Giáo án Ngữ văn khối 9 tuần 16

4-Hướng dẫn học tập: 3’ -Chọn đoạn văn mà em thích nhất trong tác phẩm để học thuộc -Tìm những từ ngữ thích hợp trong tác phẩm điền theo bảng mẫu: Sự thay đổi ở nhân vật Nhuận Thổ Nhuaän[r]

Trang 1

TIẾT: 76-77 Ngày soạn: Ngày giảng:

BÀI : CỐ HƯƠNG

(Lỗ Tấn)

I-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

-Kiến Thức:

*Tiết 1: Hướng dẫn tìm hiểu tác giả, tác phẩm, đọc văn bản, tìm và phân tích bố cục của văn bản

*Tiết 2: Hướng dẫn học sinh phân tích văn bản để thấy được tinh thần phê phán sâu sắc xã hội cũ và niềm tin trong sáng vào sự xuất hiện tất yếu của cuộch sống mới, xã hội mới

-Thấy được màu sắc trữ tình đậm đà của tác phẩm “Cố hương”, việc sử dụng thành công các biện pháp nghệ thuật so sánh và đối chiếu, việc kết hợp nhuần nhuyễn nhiều phương thức biểu đạt trong tác phẩm

-Kĩ Năng: Phân tích nhân vật và cảm thụ tác phẩm.

-Thái độ: Bồi dưỡng tình cảm yêu quê hương đất nước.

II-CHUẨN BỊ:

-Giáo viên: Chân dung nhà văn, tranh minh họa cho nhân vật Nhuận Thổ.

-Học Sinh: Đọc kĩ tác phẩm và trả lời các câu hỏi trong SGK.

III- TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:

1-Ổn định: (1’)

2-Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn 5 học sinh.

3-Bài mới: Giới thiệu (1’)

T

L

HOẠT ĐỘNG

CỦA THẦY

HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

KIẾN THỨC

CƠ BẢN

35 *HOẠT ĐỘNG 1: 35

-Hướng dẫn tìm hiểu

chung:

-Yêu cầu 1 học sinh đọc

phần chú thích SGK

H1- Em hiểu được gì về

tác giả Lỗ Tấn?

H2: Qua tìm hiểu, Em đánh

giá như thế nào về mục

đích sống của nhà văn?

H3- Nêu xuất xứ của tác

- 1HS đọc phần chú thích

- 2 HS trả lời – 2 HS khác nhận xét

+Nhà tư tưởng, nhà văn hóa lớn

+Nhà văn với nhân dân

+Sự nghiệp: cách mạng và văn chương

I-Tìm hiểu chung:

1- Tác giả:

-Lỗ Tấn: (1811-1936) -Quê: Phủ Thiệu Hưng, tỉnh Chiếc Giang

-Nhà tư tưởng, nhà văn hóa lớn

-Nhà văn với nhân dân -Sự nghiệp: cách mạng và văn chương

Trang 2

5

10

phẩm?

-Gọi 3 HS đọc văn bản

*Chú ý đọc diễn cảm thể

hiện được tâm trạng của

nhân vật tôi, sau 20 năm xa

cách nay về quê thấy quê

mình tiêu điều, xơ xác Toi

rất đau lòng

H4- Văn bản có thể chia

làm mấy phần? Nêu nội

dung cụ thể của từng phần?

-GV khái quát tầm quan

trong của việc tìm và phân

tích bố cục của văn bản

này Bố cục “Cố hương”

đầu cuối tương ứng Một

con người đang suy tư trong

chiếc thuyền, dưới bầu trời

u ám về cố hương và cũng

con người ấy đang suy tư

trong chiếc thuyền rời cố

hương

H5- Khái quát đại ý toàn

bộ đoạn trích?

H6- Em hãy xác định

phương thức biểu đạt chính

của văn bản?

(HS khá – giỏi)

-GV khái quát tiết 1 và

chuyển sang tiết 2

*Hoạt động 2:

H7- Nhân vật chính trong

truyện là ai?

-1 HS trả lời – 1 HS khác nhận xét

+Cố hương là một truyện

ngắn tiêu biểu nhất của tập

Gào thét.

