Không thuộc hai loại trên
Vậy mqh về nghĩa của các cặp từ còn lại là gì? Cần hiểu, RL duy trong việc nhận mqh này ntn Bài học hôm nay
?
?
?
?
?
?
Quan sát sơ đồ trên bảng phụ
Em hãy cho biết trong sơ đồ trên
nghĩa của từ ĐV rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ thú, chim
,cá? Vì sao?
- " 9 hết em hiểu nghĩa của
các từ: ĐV, thú, chim ,cá có
nghĩa ntn?
Vậy nghĩa của từ động vật bao
hàm nghĩa các từ đều là động
vật
Về phạm vi nghĩa của từ ĐV và
nghĩa của 3 từ thú, chim, cá ntn?
Vậy qua VD trên em hiểu phạm
I, Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa
hẹp (25’)
VD
Voi G111 tu hú, sáo cá rô, cá thu + Động vật: Những sinh vật có cảm giác và tự
+ Thú: ĐV có F G sống bậc cao có lông mao, tuyến vú, nuôi con bằng sữa
+ Chim : ĐV có F G sống, đầu có mỏ, thân
có lông vũ, có cánh để bay đẻ trứng + Cá: ĐV có F G sống sống H 9 97 thở bằng mang, bơi bằng vây
.- Nghĩa của từ ĐV rộng hơn, khái quát hơn nghiã của từ chim, thú ,cá
- Nghĩa của từ thú, chim ,cá ít khái quát hơn, hẹp hơn nghĩa của từ ĐV
Trang 7?
?
gv
?
?
gv
?
?
vi nghĩa của từ ngữ ntn?
Nghĩa của từ thú rộng hơn hay
hẹp hơn ngghĩa của từ voi, GT
Nghĩa của từ chim rông hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ tu hú ,sáo?
" G tự nghĩa của từ cá
Vậy qua tìm hiểu một từ ngữ
đực coi là nghĩa rộng khi nào?
- Chính vì các từ có phạm vi
nghĩa của từ bao hàm hoặc bao
hàm trong phạm vi nghĩa của từ
ngữ khác Có thể s/d vòng tròn
để biểu diễn mqh Vòng tròn lớn:
Phạm vi nghĩa của từ ĐV Vòng
tròn nhỏ phạm vi nghĩa cá
Vòng tròn nhỏ phạm vi 3 cấp độ
khác nhau của nghĩa từ ngữ.
Nhìn vào sơ đồ vòng tròn em
thấy nghĩa của các từ thú, chim,
cá rộng hơn nghĩa của từ nào
đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ
nào?
Vậy em rút ra kết luận gì qua
VD này?
Có ;J hợp một từ ngữ vừa có
nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp,
Tính chất rộng hẹp của từ ngữ
chỉ là ;' đối
Gia súc
Mèo Trâu Chó
Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ trong mỗi
nhóm sau đây?
Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với
nghĩa của các từ ở mỗi nhóm sau
đây?
* Nghĩa của từ ngữ có thể rộng hơn hoặc hẹp
hơn nghĩa của từ ngữ khác.
- Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ voi,
G7 vì trong lớp động vật thú có nhiều loại trong đó có voi G1
- Nghĩa của từ chim rộng hơn ngghĩa của từ tu
hú, sáo vì từ chim khái quát một loài ĐV trong
đó có từ chim
* Một từ ngữ $7# coi là nghĩa rộng khi phạm
vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác.
Và hẹp khi phạm vi nghĩa của từ đó $7# bao hàm trong phạm vi nghĩa của từ ngữ khác.
- Nghĩa của từ thú chim, cá rộng hơn nghĩa của
từ voi, G7 tu hú, sáo, ca rô
Đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ ĐV
* Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ
này đồng thời có thể có nghĩa hẹp hơn so với một số từ ngữ khác.
Ghi nhớ: sgk VD: Học sinh: nghĩa rộng- & đang theo học
ở nhà G ( PT, CĐ, ĐH )
? HS chỉ nghĩa hẹp chỉ những & theo
II, Luyện tập (15’)
Bài tập 1:
Y phục
Quần áo Quần đùi, quần dài áo sơ mi
Bài tập 2:
a, Từ ngữ nghĩa rộng: Chất đốt
b, Nghệ thuật
c, Thức ăn
Trang 8?
?
hàm trong phạm vi nghĩa của
mỗi từ ngữ sau:
Em hãy chỉ ra những từ ngữ
không thuộc phạm vi nghĩa của
mỗi nhóm từ sau đây?
Tìm 3 ĐT thuộc một phạm vi
nghĩa?
d, Nhìn
đ, Đánh
Bài tập 3:
- Xe cộ: Ô tô, xe máy xe đạp
- Kim loại: Sắt, vàng, bạc, đồng
- Hoa quả: Na, chuối, nhãn
Bài tập 4:
a, Thuốc lào c, Bút điện
b, Thủ quỹ d, Hoa tai
Bài tập 5:
ĐT có nghĩa rộng; Khóc
ĐT có nghĩa hẹp: Nức nở, sụt sùi
H<&- dẫn HS học bài và làm bài tập ở nhà.
Học bài, hoàn thành các bài tập còn lại Chuẩn bị: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Trang 9Ngày soạn.4/9/2006 Ngày giảng 9/9/2006
Tiết 4
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A.Phần chuẩn bị
I,Mục tiêu cần đạt:
bản
- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đè,biết xác định và duy trì
cảm xúc của mình
II, Chuẩn bị.
