cau hoi on tap mon chu nghia xa hoi khoa hoc có đáp án

Cống hiến của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học là gì ?Có thể nêu một cách vắn tắt những nội dung cơ b

31 Câu hỏi ôn tập môn Chủ nghĩa xã hội khoa học

1 Chủ nghĩa xã hội không tưởng là gì ? Khái quát quá trình phát triển của nó?

Tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng là biểu hiện mơ ước khát vọng vềmột xã hội con người được giải phóng khỏi tình trạng bị áp bức, bóc lột, mọi ngườiđều sống bình đẳng với nhau Nhưng những tư tưởng nhân đạo ấy chưa chỉ ra đượccon đường và lực lượng xã hội, cũng như điều kiện và phương thức để thực hiệnước mơ đó

Từ tưởng xã hội chủ nghĩa sơ khai ở Hy Lạp – La Mã cổ đại đến tư tưởng xãhội chủ nghĩa từ thế kỷ XI đến cuối thế kỷ XV tưởng xã hội chủ nghĩa thời cận đại

(từTK XVI - TK XIX) Quá trình phát triển các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa

không tưởng tính chất văn chương (văn học) của các trào lưu xã hội chủ nghĩakhông tưởng ngày càng giảm, tính lý luận ngày càng tăng và tính phê phán ngàycàng sâu sắc và đạt đỉnh cao ở thế kỷ XIX Tư tưởng của hầu hết các nhà xã hộichủ nghĩa không tưởng đều muốn xoá bỏ chế độ tư hữu, mơ ước một xã hội tươnglai mà quyền sở hữu tư liệu sản xuất thuộc về xã hội, mọi người đều lao động,thành quả lao động được phân phối công bằng

2 Giá trị và hạn chế lịch sử của chủ nghĩa xã hội không tưởng

a Những giá trị

- Hầu hết các quan niệm, các luận điểm của các nhà tư tưởng xã hội chủnghĩa không tưởng đều chứa đựng một tinh thần nhân đạo cao cả khát vọng giảiphóng con người khỏi tình trạng bị áp bức, bóc lột, mọi người đều sống bình đẳngvới nhau Nhưng những tư tưởng nhân đạo ấy chưa chỉ ra được con đường và lựclượng xã hội, cũng như điều kiện và phương thức để thực hiện ước mơ đó Vì vậy,các nhà tư tưởng ở thời kỳ này được gọi là chủ nghĩa xã hội không tưởng Tuy

nhiên, nhiều giá trị, luận điểm của chủ nghĩa xã hội không tưởng là cơ sở để Mác

và Ăngghen kế thừa sau này

- Với các mức độ và trình độ khác nhau, các tư tưởng xã hội chủ nghĩakhông tưởng trong suốt các thời kỳ từ thế kỷ thứ XVI - XVIII đều phê phán, lên ánchế độ quân chủ chuyên chế và chế độ tư bản chủ nghĩa một cách gay gắt Chính vì

thế, tư tưởng xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ này được gọi là “chủ nghĩa xã hội

không tưởng phê phán” dùng để chỉ các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước

khi có chủ nghĩa xã hội khoa học

khác nhau các giá trị xã hội chủ nghĩa của những phong trào hiện thực, đã thực sựlàm phong phú thêm cho kho tàng tư tưởng xã hội chủ nghĩa, chuẩn bị những tiền

đề lý luận cho sự kế thừa, phát triển tư tưởng chủ nghĩa xã hội lên một trình độmới

- Không chỉ là những tư tưởng đơn thuần, một số người đã xả thân, lănlộn hoạt động trong phong trào thức tỉnh phong trào công nhân và người lao động,

để từ đó mà quan sát phát hiện những giá trị tư tưởng mới, chứ không phải là nghĩ

ra từ đầu óc

b Những hạn chế và những nguyên nhân:

duy tâm về lịch sử Họ cho rằng, chân lý vĩnh cửu đã có, đã tồn tại ở đâu đó, chỉcần có con người tài ba xuất chúng là có thể phát hiện ra, có thể tìm thấy Khi đãtìm thấy, chỉ cần những người đó thuyết phục toàn xã hội là xây dựng được xã hộimới

đường ôn hoà để cải tạo xã hội bằng pháp luật và thực nghiệm xã hội Một số ít

khác thì chủ trương khởi nghĩa nhưng chưa có sự chuẩn bị Dù chủ trương bằngcon đường nào, các nhà tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước Mác đều đã không chỉ rađược con đường cách mạng nhằm thủ tiêu chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng chế

độ xã hội mới Bởi các ông đã không thể giải thích được bản chất của chế độ nô lệlàm thuê tư bản, không thể phát hiện ra những quy luật nội tại chi phối con đường,cách thức cho những chuyển biến tiếp theo của xã hội

