Lòng thương cảm đối với Thuỷ và ước gì cuộc chia tay của Thành và Thuỷ đừng xảy ra Chuyeån yù Học sinh đọc “ Gần trưa …….trùm lên cảnh vaät” Haõy tìm caùc chi tieát theå hieän taâm t[r]
Trang 1Tiết: 05 - 06
Khánh Hoài
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Thấy được tình cảm chân thành, sâu nặng của hai ang em trong câu chuyện Cảm nhận được sự đau đớn, xĩt xa cua những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hồn cảnh bất hạnh, bố mẹ li dị
- Thấy được cái hay của truyện là ở cách chân thật và cảm động
- Nghệ thuật đặc sắc của văn bản
2 Kĩ năng
- Đọc – hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của nhân vật
- Kể và tóm tắt truyện
3 Thái độ
- Giáo dục học sinh biết thông cảm chia sẻ với những người bạn không may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh Vấn đề quyền trẻ em được hưởng hạnh phúc gia đình; trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái
II CHUẨN BỊ
Giáo viên : Bảng phụ, giáo án
Học sinh : Bài soạn, sách vở
III PHƯƠNG PHÁP
Đọc diễn cảm, gợi mở, tái tạo
So sánh đối chiếu, giảng bình, nêu vấn đề, thảo luận
IV TIẾN TRÌNH
1 Ổn định tổ chức :
Kiểm tra sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ :
1 Đọc thuộc lòng một đoạn trong thư
của bố En-ri-cô có nội dung thể hiện vai
trò vô cùng lớn lớn lao của người mẹ đối
với con cái (7đ)
“ Dù có lớn khôn …… Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó” ( 7 đ )
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG
CON BÚP BÊ
Trang 22 Hãy trình bày cảm nhận của em về
hình ảnh và vai trò của người mẹ qua hai
văn bản: “ Cổng trường mở ra” và “ Mẹ
tôi” (7đ)
Người mẹ là người hết lòng thương yêu,
lo lắng, hy sinh cho con, bao dung độ lượng,sẳn sàng tha thứ khi con nhận ra khuyết điểm và quyết tâm sửa chữa ( 5 đ ) Lòng kính yêu và biết ơn cha mẹlà tình cảm tự nhiên gần gũi và thiêng liêng cần rèn luyện suốt đời
3 Giảng bài mới :
Giới thiệu bài:
Tổ ấm gia đình là vơ cùng quý giá và quan trọng Nhưng khơng phải bất kì ai cũng may mắn được cái hạnh phúc ấy Cĩ những em ở lứa tuổi cịn thơ phải sống với nhau vì hồn cảnh bố mẹ chia tay Thành và Thuỷ là hai em bé cĩ số phận khơng may
mà các em sẽ được biết qua tiết học hơm nay Tình cảm của hai anh em khiến mọi người phải xúc động thế nào? Qua câu chuyện “ Cuộc chia tay của những con búp bê” chúng ta
sẽ tìm hiểu thêm
* Hoạt động 1: Đọc bài văn và tìm hiểu phần
chú thích
Hướng dẫn đọc: Giọng đọc phân biệt rõ
giữa lời kể,lời đối thoại,diễn biến tâm lý của
nhân vật người anh, người em qua các chặng
chính: ở nhà, ở lớp và lại ở nhà
Giáo viên đọc mẫu một đoạn
Gọi học sinh đọc tiếp theo các đoạn
+ “ Đồ chơi của chúng tôi………nước mắt đã
ứa ra”
+ “ Gần trưa …….nắng vẫn vàng ươm trùm
lên cảnh vật”
+ “ Cuộc chia tay đột ngột quá ……hết”
Nhận xét- uốn nắn- sửa chữa
Gọi học sinh kể tóm tắt truyện theo nhóm
( 4 phút )
I Đọc và tìm hiểu chú thích :
1 Đọc
2 Kể
Trang 3Vì bố mẹ chia tay nhau, hai anh em Thành
và Thuỷ cũng phải mỗi người một ngả: Thuỷ
về quê với mẹ còn Thành ở lại với bố Hai
anh em nhường đồ chơi cho nhau trong nước
mắt Thuỷ đau đớn chia tay thầy cô bè bạn vì
về quê em cũng không được đi học nữa
Trước khi ra đi, Thuỷ còn dúi đồ chơi vào tay
anh mà đôi chân thì quyến luyến chẳng muốn
rời
Học sinh đọc phần chú thích tác giả, tác
phẩm
Tác giả của văn bản là ai ?
