Giáo án môn Ngữ văn khối 8 - Học kì 1

Nội dung kiến thức 1 Tìm hiểu khái niệm chủ đề : - Nhân vật Tôi hồi tưởng về quá khứ nhân buổi khai trường - Đó là những cảm xúc bồi hồi, xúc động trong sángđậm chất trữ tình..  Chủ đề [r]

Ngày soạn: / /2008

Tuần 1 : B ài 1

TÔI ĐI HỌC

(Thanh Tịnh)

A.Mục tiêu :

Qua việc hướng dẫn đọc, tìm hiểu văn bản giúp cho học sinh cảm nhận được:

- Tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy rõ ngòi bút văn xuôi giàu chất trữ tình của tác giả

- Rèn kĩ năng đọc, nói, viết, cảm nhận văn bản

- Giáo dục ý thức học tập nghiêm túc yêu thích tác phẩm văn xuôi

B Chuẩn bị : - Thầy : Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, ảnh của Thanh Tịnh

- Trò : Đọc, trả lời các câu hỏi sách giáo khoa

C Tiến trình lên lớp:

I - Ổn định tổ chức: Lớp 8:

II Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

III - Bài mới:

Hoạt động 1 : Khởi động Ngày khai trường là buổi học đầu tiên trong cuộc

đời mỗi con người Không ai không thể bồi hồi xúc động ghi nhớ mãi ấn tượng đó Thanh Tịnh là một nhà văn có tài giúp ta hồi tưởng lại kỷ niệm một thời

9 /

10’

Giáo viên cho học sinh xem ảnh

của nhà văn và bài thơ của ông

Hãy nhận xét về tác giả, tác

phẩm?

Giáo viên đọc mẫu cho học sinh

đọc và nhận xét

Hoạt động 2 :

Hãy cho biết trình tự diễn tả kỷ

niệm của tác giả?

1) Tìm hiểu tác giả, tác phẩm :

- Thanh Tịnh : 1911 - 1988

- Sinh ra ở Huế : Làm nghề dạy học, viết văn, thơ

- Thành công của ông : Ơû truyện ngắn

- Truyện của ông đằm thắm trong sáng, đậm chất trữ tình

2) Đọc và tìm hiểu bài thơ :

Các chú thích : 2,6,7

3) Tìm hiểu văn bản :

a.Trình tự diễn tả cảm xúc trong tác phẩm :

- Từ hiện tại hồi tưởng về quá khứ

- Từ con đường  nhìn ngôi trường 

nhìn mọi người  nhìn các bạn  nghe gọi tên  ngồi vào chỗ đón nhận giờ học đầu tiên

5 /

Trình tự đó gợi nhớ về quá khứ

như thế nào?

Hãy kể các hình ảnh mà tác giả

đã sử dụng?

Vì sao lại có cảm xúc ấy?

Nhờ vào sự gợi nhớ của tác giả,

riêng em, em nhớ nhất cảm giác

nào và hãy diễn tả cảm giác đó ?

Hoạt động 3:

Giáo viên cho học sinh luyện tập

để củng cố bài học

b Tâm trạng của nhân vật tôi :

- Cảm giác đi trên con đường làng cùng mẹ

- Khi nhìn ngôi trường, bạn bè, nghe gọi tên rời tay mẹ

- Khi ngồi vào ghế của mình  cảm giác khác lạ bỡ ngỡ, hồi hộp, xúc động,

lo âu

- Vì hôm nay là ngày trọng đại đối với đời một con người

- Hồi hộp chờ gọi đến tên mình lúc đầu lặng đi không dám thở, trống ngực đập thình thịch

4) Luyện tập :

Mỗi em tự trình bày một cảm xúc của mình khi học bài này

5’ IV Củng cố dăën dò:

- Củng cố : Để hồi tưởng lại cảm xúc của mình tác giả đã đi theo trình tự nào ?

Ông diễn tả điều ấy ra sao ?

- Dặn dò : Đọc truyện ngắn kĩ – Trả lời các nội dung còn lại

* Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn :

(Thanh Tịnh)

A Mục tiêu : Qua tiết hai này giúp cho học sinh

- Có khả năng cảm thụ mà tác giả sử dụng

- Rèn luyện khả năng đối chiếu liên tưởng

- Giáo dục lòng say mê yêu thích bộ môn

B Chuẩn bị : - Thầy : Chọn từ ngữ hình ảnh

- Trò : Chọn hình ảnh để phân tích

C Tiến trình lên lớp

(1’) I - Ổn định tổ chức:

(4’) II Kiểm tra bài cũ :

Qua phân tích tiết một nhà văn đã giúp em điều gì ? Đọc một đoạn trích mà em

tâm đắc nhất ?

