Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài sau: * Tr×nh chiÕu side11 * HD häc ë nhµ: - Hoµn chØnh c¸c bµi tËp, thuéc ghi nhí; -Tìm các cặp từ trái nghĩa được sử dụng để tạo hiệu quả diễn đạt tr[r]
Trang 1GV thực hiện: Trần Lệ Thủy
Tổ Văn - Sử
Năm học : 2011 - 2012
Ngày soạn: 7/10/2011 Tiết thứ 40 -Tuần 10
Tiếng việt
Từ trái nghĩa
A.Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Khái niệm từ trái nghĩa
-Tác dụng của việc dùng từ trái nghĩa trong văn bản
2.Kĩ năng:
* KN bài hoc:
-Nhận biết từ trái nghĩa trong văn bản
-Sử dụng từ trái nghĩa phù hợp với ngữ cảnh
* KN sống:
- Lắng nghe tích cực,tự nhận thức,hợp tác,tự tin, ra quyết định
3.Thái độ: Có ý thức lựa chọn từ trái nghĩa khi nói,viết.
B.Chuẩn bị:
-Giáo viên: soạn bài theo tài liệu Chuẩn kiến thức kĩ năng; ƯDCNTT trong bài giảng
-Học sinh:Soạn bài theo 6 dẫn của GV
c.Phương pháp/Kĩ thuật DH:
-Phương pháp:Vấn đáp,Nêu và giải quyết vắn đề…
-KTDH: Động não,khăn trải bàn, trình bày một phút, ra quyết định…
d.Tiến trình giờ dạy:
1 ổn điịnh tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
* Gv trình chiếu side 1:
- Hiệu ứng 1: Câu hỏi KT
Cho câu sau:
Bạn Tùng nói thật chứ không nói dối đâu.
Hãy tìm các từ đồng nghĩa với từ thật và dối
7B1 7B2
Trang 2+ Các từ đồng nghĩa với từ dối: giả dối, dối trá, gian dối
- Hiệu ứng 2: Các từ đồng nghĩa với 2 từ trên
? Các từ thật và dối có nghĩa thế nào với nhau?
( nghĩa trái 5 nhau)
- Hiệu ứng 3 : Có nghĩa trái ngược nhau -> GV Chuyển vào bài mới
* GV trình chiếu slaide 2: Tên bài dạy
3 Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là từ trái
nghĩa.
* Trình chiếu side 3:
- Hiệu ứng 1: Ngữ liệu Cảm nghĩ trong đêm
thanh tĩnh
* GV yêu cầu HS đọc lại bản dịch thơ cảm
nghĩ trong đêm thanh tĩnh và Ngẫu nhiên viết
nhân buổi mới về quê
? Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học, hãy
tìm các cặp từ trái nghĩa?
? Các cặp từ đó có nghĩa trái 5 nhau dựa
trên những cơ sở nào?
+ngẩng/cúi: trái nghĩa về hoạt động của đầu
theo 6 lên xuống
+trẻ/già :trái nghĩa về tuổi tác
+đi/trở lại:trái về sự di chuyển
?Từ trái nghĩa là gì?
? Tìm từ trái nghĩa với "Già" trong g
hợp: Rau già, cau già?
- Hiệu ứng 2: cho từ rau già, cau già
- Hiệu ứng 2: từ trái nghĩa rau non, cau
non
GV:? Vì sao từ già lại có 2 cặp từ trái nghĩa
khác nhau?( già> < trẻ; già> < non)
A.Lí thuyết:
I Thế nào là từ trái nghĩa
1 Phân tích ngữ liệu(T.128)
- Các cặp từ trái nghĩa:
+ ngẩng > < cúi ( 6 chuyển
động của đầu) + trẻ > <già ( tuổi tác) + đi > <trở lại ( sự di chuyển)
-> là những từ có nghĩa trái 5 nhau
+ rau già, cau già > <rau non, cau
non
Trang 3- Từ già là từ có nhiều nghĩa -> mỗi một
nghĩa sẽ có một cặp từ trái nghĩa khác nhau?