Tác phẩm trích từ văn bản nào? Thuộc loại
văn bản gì?
Văn bản nhật dụng, viết theo kiểu văn tự
sự Viết về tình trạng li hơn một thực tế đau
lịng mà nạn nhân đáng thươn là những đứa trẻ
Giải nghĩa: ráo hoảnh, dao díp
* Hoạt động 2: Đọc tìm hiểu văn bản
Truyện viết về ai? Về việc gì? Ai là nhân
vật chính?
Truyện viết về cuộc chia tay của những
con búp bê Đồng thời, cũng là cuộc chia tay
của hai anh em Thành và Thuỷ Nhân vật
chính của truyện là Thành và Thuỷ
Vì sao hai anh em Thành và Thuỷ phải chia
tay nhau?
Vì bố mẹ Thành và Thuỷ phải li hơn
Thảo luận 2 phút
Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?
Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì?
Truyện được kể theo ngôi thứ nhất Người
xưng tôi trong truyện ( Thành) là người chứng
kiến các sự việc xảy ra, cũng là người chịu
nỗi đau như em gái của mình
3 Chú thích :
a Tác giả:
Khánh Hoài
b Tác phẩm:
Trích Tuyển tập thơ văn được giải thưởng trong cuộc thi viết về quyền trẻ
em năm 1992
c Giảng từ khó : SGK
II Đọc- hiểu văn bản :
1 Hồn cảnh xảy ra các sự việc trong truyện: bố mẹ Thành và Thuỷ li hơn
Trang 4Tác dụng: Thể hiện được một cách sâu
sắc những suy nghĩ, tình cảm và tâm trạng
nhân vật Mặc khác cũng làm tăng thêm tính
chân thực của truyện có sức thuyết phục cao
hơn
Học sinh xem tranh SGK
Học sinh nhận xét tranh vẽ cảnh gì?
Vẽ cảnh chia đồ chơi của hai anh em
Thành và Thuỷ Chia búp bê cho Thuỷ, vệ sĩ
cho Thành
Thảo luận 3 phút
Tại sao tên truyện là Cuộc chia tay của
những con búp bê? Tên truyện có liên quan gì
đến ý nghĩa của truyện?
Những con búp bêlà những thứ đồ chơi
của tuổi nhỏ, gợi lên thế giới trẻ em với sự
ngộ nghĩnh trong sáng, ngây thơ, vô tội cũng
như hai anh em Thành, Thuỷ thế mà lại phải
chia tay nhau Tên truyện đã gợi lên được
tình huống và nội dung của truyện
Tìm những chi tiết thể hiện tình cảm cao
đẹp của Thành và Thuỷ?
Thành
Giúp em mình học
Chiều nào cũng
đón em đi học về,
vừa đi vừa trò
chuyện
Nhường hết đồ
chơi cho em
Thuỷ Mang kim chỉ ra tận sân vận động vá áo cho anh
Sợ lấy ai gác đêm cho anh Nhường cho anh con vệ sĩ
Em cảm nhận được gì về tình cảm của hai
anh em Thành và Thuỷ?
2 Tình cảm của hai anh em Thành và Thuỷ
Thành
- Giúp em mình học
- Chiều nào cũng đón em đi học về, vừa đi vừa trò chuyện
- Nhường hết đồ chơi cho em
Thuỷ
- Mang kim chỉ
ra tận sân vận động vá áo cho anh
- Sợ lấy ai gác đêm cho anh
- Nhường cho anh con vệ sĩ
Trang 5 Đó là tình cảm trong sáng và cao đẹp
Giáo dục: Là anh em trong gia đình phải biết
yêu thương, chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau đĩ là
truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam
Chuyển ý
Thái độ và tâm trạng của Thành và Thuỷ
như thế nào khi nghe mẹ giục chia đồ chơi?
