Mục tiêu cần đạt : Giuùp HS: - Củng cố lại những kiến thúc và kĩ năng đã học về văn bản lập luận chứng minh, về công việc tạo lập văn bản nghị luận và về cách sử dụng từ ngữ đặt câu - Đá[r]
Trang 1TUẦN 27 TIẾT 101 NS: 20/2/2012
ễN TẬP VĂN NGHỊ LUẬN I-MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm chắc khỏi niệm và phương phỏp làm bài văn nghị luận qua cỏc văn bản nghị luận đó học
- Tạo lập được một văn bản nghị luận dài khoảng 500 từ theo cỏc thao tỏc lập luận đó học (chứng minh, giải thớch)
II-TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Hệ thống cỏc văn bản nghị luận đó học, nội dung cơ bản, đặc trưng thể loại, hiểu được giỏ trị tư tưởng và nghệ thuật của từng văn bản
- Một số kiến thức liờn quan đến đọc - hiểu văn bản như nghị luận văn học, nghị luận xó hội
- Sự khỏc nhau căn bản giữa kiểu văn bản nghị luận và kiểu văn bản tự sự, trữ tỡnh
2 Kĩ năng:
- Khỏi quỏt, hệ thống húa, so sỏnh, đối chiếu và nhận xột về tỏc phẩm nghị luận văn học và nghị luận xó hội
- Nhận diện và phõn tớch được luận điểm, phương phỏp lập luận trong cỏc văn bản đó học
- Trỡnh bày, lập luận cú lớ, cú tỡnh
III-HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:
1 Ổn định lớp: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 4’
Gv kiểm tra bài soạn của hs
3 Bài mới:
*Giới thiệu bài: 1’
Hoạt động 1: 14’
- BT1: Đọc lại cỏc bài văn nghị
luận đó học và điền vào bản theo
mẫu (sgk)
GV nhận xột
HS thực hiện và trỡnh bày
HS nhận xột
- BT1:
luận
Luận điểm chớnh Phương phỏp
lập luận
1 Tinh thaàn yeõu
nửụực cuỷa nhaõn
daõn ta
Hồ Chớ
yeõu nửụực cuỷa daõn toọc vieọt nam
Daõn ta coự moọt loứng noàng naứn yeõu nửụực ẹoự laứ moọt truyeàn thoỏng quyự baựu cuỷa ta
Chửựng minh
2 ẹửực tớnh giaỷn
dũ cuỷa Baực Hoà
Phaùm Vaờn ẹoàng
ẹửực tớnh giaỷn
dũ cuỷa Baực Hoà
Baực giaỷn dũ trong moùi phửụng dieọn bửừa aờn, nhaứ
ụỷ, loỏi soỏng sửù giaỷn dũ aỏy ủi lieàn vụựi sửù phong phuự, roọng lụựn veà ủụứi soỏng tinh thaàn ụỷ Baực
Chửựng minh, giaỷi thớch vaứ bỡnh luaọn
3 YÙự nghúa vaờn
chửụng Hoaứi Thanh Vaờn chửụng vaứ yự nghúa
cuỷa noự ủoỏi vụựi con ngửụứi
Nguoàn goỏc cuỷa vaờn chửụng laứ ụỷ loứng thửụng ngửụứi, thửụng muoõn loaứi vaọt Vaờn chửụng hỡnh dung vaứ saựng taùo ra sửù
Giaỷi thớch keỏt hụùp vụựi bỡnh luaọn
Trang 2soỏng, nuoõi dửoừng vaứ laứm giaứu cho tỡnh caỷm cuỷa con ngửụứi
Hoạt động 2: 5’
- BT2: Nờu túm tắt những nột đặc
sắc nghệ thuật của mỗi bài nghị luận
đó học
- BT2:
HS thực hiện
1 Tinh thaàn yeõu nửụực cuỷa nhaõn daõn
ta Boỏ cuùc chaởt cheừ daón chửựng choùn loùc, toaứn dieọn, saộp xeỏp hụùp lớ Hỡnh aỷnh so saựnh ủaởc saộc
2 ẹửực tớnh giaỷn dũ cuỷa Baực Hoà DC cuù theồ xaực thửùc, toaứn dieọn, keỏt hụùp chửựng minh
