* Hoạt động 1: Đọc bài văn và tìm hiểu phần chuù thích Hướng dẫn đọc: Bài 1: Đọc với giọng hỏi đáp hồ hỡi Bài 2: Giọng hỏi thách thức, tự hào Bài 3: Giọng mời Baøi 4: Chuù yù caâu 1, 2 n[r]
Trang 1Tiết : 10 NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC Ngày dạy : 08/ 09/ 2010 CON NGƯỜI
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao, dân ca về tình yêu quê hương, đất nước, con người
2 Kĩ năng
Đọc – hiểu và phân tích ca dao dân ca trữ tình
Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ những mô típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình yêu quê hương đất nước con người
3 Thái độ
Giáo dục học sinh lòng yêu mến, tự hào về quê hương đất nước và dân tộc Việt Nam
II CHUẨN BỊ
Giáo viên : Bảng phụ, giáo án, một số bài ca dao về tình yêu quê hương, đất
nước, con người
Học sinh : Bài soạn, sách vở, sưu tầm một số bài ca dao thuộc chủ đề tương tự III PHƯƠNG PHÁP
Đọc diễn cảm, gợi mở, tái tạo
So sánh đối chiếu, giảng bình, nên vấn đề, thảo luận
IV TIẾN TRÌNH
1 Ổn định tổ chức :
Kiểm tra sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ :
Đọc thuộc lòng 4 bài ca dao Em thích
nhất bài nào? Vì sao? ( 5 điểm )
Tại msao mô típ chiều chiều lại
thường xuất hiện trong ca dao trữ tình cổ
truyền Việt Nam? ( 5 điểm )
Đọc thuộc lòng 4 bài ca dao Nêu bài em thích và nêu lí do
Vì thời gian chiều chiều thường gợi buồn, gợi nhớ
3 Giảng bài mới :
Giới thiệu bài :
Cùng với tình cảm gia đình thì tình yêu quê hương đất nước con người là chủ đề lớn của ca dao dân ca Đằng sau những câu hát đối đáp, những lời mời, lời nhắn nhủ và những bức tranh phong cảnh luôn là tình yêu chân chất, niềm tự hào sâu sắc, tinh tế đối với quê hương đất nước, con người
Trang 2* Hoạt động 1: Đọc bài văn và tìm hiểu phần
chú thích
Hướng dẫn đọc:
Bài 1: Đọc với giọng hỏi đáp hồ hỡi
Bài 2: Giọng hỏi thách thức, tự hào
Bài 3: Giọng mời
Bài 4: Chú ý câu 1, 2 nhịp chậm 4/4/4
Giáo viên đọc mẫu
Học sinh đọc tiếp theo
Nhận xét- uốn nắn- sửa chữa
Tìm hiểu chú thích
Giải nghĩa từ khi phân tích văn bản
* Hoạt động 2: Đọc tìm hiểu văn bản
Giáo viên dùng bảng phụ ghi câu hỏi 1 SGK
Nhận xét về bài 1 em đồng ý với ý kiến
nào dưới đây?
Điểm b và c
Học sinh đọc phân vai bài 1
Nhận xét về hình thức, thể loạicủa bài ca
dao dân ca có gì đặc biệt? Vì sao em biết?
giữa lời hỏi và lời đáp có gì chung?
Hình thức hỏi – đáp vì có lời hỏi của bên
nam và lời đáp của bên nữ xoay quanh một
chủ đề ( về sản vật hoặc cảnh giàu đẹp của
quê hương )
Trong nội dung và cách hỏi của chàng trai,
theo em có điều gì thú vị?
Lời hỏi gồm 6 câu, mỗi câu hỏi về một
địa danh, tên một dòng sông, ngọn núi toà
thành trên đất nước
Vì sao chàng trai và cô gái lại dùng những
địa danh với những đặc điểm của từng địa
danh như vậy để hỏi – đáp?
Để đo độ hiểu biết kiến thức địa lí, lịch sử
Niềm tự hào đối với quê hương đất nước
Học sinh đọc bài ca dao
Phân tích cụm từ “ Rủ nhau” và nêu nhận
xét của em về cách tả cảnh của bài?
Người rủ và người được rủ có quan hệ gần
I Đọc và tìm hiểu chú thích :
1 Đọc
2 Chú thích
II Đọc hiểu văn bản :
Bài 1
- Qua hình thức hỏi – đáp, chàng trai, cô gái là những người lịch lãm tế nhị
- Thể hiện sẻ chia sự hiểu biết cũng như niềm tự hào, tình yêu đối với quê hương đất nước
Bài 2
- Quan hệ thân thiết có nhiều điểm chung
Trang 3gũi và thân thiết có chung một quan tâm là
cũng muốn làm một việc gì đó
Cách tả cảnh là gợi nhiều hơn tả chỉ tả
bằng cách nhắc đến Kiếm Hồ, cấu Thê Húc,
đền Ngọc Sơn, Dài Nghiên, Tháp Bút
Địa danh và cảnh trí trong bài gợi lên
điều gì?