- Các nhà tư tưởng xã hội chủ nghĩa trong các thời kỳ đã không thể pháthiện ra lực lượng xã hội tiên phong có thể thực hiện cuộc chuyển biến cách mạng

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Lực lượng ấy làgiai cấp công nhân

- Những hạn chế nêu trên có tính lịch sử là điều không thể tránh khỏi.Nhưng những gì mà các ông để lại thực sự là một đóng góp vô giá vào kho tàng tưtưởng xã hội chủ nghĩa

3 Chủ nghĩa xã hội khoa học là gì ? Nó được hiểu theo mấy nghĩa? Vị trí của chủ nghĩa xã hội khoa học trong hệ thống lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin?

- Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa

Mác – Lênin Chủ nghĩa xã hội khoa học nghiên cứu sự vận động của xã hội tư bản, đặc biệt là trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản tất yếu sẽ được thay thế bằng xã hội mới, xã hội cộng sản chủ nghĩa.

+ Chủ nghĩa xã hội khoa học được hiểu theo nghĩa hẹp: chủ nghĩa xã hộikhoa học là một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác – Lênin ( chủ nghĩaMác – Lênin gồm có: triết học, kinh tế học chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa học)

+ Chủ nghĩa xã hội khoa học được hiểu theo nghĩa theo nghĩa rộng: chủ

nghĩa xã hội khoa học là chủ nghĩa Mác – Lênin Bởi vì, suy cho cùng cả triết học

Mác lẫn kinh tế chính trị Mác đều luận giải dẫn đến tính tất yếu của lịch sử là làmcách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng thành công xã hội cộng sản chủ nghĩa Lýluận xuyên suốt của chủ nghĩa xã hội khoa học: giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch

sử là xoá bỏ chủ nghĩa tư bản, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và xã hộicộng sản chủ nghĩa

4 Ý nghĩa nghiên cứu, học tập chủ nghĩa xã hội khoa học ở Việt Nam hiện nay Suy nghĩ và nhận thức của mình về việc học môn này

Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác – Lênin Chủ nghĩa xã hội khoa học nghiên cứu sự vận động của xã hội tư bản, đặc biệt là trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản tất yếu sẽ được thay thế bằng xã hội mới, xã hội cộng sản chủ nghĩa Với ý nghĩa đó khi nghiên cứu chủ nghĩa xã

hội khoa học cần lưu ý :

và lý luận ( triết học, kinh tế học chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa học )

+ Lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học trang bị cho chúng ta những quanđiểm chính trị - xã hội, đó là những tri thức lý luận cơ bản để luận giải tính tất yếu

sự ra đời của hình thái kinh tế – xã hội cộng sản chủ nghĩa

+ Lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học là cơ sở để cũng cố quan điểm, lậptrường niền tin vào chủ nghĩa cộng sản cho giai cấp công nhân và nhân dân laođộng và là định hướng của giai cấp công nhân, của Đảng cộng sản, của Nhà nước

và của nhân dân lao động trên mọi lĩnh vực, nhằm mục tiêu đi tới xã hội chủ nghĩa,cộng sản chủ nghĩa.

b Ý nghĩa về mặt thực tiễn

Trước hết chúng ta phải thấy được cũng như bất kỳ một lý thuyết khoa họcnào bao giờ cũng có khoảng cách giữa lý luận với thực tiễn, đặc biệt là dự báokhoa học xã hội Vì vậy, khi chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ, lòngtin vào chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội khoa học, chủ nghĩa Mác – Lênin củanhiều người giảm sút Vì thế, nghiên cứu, giảng dạy chủ nghĩa xã hội khoa họccàng khó khăn trong tình hình hiện nay, nhưng mỗi chúng ta phải thấy được quyluật vận động là một tất yếu không thể đảo ngược chỉ có điều quy luật xảy ra sớmmuộn mà thôi

5 Phân tích những giá trị và những hạn chế của chủ nghĩa xã hội không tưởng ? nguyên nhân những hạn chế đó

Biểu hiện của tư tưởng xã hội chủ nghĩa là ước mơ có một xã hội không còntình trạng áp bức bót lột người, mọi tư liệu sản xuất đều là của chung, ai cũng cóviệc làm và ai cũng phải lao động, mọi người đều bình đẳng với nhau có cuộc sống