vụựi giaỷi thớch vaứ bỡnh luaọn, lụứi vaờn giaỷn dũ maứ giaứu caỷm xuực
3 YÙ nghúa vaờn chửụng Trỡnh baứy nhửừng vaỏn ủeà phửực taùp moọt caựch ngaộn
goùn, giaỷn dũ, saựng suỷa, keỏt hụùp vụựi caỷm xuực giaứu hỡnh aỷnh
Hoạt động 3: 14’
- BT3:
a) Chọn ý thớch hợp điền vào bảng
- BT3:
HS thực hiện
Truyeọn Coỏt truyeọn, nhaõn vaọt, nhaõn vaọt keồ chuyeọn
Thụ tự sự Coỏt truyeọn, nhaõn vaọt, nhaõn vaọt keồ chuyeọn, nhũp , vaàn
Tuyứ buựt (Nhõn vật), nhaõn vaọt keồ chuyeọn
Nghũ luaọn Luaọn ủieồm, luaọn cửự
b) Phõn biệt sự khỏc nhau giữa
nghị luận với tự sự, trữ tỡnh HS thực hiện- Tự sự: phải cú cốt truyện, nhõn vật, nhaõn vaọt keồ
chuyeọn
- Trữ tỡnh: biểu hiện tỡnh cảm, cảm xỳc trực tiếp hay giỏn tiếp
- Nghị luận: phải cú luận điểm, luận cứ, lập luận
c) Tục ngữ cú thể coi là văn nghị
luận đặc biệt khụng?
HS: Tục ngữ cú thể coi là văn nghị luận đặc biệt
Hoạt động 4: 2’ * Hướng dẫn tự học:
Xỏc định hệ thống luận điểm, tỡm cỏc dẫn chứng, lập dàn ý dựa trờn một đề bài văn nghị luận, viết thành một bài văn hoàn chỉnh
4 Củng cố: 2’
- Kể tờn cỏc văn bản nghị luận đó học Nờu tờn tỏc giả và luận điểm tương ứng
5 Dặn dũ: 2’
- Học bài, thực hiện theo yờu cầu của “Hướng dẫn tự học”
Trang 3- Chuẩn bị “Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu”: Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở
rộng câu, các trường hợp , xem (làm) trước bài tập
DÙNG CỤM CHỦ - VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU
I-MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
- Nhận biết các cụm chủ - vị làm thành phần câu trong văn bản
II-TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Mục đích của việc dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
- Các trường hợp dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
2 Kĩ năng:
- Nhận biết các cụm chủ - vị làm thành phần câu
- Nhận biết các cụm chủ - vị làm thành phần của cụm từ
III-HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:
1 Ổn định lớp: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
- Hãy phân biệt văn nghị luận với văn tự sự, trữ tình
3 Bài mới:
*Giới thiệu bài: 1’
Bước 1:
Gọi Hs đọc Vd - SGK
? Em hãy tìm các cụm danh từ trong câu
trên?
GV:y/c học sinh nhận xét
? Phân tích các cụm danh từõ?
?Phần phụ sau có cấu tạo như thế nào?
? Vậy phần phụ sau gọi là gì?
HS đọc
HS: - những tình cảm ta không có
- những tình cảm ta sẵn có
HS:- những/ tình cảm/ ta
PT DT
không có.
PS -những /tình cảm/
PT DT
ta sẵn có PS
HS: - ta / không có.
C V
- ta / sẵn có
C V
HS: cụm chủ - vị
I/Thế nào là dùng cụm chủ –vị để mở rộng câu
VD:Văn chương gây cho
ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có.
- những/ tình cảm/ ta
PT DT
không có.
PS -những /tình cảm/
PT DT
ta sẵn có PS
- ta / không có.