III - Bài mới:

thơ Nhất là hình ảnh so sánh trữ tình tạo cho người đọc những liên tưởng ấm áp

Hãy tìm những hình ảnh chi tiết

nổi bật có sử dụng biện pháp so sánh

?

Nhận xét phân tích những hình ảnh

trên ?

1) Phân tích hình ảnh so sánh độc đáo trong bài :

- Cảm giác nảy nở như hoa tươi giữa bầu trời quang đãng

- Ý nghĩ như làn mây lướt ngan trên ngọn núi

- Họ như con chim non đứng trên bờ to

 Đây là những hình ảnh chọn lựa đọc đáo : Đẹp – khoáng đãng giàu chất trữ tình

- Tạo cảm giác liên tưởng so sánh vừa chân thực vừa lãng mạn đậm chất thơ

- Đó chính là chất văn tài hoa của Thanh Tịnh

14 Hoạt động 2 :

Em nhận thấy năm 1941 xã hội 2) Trình bày những cảm nhận về thái độ, cử chỉ của người lớn :

đối xử quan tâm đến học sinh như thế

nào ?

Em hãy chọn tìm hình ảnh cụ thể ?

- Rất chu đáo quan tâm ân cần so sánh đây là truyền thống dân tộc Việt Nam ngày nay vẫn phát huy

- Chuẩn bị chu đáo – lo lắng trằn trọc tham dự buổi lễ

5’

5/

Em có suy nghĩ gì ?

Hãy nêu những nét đặc sắc về nghệ

thuật cuỉa văn bản ?

*) Giáo viên : Chất trữ tình thiết tha

êm dịu thể hiện từ : Không gian, thời

gian, con người Tất cả ấm áp…

Hoạt động 3 :

Em hãy nêu những thành công về

nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

?

- Thầy Hiệu trưởng : từ tốn – bao dung – thầy dạy : Vui tính yêu học sinh

 Tất thảy cho ta thấy tấm lòng của gia đình – nhà trường – xã hội vô cùng ấm áp

- Rất tự hào – cảm ơn được sống xã hội này Học giỏi – chăm lo rèn luyện tu dưỡng

3) Đặc sắc nghệ thuật :

- Bố cục theo dòng hồi tưởng – cảm nghĩ theo trình tự thời gian

- Sự kết hợp hài hoà : Kể – miêu tả – Biểu cảm

- Các thủ pháp nghệ thuật : So sánh giàu cảm xúc liên tưởng

- Nhiều yếu tố tạo nên sự cuốn hút

4) Tổng kết :

- Nghệ thuật : Bằng ngòi bút văn xuôi đa tài việc thể hiện bút pháp nghệ thuật tự sự – miêu tả – biểu cảm

- Nội dung : Tác giả giúp người đọc cảm nhận một lần nữa cảm xúc về buổi tựu trường

5’ IV - Củng cố dặn dò :

1 Củng cố : Cảm xúc nào của tác giả làm cho em tâm đắc nhất ?

2 Dặn dò: Làm bài tập “viết cảm xúc của em nhân ngày tựu trường”

* Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn :

A.Mục tiêu:

Qua sơ đồ mẫu giúp cho học sinh thấy được:

- Có từ ngữ nghĩa rộng,nghĩa hẹp Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ khác nhau Rèn kĩ năng tìm hiểu, nhận biết, sử dụng từ

- Giáo dục ý thức say mê học tập

B.Chuẩn bị : - Thầy: mẫu, máy chiếu, bảng phụ

- Trò:đọc tìm hiểu bài trước

C Tiến trình lên lớp:

(1’) I - Ổn định tổ chức:

(3’) II- Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

III - Bài mới:

(1’) Hoạt động 1: Khởi động Tiếng Việt giàu đẹp trong sáng Chuyển tải được

mọi cung bậc tình cảm, suy nghĩ mọi hoạt động con người Điều đó là nhờ vào cấp độ khái quát khác nhau về nghĩa của từ

10’

5/

Hoạt động2:

Nhìn sơ đồ cho biết nghĩa của từ

động vật hẹp hay rộng so với nghĩa

tư:ø chim, thú , cá ?

Từ chim, thú, cá so với động vật ?

Từ chim, thú, cá so với : Tu hú,

voi, cá thu?