Từ đó em rút ra chú ý gì khi tìm cặp từ trái
nghĩa của từ nhiều nghĩa?
- Từ nhiều nghĩa có nhiều cặp từ trái nghĩa
Yêu cầu HS đọc ghi nhớ 1
* Trình chiếu side 4:
- Hiệu ứng 1:Bài tập nhanh nhìn hình tìm từ
trái nghĩa
? Quan sát hình và tìm các cặp từ trái nghĩa
cho phù hợp?
-Hiệu ứng2,3: H/ảnh 1 và các cặp từ trái
nghĩa
- Hiệu ứng 4,5: H/ảnh 2 và cặp từ trái nghĩa
- Hiệu ứng6,7: H/ ảnh 3 và cặp từ trái nghĩa
- Hiệu ứng 8,9: H/ảnh 4 và cặp từ trái nghĩa
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS cách sử dụng
từ trái nghĩa
* Trình chiếu side 5:
- Hiệu ứng 1: Bài thơ cảm nghĩ trong đêm
thanh tĩnh
? Việc dùng các cặp từ trái nghĩa trong bài
thơ có tác dụng gì?
- Hiệu ứng 2: Bài thơ Ngẫu nhiên viết
? Việc dùng cặp từ trái nghĩa trong bài có tác
dụng gì?
? Trong hai bài thơ dịch em khái quát lại tác
dụng của việc dùng từ trái nghĩa?
->Từ nhiều nghĩa có nhiều cặp từ trái nghĩa
2 Ghi nhớ 1: SGK trang 128
II Sử dụng từ trái nghĩa
1 Phân tích ngữ liệu:
* Ngữ liệu 1
- Sử dụng từ trái nghĩa có tác dụng::
Trang 4? Tìm một số thành ngữ có sử dụng từ trái
nghĩa và nêu tác dụng của việc dùng các từ
trái nghĩa ấy?
HS làm bài theo nhóm ( Tổ) với hình thức
trò chơi tiếp sức
- Cách chơi: Lần C5 các tổ sẽ tìm câu thành
ngữ và trả lời xoay vòng trong 5 phút tổ nào
tìm ?5 nhiều thành ngữ tổ đó sẽ thắng Y/
cầu tổ trả lời sau không ?5 nhắc lại câu
thành ngữ của tổ 6*
? Sử dụng từ trái nghĩa trong thành ngữ có tác
dụng gì?
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS luyện tập
* HS hoạt động cá nhân: GV gọi HS trả lời
miệng
* Trình chiếu side 6
- Hiệu ứng 1: Nội dung bài tập 1
? Hãy xác định y/cầu bài tập 1
- HS hoạt động cá nhân, trả lời vấn đáp
- Hiệu ứng 2,3,4,5: Tìm các từ trái nghĩa
+ Tạo nên từng cặp đối xứng + Nhằm gây ấn 5 mạnh ( và nêu bật tình cảm yêu quê của nhà thơ)
* Ngữ liệu 2:
* Trong thành ngữ, sử dụng từ trái nghĩa sẽ tạo ?5 những hình 5
phản, tạo sự cân đối,làm cho lời nói thêm sinh động, gây ấn 5 mạnh
2 Ghi nhớ 2: Trang 128 SGK
*> ý:sử dụng từ trái nghĩa phải
phù hợp với ngữ cảnh.