Thầy: Nghiên cứu soạn bài
Trò : Đọc 9 bài ở nhà
B, Phần thể hiện khi lên lớp
I, Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
II, Bài mới.
Giới thiệu bài: Trong G trình ngữ văn 7 ở phân môn TLV các em
cục văn bản, mạch lạc trong văn bản Lên lớp 8 chúng ta tiếp tục tìm hiểu một số khái quát về VB ở mức độ cao hơn
?
?
?
?
gv
Các em đọc lại văn bản Tôi đi
học và cho biết tg nhớ lại những
kỷ niệm sâu sắc nào trong lời
thơ ấu của mình?
Sự gợi E ấy gợi lên những
Nội dung trả lời các câu hỏi ấy
chính là chủ đề của văn bản “
Tôi đi học” Hãy phát biểu chủ
đề của văn bản này?
Từ nhận thức trên hãy cho biết
chủ đề của văn bản là gì?
- Chủ đề là vấn đề chủ yếu ;
;0 xuyên suốt TP Chủ đề
bao quát hơn đề tài, cònchủ đề
I, Chủ đề của văn bản ( 10’)
Văn bản “Tôi đi học.”
- Những kỷ niệm sâu sắc về buổi tựu & đầu tiên mẹ âu yếm dắt tay đi trên con & làng quen thuộc, cảm giác tâm trạng của mình lúc đó, nhớ lại hình ảnh & bạn cùng lớp + Hình ảnh ông Đốc hiền dịu, tự tin bao dung + Hình ảnh thầy giáo trẻ đầy tình G1
trong lòng tg về buổi tựu & đầu tiên
+ Chủ đề: Những kỷ niện về buổi tựu & đầu tiên của tg,( tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ)
* Chủ đề là đối ;O và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.
vật hay một vấn đề nào đó
Trang 10?
gv
?
?
?
?
?
trong văn bản nghị luận là một
; ;0 quan niệm của ;J
viết đối với vấn đề đựơc bàn
bạc
các em đã biết chủ đề của văn
bản tôi đi học Vậy căn cứ vào
đi học” nói lên những kỷ niệm
của tg về buổi tựu G đầu
tiên?
- Chú ý nhan đề các từ ngữ, các
câu nào nhắc lại kỷ niệm buổi
tựu & đầu tiên?
Dựa vào nhan đề các từ ngữ các
câu trong văn bản-> Văn bản
nói lên kỷ niệm của tg về buổi
tựu ;J biểu hiện tính thống
nhất về chủ đề.
Hãy tìm những từ ngữ chứng tỏ
tâm trạng của tg un sâu trong
suốt cuộc đời?
Hãy tìm các chi tiết nêu bật cảm
giác lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân
vật ‘ Tôi” Khi cùng mẹ đến
&7 khi cùng các bạn vào
lớp?
Nêu nhận xét của em qua những
chi tiết đó?
Từ việc phân tích trên em hiểu
thế nào là tính thống nhất về chủ
đề của VB?
Tìm hiểu VB này em thấy tính
hiện ở những G diện nào?
II, Tính thống nhất của văn bản về chủ đề.(12’)
+ Nhan đề của văn bản
Cho phép dự đoán VB nói về chuyện Tôi đi học
Là những kỷ niệm về buổi đi học của “ tôi” Nên đại từ “tôi”, các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi
nhắc tới kỷ niệm của buổi tựu & đầu tiên + Hôm nay tôi đi học
+ Hàng năm tựu &1
+ Hai quyển vở mới xuống đất
- Văn bản Tôi đi học tập trung hồi E tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” trong buổi tựu &1
+ Hàng năm cứ vào cuối thu lòng tôi lại náo nức
+ Trên & đi học
- Cảm nhận về con & quen thấy lạ cảnh vật xung quanh đều thay đổi
+ Thay đổi hành vi: Lội qua sông thả diều, đi ra
đồng nô đùa-> Đi học cố làm một học trò thực sự
+ Trên sân &B Cảm nhận về một ngôi & cao ráo, sạch sẽ xinh xắn oai nghiêm - Lo sợ vẩn vơ
- Cảm giác lúng túng khi 9 vào lớp
- Trong lớp học thấy xa mẹ và nhớ
- Là những cảm giác trong sáng nẩy nở trong lòng nhân vật tôi ở buổi tựu & đầu tiên Các chi tiết pt ngôn ngữ tập trung khắc hoạ cảm giác này
Tất cả thể hiện tính liên kết nd hình thức và bộc
lộ tình huống thống nhất của chủ đề
*Văn bản có tính thống nhất chủ đề khi chỉ
biểu đạt chủ đề đã xác định không xa dời hay lạc sang chủ đề khác.
Hai bình diện: ND cấu trúc hình thức
...+ ;J - xa lạ xinh xắn oai nghiêm ; < /i>
đình làng.< /i>
- L học n? ?i cao Bắt đầu học so sánh v? ?i đình thiêng liêng cao cất giữ ? ?i? ??u bí ẩn-> Diễn tả cảm giác trang...
Đ? ?i v? ?i cậu bé biết < /i>
ch? ?i qua sông thả diều đồng < /i>
chạy nhảy học < /i>
một kiện lớn, thay đ? ?i < /i>
quan trọng đánh dấu ;G < /i>
ngoặt... Khi
+ Bu? ?i - ;'' thu gió lạnh ;J d? ?i hẹp< /i>
- Là th? ?i ? ?i? ??m n? ?i chốn quen thuộc gần g? ?i gắn liền v? ?i tu? ?i thơ tg
+ Con ;J quen lạ cảnh vật thay < /i>