ấm no, tự do, hạnh phúc Tư tưởng này xuất hiện sau khi công xã nguyên thuỷ tan

rã, chế độ chiếm hữu nô lệ ra đời, là chế độ bóc lột người tàn bạo nhất trong lịch

sử nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra nhưng đều thất bại cho nên người ta đành gửi gắmnhững ước mơ khát vọng vào các câu chuyện, các truyền thuyết của tôn giáo, cáctác phẩm văn chương được lan truyền, được phổ biến dưới dạng những câuchuyện, những áng văn chương Tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng trong quátrình hình thành phát triển tính chất văn chương (văn học) ngày càng giảm, tính lý

luận ngày càng tăng và tính phê phán ngày càng sâu sắc và nó đã đạt đỉnh cao ở thế

kỷ XIX

Những giá trị

chủ nghĩa không tưởng đều chứa đựng một tinh thần nhân đạo cao cả khát vọnggiải phóng con người khỏi tình trạng bị áp bức, bóc lột, mọi người đều sống bìnhđẳng với nhau Nhưng những tư tưởng nhân đạo ấy chưa chỉ ra được con đường vàlực lượng xã hội, cũng như điều kiện và phương thức để thực hiện ước mơ đó Vìvậy, các nhà tư tưởng ở thời kỳ này được gọi là chủ nghĩa xã hội không tưởng Tuynhiên, nhiều giá trị, luận điểm của chủ nghĩa xã hội không tưởng là cơ sở để Mác

và Ăngghen kế thừa sau này

- Với các mức độ và trình độ khác nhau, các tư tưởng xã hội chủ nghĩakhông tưởng trong suốt các thời kỳ từ thế kỷ thứ XVI - XVIII đều phê phán, lên ánchế độ quân chủ chuyên chế và chế độ tư bản chủ nghĩa một cách gay gắt Chính vì

thế, tư tưởng xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ này được gọi là “chủ nghĩa xã hội

không tưởng phê phán” dùng để chỉ các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước

khi có chủ nghĩa xã hội khoa học

khác nhau các giá trị xã hội chủ nghĩa của những phong trào hiện thực, đã thực sựlàm phong phú thêm cho kho tàng tư tưởng xã hội chủ nghĩa, chuẩn bị những tiền

đề lý luận cho sự kế thừa, phát triển tư tưởng chủ nghĩa xã hội lên một trình độmới

- Không chỉ là những tư tưởng đơn thuần, một số người đã xả thân, lănlộn hoạt động trong phong trào thức tỉnh phong trào công nhân và người lao động,

để từ đó mà quan sát phát hiện những giá trị tư tưởng mới, chứ không phải là nghĩ

ra từ đầu óc

Những hạn chế và những nguyên nhân:

duy tâm về lịch sử Họ cho rằng, chân lý vĩnh cửu đã có, đã tồn tại ở đâu đó, chỉcần có con người tài ba xuất chúng là có thể phát hiện ra, có thể tìm thấy Khi đãtìm thấy, chỉ cần những người đó thuyết phục toàn xã hội là xây dựng được xã hộimới

đường ôn hoà để cải tạo xã hội bằng pháp luật và thực nghiệm xã hội Một số ítkhác thì chủ trương khởi nghĩa nhưng chưa có sự chuẩn bị Dù chủ trương bằngcon đường nào, các nhà tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước Mác đều đã không chỉ rađược con đường cách mạng nhằm thủ tiêu chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng chế

độ xã hội mới Bởi các ông đã không thể giải thích được bản chất của chế độ nô lệlàm thuê tư bản, không thể phát hiện ra những quy luật nội tại chi phối con đường,cách thức cho những chuyển biến tiếp theo của xã hội

- Các nhà tư tưởng xã hội chủ nghĩa trong các thời kỳ đã không thể pháthiện ra lực lượng xã hội tiên phong có thể thực hiện cuộc chuyển biến cách mạng

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Lực lượng ấy làgiai cấp công nhân

- Những hạn chế nêu trên có tính lịch sử là điều không thể tránh khỏi.Nhưng những gì mà các ông để lại thực sự là một đóng góp vô giá vào kho tàng tưtưởng xã hội chủ nghĩa

6 Cống hiến của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học là gì ?

Có thể nêu một cách vắn tắt những nội dung cơ bản sự vận dụng, pháttriển chủ nghĩa xã hội khoa học trong hơn 80 năm qua như sau:

Mọi thắng lợi của cách mạng thế giới đều là sự vận dụng những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học vào thực tiễn phong trào cộng sản và phongtrào công nhân quốc tế ở mỗi nước cũng như của cả hệ thống xã hội chủ nghĩa thếgiới Điều này có thể chứng minh nơi này và ở đâu, các Đảng cộng sản nhận thứcđúng, vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể thì ở đó cách mạng phát triển

và thu được những thắng lợi Trong trường hợp ngược lại, cách mạng sẽ lâm vàothoái trào và bị thất bại