Từ sơ đồ hãy rút ra kết luận ?

1) Tìm hiểu bài:

a.Từ nghĩa rộng, từ nghĩa hẹp:

Ví dụ : Mô hình

Động vật

Chim Thú Cá

Tu hú Voi Thu

- Nghĩa của từ động vật lớn hơn nghĩa từ chim, thú, cá và ngược lại

- Nghĩa chim, thú, cá lớn hơn từ : Tu hú, cá thu – ngược lại

b Kết luận : Trong một mối quan

hệ ràng buộc

Giáo viên : Lấy sơ đồ diễn giải cho + Có từ nghĩa rộng – có từ nghĩa hẹp

học sinh rõ – như trả lời câu hỏi vì

sao ?

+ Có khi rộng nhưng có khi hẹp + Cấp độ nghĩa của từ ngữ khác nhau

10/

10/

Hoạt động 2

*) Giáo viên :Biểu diễn từ qua sơ đồ

vòng tròn, cho các em rút ra kết

luận

Hoạt động 3 :

Hai em đọc ghi nhớ SGK

Tổ chức theo nhóm, tổ – hoàn

thành 7 bài tập

2) Bài mới : Thú

Động vật

Cá

Chim

*) Ghi nhớ : Nghĩa của từ

- Từ có khả năng bao quát bao hàm nghĩa từ khác được coi là nghĩa rộng

- Nghĩa của những từ được bao hàm trong phạm vi nghĩa của từ khác được coi là nghĩa hẹp

- Một từ có nghĩa rộng đối với từ này nhưng có nghĩa hẹp với từ ngữ khác

3) Luyện tập :

Bài tập thêm: Viết đoạn văn ngắn có chứa một từ nghĩa rộng – hai từ nghĩa hẹp

5’ IV Củng cố dặn dò:

- Củng cố : Cấp độ khái quát nghĩa của từ như thế nào?

- Dặn dò : Thực hiện trọn vẹn bài tập thêm

Soạn tiết 4

* Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn :

A Mục tiêu:

- Học sinh nắm được chủ đề của văn bản Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Rèn kĩ năng nhận biết và viết nói có chủ đề

- Giáo dục ý thức học tập, nghiêm túc tự giác

B.Chuẩn bị: - Chọn mẫu – bảng phụ

- Đọc tìm hiểu mẫu

C Tiến trình lên lớp:

(1’) I - Ổn định tổ chức:

(4’) II- Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

III - Bài mới:

(1’) Hoạt động 1: Khởi động Chủ đề là xương sống định hướng cho văn bản Phải

đảm bảo tính thống nhất của chủ đề để tạo nên giá trị thành công của tác phẩm

14/

10/

10/

Hoạt động2 :

Nêu đối tượng của văn bản

TĐH?

Vấn đề chính mà tác phẩm đề

cập ?

Em hiểu thế nào là tính thống

nhất? Khác với tính thống nhất văn

bản sẽ như thế nào?

Hoạt động 3:

Đọc kĩ và nêu chủ đề văn bản?

1) Tìm hiểu khái niệm chủ đề :

- Nhân vật Tôi hồi tưởng về quá khứ nhân buổi khai trường

- Đó là những cảm xúc bồi hồi, xúc động trong sángđậm chất trữ tình

 Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính được đề cập xuyên suốt văn bản

2) Tính thống nhất về chủ đề văn bản:

- Văn bản đó phải xác định đúng trọng tâm không xa chủ đề hoặc lạc chủ đề

- Chủ đề thể hiện ở mục đề – đề mục các từ ngữ then chốt

3) Luyện tập:

Văn bản: Rừng cọ quê tôi

- Đối tượng: nhân vật tôi viết về rừng cọ

- Vấn đề chính: các từ ngữ hình ảnh

điều tập trung viết về rừng cọ.

-Chủ đề: Rừng cọ như một người thân thiết che chở bảo vệ cho người Sông Thao.Tác giả yêu mến ca ngợi hết lòng

Bố cục văn bản?

Trình tự miêu tả? cảm xúc? - Bố cục chặt chẽ 3 phần- Miêu tả từ gần đến xa

- Bám sát trình tự không gian, thời gian

- Người viết có tình yêu mãnh liệt

- Hiểu tận tường về cây cọ

- Coi cây cọ là biểu tượng sống Biểu tượng người dân Sông Thao

- Cách miêu tả chân thực – hình ảnh gợi cảm

-Biện pháp nhân hoá biến cây cọ thành bạn – thành người Sông Thao có tâm hồn, tình cảm

5’ IV Củng cố dặn dò :

- Củng cố : Thực hiện bài tập 3

Viết 1 bài văn nhỏ chủ đề: Rừng cà phê quê em

- Dặn dò: Hãy nêu rõ tầm quan trọng của chủ đề và tính thống nhất về chủ đề?