- 3 HS đọc – 3 HS khác nhận xét

-1HS khá tóm tắt văn bản –

HS khác nhận xét

*Các nhóm thảo luận – cử đại diện trả lời

+Bố cục: 3 phần

a-Từ đầu… Sinh sống

-“Tôi” trên đường về quê b-Tiếp… như quét

-Những ngày “tôi” ở quê

c- Phần còn lại

- “tôi “ trên đường xa quê

+Cảm xúc suy nghĩ của nhà văn trong chuyến về thăm quê cuối cùng để rời nhà đi lên thành phố

+Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

TIẾT 2

1 số HS trả lời – 1 HS khác

2- Tác phẩm:

-Cố hương là một truyện

ngắn tiêu biểu nhất của tập

Gào thét.

-Truyện ngắn mang yếu tố hồi kí

3- Đọc và tóm tắt văn bản:

a- Đọc:

b- Tóm tắt:

4- Tìm hiểu bố cục:

-3 phần

a-Từ đầu… Sinh sống -“Tôi” trên đường về quê b-Tiếp… như quét

-Những ngày “tôi” ở quê c- Phần còn lại

-“tôi “ trên đường xa quê

5- Đại ý:

Cảm xúc suy nghĩ của nhà văn trong chuyến về thăm quê cuối cùng để rời nhà đi lên thành phố

II- Phân tích:

1- Cảnh vật và con người quê hương qua cái nhìn của nhân vật “tôi”:

Trang 3

25

H8- Vì sao Nhuận Thổ là

nhân vât chính mà “Tôi”

lại là nhân vật trung tâm?

-GV phân tích kĩ phần này:

Nhuận Thổ rất quan trọng

thể hiện mọi sự thay đỏi

của làng quê, còn “Tôi”

xuất hiện xuyên suốt từ

đầu đế cuối câu chuyện

H8- Dòng cảm xúc về con

người và cảnh vật quê

hương trong lòng nhân vật

“tôi” có thống nhất từ đầu

đến cuối truyện không?

H9- Phát hiện những đối

tượng được phản ánh qua

cái nhìn của nhân vật tôi?

H10- Cảnh vật quê hương,

con người được tác giả tái

hiện bằng phương thức nào

là chủ yếu?

*HOẠT ĐỘNG 3:

-Hướng dẫn tìm hiểu hình

ảnh Nhuận Thổ

H11- Hình ảnh Nhuận Thổ

xuất hiện trước mặt tôi so

với Nhuận Thổ 20 năm về

trước khác nhau như thế

nào?

(Tìm những chi tiết về hình

dáng, cử chỉ, hành động,

biểu hiện)

nhận xét rút ra ý đúng nhất

+Nhuận Thổ là nhân vât chính

+ “Tôi” là nhân vật trung tâm

*Các nhóm thảo luận, cử đại diện trả lời

-HS trả lời lắng nghe GV bổ sung

-1HS trả lời – 1 HS khác nhận xét

+Không thống nhất giữa hiện tại và quá khứ

+Cảnh vật, con người

+Tả qua đối chiếu, miêu tả

*Các nhóm thảo luận:

+Hai mươi năm trước:

.Cậu bé khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cổ đeo vòng bạc, trang phục đẹp đẻ

Hiểu biết nhiều điều: bắt tra, bẫy chim

.Nói chuyện tự nhiên

=> Một Nhuận Thổ đẹp đẻ, đầy sức sống

+Nhuận Thổ hiện tại:

a- cảnh vật:

-Hiện tại: Xơ xác tiêu điều, hoang vắng

-Trong hồi ức: đẹp đẻ

b- Hình ảnh Nhuận Thổ:

+Hai mươi năm trước: Cậu bé khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cổ đeo vòng bạc, trang phục đẹp đẻ

Hiểu biết nhiều điều: bắt tra, bẫy chim

.Nói chuyện tự nhiên

=> Một Nhuận Thổ đẹp đẻ, đầy sức sống

+Nhuận Thổ hiện tại: Ăn mặc rách rưới, nghèo khổ, vàng vọt, gầy còm .Nói chuyện thưa bẩm

=> Tàn tạ bần hèn, cuộc đời sa sút, xuống dốc

*Nguyên nhân ngày càng

Trang 4

H12- Nhuận Thổ lí giải cho

cuộc sống của mình như

thế nào?