Lịch sử dân tộc Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo cho thấy, những thắnglợi, những thành tựu của cách mạng luôn gắn liền với quá trình vận dụng sáng tạo,phát triển và hoàn thiện lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học trong những điềukiện lịch sử cụ thể của thời đại, trên cơ sở thực tiễn Việt Nam Trong sự nghiệp vĩđại ấy, sự xuất hiện và những cống hiến vĩ đại của chủ tịch Hồ Chí Minh đã làmphong phú thêm kho tàng lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, cả về lý luận, cách thức,biện pháp và chiến lược sách lược vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Chủ nghĩaMác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã và đang thực sự là nền tảng tư tưởng, kimchỉ nam cho mọi hành động cách mạng ở nước ta trước kia, cũng như trong quátrình xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay.Những đóng góp, bổ sung và phát triển cũng như sự vận dụng của Đảng ta có thểđược tóm tắt như sau:

- Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là một tính quy luật củacách mạng Việt Nam, trong điều kiện thời đại ngày nay

- Xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hộichủ nghĩa, tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước Giải quyết đúng đắn mối quan

hệ giữa tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội Xây dựng phát triển kinh tế phải

đi đôi với giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinhthái

cấp và tầng lớp nhân dân, mọi thành phần dân tộc và tôn giáo, mọi công dân ViệtNam ở trong nước hay ở nước ngoài, tạo cơ sở xã hội rộng lớn và thống nhất cho

sự nghiệp xây dựng chế độ xã hội mới

giới, khai thác mọi khả năng có thể hợp tác nhằm mục tiêu xây dựng và phát triểntheo định hướng xã hội chủ nghĩa, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thờiđại

Nam – nhân tố quan trọng hàng đầu bảo đảm thắng lợi của sự nghiệp công nghiệphoá, hiện đại hoá và quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Khâu then chốt đểđảm bảo tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng là phải coi trọng công tác xây dựngĐảng, nâng cao chất lượng đội ngũ Đảng viên, nâng cao năng lực lãnh đạo và sứcchiến đấu của Đảng

Từ thực tiễn 20 năm đổi mới, Đảng ta rút ra năm bài học kinh nghiệm:

+ Một là, trong quá trình đổi mới phải kiên định mục tiêu độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng HồChí Minh

+ Hai là, đổi mới toàn diện, đồng bộ, mang tính kế thừa chọn lọc và cónhững bước đi, hình thức và cách làm phù hợp

+ Ba là, đổi mới phải vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân, pháthuy vai trò chủ động, sáng tạo của nhân dân, xuất phát từ thực tiễn, nhạy bén vớicái mới.

+ Bốn là, phát huy cao độ nội lực, đồng thời ra sức tranh thủ ngoại lực,kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong điều kiện mới

không ngừng đổi mới hệ thống chính trị, xây dựng và từng bước hoàn thiện nềndân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân

Trên đây là những bài học kinh nghiệm được khái quát từ thực tiễn đấu tranhcách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam, là sự vậndụng sinh động những nguyên lý, những quy luật được đúc kết trong hoàn cảnh cụthể của thời đại ngày nay

7 Những thay đổi về chất lượng của giai cấp công nhân trong xã hội tư bản hiện nay có làm thay đổi sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không ? Hãy phê phán những quan điểm đang tìm cách phủ định sứ mệnh lịch sử của giái cấp công nhân

Học thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là lý luận xuyên suốtcủa chủ nghĩa Mác - Lênin Vì vậy, ngay từ khi mới ra đời giai cấp tư sản đã tìmmọi cách để xoá bỏ nó cả về lý luận cũng như trên thực tế, nhưng quyết liệt nhất làsau khi Liên - Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ, các thế lựcphản động đã không ngừng lợi dụng đả kích chủ nghĩa Mác – Lênin, phủ nhận sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân Rằng: ở các nước tư bản, giai cấp công nhânkhông còn bị bóc lột như trước, họ đã được “trung lưu hoá”, giai cấp công nhân đã

“biến mất” Vậy, công nhân là ai? Hiện nay có còn giai cấp công nhân nữa không?

Để làm rõ vấn đề này chúng ta phải căn cứ vào luận điểm của Mác và Ăngghen khinói về giai cấp công nhân và để nhận diện về giai cấp công nhân, chúng ta phải căn

cứ vào hai thuộc tính sau đây :

+ Thuộc tính thứ nhất nói về phương thức lao động: công nhân là tất cả

những người lao động trực tiếp hay gián tiếp có sử dụng các công cụ lao động có tính chất công nhiệp ngày càng hiện đại

+ Thuộc tính thứ hai, nói về địa vị trong mối quan hệ giữa người công nhân

với nhà tư bản trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa: Công nhân là những người lao

động về cơ bản không có tư liệu sản xuất, phải làm thuê cho nhà tư bản và bị nhà

tư bản bóc lột giá trị thặng dư, khi nói về thuộc tính này Mác và Ăngghen họ gọi là những người vô sản.