C V
- ta / sẵn có
C V
làm thành phần cụm từ để mở rộng câu
Trang 4?Noự giửừ chửực vuù gỡ trong caõu?
?Duứng ủeồ laứm gỡ?
GV choỏt laùi yự
Bửụực 2:
* GV ủửa ra yeõu caàu ch hs thaỷo luaọn:
“Tỡm cuùm C - V laứm thaứnh phaàn caõu
hoaởc thaứnh phaàn cuùm tửứ trong caực caõu
(sgk) Cho bieỏt trong moói caõu, cuùm C - V
laứm thaứnh phaàn gỡ”
Gv nhaọn xeựt
GV choỏt laùi yự
HS: thaứnh phaàn cuỷa cuùm danh tửứ
HS ủoùc ghi nhụự
HS thaỷo luaọn 5’
ẹaùi dieọn nhoựm trỡnh baứy
HS nhaọn xeựt a) Chũ Ba/ ủeỏn (CN) b) Tinh thaàn/ raỏt haờng haựi (VN)
c) Trụứi /sinh laự sen ủeồ bao boùc coỏm, cuừng nhử trụứi /sinh coỏm naốm uỷ trong laự sen (phuù ngửừ cho cuùm ẹT)
d) (tửứ ngaứy) Caựch maùng thaựng Taựm/thaứnh coõng (phuù ngửừ cho cuùm DT)
HS ủoùc ghi nhụự
Ghi nhụự (sgk)
II/ Caực trửụứng hụùp duứng cuùm C-V ủeồ mụỷ roọng caõu
a) Chũ Ba/ ủeỏn (CN) b) Tinh thaàn/ raỏt haờng haựi (VN)
c) Trụứi /sinh laự sen ủeồ bao boùc coỏm, cuừng nhử trụứi /sinh coỏm naốm uỷ trong laự sen (phuù ngửừ cho cuùm ẹT)
d) (tửứ ngaứy) Caựch maùng thaựng Taựm/thaứnh coõng (phuù ngửừ cho cuùm DT)
*Ghi nhụự (sgk)
KNS: Biết dựng cụm C - V để mở rộng cõu phự hợp với hoàn cảnh giao tiếp.
Hoạt động 2: 10’
- Bt: Tỡm cuùm C - V laứm thaứnh phaàn
caõu hoaởc thaứnh phaàn cuùm tửứ trong caực
caõu (sgk) Cho bieỏt trong moói caõu, cuùm
C - V laứm thaứnh phaàn gỡ”
B Luyện tập:
Bt : a) Người chuyờn mụn/ mới định được (phụ ngữ cho cụm DT)
b) Khuụn mặt /đầy đặn (VN) c) Caực coõ gaựi/ voứng ủoó gaựnh Hiện ra từng lỏ cốm bụi nào
Coự hai cuùm C-V ủửụùc duứng ủeồ mụỷ roọng caõu: Moọt laứm phuù ngửừ trong cuùm danh tửứ, moọt laứm phuù ngửừ trong cuùm ủoọng tửứ
d) Một bàn tay/ đập vào vai (phụ ngữ cho cụm DT)
Hắn/ giật mỡnh (VN)
Xỏc định chức năng ngữ phỏp của cụm C - V trong cõu văn
4 Củng cố: 2’
? Theỏ naứo laứ duứng cum C-V ủeồ mụỷ roọng caõu?
? Caực trửụứng hụùp duứng cuùm C-V ủeồ mụỷ roọng caõu?
