Từ một gian nhà tan nát mong cảm của bài thơ sẽ giảm đi như HS: Trả lời.. caên nhaø ngaøn gian.[r]
Trang 1Tuần 11 - Tiết 41 Ngày dạy: 07 - 11 - 2009 Lớp dạy: 7A 1
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh
- Cảm nhận được tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả của nhà thơ Đỗ Phủ.
- Bước đầu thấy được vị trí và ý nghĩa của những yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình
- Bước đầu thấy được đặc điểm của bút pháp Đỗ Phủ qua những dòng thơ miêu tả và tự sự
II CHUẨN BỊ:
GV: SGK – SGV – Tranh ảnh – Tài liệu có liên quan.
HS: SGK – Đọc bài và soạn bài trước ở nhà.
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
2 Kiểm tra bài cũ: ( Không)
3 Bài mới:
Hoạt động 1
GV: Đọc mẫu
GV: Gọi hs đọc
GV: Gọi hs đọc chú thích
vàtrả lời câu hỏi
? Hãy nêu vài nét về tác
giả Đỗ Phủ?
Dựa vào chú thích (*)
? Hãy cho biết hoàn cảnh
sáng tác của bài thơ ?
HS: Nghe
HS: Đọc
HS: Đọc chú thích vàtrả lời câu hỏi
HS: Trả lời
Đỗ Phủ ( 712 – 770 ), là nhà thơ nổi tiếng đời Đường của Trung Quốc, tự là Tử Mĩ, hiệu Thiếu Lăng, quê ở tỉnh Hà Nam
HS: Trả lời
I Đọc – Tìm hiểu chú thích: 1.Đọc:
2.Tìm hiểu chú thích:
* Đỗ Phủ ( 712 – 770 ), là nhà thơ nổi tiếng đời Đường của Trung Quốc, tự là Tử Mĩ, hiệu Thiếu Lăng, quê ở tỉnh Hà Nam
BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ
( Mao ốc vị thu phong sở phá ca )
Đỗ Phủ
Trang 2
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Dựa vào chú thích (*)
Hoạt động 2
GV: ( Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu thể thơ, bố cục,
giải thích từ khó ).
GV: giới thiệu về thể loại
GV: giải thích từ khó
? Sau khi đọc xong bài thơ,
em hãy cho biết bài thơ có thể
phân đoạn dựa trên mạch cảm
xúc như thế nào?
( GV nói ngay phân chia bố
cục )
GV: Treo bảng phụ lên
bảng ( Phần bố cục )
GV : Treo tranh vẽ lên bảng
Đỗ Phủ nhờ bạn bè và người thân giúp đỡ mới dựng được một căn nhà tranh tre
Nhưng ở chưa được bao lâu thì căn nhà đã bị gió, mưa thu phá nát Đỗ Phủ buồn rầu và xúc cảm viết thành bài thơ
HS lắng nghe
HS lắng nghe
HS tự ghi bố cục
Bố cục:
* Chia 2 phần:
- Phần 1: (18 câu đầu): Nỗi khổ, nghèo và lời thở than vì mái nhà tranh bị gió thu phánát
+ Đoạn 1: Kể, tả về gió thu thổi bay mái nhà tranh
+ Đoạn 2: Trẻ con cướp tranh, nhà thơ bất lực, ấm ức
+ Đoạn 3: Đêm mưa, rét,
nhà dột, nằm suốt đêm không ngủ
- Phần 2: (5 câu cuối):
Mơ ước của khổ chủ.
II Tìm hiểu thể thơ, bố cục, giải thích từ khó:
1 Tìm hiểu thể thơ:
- Thể thơ cổ thể.
- Vần, nhịp, câu chữ đều khá tự do, phóng khoáng
2.Từ khó:
(1) Sự biến An Lộc Sơn – Sử Tư Minh xảy ra năm 755, đến năm 763 mới chấm dứt Như vậy lúc bài thơ sáng tác, tình hình xã hội vẫn rối loạn
3.Bố cục:
* Chia 2 phần:
- Phần 1: (18 câu đầu): Nỗi khổ, nghèo và lời thở than vì mái nhà tranh bị gió thu phánát
+ Đoạn 1: Kể, tả về gió thu thổi bay mái nhà tranh
+ Đoạn 2: Trẻ con cướp tranh, nhà thơ bất lực, ấm ức
+ Đoạn 3: Đêm mưa, rét, nhà
dột, nằm suốt đêm không ngủ
- Phần 2: (5 câu cuối):
Mơ ước của khổ chủ.
Trang 3Hoạt động 3:
GV: Gọi hs đọc đoạn 1
? Trong đoạn này nhà thơ kể
hay tả? Em hình dung cảnh căn
nhà của Đỗ Phủ sau trận gió
mạnh như thế nào?
GV: Nhận xét và chốt lại
? Tìm những từ tả cơn gió
mạnh đã làm tan nát gian nhà?
GV: Nhận xét và chốt lại
GV: Gọi hs đọc đoạn 2
? Tìm những từ kể cảnh cướp
giật tranh?
GV: Nhận xét và chốt lại
? Ta có nên trách lũ trẻ thôn
nam không? Vì sao?
GV: Nhận xét và chốt lại
GV: Gọi hs đọc đoạn 3
? Tác giả, trong khổ thơ này
đã kết hợp các kiểu văn bản
nào?
? Từ nào diễn tả nỗi cực khổ
mà nhà thơ trải qua khi phải
ngủ trong gian nhà tan nát?
GV: Nhận xét và chốt lại
Hoạt động 4:
? Giả thử không có năm dòng
thơ cuối thì ý nghĩa, giá trị biểu
cảm của bài thơ sẽ giảm đi như
thế nào?
GV: ( Cho hs thảo luận )
GV: Thuyết giảng
HS : đọc
HS: Trả lời
Nhà thơ vừa kể vừa tả ; kể – tả ngang nhau
HS: Trả lời
Những từ : thét già, cuộn, bay, tót, quay lộn
HS : đọc
HS: Trả lời
Những từ : trước mặt, xô, cướp giật, cắp, đi tuốt
HS: Trả lời
Thông cảm, bởi đất nước Trung Hoa đầy li loạn, cảnh đói nghèo, trẻ em thất học đang tràn lan
HS : đọc
HS: Trả lời
Kiểu văn bản được kết hợp là kể và tả
HS: Trả lời
Từ: mịt mịt, đen đặc, tối mực,
lạnh tựa sắt, lót nát, nhà dột, mưa, dày hạt mưa, mưa chẳng dứt ( Ngủ trong mưa, trong
lạnh, cả cha và con đều như thế)
HS: thảo luận
HS: Trả lời
Gây sự bất ngờ cho người đọc, nói lên ước mơ cao cả,
III Phân tích chi tiết:
1 Nỗi khổ nghèo và lời than
thở của nhà thơ.
a Đoạn 1: ( Năm câu đầu ).
Qua cách kể, tả ta thấy cảnh tranh bay tung tóe mảnh cao, mảnh thấp… chứng tỏ sức gió thật dữ dội
b Đoạn 2: ( Năm câu tiếp
theo)
Nỗi đau bất lực trước cảnh trẻ con cướp những tấm tranh
c Đoạn 3: ( Tám câu tiếp).
Ông trằn trọc suốt đêm trong mệt, đói, lo lắng, buồn rầu, thương con, thương mình và… đành đắng cay, bất lực
2 Nội dung, ý nghĩa và vị trí
của khổ thơ cuối:
Từ một gian nhà tan nát mong căn nhà ngàn gian
Quên nỗi đau riêng mình để nghĩ đến hạnh phúc của kẻ sĩ
Trang 4Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Từ một gian nhà tan nát
mong căn nhà ngàn gian
Quên nỗi đau riêng mình để
nghĩ đến hạnh phúc của kẻ
sĩ khác ( rộng ra là cả thiên
hạ )
Ước mơ đó của nhà thơ
mãnh liệt và tràn đầy niềm
tin Từ đó khẳng định nhân
đạo của bài thơ
Hoạt động 5:
GV: Cho hs tự chốt lại nội
dung bài học
Hoạt động 6:
GV: Treo bảng phụ
( Câu 2, SGK Trang 134 )
GV: Nhận xét và chốt lại
chan chứa lòng vị tha
HS: Trả lời
HS: Đọc ghi nhớ SGK
HS: Lên bảng trình bày
khác ( rộng ra là cả thiên hạ ) Ước mơ đó của nhà thơ mãnh liệt và tràn đầy niềm tin Từ đó khẳng định nhân đạo của bài thơ
IV Tổng kết:
* Ghi nhớ: ( SGK )
V Luyện tập:
4 Củng cố – Dặn dò:
a Củng cố: - Hãy cho biết hoàn cảnh sáng tác của bài thơ ?
- Tìm những từ tả cơn gió mạnh đã làm tan nát gian nhà?
- Mơ ước của khổ chủ
- Giá trị nhân đạo của bài thơ ?
b Dặn dò: - Học bài cũ.
- Làm BT ở SGK và tham khảo các tài liệu khác
- Soạn bài mới: " Cảnh khuya, Rằm tháng giêng "
IV RÚT KINH NGHIỆM:
Duyệt, ngày tháng năm 2009
TTCM
Phan Hoài Nam