* Rút kinh nghiệm :

TUẦN 2 :

Ngày soạn :

(Nguyên Hồng )

A M ục tiêu :

- Qua việc tìm hiểu tác giả – tác phẩm – luyện đọc – đọc mẫu giúp cho học sinh nhận thấy được nỗi bất hạnh của một cậu bé giàu tình nghĩa Nguyên Hồng

- Rèn kĩ năng đọc – cảm nhận cái hay của tác phẩm Giáo dục ý thức chia sẻ, có tấm lòng nhân hậu

B.Chuẩn bị : Thầy: Tìm hiểu tác giả - tác phẩm

Trò : Đọc nắm nội dung chủ đề

C - Tiến trình lên lớp:

(1’) I - Ổn định tổ chức:

II Kiểm tra bài cũ :

(5’) Aán tượng của em khi tiếp cận tác giả tác phẩm “Tôi đi học” ?

III - Bài mới:

(1’) Hoạt động 1: Khởi động Tuổi thơ là quảng đời ghi lại nhiều dấu ấn nhất, vui –

buồn lẫn lộn Nguyên Hồng có một tuổi thơ bất hạnh nhất Tìm hiểu hồi kí của ông

4’ Em biết gì về nhà văn - tuổi thơ và

tác phẩm của ông

* Giáo viên : Đó là một nhà văn có

trái tim nhạy cảm dễ bị tổn thương,

dễ rung động đến cực điểm đối với

nỗi đau và niềm hạnh phúc bình dị

của con người

1 Đôi nét về tác giả – tác phẩm :

Nguyên Hồng : 1918 – 1982

- Tuổi thơ đầy bầt hạnh cơ cực

- Ông được coi là nhà văn của những người lao động cùng khổ – ông viết về họ bằng tất cả yêu thương và sức sống mãnh liệt

- Văn của ông giàu chất trữ tình, dạt dào cảm xúc thiết tha rất mực chân thành

- “Những ngày thơ ấu” là tập hồi

kí viết về tuổi thơ của ông

- Tác phẩm gồm 9 chương, “Trong lòng mẹ” là chương thứ IV

Học sinh chú ý các chú thích : 5,

8, 12, 13, 14 và 17

5/ Hoạt động 2 :

*) Giáo viên : Đọc giọng chân thành

chia sẻ Đúng giọng điệu nhân vật

Qua đọc hãy nêu nội dung của tác

phẩm?

- Tuổi thơ bất hạnh, buồn tủi của tác giả

Bộ mặt lạnh lùng của một xã hội chỉ coi trọng đồng tiền, thành kiến ích kỉ, cổ hủ

5/

15/

Đoạn trích gồm có mấy phần ?

Cảm nhận của em về bà cô của

Nguyên Hồng ?

Tất cả hành động của bà cô chứng

tỏ điều gì ?

3 Tìm hiểu nội dung :

a Bố cục :

Gồm 2 phần :

- Từ đầu đến “Người ta hỏi đến chứ ?”

 Cuộc đối thoại giữa bà cô cay độc và cảm nghĩ của chú về người mẹ bất hạnh

- Cuộc gặp mặt bất ngờ – cảm xúc vui sướng cực điểm

b Phân tích :

Nhân vật người cô trong cuộc đối thoại :

- Đây là con người thuộc tầng lớp tiểu tư sản Giọng điệu :

Mày… mợ mày…

cay độc, mỉa mai đầy ẩn ý

- Bà có những rắp tâm sẵn

- Kéo dài sự đau khổ – hành hạ cậu bé giai dẳng – có mục đích Lời nói : chua ngoa – ngữ điệu thâm thuý

*) Giáo viên :

Tư tưởng phong kiến : chồng chết

không đi lấy chồng khác “ xuất giá

tòng phu, phu tử tòng tử”…

- Người mẹ của bé Hồng thật đáng

thương, đầy yêu khác xa với suy nghĩ

của bà cô

Hoạt động 3:

 Giọng điệu cay độc – lời nói vô tâm độc ác.Đây là kẻ cao tay, thâm độc, tàn bạo với lối sống ích

kỉ phong kiến thiếu chia sẻ

 Ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng phong kiến cổ hủ lạc hậu

4 Luyện tập : Những tính cách

của bà cô thể hiện bản chất giai cấp nào của xã hội cũ ? Xã hội hiện nay điều đó sẽ bị như thế nào?