Thuỷ kinh hoàng, sợ hãi, đau đớn run lên
bần bật, nức nở suốt đêm
Thành cố nén mình nhưng nước mắt cứ
tuôn trào như suối, ướt đẫm cả gối và hai tay
áo
Phép so sánh làm nổi bật rõ tâm trạng của
nhân vật
Tại sao các em lại có thái độ và tâm trạng
như thế?
Vì là giờ chia tay giữa hai anh em đã đến,
chúng rất thương nhau không hề muốn phải
xa nhau nhưng không thể sống cùng nhau
nữa
Học sinh đọc đoạn “Đồ chơi của chúng
tôi…….nước mắt đã ứa ra”
Việc chia búp bê diễn ra như thế nào?
Thành chia hai búp bê ra hai bên
Thảo luận ( 3 phút )
Lời nói và hành động của Thuỷ khi thấy
anh chia búp bêVệ Sĩ và Em nhỏ ra hai bên có
gì mâu thuẫn?
Thuỷ rất giận dư õkhông muốn chia rẽ hai
búp bê
Em lại rất thương anh, sợ đêm đêm
không có con vệ sĩ canh giấc ngủ cho anh nên
rất bối rối sau khi đã tru tréo lên giận dữ
Theo em có cách nào để giải quyết được
mâu thuẫn ấy không?
Gần gũi, yêu thương, quan tâm chăm sóc lẫn nhau
3 Cuộc chia tay của hai anh em Thành và Thuỷ
- Tâm trạng của hai anh em Thành và Thuỷ
+ Thuỷ: run bần bật, kinh hồng, tuyệt vọng buồn thăm thẳm, mi sưng mọng vì khĩc nhiều
+ Thành: cắn chặt mơi, nước mắt tuơn ra như suối
Đĩ là những giọt nước mắt xĩt xa ngậm ngùi của hai anh em trong đêm Thể hiện tâm trạng buồn bã, đau đớn khổ sở và bất lực
- Hai anh em Thành và Thuỷ chia đồ chơi
+ Thành chia hai con búp bê ra hai bên
+ Thuỷ rất giận dữ nhưng cũng rất bối rối
Trang 6 Cách giải quyết đó là gia đình Thành và
Thuỷ phải đoàn tụ hai anh em không phải
chia tay
Học sinh đọc đoạn: “ Qua màng nước mắt
…….đến hết”
Kết thúc truyện Thuỷ đã lựa chọn cách
giải quyết như thế nào?
Để lại Em Nhỏ bên cạnh con Vệ Sĩ để
chúng không bao giờ xa nhau
Cách lựa chọn của Thuỷ gợi lên trong lòng
người đọc điều gì?
Thuỷ có tấm lòng đầy vị tha nhân hậu,
trong sáng: thương anh, thương cả những con
búp bê, thà mình bị chia lìa chứ không để búp
bê phải chia tay, thà mình chịu thiệt thòi để
anh luôn có con Vệ Sĩ gác cho ngủ đêm
Cách giải quyết của Thuỷ gợi lên trong em
điều gì?
Lòng thương cảm đối với Thuỷ và ước gì
cuộc chia tay của Thành và Thuỷ đừng xảy ra
Chuyển ý
Học sinh đọc “ Gần trưa …….trùm lên cảnh
vật”
Hãy tìm các chi tiết thể hiện tâm trạng của
cô giáo trong cuộc chia tay của Thuỷ với lớp
học?
Cô giáo bàng hoàng sửng sốt, vì Thuỷ cho
biết em sẽ không được đi học nữa, do nhà
ngoại xa trường quá nên “ Mẹ bảo sẽ sắm
cho em một thúng hoa quả để em ra chợ bán
Chi tiết nào trong truyện khiến cho em cảm
động nhất?Vì sao?
Cô giáo Tâm tặng cho Thuỷ quyển vở và
cây bút máy nắp vàng, cô giáo thốt lên “ Trời
+ Cuối cùng Thuỷ để lại con Em Nhỏ bên cạnh con Vệ Sĩ để chúng khơng bao giờ xa nhau
Thuỷ là người cĩ tấm lịng đầy vị tha, nhân hậu trong sáng: thương anh, thương cả những con búp bê
4 Thuỷ chia tay với lớp học
- Cơ Tâm sửng sốt: “ Trời ơi! “, cơ Tâm tái mặt và nước mắt giàn giụa
Gợi sự cảm thơng, xĩt thương cho hồn cảnh bất hạnh của Thuỷ
Trang 7ơi” “ Cô giáo tái mặt và giàn giụa” Vì chính
em cũng muốn rơi nước mắt theo cô
Khi dắt Thuỷ ra khỏi trường tâm trạng
của Thành như thế nào?