5 Dặn dũ: 2’
- Học bài, xem lại bt Thực hiện theo “Hướng dẫn tự học”
- Chuẩn bị Trả bài TLV số 5, trả bài kiểm tra TV, trả bài kiểm tra Văn: Nhớ lại bài làm và
tự đỏnh giỏ bài làm của mỡnh
Trang 5TUẦN 27 TIẾT 103 NS: 20/2/2012
TRẢ BÀI TLV SỐ 5, BÀI KT TIẾNG VIỆT, TRẢ BÀI KIỂN TRA VĂN
A Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS:
- Củng cố lại những kiến thúc và kĩ năng đã học về văn bản lập luận chứng minh, về công việc tạo lập văn bản nghị luận và về cách sử dụng từ ngữ đặt câu
- Đánh giá được chất luợng bài làm của mình, trình độ bài làm của bản thân mình, nhờ đó có đựoc những kinh nghiệm và quyết tâm cần thiết để làm tốt hơn nữa ở bài sau
B Chuẩn bị
- GV: chấm bài, dặn hs tự đánh giá bài làm của mình
- HS: tự đánh giá bài làm của mình
C Tiến hành:
1 Oån định lớp: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
?Thế nào là dụng cụm chủ vị để mở rộng câu
?Các trường hợp dùng cụm chủ vị mở rộng câu
3 Bài mới
Hđ1: 7’
-Trả lần lượt ba bài kiểm tra
-HS nhận bài và xem
HĐ2: 7’
*Đánh giá bài kiểm tra của học sinh
-GV: nhận xét từng bài kiểm tra
-HS: nghe và rút kinh nghiệm
HĐ3: 17’
*Hưóng dẫn sửa bài kiểm tra
-GV: lưu ý những kiến thức cơ bản của Hs thường sai và đưa ra hướng khắc phục
-HS: lắng nghe và ghi nhận
HĐ4: 6’
*Gọi điểm vào sổ
-GV: gọi điểm và ghi sổ
-HS: đọc điểm từng bài
4/Củng cố /
5/Dặn dò: 2’
- Học lại kiến thức đã kiểm tra
- Soạn bài: “Tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích”: Mục đích và phương pháp giải
thích, xem (làm) trước bài tập
TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
I-MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
Hiểu mục đích, tính chất và các yếu tố của phép lập luận giải thích
II-TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
Trang 6Đặc điểm của một bài văn lập luận giải thích và yêu cầu cơ bản của phép lập luận giải thích.
2 Kĩ năng:
- Nhận định và phân tích một số văn bản nghị luận giải thích để hiểu đặc điểm của kiểu văn bản này
- Biết so sánh để phân biệt lập luận giải thích với lập luận chứng minh
III-HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:
1 Ổn định lớp: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 3’
- GV kiểm tra tập bài soạn của hs
3 Bài mới:
*Giới thiệu bài: 1’
pháp giải thích:
Bước 1: Tìm hiểu nhu cầu giải thích
trong đời sống
?Trong đời sống khi nào người ta cần
giải thích?
?Em hãy nêu môt số câu hỏi cần
người khác giải thích?
?Muốn giải thích các vấn đề nêu trên
thì nên làm thế nào?
?Trong văn nghị luận người ta thường
yêu cầu giải thích các vấn đề gì?
Bước 2:Tìm hiểu cách làm bài văn
lập luận giải thích
GV yêu cầu học sinh đọc bài văn
Lòng khiêm tốn trong sgk
?Bài văn giải thích vấn đề gì?
?Giải thích như thế nào?
?Em hãy tìm những câu định nghĩa về
lòng khiêm tốn?
HS: - Khi tìm hiểu một vấn đề
- Khi trả lời một câu hỏi của ngưòi khác
HS: vì sao?, để làm gì?, là
gì, có ý nghĩa gì?
HS: Phải có các tri thức khoa học chuẩn xác, nghiên cứu các tài liệu
HS: giải thích các vấn đề tư tưởng đạo lí, lớn nhỏ, các chuẩn mực hành vi của con người
HS:Đọc
HS:Bài văn giải thích về lòng khiêm tốn và giải thích bằng cách so sánh với các sự việc, hiện tượng trong đời sống hằng ngày
HS:- Khiêm tốn là biểu hiện của con người đứng đắn
- Khiêm tốn là tín nhã nhặn nhún nhường
- Khiêm tốn thường tự cho
1 Khi nào cần giải thích
- Khi tìm hiểu một vấn đề
- Khi trả lời một câu hỏi của ngưòi khác
2 Thường giải thích các vấn đề tư tưởng đạo lí, lớn nhỏ, các chuẩn mực hành vi của con người
3 Đọc bài văn
a.Bài văn giải thích về
Lòng khiêm tốn
b Những định nghĩa về lòng khiêm tốn
Trang 7?Vaọy nhửừng caõu treõn coự phaỷi laứ caựch
giaỷi thớch khoõng? Vỡ sao?