5’ IV Củng cố dặn dò :

- Củng cố : Những suy nghĩ của em về tuổi thơ của chú bé Hồng

- Dặn dò :Soạn phần còn lại trong SGK

* Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn :

(Nguyên Hồng )

A Mục tiêu :

Qua việc chọn hình ảnh chi tiết phân tích cho học sinh thấy được : tuổi thơ đầy

cay nghiệt của chú bé Hồng Song đó chính là một cậu bé có tấm lòng quý giá rất

đáng trân trọng Rèn kĩ năng đánh giá phân tích cho các em

Giáo dục ý thức đạo đức cho học sinh

B Chuẩn bị : - Thầy: chọn hình ảnh chi tiết đểû phân tích

- Trò :đọc kĩ nội dung tác phẩm

C Tiến trình lên lớp:

(1’) I - Ổn định tổ chức:

II Kiểm tra bài cũ :

(4/ ) Nhà văn Thanh Tịnh trong văn bản Trong lòng mẹ để lại trong em những cảm

xúc gì ?

III - Bài mới:

(1)’ Hoạt động 1: Khởi động Nguyên Hồng đã giúp người đọc biết được đời sống –

xã hội Việt Nam một thời Song quý giá hơn là biết được tâm hồn – tình cảm cao

quý của con người Việt Nam đặc biệt là trẻ thơ

Cho học sinh đọc lại văn bản

Em biết gì về chú bé Hồng và

tuổi thơ của chú ?

* Giáo viên : Một cậu bé nhạy

cảm – bất lực, bởi biết hoàn cảnh

mình đang lệ thuộc – phẩm chất

chịu dựng ngoan hiền nết na…

1 Chú bé Hồng bất hạnh khi sống xa mẹ – hạnh phúc khi được sống trong lòng mẹ

- Cậu bé mồ côi ở với bà cô

- Đây là cậu bé nhạy cảm thông minh + Nhận ra giọng điệu bà cô

+ Hiểu được những rắp tâm của bà + Giàu lòng nhân ái – tình yêu máu thịt – trung thành – có niềm tin về mẹ

+ Đau khổ uất ức khi nghe người khác xúc phạm mẹ

+ Giải quyết các vấn đề bằng nước mắt

sướng quá khứ trôi qua chỉ còn

lại hiện tại

- Hai tâm trạng đối lập dược tác giả xây dựng ở đây khá tinh tế

- Đặc biệt Nguyên Hồng diễn tả cảm xúc khi được sống trong lòng mẹ : đó là cảm hứng đặc biệt say mê – từ mùi hương của mẹ

9/

5/

5/

Khắc hoạ chất trữ tình của hồi

kí chương IV ?

Hoạt động 3 :

Hãy tổng kết lại 2 giá trị ?

Giáo viên cho học sinh luyện tập

 Tất cả như bừng nở hồi sinh một thế giới

dịu dàng ăm ắp tình mẫu tử

2 Chất trữ tình đậm nét trong chương IV

- Tập trung ở cảm xúc: căm giận, xót

xa, yêu thương tất cả đều thống nhất ở giọng điệu, lới văn của tác giả

- Nội dung câu chuyện : đó là hoàn cảnh đáng thương của cậu bé

- Dòng cảm xúc phong phú ở chú bé là mạch nguồn nuôi sống tác phẩm

- Việc kết hợp nhuần nhuyễn kể với cảm xúc, lời văn láng động mơn man lắng động hiện thực

3 Tổng kết :

- Nghệ thuật : chất trữ tình – giọng văn giàu cảm xúc, đối tượng nhân vật- kể - biểu cảm

- Nội dung : tuổi thơ bất hạnh của nhân vật Hồng Tố cáo xã hội cũ - bênh vực phụ nữ - trẻ thơ

4 Luyện tập :

Hãy chứng minh vì sao nói Nguyên Hồng là nhà văn của người nghèo khổ? 5’ IV Củng cố dặn dò :

- Củng cố : Trong hoàn cảnh như chú bé Hồng em sẽ có mơ ước gì ?

- Dặn dò : Soạn trường từ vựng

* Rút kinh nghiệm: