- Người kể xưng “chúng tôi” trong đoạn văn “vào năm học cuối cùng → lẩn sau chân trời xa thẳm biêng biếc kia” - Cách xưng hô đó biểu thị cảm xúc của nhân vật tôi với các bạn cùng tuổi và[r]
Trang 1TUẦN 9- NGỮ VĂN BÀI 9
Kết quả cần đạt:
Hiểu được rõ hai cây p hong trong văn bản này được miêu tả bằng ngòi bút đậm chất hội hoạ, với tâm hồn đầy xúc động của người kể chuyện
Hiểu được thế nào là nói quá Tác dụng của biện pháp tu từ này
Vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết 1 bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
Ngày soạn: 22.10.2008 Ngày giảng: 8C:24.10.2008
Tiết 33- 34 8B:
Văn bản
HAI CÂY PHONG
(Trích: Người thầy đầu tiên) ~ Ai- Ma- Top ~
A PHẦN CHUẨN BỊ
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu được nghệ thuật đặc sắc của văn bản “Hai cây phong” có 2 mạch kể
ít nhiều lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau của người kể chuyện Vì ở trong bài người kể chuyện là hoạ sĩ, nên hướng học sinh và tìm hiểu ngòi bút đậm chất hội hoạ của tác giả khi miêu tả 2 cây phong
- Giúp học sinh hiểu rõ ngạc nhiên khiến 2 cây phong gây xúc động cho người đọc
- Cảm nhận được vẻ đẹp của 2 cây phong
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ văn học
- Giáo dục học sinh lòng yêu thiên nhiên, con người, yêu quê hương đất nước
II Chuẩn bị
Thầy: soạn giảng, tài liệu: SGK, SGV
Trò: học bài cũ, chuẩn bị bài mới
B PHẦN THỂ HIỆN TRÊN LỚP
* Ổn định: Sĩ số 8B…… 8C…………
I Kiểm tra 4’
Kiểm tra vở soạn của học sinh
Hai, ba em giáo viên nhận xét cho điểm
II Bài mới 1’
Trang 2Với người Việt Nam tuổi thơ thường gắn liền với cây đa bến nước hay những cánh diều, con cò Còn với hoạ sĩ nhân vật t rong tác phẩm “Người thầy đầu tiên” của Ai- Ma- Top kí ức tuổi thơ lại được gắn liền với kí ức tuổi thơ của hoạ sĩ như vậy chúng ta cùng tìm hiểu trong bài hôm nay
TB
GV
TB
GV
Hãy trình bày những hiểu biết của mình về Ai-
Ma- Top
…Ông xuất thân trong 1 gia đình viên chức
Năm 1953 Ai- Ma- Top tốt nghiệp đại học nông
nghiệp, sau đó học tiếp đại học tại Matxcơva
Ông được đánh giá cao ngay từ những tác phẩm
đầu tay Gia-mi- li- a (1958) tiếp đó là tập núi đồi
và thảo nguyên (1961) Được giải thưởng Lê- nin
gồm 3 truyện: Người thầy đầu tiên, Cây phong
non trùm khăn đỏ, Mắt lạc đà
- Ông còn viết nhiều tác phẩm như: Con tàu
trắng (1970), Một ngày dài hơn 1 thế kỉ (1980)
Ông viết văn bằng Tiếng mẹ đẻ và tiếng Nga
- Đầu năm 2004 ông được nhận danh hiệu giáo
sư danh dự của trường đại học Matxcơva mang
tên Lômôlôxốp
Nêu xuất xứ đoạn trích “Hai cây phong”
Văn bản là phần đầu truyện “Người thầy đầu
tiên” Nhan đề “Hai cây phong” là do người biên
soạn SGK đặt Truyện được đặt vào bối cảnh
vùng quê hẻo lánh Cư- rơ- gư- xtan vào những
năm 20 của thế kỉ trước Lúc đó trình độ phát
triển còn thấp, tư tưởng phong kiến còn nặng nề,
phụ nữ bị coi thường trẻ mồ côi bị rẻ rúng Cô bé
An-Tư-Nai mồ côi sống với gia đình chú thím ở
làng Ku-ku-rêu, không được học hành, chịu sự
sai khiến của bà thím Thầy Đuysen được cử về
làng mở trường dạy học Bà Thím ép gả
An-Tư-Nai làm vợ lẽ cho người ta Một lần nữa cô bé lại
được thầy Đuy sen giải thoát được lên tỉnh học,
rồi học tiếp ở Matxcova và trở thành nữ viện sĩ
An-Tư-nai Xu-lai-ma-nô-va Còn thầy Đuysen
bấy giờ đã già làm nghề đưa thư Khi cô còn học
ở trường làng, có hôm Đuysen mang về trường 2
cây phong non và bảo “Hai cây phong này thầy
mang về cho em đây, chúng ta sẽ cùng trồng
Khi chúng lớn lên và em cũng trưởng thành, là 1
người tốt Em bây giờ trẻ măng như 1 thân cây
I Đọc và tìm hiểu chung 15’
1 Tác giả- tác phẩm.
* Tác giả:
Ai- Ma- Top sinh năm
1928 là nhà văn Cư- rơ- gư- xtan, một nước cộng hoà ở vùng Trung Á, thuộc Liên Xô trước đây
* Tác phẩm:
- Đoạn trích là phần đầu của truyện “Người thầy đầu tiên”
Trang 3GV
TB
KH
TB
TB
KH
TB
KH
TB
TB
non, như đôi cây phong nhỏ này…”
Gv hướng dẫn đọc: giọng đọc chậm rãi, hơi buồn
buồn, gợi nhớ nhung và nghĩ suy của người kể
chuyện Thay đổi giọng đọc phù hợp với người
kể chuyện xưng tôi và chúng tôi để phân biệt
ngôi kể
Gv đọc từ đầu đến “Chiêc gương thần xanh”
Hs đọc phần còn lại
Hãy tóm tắt đoạn trích “Hai cây phong”
Thuở ấu thơ nhân vật tôi với các bạn thường chơi
đùa trên đồi có 2 cây phong lớn Tận hưởng
niềm vui của tuổi thơ là phá tổ chim cũng từ trên
cành cao, lũ trẻ đã phát hiện ra quê hương của
chúng rất đẹp, chứa những điều bí ẩn khiến
chúng say xưa ngất ngây
- Khi trưởng thành mặc dù đã hiểu rõ bí mật về
Hai cây phong chỉ là chân lí đơn giản Nhưng
mỗi lần về thăm quê đều có tâm trạng say xưa
ngây ngất với bao kỉ niệm tuổi học trò, và càng
hiểu rằng 2 cây phong chính là nhân chứng vô
cùng xúc động về thầy giáo Đuysen Đó là viên
thầy mang 2 cây phong là mơ ước hi vọng của
những đứa trẻ nghèo khổ thất học ước mơ được
học hành
Đọc chú thích 3, 5, 6
Giải nghĩa từ Thuỷ triều, Nông trang, thảng thốt,
người vô danh
V ăn bản trên được viết theo phương thức biểu
đạt nào?
- Phương thức tự sự, kết hợp miêu tả và biểu
cảm
V ăn bản được kể theo ngôi kể nào? Từ ngữ
nào thể hiện ngôi kể đó?
- Dùng ngôi thứ nhất
- Đại từ nhân xưng: chúng tôi, tôi
Theo dõi v ăn bản Hãy cho biết người kể xưng
“chúng tôi” trong đoạn văn nào? Xưng hô
như vậy có ý nghĩa gì?
- Người kể xưng “chúng tôi” trong đoạn văn
“vào năm học cuối cùng → lẩn sau chân trời xa
thẳm biêng biếc kia”
- Cách xưng hô đó biểu thị cảm xúc của nhân vật
tôi với các bạn cùng tuổi và kể về hình ảnh 2 cây
phong
2 Đọc văn bản
Trang 4KH
HS
Yếu
GV
TB
TB
TB
Cho biết nội dung của đoạn văn này?
Khi nào người kể lại xưng tôi? Điều đó thể
hiện trong đoạn văn nào?
- Trong đoạn văn từ đầu đến “chiếc gương thần
xanh” và phần cuối văn bản “tôi lắng nghe” đến
hết
- Bộc lộ cảm xúc của cá nhân trong hiện tại, quá
khư chính cách kể và cách sử dụng ngôi kể như
vậy nên văn bản 2 cây phong gồm 2 mạch kể
lồng ghép vào nhau ở 2 thời điểm, 2 thời gian,
hiện tại, quá khứ
Việc lồng ghép 2 mạch kể này có ý nghĩa như
thế nào?
- Mở rộng cảm xúc: vừa riêng vừa chung khiến
câu chuyện trở nên sống động, chân thật, gần
gũi, ấm áp, đáng tin cậy chân thật với người đọc
Nó diễn ra như thế nào chúng ta cùng…
Học sinh đọc thần từ vào năm học cuối cùng đến
“chân trời xa thẳm biêng biếc kia”
Đoạn văn này tác giả kể về sự việc gì?
Đoạn văn nói lên cảm xúc tâm trạng của nhân vật
tôi hồi trẻ thơ với lũ bạn khi chơi đùa trèo lên 2
cây phong ngắm nhìn quê hương
Trong mạch kể về 2 cây p hong và kí ức tuổi
thơ có thể chia làm mấy đoạn nhỏ, mỗi đoạn
kể về sự việc gì?
- Chia làm 2 đoạn”
Đoạn 1: từ “vào năm học cuối cùng” đến “bao la
và ánh sáng”
Đoạn 2 tiếp đến “biêng biếc xanh”
Nội dung đoạn 1: Kí ức về buổi trèo cây phá tổ
chim
Nội dung đoạn 2: phong cảnh làng quê và cảm
giác của nhân vật tôi khi trèo lên cao nhìn xuống
Theo dõi mạch kể thứ nhất Hãy cho biết 2
cây phong trong kí ức về buổi trèo cây phá tổ
chim được tác giả miêu tả như thế nào?
II Phân tích v ăn bản
1 Hai cây phong và kí
ức tuổi thơ 30’
a Kí ức về buổi trèo cây phá tổ chim.
[…] hai cây phong khổng
lồ lại nghiêng ngả đung đưa như muốn chào mời…
[…] bóng râm mát rượi
và tiếng lá xào xạc dịu hiền
[ ] chúng tôi [ ] bám vào các mắt mấu [ ] những cành cao ngất, cao đến ngang tầm cánh chim
Trang 5G
GV
TB
Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để vẽ
bức tranh này
- Tác giả sử dụng nghệ thuật so sánh, sử dụng từ
tượng hình, tượng thanh với cách kể xen với tả
và biểu cảm
Cách phác vẽ về 2 cây phong có ý nghĩa gì?
Cách kể có gì đặc biệt?
Trong mạch kể xen tả này, 2 cây phong tuy chỉ
được phác đôi ba nét nhưng đúng là những nét
phác thảo như 1 hoạ sĩ Hai cây phong khổng lồ
với các “mắt mấu, các cành cao ngất, cao đến
ngang tầm cánh chim bay với bóng râm mát
rượi”, với động tác nghiêng ngả đung đưa như
muốn chào mời lại có thêm “hành đàn chim chao
đi chao lại tô điểm thêm cho bức tranh”
Em có nhận xét gì về hình ảnh 2 cây phong
trong kí ức của nhân vật tôi trong kí ức người
kể chuyện.
- Nhân vật họa sĩ nhớ quê hương, nhớ làng
Ku-Ku-rêu là nhớ kỉ niệm tuổi thơ với cây phong
thân thương Không bao giờ có thể quên được
buổi học cuối cùng của năm ấy trước khi bắt đầu
nghỉ hè Bọn con tra nghịch ngợm và hồn nhiên
Hai cây phong như những người bạn thân tình
mở lòng đón tiếp nghiêng ngả, chào mời lũ nhóc
con chân đất trèo lên cây phong mà ngắm nhìn
cảnh gần xa Ta thấy hai cây phong rất đẹp là
người bạn vô cùng thắm thiết, gắn bó hội tụ niềm
vui của tuổi thơ
Hết tiết 1 chuyển tiết 2
Theo dõi từ đất rộng bao la đến biêng biếc kia
Từ trên cành cao lũ trẻ đã nhìn thấy những
gì?
bay
- Hàng đàn chim hoảng hốt kêu lên chao đi chao lại trên đầu
* Hai cây phong rất đẹp
là người bạn vô cùng thắm thiết, gắn bó hội tụ niềm vui của tuổi thơ
b Phong cảnh làng quê
và cảm giác của nhân vật tôi khi trèo lên cao nhìn xuống.
Đất rộng bao la làm chúng tôi sửng sốt
- Chuồng ngựa của nông trang mà chúng tôi vẫn coi là toà nhà rộng lớn nhất trên thế gian ngồi đây chúng tôi chỉ thấy hcỉ như 1 căn nhà xép bình thường
- […] thảo nguyên hoang
vu mất hút trong làn sương mờ đục
- Những dòng sông lấp
Trang 6TB
TB
Yếu
TB
KH
Tại sao có thể nói người kể chuyện (1 hoạ sĩ)
đã miêu tả 2 cây phong và quang cảnh nơi đây
bằng ngòi bút đậm chất hội họa?
- Bởi những nét miêu tả đó đã tạo nên bức
tranh thiên nhiên có đường nét, có hình khối, có
màu sắc đó là cảnh đất đai thiên nhiên rộng lớn
bao la choáng ngợp khiến lũ trẻ phá tổ chim
Tiếp theo là chuồng ngựa nông trang… Thảo
nguyên hoang vu… với dòng sông lấp lánh chỉ
bạc chạy tới tận chân trời và cái màu biêng biếc
kia của thảo nguyên của chân trời… tất cả tạo
nên bức tranh thiên nhiên đầy bí ẩn
Điều khiến lũ trẻ ngây ngất từ trên cao nhìn
xuống
- Trên cao lũ trẻ nhìn xuống tầm mắt được mở
rộng được thu vào khoảng không gian bát ngát
Một thế giới vừa quen vừa lạ đẹp đẽ, quyến rũ lũ
trẻ
Hình ảnh 2 cây phong có ý nghĩa như thế nào
trong kí ức tuổi thơ
Có thể nói rằng từ trên cao của ngọn cây phong
các cậu bé được sống trong những phút giây
hạnh phúc với cảm giác không gian bao la
choáng ngợp làm các cậu bé nín thở Đúng là
những giây phút đó trên đỉnh cao tầm nhìn của lũ
trẻ được mở rộng Tầm suy nghĩ được khơi sâu
cả tâm hồn trí tuệ như đang cất cánh để cảm
nhận 1 vẻ đẹp rộng rãi, lắng nghe âm thanh
huyền ảo, suy nghĩ rộng mở với bao điều thiêng
liêng kì thú
Theo dõi đoạn văn đầu đến “cháy rừng rực”
Đoạn văn nói về điều gì?
Ấn tượng nổi bật nhất của nhân vật tôi mỗi
lần về th ăm quê là gì?
lánh tận chân trời như những sợi chỉ bạc mỏng manh
* Hai cây phong là nơi tiếp sức cho tuổi thơ khám phá thế giới mở rộng tầm hiểu biết
2 Hai cây phong trong cái nhìn và cảm nhận của nhân vật tôi (người hoạ sĩ) 27’
Giữa một ngọn đồi, có 2 cây phong lớn hiện ra trước mắt như ngọn hải đăng đặt trên núi
* Hai cây phong là tín
Trang 7GV
TB
KH
TB
KH
G
Yếu
KH
Hai cây phong hiện ra trước mặt như ngọn
hải đăng có ý nghĩa gì?
Hình ảnh so sánh 2 cây phong như ngọn hải
đăng tạo sự ấn tượng đối với bất cứ ai là tình yêu
quê hương chan hoà đã gắn bó với tình thương
nhớ 2 cây phong lớn đầu làng
Cách so sánh này có ý nghĩa gì?
- Bên cạnh việc tác giả kể chuyện lại sự háo hức
đợi chờ của nhân vật tôi khi muốn nhìn thấy cây
phong thì tác giả lại còn sử dụng biện pháp nghệ
thuật miêu tả, biểu cảm và nhân hoá
Chỉ ra chi tiết miêu tả và biểu cảm, nhân hoá đó
Với việc sử dụng 1 loạt các biện pháp nghệ
thuật đó văn bản muốn nói tới điều gì?
- Nói về vị trí của 2 cây phong
Nói về vị trí của 2 cây phong trong mạch kể
chuyện sưng “tôi” được thể hiện như thế nào?
- Trong mạch kể chuyện đó 2 cây phong chiếm
vị trí độc tôn lôi cuốn sự chú ý của người đọc
làm cho “say sưa ngây ngất” và khơi nguồn cảm
hứng cho người kể chuyện
- Người kể chuyện rất háo hức đợi chờ những
lần trở về làng “ta đã thấy chưa, hai cây phong
sinh đôi ấy? Mong sao chóng về tới làng, chóng
lên đồi mà đến với 2 cây phong.”
Trong chuyện này lôi cuốn được người đọc nhờ
sự tài tình của tác giả làm cho mỗi chúng ta, mỗi
khi đọc câu chuyện này đều xúc động
Xúc động cho người đọc và người kể chuyện là
2 cây phong gắn với tình yêu quê hương da diết
của người kể Trong hồi ức của mình khi 2 cây
phong hiện lên rất sống động mỗi khi đặt chân
về quê hương tác giả lại phải trông lại cây phong
quen thuộc đó Dù đi đâu vẫn nhớ về hình ảnh 2
cây phong đó chính là tình yêu quê hương đất
nước
Tại sao 2 cây phong đó lại gắn bó đến vậy
- Bởi nó gắn bó với tuổi học trò “tuổi trẻ của
tôi đã để lại nơi này, bên cạnh chúng như 1
mảnh vỡ của chiếc gương thần xanh”
Ngoài lí do trên nhớ tới 2 cây phong tác giả
còn nhớ tới điều gì nữa?
- Nhớ tới thầy Đuysen
hiệu để dẫn đường về làng
- Miêu tả: thân cây nghiêng ngả, lay động cành lá, không ngớt tiếng
rì rào […] làn sóng thuỷ triều dâng lên vỗ vào bãi cát […] như ngọn lửa bốc cháy rừng rực
- Biểu cảm: chúng có tiếng nói riêng và tâm hồn riêng chan chứa những lời ca êm dịu Rồi khắp lá cành lại cất tiếng
lá cành thở dài một lượt như tiếc người nào
[…] hai cây phong rì rào, tim đập rộn ràng vì thảng thốt và vui sướng… cố hình dung ra miền xa lạ kia
* Hai cây phong là hình ảnh của quê hương
Trang 8TB
Yếu
Hai cây phong gắn với thầy Đuysen như thế
nào? Tại sao họ lại gọi là trường Đuysen?
- Bởi 2 cây phong là nhân chứng của câu
chuyện xúc động về thầy Đuysen, người thầy
đầu tiên và cô bé An- tư- nai gần 40 năm về
trước mà người kể chuyện gần đây mới
biết.Chính thầy Đuysen đã đem về 2 cây phong
về trồng trên đồi cao này cùng với cô bé An- tư-
nai và thầy đã gửi gắm ở 2 cây phong non ước
mơ, hi vọng những đứa trẻ nghèo khổ, thất học
như An-tư-nai sau này sẽ lớn lên, ngày càng mở
mang kiến thức trở thành con người hữu ích
Đoạn văn cuối giúp người đọc hiểu ra điều gì?
Hãy khái quát lại nội dung, nghệ thuật của
truyện
Học sinh đọc ghi nhớ
Học xong văn bản 2 cây phong theo em đoạn
văn nào làm em cảm động nhất
- Đoạn văn kể về kỉ niệm tuổi thơ trèo lên 2 cây
phong nhìn về bốn phía chân trời là cảm động
nhất
* Hai cây phong gắn liền với tình cảm yêu quý thầy Đuysen
III Tổng kết- ghi nhớ
4’
- Nội dung: Người kể chuyện truyền cho chúng
ta tình yêu quê hương da diết và lòng xúc động đặc biệt vì đấy là 2 cây phog gắn với câu chuyện
về thầy Đuysen, người đã vun trồng ước mơ, hi vọng cho những học trò nhỏ của mình
Nghệ thuật: hình ảnh 2 cây phong được miêu tả hết sức sinh động bằng ngòi bút đậm chất hội hoạ với mạch kể lồng ghép
* Ghi nhớ SGK <101>
IV Luyện tập 3’
III Hướng dẫn học ở nhà 1’
- Nắm nội dung bài
- Học thuộc ghi nhớ
- Học thuộc lòng từ: “vào năm học cuối cùng” đến “biêng biếc kia”
Trang 9- Xem lại lí thuyết viết văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Ngày soạn: Ngày giảng:
Tiết 35+ 36
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 2
A PHẦN CHUẨN BỊ
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết 1 bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Rèn luyện kĩ năng diễn đạt trình bày
II Chuẩn bị
Thầy: soạn bài, ra đề, đáp án
Trò: ôn lại lí thuyết viết văn
B PHẦN THỂ HIỆN TRÊN LỚP
I Ổn định:
II Đề bài
Hãy kể về một kỉ niệm đáng nhớ đối với một con vật nuôi mà em yêu thích.
III Đáp án- biểu điểm
1 Dàn ý
a Mở bài:
- Giới thiệu con vật nuôi (con chó, con mèo…)
- Sự việc gì gợi nhớ đến kỉ niệm đó (chuyện vui, buồn…)
b Thân bài:
Trình bày các sự việc theo 1 trình tự hợp lí
- Nêu kỉ niệm gắn bó với con vật
+ Khi con vật mới xuất hiện
+ Hoàn cảnh con vật xuất hiện và cảm xúc của em
+ Lí do em yêu thích con vật (hình dáng… cử chỉ tính nết…)
- Kỉ niệm khi chăm sóc con vật
+ Khi cho nó ăn
+ Những công việc chăm sóc khác
+ Những đổi thay của con vật
- Kỉ niệm về sự trưởng thành của con vật
+ Bản thân có cảm giác như thế nào khi thấy nó trưởng thành
- Kỉ niệm khi nó không ăn (cảm giác của em)
+ Hiện tại nó còn và như thế nào?
c Kết bài
Ấn tượng của em về kỉ niệm đó
Trang 102 Biểu điểm
a Hình thức: 1 điểm
Bài trình bày sạch đẹp có bố cục rõ ràng, diễn đạt mạch lạc viết đủ ý, không sai lỗi chính tả, văn viết có nhiều sáng tạo
b Nội dung: 9 điểm
- Mở bài: 1,5đ
Giới thiệu con vật nuôi, sự việc nhớ tới kỉ niệm đó
- Thân bài: 6đ
- Nêu kỉ niệm gắn bó với con vật 1,5đ
- Kỉ niệm chăm sóc con vật 1,5đ
- Kỉ niệm về trưởng thành của con vật 1,5đ
- Kỉ niệm về những khi nó không ăn 1,5đ
- Kết bài: 1,5đ
Ấn tượng của em về kỉ niệm đó
III Hướng dẫn học ở nhà
- Thu bài, nhận xét giờ kiểm tra
- Soạn: Nói quá
- Đọc các ví dụ trong SGK trang 101 và trả lời các câu hỏi