H13- Nhân vật Thím hai

Dương và Nhuận Thổ có gì

giống nhau?

(HS khá – giỏi)

H14- Em hiểu gì về xã hội

Trung Quốc và tư tưởng

nhà văn qua cái nhìn về

con người, quê hương?

H15- Qua nhân vật thím

hai Dương và Nhuận Thổ,

em hiểu gì về người nông

dân Trung Quốc trong xã

hội đó?

*GV khái quát: Hình ảnh

“Có hương” trong nhiều

tác phẩm văn học thường

là bức tranh thu nhỏ của xã

hội, của đất nước Những

thay đổi mà Lỗ Tấn miêu

tả có tính chất điển hình

trong xã hội Trung Quốc

cận đại.Vì vậy nên tác giả

đặt ra một vấn đề vô cùng

bức thiết: Phải xây dựng

“một cuộc đời mới, một

cuộc đời mà chúng ta chưa

từng được sống”

*HOẠT ĐỘNG 4:

-Củng cố:

H16- Khái quát hình ảnh

Nhuận Thổ và hình ảnh

người nông dân TQ lúc bấy

giờ?

.Ăn mặc rách rưới, nghèo khổ, vàng vọt, gầy còm

.Nói chuyện thưa bẩm

=> Tàn tạ bần hèn, cuộc đời

sa sút, xuống dốc

+Ngày càng mụ mẩm là vì:

con đông, mất mùa, thuế nặng, lính tráng, trộm cướp, quan lại, thân hào, tập tục cổ hủ…

-1 HS trả lời – HS khác nhận xét

+Tàn tạ như nhau

-1HS trả lời – HS khác nhận xét

+Tình cảnh sa sút của XHTQ đầu thế kỉ XX

+Nhà văn p/t nguyên nhân và lên án các thế lực tạo nên thực trạng đáng buồn ấy

+Chỉ ra mặt tiêu cựcngay trong tâm hồn, tính cách, bản thân người lao động

-1HS khái quát nội dung đã phân tích- HS khác nhận xét

mụ mẩm là vì: con đông, mất mùa, thuế nặng, lính tráng, trộm cướp, quan lại, thân hào, tập tục cổ hủ…

-Tố cáo tình cảnh sa sút của XHTQ đầu thế kỉ XX -Nhà văn p/t nguyên nhân và lên án các thế lực tạo nên thực trạng đáng buồn ấy

-Chỉ ra mặt tiêu cực ngay trong tâm hồn, tính cách, bản thân người nông dân

Trang 5

4-Hướng dẫn học tập: (5’)

-Về nhà đọc kĩ lại tác phẩm, học thuộc bài giảng

+Chú ý hình ảnh Nhuận Thổ là điển hình cho người nông dân Trung Quốc lúc bấy giờ -Tìm hiểu kĩ phần còn lại của văn bản để thứ 4 học tiếp

+Những suy nghĩ của nhân vật tôi trong những ngày ở quê và khi rời quê

IV- RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG:

TUẦN 16

TIẾT: 78 Ngày soạn: 13-12-05- Ngày giảng:14-12-05

Lớp giảng: 9B



BÀI : CỐ HƯƠNG (TT) (Lỗ Tấn)

-Kiến Thức: Hướng dẫn HS tiếp tục phân tích những suy nghĩ của nhân vật tôi trong

những ngày ở quê và khi rời xa quê

-Kĩ Năng: Phân tích nội tâm nhân vật.

-Thái độ: Suy nghĩ về quê hương, làm thế nào để xây dựng quê hương ngày càng giàu

đẹp hơn

-Giáo viên: Nội dung bài giảng còn lại

-Học Sinh: Đọc lại kĩ tác phẩm, tìm hiểu những suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật tôi

về quê hương

1-Ổn định: (1’)

2-Kiểm tra bài cũ: (3’)

Câu hỏi: Phân tích hình ảnh nhuận Thổ trong quá khứ và hiện tại? Sự thay đổi đó nói

lên điều gì về xã hội Trung Quốc lúc bấy giờ

+Trả lời: *Hai mươi năm trước: Cậu bé khỏe mạnh, nhanh nhẹn, trang phục đẹp đẻ, đeo vòng bạc Hiểu biết nhiều điều, vô tư hồn nhiên, tràn đầy sức sống (3điểm)

* Sau 20 năm xa cách: Ăn mặc rách rưới, nghèo khổ, tàn tạ Tinh thần đần độn mụ mẫm Cuộc đời xuống dốc, sa sút (3điểm)

-Tố cáo xã hội Trung Quốc sa sút về mọi mặt làm cho người nông dân sống dỡ, chết dỡ (4điểm)

3-Bài mới: (1’)

T

L

HOẠT ĐỘNG

CỦA THẦY

KIẾN THỨC

CƠ BẢN

20 *HOẠT ĐỘNG 5:

-Hướng dẫn phân tích hình 2- Những suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật tôi:

Trang 6

ảnh nhân vật tôi.

-Yêu cầu 1HS tóm tắt ngắn

gọ đoạn 2 và 3

H1- Chỉ ra những câu văn

trực tiếp thể hiện suy nghĩ,

cảm xúc của nhân vật “tôi”

trước cảnh và người ở quê

hương? (HS khá-giỏi)

-GV khái quát: Những

ngày còn ở quê, chứng

kiến những thay đổi quá

mức về cảnh vật và con

người tác giả cảm thấy đau

buồn, xót xa và suy nghĩ

rất nhiều khi rời quê chúng

ta tìm hiểu phần tiếp theo

H2- Khi rời quê tác giả

mang theo cảm xúc gì?

H3- Theo em tác giả suy

nghĩ gì về quê hương?

H4- Hình ảnh con đường ở

cuối truyện mang ý nghĩa

gì? Nó có quan hệ như thế

nào với toàn truyện?

*GV bình.

-Thực tế xã hội TQ, liên hệ

xã hội Việt Nam đầu thế

kỉ XX

-Tình cảnh nhân dân

-Đấu tranh để tự giải

phóng cho mình

H5- Chỉ ra các phương thức

biểu đạt ở từng đoạn văn?

- 1HS khá tóm tắt – HS khác nhận xét

*Các nhóm thảo luận, cử đại diện trả lời – HS khác nhận xét

+Ngạc nhiên trước sự xuất hiện của thím hai Dương và Nhuận Thổ

+Điếng người đi trước lời chào của Nhuận Thổ

+Than thở cho gia cảnh của Nhuận Thổ

=> Đau buồn, xót xa trước sự

sa sút của những người nơi quê hương

+Ngột ngạt bức bối, thất vọng

+Thế hệ trẻ phải sống một cuộc đời mới, cuộc đời tôi chưa từng sống

*Các nhóm thảo luận

+Hình ảnh con đường là biểu hiện một niềm tin vào sự đổi thay xã hội

+Tìm một con đường đi mới cho người dân TQ trong những năm đầu thế kỉ XX

a- Những ngày ở quê:

-Ngạc nhiên trước sự thay đổi của thím hai Dương và Nhuận Thổ

-Điếng người đi trước lời chào của Nhuận Thổ

-Than thở cho gia cảnh của Nhuận Thổ

=> Đau buồn, xót xa trước sự sa sút của những người nơi quê hương

b- Khi rời quê:

- Lòng không chút lưu luyến, cảm thấy ngột ngạt lẻ loi, bức bối, ảo nảo, buồn đau thất vọng

-Suy nghĩ về quê hương:Thế hệ trẻ phải sống một cuộc đời mới, cuộc đời tôi chưa từng sống

c- Hình ảnh con đường:

-Là biểu hiện một niềm tin vào sự đổi thay xã hội -Tìm một con đường đi mới cho người dân TQ trong những năm đầu thế kỉ XX

Trang 7

7

10

*HOẠT ĐỘNG 6:

-Hướng dẫn tổng kết:

H6- Khái quát nội dung và

nghệ thuật của tác phẩm?

*HOẠT ĐỘNG 7:

-Hướng dẫn luyện tập-

củng cố:

(Câu hỏi 1-2 SGK yêu cầu

HS về nhà làm)

*Kể lại diễn biến câu

chuyện

*Câu chuyện giúp em hiểu

được điều gì ở tác giả?

- GV nhận xét, bổ sung

*Phát phiếu học tập- HS ghi và dán lên bảng

+ a-Chủ yếu phương thức tự sự

+ b-Phương thức miêu tả kết hợp với biện pháp hồi ức và đối chiếu

+ c-Phương thức lập luận

*HS làm việc theo nhóm và cử đại diện trình bày

(nội dung như phần ghi nhớ SGK)

- Một HS khá (giỏi)kể tóm tắt câu chuyện

*Các nhóm làm việc, đưa ra đáp án đúng

III- Tổng kết:

1-Nội dung:

-Những rung cảm của “tôi” trước sự thay đổi của làng quê

-Phê phán xã hội và lễ giáo phong kiến

-Đặt ra con đường đi cho mọi người nông dân

2- Nghệ thuật:

- Diễn biến tâm lí nhân vật

- So sánh đối chiếu, kết hợp nhuần nhuyễncác phương thức biểu đạt trong một tác phẩm

IV- Luyện tập:

4-Hướng dẫn học tập: (3’)

-Chọn đoạn văn mà em thích nhất trong tác phẩm để học thuộc

-Tìm những từ ngữ thích hợp trong tác phẩm điền theo bảng mẫu:

Sự thay đổi ở nhân vật Nhuận Thổ Nhuận Thổ lúc còn nhỏ

(20 năm trước)

Nhuận Thổ lúc đứng tuổi (lúc “tôi” trở về) Hình dáng

Động tác

Giọng nói

Thái độ đối với “tôi”

Tính cách

TUẦN 17+18

Trang 8

TIẾT: 82,83,84 Ngày soạn: - Ngày giảng:



BÀI : ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN

-Kiến Thức: Giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức về tập làm văn đã học kì I

-Kĩ Năng: Rèn luyện kĩ năng tổng hợp về tập làm văn.

-Thái độ: Có ý thức viết văn hay, giàu hình ảnh.

-Giáo viên: Hệ thống hóa chương trình tập làm văn, yêu cầu học sinh soạn bài

-Học Sinh: Đọc kể và trả lời câu hỏi SGK.

1-Ổn định: (1’)

2-Kiểm tra bài cũ: (3’)Kiểm tra vở soạn 4 học sinh

3-Bài mới: (1’) Giờ học hôm nay, thầy sẽ cùng các em hệ thống lại kiến thức đã học từ

đầu năm đến giờ về tập làm văn – về văn bản thuyết minh – về văn bản tự sự ở mức độ nang cao hơn ở các lớp 6-7-8

T

L

HOẠT ĐỘNG

CỦA THẦY

KIẾN THỨC

CƠ BẢN

Trang 9

30 *HOẠT ĐỘNG 1:

H1- Phần tập làm văn

trong chương trình Ngữ văn

9 có những nội dung lớn

nào?

H2- Vai trò, vị trí, tác dụng

của các biện pháp nghệ

thuật và yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh

như thế nào? Cho ví dụ?

+Văn bản thuyết minh: trong tâm là luyện tập kết hợp giữa thuyết minh với các yếu tố nghị luận, giải thích, miêu tả

+Văn bản tự sự: Sự kết hợp giữa tự sự với biểu cảm, miêu tả nội tâm, giữa tự sự với nghị luận

+Thuyết minh là giúp cho người đọc người nghe hiểu biết về đối tượng

+Thuyết minh phải biết kết hợp các biện pháp nghệ thuật và các yếu tố miêu tả để bài viết sinh động

I- Các nội dung lớn và trọng tâm:

+Văn bản thuyết minh: trong tâm là luyện tập kết hợp giữa thuyết minh với các yếu tố nghị luận, giải thích, miêu tả

+Văn bản tự sự: Sự kết hợp giữa tự sự với biểu cảm, miêu tả nội tâm, giữa tự sự với nghị luận

+Một số nội dung mới trong văn bản tự sự như: đối thoại và đọc thoại nội tâm trong tự sự, người kẻ chuyện và vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự

II- Vai trò, vị trí, tác dụng của các biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh :

+Kết hợp các biện pháp nghệ thuật và các yếu tố miêu tả để bài viết sinh động

+Khi thuyết minh về một ngôi chùa cổ người thuyết minh có khi phải sử dụng những lên tưởng, tưởng tượng, so sánh, nhân hóa để khơi gợi sự cảm thụ về đối tượng thuyết minh, đồng thời vận dụng miêu tả để người nghe hình dung

ra ngôi chùa ấy với dáng vẻ như thế nào: màu sắc, không gian, hình khối, cảnh vạt xung quanh…-> tránh sự khô khan, nhàm chán

III- Phân biệt văn bản thuyết minh có yếu tố

Trang 10

H3- Phân biệt văn bản

thuyết minh có yếu tố

miêu tả, tự sự với văn miêu

tả, tự sự?

*GV cho học sinh theo dõi

bảng phụ – phân biệt sự

khác nhau giữa thuyết

minh và miêu tả

MIÊU TẢ

* Đối tượng thường là các

sự vật, con người, hoàn

cảnh cụ thể

-Có hư cấu tưởng tượng,

không nhất thiết phải trung

thành với sự vật

- Dùng nhiều so sánh, liên

tưởng

-Mang nhiều cảm xúc chủ

quan của người viết

-Ít dùng số liệu cụ thể chi

tiết

-Dùng nhiều trong sáng tác

văn chương nghệ thuật

-Ít tính khuôn mẫu

-Đa nghĩa

H4- Sách ngữ văn 9 tập 1

nêu lên những nội dung gì

về văn bản tự sự?

*HOẠT ĐỘNG 2:

H5- Hãy cho ví dụ đoạn

văn tự sự trong đó có sử

dụng yếu tố miêu tả nội

tâm; đoạn văn tự sự có sử

dụng yếu tố nghị luận;

đoạn văn tự sự có sử dụng

yếu tố miêu tả nội tâm và

*Học sinh ghi vào phiếu học tập – GV thu nhận xét

THUYẾT MINH

* Đối tượng thường là các sự vật, đồ vật

-Trung thành với đặc điểm của đối tượng, sự vật

-Bảo đảm tính khách quan khoa học

- Ít dùng tưởng tượng so sánh

-Dùng nhiều số liệu cụ thể chi tiết

- Ứng dụng trong nhiều tình huống cuộc sống, văn hóa, khoa học

-Thường theo một số yêu cầu giống nhau (mẫu)

-Đơn nghĩa

+Nhận diện các yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận, đối thoại và độc thoại người kể chuyện trong văn bản tự sự

*Các nhóm thảo luận

+Nhóm: 1-2 viết đoạn 1 +Nhóm: 3-4 viết đoạn 2 +Nhóm: 5-6 viết đoạn 3

miêu tả, tự sự với văn miêu tả, tự sư:

1- Văn bản thuyết minh:

-Trung thành với đặc điểm của đối tượng, sự vật một cách khách quan khoa học -Cung cáp đầy đủ tri thức về đối tượng cho người nghe, người đọc

-Yếu tố miêu tả – tự sự là yếu tố phụ giúp cho văn bản thuyết minh thêm sinh động

2- Văn miêu tả:

- Xây dựng hình tượng về một đối tượng nào đó thông qua quan sát, liên tưởng, so sánh và xúc cảm chủ quan của người viết -Mang cho người đọc, người nghe một cảm nhận mới về đối tượng

IV_ Nội dung văn bản tự sự ở SGK- Ngữ văn 9 – Tập 1:

+Nhận diện các yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận, đối thoại và độc thoại người kể chuyện trong văn bản tự sự

+Thấy rõ vai trò, tác dụng của các yếu tố trên trong văn bản tự sự

+Kĩ năng kết hợp các yếu trên trong một văn bản tự sự

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	104,25 KB