Lấy hai tiêu chí trình bày trên, chúng ta có thể khẳng định: giai cấp côngnhân là những người lao động gắn liền với nền sản xuất công nghiệp ngày cànghiện đại, nó không hề bị biến mất, mà trái lại giai cấp công nhân ngày nay khôngngừng được bổ sung thêm về số lượng và được nâng cao về chất lượng:

Theo tổ chức lao động quốc tế: năm 1900 toàn thế giới chỉ mới có có 80triệu công nhân, năm 1990 có hơn 600 triệu, đến năm 1998 có 800 triệu, sự nhanh

chóng tăng lên về số lượng, điều đó đã chứng minh đúng như Mác dự báo: “Nền

công nghiệp phát triển thì các giai cấp khác sẽ tiêu vong nhưng giai cấp công

nhân thì ngày càng lớn mạnh” Nhưng cũng có một sự thật không thể phủ nhận là

hiện nay ở các nước tư bản ngành dịch vụ phục vụ cho lao động chiếm tỷ trọng khálớn khoảng từ 50% đến 70%, sản xuất đã được tự động hoá với một trình độ kỹthuật rất cao, nhưng trong lao động, kể cả trực tiếp hay gián tiếp người lao độngđều có sử dụng công cụ lao động của công nghiệp hiện đại nên họ vẫn là người

công nhân Xét về địa vị họ đều là những người không có tư liệu sản xuất, vẫn làngười làm thuê, họ là người vô sản.

Có phải giai cấp công nhân không còn bị bóc lột như trước: theo tài liệucông bố của Gớt-hôn tổng bí thư Đảng cộng sản Mỹ, nếu như trước kia người côngnhân chỉ bán sức lao động cơ bắp là chủ yếu thì ngày nay họ phải bán cả sức laođộng chân tay và sức lao động trí óc và đôi khi chỉ bán sức lao động trí óc là chủyếu, nếu so sánh với thời của Mác tỷ số m/v là 100% thì ngày nay m/v là 300%

Hiện nay người công nhân ở các nước tư bản một ngày lao động 8 giờ,nhưng trên thực tế thì họ chỉ lao động trong 2 giờ là đủ bù đắp giá trị sức lao động

mà nhà tư bản đã bỏ tiền ra mua sức lao động của người công nhân, 6 giờ còn lại là

để tạo ra giá trị thặng dư cho nhà tư bản và một sự thật là ở Mỹ, “số người giàu

chỉ chiếm 1% nhân khẩu nhưng lại nắm tới 53% tài sản quốc gia, còn ở Pháp, số gia đình giàu chiếm 10% nhưng lại sở hữu tới 51% tài sản xã hội”.

Có phải giai cấp công nhân đã được trung lưu hoá: cũng có một sự thật làđời sống của công nhân ở các nước tư bản phần đông họ không còn là những người

vô sản trần trụi với hai bàn tay trắng, một số công nhân có tư liệu sản xuất phụ mà

họ có thể cùng gia đình làm thêm ở nhà để sản xuất một số công đoạn phụ cho các

xí nghiệp chính, một số công nhân có cổ phần trong xí nghiệp, nhưng thực chất ở

Mỹ chỉ có 10% công nhân có cổ phần nhưng rất nhỏ bé và bản thân họ chỉ là laođộng làm thuê một số công đoạn cho công ty mẹ mà thôi và trên thực tế, khôngphải người công nhân nào cũng mua được cổ phần

Khi nghiên cứu quy luật về sự vận động phát triển của các hình tháikinh tế - xã hội trong lịch sử, đặc biệt là hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa

Mác đã phát hiện giai cấp công nhân là giai cấp có sứ mệnh lịch sử: “Xoá bỏ chế

độ tư bản chủ nghĩa, xoá bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng mình đồng

thời giải phóng nhân dân lao động và toàn thể nhân loại thoát khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng thành công xã hội cộng sản chủ nghĩa”.

Lịch sử đã chứng minh những kết luận của Mác, Ăngghen và Lênin về sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân là hoàn toàn đúng cả về lý luận cũng như thựctiễn Tuy nhiên, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân hiện nay đang đứng trướcnhững cam go thử thách hết sức nặng nề, nhưng chúng ta phải có quan điểm toàndiện để xem xét toàn cảnh của sự phát triển thì giai cấp công nhân vẫn đang là lựclượng chuẩn bị những tiền đề khách quan cho việc thực hiện sứ mệnh lịch sử củamình dù có phải trải qua những bước thăng trầm, quanh co, nhưng nó vẫn tiếp tụcdiễn ra theo đúng quy luậtcủa nó, mặc dù hiện nay ở những nước tư bản phát triển,đời sống của một bộ phận công nhân đã được cải thiện, nhưng vẫn đang tồn tại sựbất công, bất bình đẳng trong thu nhập giữa giai cấp tư sản với quần chúng laođộng Dù có cố gắn tìm cách “thích nghi” và dùng mọi biện pháp xoa dịu nhưnggiai cấp tư sản không thể khắc phục được mâu thuẫn cố hữu của nó Thực tế cuộcđấu tranh của giai cấp công nhân vẫn diện ra ở các nước tư bản chủ nghĩa dướinhiều hình thức phong phú, với những nội dung khác nhau

8 Tại sao nói Đảng cộng sản là nhân tố quyết định thực hiện thắng lợi

sứ mệnh lịch sử của giái cấp công nhân.

Theo quy luật ở đâu có áp bức thì ở đó có đấu tranh, các cuộc đấu tranh củagiai cấp công nhân ban đầu chỉ có tính chất lẻ tẻ tự phát như đập phá máy móc, lãncông, nhưng về sau đã phát triển thành phong trào do tổ chức công đoàn, là tổ chứcchính trị của giai cấp công nhân lãnh đạo, với mục tiêu đòi: quyền dân sinh dânchủ, tăng lương, giảm giờ làm, những cuộc đấu tranh này tuy còn ở trình độ thấpnhưng nó đã có tác dụng lôi cuốn kể cả những người kém giác ngộ nhất Nhưng

thực chất đấu tranh về kinh tế chẳng qua chỉ là đòi bán sức lao động cao hơn chứchưa giải quyết triệt để được nạn bóc lột người Do đó, nếu chỉ có địa vị kinh tế -

xã hội không thôi thì bản thân giai cấp công nhân cũng không thể tự ý thức được

sứ mệnh lịch sử của mình mà phải có những người ưu tú, tiên tiến tiếp thu tư tưởng

lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học, truyền bá những tư tưởng ấy vào phong tràocông nhân, giác ngộ giai cấp công nhân về mặt tư tưởng, thành lập chính Đảng,lãnh đạo phong trào đấu tranh không những chỉ đòi quyền lợi về kinh tế mà phảitiến tới mục tiêu nhằm lật đổ giai cấp tư sản, giải phóng giai cấp mình đồng thờigiải phóng toàn xã hội

Trước hết phải nói rằng, trong lịch sử không có một giai cấp nào khi giữ vaitrò lãnh đạo mà lại không thông qua Chính Đảng của mình, là tổ chức cao nhất, đạibiểu cho trí tuệ và lợi ích của toàn thể giai cấp Đối với giai cấp công nhân chínhĐảng của mình là Đảng cộng sản, Đảng là bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp, làđại biểu trung thành với lợi ích và quyền lợi của giai cấp, của nhân dân lao động vàcủa dân tộc Giữa Đảng với giai cấp công nhân có mối liên hệ hữu cơ không thểtách rời Những Đảng viên Đảng cộng sản có thể không phải là giai cấp công nhânnhưng phải là người giác ngộ về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và đứngtrên lập trường của giai cấp công nhân Đảng cộng sản là Đảng của giai cấp côngnhân, nhưng giai cấp công nhân không phải là Đảng cộng sản; vì thế không thể lẫnlộn Đảng với giai cấp Đảng đại diện cho quyền lợi của giai cấp và quyền lợi của

cả dân tộc, vì vậy Đảng phải lôi cuốn tất cả các tầng lớp nhân dân lao động và cảdân tộc đứng lên hành động theo đường lối của Đảng nhằm hoàn thành sứ mệnhlịch sử của giai cấp

Thực tế lịch sử đã chứng minh chưa có một giai cấp nào giành và giữ đượcđịa vị thống trị nếu như không tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ

chính trị, những lực lượng tiên phong để lãnh đạo toàn bộ cuộc đấu tranh Đó làĐảng chính trị mang bản chất giai cấp Vì vậy, trong cuộc đấu tranh chống giai cấp

tư sản, chỉ khi nào giai cấp công nhân tự tổ chức ra chính Đảng của mình thì cuộcđấu tranh mới có thể đảm bảo giành thắng lợi trọn vẹn

bảo cho giai cấp công nhân hoàn thành thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình, vìĐảng cộng sản mang bản chất giai cấp công nhân Đảng cộng sản là tổ chức baogồm những phần tử tiên tiến, ưu tú của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

+ Đảng cộng sản đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân,nhân dân lao động, Đảng cộng sản lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng tưtưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng

đạo bằng việc đề ra cương lĩnh chính trị, đường lối chiến lược, xác định mục tiêu,phương hướng, nhiệm vụ của quá trình cách mạng cũng như của từng giai đoạncách mạng trong từng nước cũng như trên toàn thế giới

dục, bằng thuyết phục giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động thựchiện thắng lợi đường lối đã đề ra

9 Vì sao chuyển từ cách mạng dân tộc, dân chủ, nhân dân lên cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là tất yếu?

Thực chất cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Việt Nam là:sau khi đánh đuổi đế quốc xâm lược và lật đổ chế độ phong kiến, bỏ qua chế độ tưbản chủ nghĩa đi thẳng lên chủ nghĩa xã hội Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa nó

vừa là nguyện vọng của nhân dân ta, vừa là quy luật phát triển, tiến hóa của nhânloại bởi những lẽ sau đây:

Sau khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, cứu nước là đề tài bao trùm

và thôi thúc nhiều thế hệ Việt Nam trên con đường bảo vệ sự sống còn của dân tộc

Từ phong trào Cần Vương, Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu, Nguyễn Thái Học…các phong trào này đã góp phần thức tỉnh nâng cao dân trí, nhưng do sự hạn chếcủa ý thức hệ phong kiến, tư sản, cải lương nên không đáp ứng được đầy đủ nhữngyêu cầu của dân tộc, mặt khác nó lại tỏ ra bất cập so với xu thế của thời đại khi màCách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đang làm thức tỉnh các dân tộc thuộc địa

và phụ thuộc, mở ra con đường giải phóng dân tộc bỏ qua giai đoạn thống trị củachế độ tư bản để tiến lên chủ nghĩa xã hội Trong thực tế đó đòi hỏi cách mạngViệt Nam phải được giải quyết theo xu hướng xã hội chủ nghĩa, đó vừa là nguyệnvọng, vừa là nhu cầu của các giai cấp và các tầng lớp ở Việt Nam Vào thời kỳ đógiai cấp công nhân tuy số lượng không đông, nhưng sinh ra và lớn lên trong mộtnước phong kiến nửa thuộc địa, bị ba tầng áp bức, bóc lột Nỗi uất hận mất nướcbên cạnh mối thù của người lao động bị bóc lột nên giai cấp công nhân Việt Namsớm trưởng thành về ý thức dân tộc, nhiều cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân,nông dân đã làm cho bọn đế quốc thực dân, phong kiến hoảng sợ, tuy nhiên nhiên

các cuộc đấu tranh vẫn còn mang tính tự phát tức nước vỡ bờ, nhưng Nguyễn Aí

Quốc cho rằng trong điều kiện đó chủ nghĩa xã hội chỉ còn việc phải gieo hạt giống của công cuộc giải phóng nữa thôi Người còn khẳng định: chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức Trong tình hình đó người đã

ra sức truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin Đảng cộng sản Việt Nam ra đời, từ khiphong trào đấu tranh của nhân dân ta có Đảng lãnh đạo, lịch sử đấu tranh của nhân

dân ta đã chuyển sang trang lịch sử mới “ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”.

Từ cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, tức đánh đuổi đế quốc xâmlược và lật đổ chế độ phong kiến tiến thẳng lên cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt

Nam là một quy luật do các yếu tố sau đây quy định:

+ Trước hết xét về nguyện vọng: sau khi thực dân Pháp xâm lược nước tacứu nước là đề tài thôi thúc nhiều thế hệ Việt Nam trên con đường bảo vệ sự sốngcòn của dân tộc, nhưng các phong trào đó đều thất bại vì nó không đáp ứng đượcnguyện vọng của đông đảo nhân dân và chỉ khi Đảng cộng sản ra đời với mục tiêu

“cách mạng thổ địa để đi tới xã hội cộng sản”, tức độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã

hội, vì vậy mà nó đã lôi cuốn mọi tầng lớp đứng lên đánh đuổi đế quốc xâm lược,hoàn thành nhiệm vụ cách mạng dân tộc, giải phóng đất nước

+ Hai là: xét về vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam từ khi có Đảng lãnhđạo, đã nhanh chóng bước lên vũ đài chính trị với tư cách là một lực lượng chínhtrị độc lập với mục tiêu: giải phóng dân tộc xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

và chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam, tức nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Vì vậy,không có lý do gì để từ bỏ mục tiêu ấy