Tâm trạng của Thành lại kinh ngạc
Em hãy giải thích vì sao Thành kinh ngạc
khi thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và
nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật?
Vì Thành và Thuỷ đang ở tâm trạng ngỗn
ngang đau buồn là sắp phải chia tay với đứa
em gái bé nhỏ thân thiết Vì thế trong suy
nghĩ chủ quan của Thành thế giới cuộc đời
này dường như tan vỡ tất cả Thế mà bên
ngoài mọi người và đất trời vẫn ở trạng thái
bình thường
Em có nhận xét gì về cách kể trong đoạn
này? Cách kể này có tác dụng gì?
Kể bằng miêu tả cảnh vật xung quanhvà
bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật
Lời kể chân thành, giản dị phù hợp với
tâm trạng nhân vật
Tác dụng: làm tăng thêm nỗi buồn sâu
thẳm trạng thái thất vọng bơ vơ cuả nhân vật
Qua câu chuyện này theo em tác giả muốn
nhắc nhở mọi người điều gì?
Học sinh đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động 3: Luyện tập
Giáo viên hướng dẫn
- Mẹ bắt hai anh em phải chia đồ chơi
5 Nghệ thuật:
- Xây dựng tình huống tâm lí phù hợp với thực tế trẻ thơ
- chọn ngơi thứ nhất để kể thể hiện được tính chân thực
- Khắc học hình tượng nhân vật trẻ nhỏ gợi được sự suy nghĩ của bậc làm cha mẹ
- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc
6 Ý nghĩa:
Câu chuyện gợi cho những người làm cha mẹ phải suy nghĩ Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình.Mỗi người cần biết giữ gìn gia đình hạnh phúc
Ghi nhớ: SGK/12
III Luyện tập
Kể tóm tắt nội dung câu chuyện
Trang 8- Hai anh em Thành và Thuỷ rất thương
nhau
- Chuyện về hai con búp bê
- Thành đưa em đến chào cô giáo và lớp
học
- Hai anh em phải chia tay
- Thuỷ để lại hai con búp bê cho anh
4 Củng cố và luyện tập
- Qua câu chuyện này, tác muốn nhắc nhở mọi người điều gì?
Câu chuyện gợi cho những người làm cha mẹ phải suy nghĩ Trẻ em cần được
sống trong mái ấm gia đình.Mỗi người cần biết giữ gìn gia đình hạnh phúc
- Nêu nghệ thuật đặc sắc của truyện.
Xây dựng tình huống tâm lí phù hợp với thực tế trẻ thơ.
Chọn ngơi thứ nhất để kể thể hiện được tính chân thực
Khắc học hình tượng nhân vật trẻ nhỏ gợi được sự suy nghĩ của bậc làm cha mẹ Lời kể tự nhiên theo trình tự sự
- Nêu suy nghĩ của em về hoàn cảnh của Thành và Thuỷ.
Liên hệ thực tế tình hình li hơn ở địa phương, giáo dục học sinh biết thơng cảm,
sẻ chia với những bạn khơng may rơi vào hồn cảnh gia đình bất hạnh ấy Tích cực tuyên truyền vấn đề quyền trẻ em được hưởng hạnh phúc gia đình; trách nhiệm của cha
mẹ đối với con cái
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :
Học thuộc giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện
Đặt nhân vật Thuỷ vào ngơi thứ nhất để kể tĩm tắt câu chuyện
Đọc thêm bài “Trách nhiệm của bốmẹ”
Chuẩn bị : Đọc – tìm hiểu văn bản : “ Những câu hát về tình cảm gia đình” Khái niệm ca dao- Dân ca
Tìm hiểu giá trị nội dung nghệ thuật của từng câu ca dao
V RÚT KINH NGHIỆM :
Nội dung
Phương pháp
Tổ chức