?Ngoaứi caựch ủũnh nghúa ủoự coứn coự
nhửừng caựch giải thớch naứo?
?Tỡm lớ do coự phaỷi laứ caựch giaỷi thớch
khoõng? Vỡ sao?
?Vieọc chổ ra caựi lụùi cuỷa khieõm toỏn vaứ
haùi cuỷa khoõng khieõm toỏn coự phaỷi laứ
caựch giaỷi thớch khoõng?
?Qua sửù phaõn tớch ụỷ treõn cho bieỏt theỏ
naứo laứ laọp luaọn giaỷi thớch?
mỡnh laứ mngửụứi keựm coỷi
- Khiờm toỏn laứ bieỏt ngửụứi bieỏt mỡnh
HS: Nhửừng caõu treõn cuừng laứ giaỷi thớch vỡ noự traỷ lụứi cho caõu hoỷi khieõm toỏn laứ gỡ
HS: Coứn coự nhửừng caựch giaỷi thớch sau:
- Lieọt keõ caực bieồu hieọn cuỷa nhửừng ngửoứi khieõm toỏn
- Nhửừng bieồu hieọn cuỷa nhửừng ngửụứi khoõng khieõm toỏn
HS: vỡ ủoự laứ thuỷ phaựp ủoỏi laọp, laứm noồi baọt hỡnh aỷnh cuỷa loứng khieõm toỏn
HS:Tỡm lớ do cuừng laứ caựch giaỷi thớch khoõng vỡ noự cuừng
ủi tỡm caựch traỷ lụứi caõu hoỷi khieõm toỏn laứ gỡ
HS: cuừng laứ caựch giaỷi thớch
vỡ noự lieọt keõ caực vaỏn ủeà vaứ chổ ra nhửừng ủieàu lieõn quan ủeỏn sửù khieõm toỏn
HS ủoùc ghi nhụự
c +Lieọt keõ caực bieồu hieọn cuỷa nhửừng ngửoứi khieõm toỏn
+Nhửừng bieồu hieọn cuỷa nhửừng ngửoứi khoõng khieõm toỏn
+Keỷ khoõng khieõm toỏn cuừng laứ caựch giaỷi thớch
d Vieọc chổ ra caựi lụùi cuỷa khieõm toỏn vaứ haùi cuỷa khoõng khieõm toỏn coự phaỷi laứ caựch giaỷi thớch khoõng
*Ghi nhụự
Hoạt động 2: 9’
- Bt: Đọc bài văn và cho biết vấn đề
giải thớch và phương phỏp giải thớch
trong bài
B Luyện tập:
-Baứi vaờn giaỷi thớch vaỏn ủeà veà loứng nhaõn ủaùo
- Giaỷi thớch baống caựch:
+ Neõu ủũnh nghúa:( loứng nhaõn ủaùo laứ loứng bieỏt thửụng ngửụứi)
+ Keồ ra caực bieồu hieọn cuỷa loứng nhaõn ủaùo: (tửứ moọt oõng giaứ raờng long toực baùc
+ Caựch ủeà phoứng hoaởc noi theo:(thaựnh Gaờng-di coự moọt phuụng chaõm…)
Hoạt động 3: 2’ C Hướng dẫn tự học:
- Nắm được đặc điểm kiểu bài nghị luận giải thớch
- Sưu tầm văn bản giải thớch để làm tư liệu học tập
4 Củng cố: 2’
? Neõu muùc ủớch vaứ phửụng phaựp giaỷi thớch?
5 Dặn dũ: 2’
- Xem lại đoạn văn Thực hiện theo “Hướng dẫn tự học”
- Chuẩn bị Sống chết mặc bay: Tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm, phõn tớch văn bản.