B Luyện tập
BT1 Các từ trái nghĩa trong các câu ca dao đã cho:
- lành - rách
- giàu - nghèo
- ngắn - dài
- đêm - ngày
Trang 5* HS hoạt động theo nhóm bàn ( Mỗi dãy bàn
làm một từ)
*HS hoạt động theo nhóm tổ - Lần C5 đại
diện nhóm trả lời xoay vòng
* HS hoạt động cá nhân
* Trình chiếu side 7
* HS hoạt động cá nhân viết đoạn văn trên
phiếu học tập theo gợi ý:
+ Đoạn văn Từ 5 -> 7 câu
+ u thức biểu đạt: Biểu cảm
+ Có sử dụng cặp từ trái nghĩa phù
hợp
* Sau thời gian 5 phút GVchũa bài * Trình
- sáng - tối
BT2 Các từ trái nghĩa với các từ đã cho:
(cá) tươi – ( cá) ươn
(rau) tươi - ( rau) héo
(ăn) yếu - (ăn) khoẻ (học lực ) yếu- ( học lực) giỏi (chữ )xấu - (chữ) đẹp
(đất) xấu - (đất ) tốt
BT3 Điền từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ:
- Chân cứng đá mềm
- Có đi có lại
- Gần nhà xa ngõ
- Mắt nhắm mắt mở
- Chạy sấp chạy ngửa
- Vô thưởng vô phạt
- Bên trọng bên khinh
- Buổi đực buổi cái
- \6 thấp 06 cao
- Chân ướt chân ráo
BT4 Viết đoạn văn:
- Tình cảm quê
- Từ trái nghĩa
Đoạn văn mẫu:
Trong đời mình, ai cũng có một miền quê đê nhớ, một kỷ niệm để
* Cái nỗi nhớ niềm ấy nhiều khi chỉ là những vật nhỏ nhoi,
Trang 6chiếu side 8: Đoạn văn mẫu
-GV chữa bài ,đua đoạn văn mẫu
* Trình chiếu side 9: Biểu điểm chấm
- Gv cho HS đổi bài chấm cho nhau
theo biểu điểm sau:
+Viết đúng hình thức của một đoạn văn;Viết
đủ số câu: (2đ)
+ Không sai lỗi chính tả ;Không sai lỗi câu:
(2đ)
+Viết đúng 4 thức biểu đạt biểu cảm:
( 2đ ) +Nội dung các câu đúng yêu cầu của chủ đề
(2đ) + Có sử dụng từ trái nghĩa phù hợp ( 2đ)
Tổng cộng 10 điểm
* HS chấm bài trong 2 phút
* HS trả bài cho nhau, báo cáo kết quả bằng
hình thức giơ tay
* GV tổng hợp kết quả; Có thể thu các bài
điểm cao về chấm lại và lấy vào điểm miệng
Những bài điểm thấp yêu cầu HS về nhà viết
lại hoàn chỉnh trong vở bài tập
tôi, cái để nhớ để trong suôt thời gian xa quê ấy chính là gốc đa già sum suê tỏa bóng, trùm kín sân
đình mát 5 * Là giếng 6 làng ngọt lành trong vắt, rôn rã tiếng trong những đêm trăng Dù có đi
đâu, về đâu thì tôi vẵn thấy không
có nơi đâu đẹp bằng quê mình
4 Củng cố:
* GV trình chiếu side 10 bài tập củng cố:
- Hiệu ứng 1: Bài tập Hãy tìm các cặp từ trái nghĩa trong đoạn thơ sau và nêu ý
nghĩa của việc sử dụng các cặp từ trái nghĩa trong đoạn thơ?
Thiếu tất cả, ta rất giàu vũ khí,
Sống, chẳng cúi đầu; chết, vẫn ung dung.
Giặc muốn ta nô lệ, ta lại hóa anh hùng,
Sức nhân nghĩa mạnh hơn cường bạo.
- Hiệu ứng 2: Các cặp từ trái nghĩa.
GV hệ thống lại bài giảng, nhấn mạnh những nội dung cơ bản về từ trái nghĩa
5 Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài sau:
* Trình chiếu side11
* HD học ở nhà:
- Hoàn chỉnh các bài tập, thuộc ghi nhớ;
-Tìm các cặp từ trái nghĩa ?5 sử dụng để tạo hiệu quả diễn đạt trong một số văn bản đã học
Trang 7*Chuẩn bị bài sau:
- Chuẩn bị kĩ bài luyện nói phần Chuẩn bị ở nhà; Tập nói ở nhà nhiều lần 6 khi
đến lớp
E.Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………