Tình yêu, niềm tự hào về Hồ Gươm về
Thăng Long và đất nước
Câu hỏi ở cuối bài 2 có giống với câu hỏi
ở cuối bài 1 không? Vì sao?
Không vì câu hỏi ở bài 2 là câu kết, câu
hỏi tu từ, câu hỏi làm cho người nghe phải suy
ngẫm
Câu hỏi đó làm cho em suy ngẫm điều gì?
Công lao xây dựng non nước của ông cha
nhiều thế hệ Đồng thời nhắc nhở mọi người
phải có trách nhiệm giữ gìn xây dựng đất
nước, tếp tục phát huy truyền thống dân tộc
Học sinh đọc bài 3
Em có nhận xét gì về cảnh trí xứ Huế và
cách tả trong bài 3?
Cảnh trí xứ Huế rất đẹp, rất nên thơ, tươi
mát và sóng động
Cách tả: Hình ảnh non xanh, nước biếc và
so sánh như tranh hoạ đồ
Bài này có nhiều chi tiết tả nhưng gợi vẫn
nhiều hơn
Phân tích đại từ “ Ai” trong lời mời nhắn
gởi?
Đại từ “ Ai”trong lời nhắn nhủ chỉ người
mà tác giả trực tiếp nhắn gửi kể cả những
người chưa quen biết
Tình cảm ẩn chứa trong lời mời gọi đó là
gì?
Thể hiện tình yêu, lòng tự hào đối với
cảnh đẹp xứ Huế Đồng thời muốn chia sẻ với
mọi người về cảnh đẹp, tình yêu và lòng tự
hào đó
- Gợi nhiều hơn tả: tình yêu niềm tự hào về quê hương
- Aâm điệu tự nhiên, lời nhắn nhủ ân tình mang lại dòng thơ tràn đầy xúc động
- Câu hỏi tu từ khẳng định, nhắc nhở về công lao xây dựng đất nước
Bài 3
- Đất nước hiện lên như một bức tranh thơ mộng
- “ Ai” đại từ phiếm chỉ như một lời mời, nhắn gửi đầy tự hào
Bài 4
Trang 4Học sinh đọc bài 4
Hai dòng đầu bài 4 có gì đặc biệt về từ
ngữ? Những nét đặc biệt ấy có ý nghĩa gì?
Hai dòng thơ đầu kéo dài 12 tiếng sự dài
rộng của cánh đồng
Các điệp ngữ, đảo ngữ, đối xứng: đứng
bên ni đồng-đứng bên tê đồng, mênh mông
bát ngát-bát ngát mênh mông cánh đồng
không chỉ rộng lớn mà còn rất đẹp, trù phú
đầy sức sống
Phân tích hình ảnh cô gái trong hai dòng
thơ cuối bài?
So sánh: như chẽn lúa đòng đòng, ngọn
nắng hồng ban mai Sự trẻ trung phơi phới
và sức sống đang xuân
Trước cánh đồng bao la bát ngát cô gái quả
là nhỏ bé nhưng tác giả vẫn nhận ra cố gái
thật đáng yêu
Bài 4 là lời của ai? Người ấy muốn biểu
hiện tình cảm gì?
Bài này là lời của chàng trai Người ấy đã
ca ngợi cánh đồng, ca ngợi vẻ đẹp cô gái
Em có biết cách hiểu nào khác về bài ca
dao này và có đồng ý với cáh hiểu đó không?
Vì sao?
Cho rằng bài ca này là lời của cô gái
trước cánh đồng mênh mông, cô gái nghĩ về
thân phận mình
Tình cảm thể hiện chung trong 4 bài ca
dao la øgì?
Những câu hát về tinh yêu quê hương đất
nước thường được thể hiện như thế nào?
Gọi học sinh đọc ghi nhớ
* Hoạt động 3: Luyện tập
Gọi học sinh đọc bài tập 1
Hoạt động nhóm
- Dòng thơ kéo dài gợi lên sự mênh mông bát ngát
- Nghệ thuật: đối, đảo, điệp từ gợi lên sự trù phú và đẹp
- Sự trẻ trung, phơi phới, mảnh mai của cô gái nhưng bàn tay lao động của cô đã tạo nên thành quả
* Ghi nhớ SGK/ 36 III Luyện tập
1 Thể thơ trong 4 bài ca dao ngoài thể thơ lục bát chùm bài ca dao còn sử dụng:
Thể lục bát biến thể Thể thơ tự do
Trang 5Hoạt động cá nhân 2 Tình cảm chung thể hiện trong 4
bài ca dao là tình yêu quê hương đất nước con người
4 Củng cố và luyện tập
Đọc thuộc lòng bốn bài ca dao trên
Tình cảm chung thể hiện trong 4 bài ca dao là gì?
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :
Học bài – Hoàn chỉnh phần bài tập
Học thuộc bài ca dao
Chuẩn bị : Đọc tìm hiểu “ Những câu hát than thân”
Đọc bài ca dao – Tìm hiểu nội dung nghệ thuật của từng câu
V RÚT KINH NGHIỆM :
Nội dung :
Phương pháp :
Tổ chức :