+ Ba là: xét về yếu tố thời đại, sau Cách mạng Tháng Mười Nga 1917 đãlàm thức tỉnh các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc, mở ra một thời đại mới Thời đạiquá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, thời đại mà nhân dân lao độnglàm chủ xã hội với mục tiêu công bằng xã hội, dân chủ văn minh Vì vậy, sau đạithắng mùa xuân 1975 giang sơn thu về một mối, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.Bên cạnh những thành tựu to lớn đã đạt được, nhưng chúng ta còn mắc phải một sốthiếu sót song đã kịp thời phát hiện và sữa chữa, khắc phục có hiệu quả Trongcông cuộc đổi mới bằng thực tiễn sinh động, cách mạng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam đã chứng minh và làm sáng tỏ thêm cả về lý luận cũng như thực tiễn về conđường đi lên chủ nghĩa xã hội Thắng lợi bước đầu của công cuộc đổi mới có ý

nghĩa rất quan trọng: trước hết đã đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng,tạo ra tiền đề vững chắc bước vào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đờisống nhân dân lao động được cải thiện rõ rệt, hệ thống chính trị ổn định, quốcphòng, an ninh vững chắc, vị thế nước ta trên trường quốc tế không ngừng đượcnâng cao

10 Hiện nay cách mạng xã hội chủ nghĩa có phải là tất yếu không? Vì sao?

Xã hội loài người được bắt đầu từ hình thái kinh tế xã hội cộng sảnnguyên thuỷ, hình thái kinh tế - xã hội chiếm hữu nô lệ, hình thái kinh tế - xã hộiphong kiến, hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa Theo đúng quy luật thì hìnhthái kinh tế - xã hội tư bản nhất định sẽ được thay thế bằng hình thái kinh tế - xãhội cộng sản chủ nghĩa Theo đúng quy luật diễn ra trong lịch sử sự thay thế nàyđều có nguyên nhân do lực lượng sản xuất phát triển dẫn đến mâu thuẫn với quan

hệ sản xuất, mâu thuẫn này thường được giải quyết bằng một cuộc cách mạng xãhội Nhưng căn cứ vào điều kiện lịch sử đang diễn ra khi mà chủ nghĩa tư bản cạnh

tranh đã chuyển sang giai đoạn đế quốc xâm lược Lênin cho rằng: “ở những nước

tư bản chủ nghĩa mới ở trình độ trung bình và thậm chí ở những nước chưa qua chủ nghĩa tư bản sau khi giai cấp công nhân làm cuộc cách mạng thành công cũng

có thể bước ngay vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” Luận điểm của Lênin

dự báo sự chuyển biến lên hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa ở nhữngnước tư bản chủ nghĩa mới ở trình độ trung bình và thậm chí ở những nước chưa

qua chủ nghĩa tư bản là hoàn toàn có cơ sở Hình thức “đặc biệt” đã xảy ra ở Nga

và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu Hình thức: “đặc biệt của đặc biệt” cũng

đã xuất hiện ở Việt Nam, Trung Quốc, Cu Ba, Triều Tiên, Lào

Sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là một quy luật.Ngày nay, giai cấp tư sản cũng đã phần nào ý thức được quy luật vận động củahình thái kinh tế - xã hội, họ cũng đã cố gắng vận dụng điều chỉnh Vì vậy, sự căngthẳng giữa tư sản và vô sản ở các nước tư bản có vẻ như như đã dịu bớt Nhưngnhững mâu thuẫn cố hữu vốn có trong kinh tế và trong lĩnh vực xã hội của chủnghĩa tư bản là không thể mất đi được, mà nó chỉ là tạm thời Mâu thuẫn đó chỉ cóthể được giải quyết một khi toàn bộ các tư liệu sản xuất trở thành của toàn xã hội.

Vì vậy, khi luận chứng về tính tất yếu sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng

sản chủ nghĩa Lênin đã cảnh báo: đừng có ảo tưởng mơ hồ vào sự tự sụp đổ của

chủ nghĩa tư bản, mặc dù phương thức sản xuất tư bản đã lỗi thời nhưng giai cấp

tư sản sẽ kiên quyết bảo vệ chế độ sở hữu tư bản chủ nghĩa bằng đủ mọi phương tiện mà chúng có trong tay Vì vậy, muốn thủ tiêu chủ nghĩa tư bản, cần phải có hành động cách mạng tự giác của quần chúng nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của một Đảng tiên phong, Đảng của giai cấp công nhân.

Ngày nay, lịch sử thế giới đang trải qua những bước quanh co, phứctạp Chủ nghĩa tư bản dựa vào ưu thế về kinh tế, khoa học – công nghệ và sứcmạnh quân sự đang tìm mọi cách phổ biến những giá trị của phương Tây, tuyêntruyền quan điểm đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập hoặc “phi giai cấp”, ”phi ýthức hệ”,” phi chính trị”; làm lẫn lộn giữa đúng, sai, phải, trái nhằm chống lại chủnghĩa xã hội và những lực lượng hòa bình và tiến bộ trên thế giới, đặc biệt đối vớicác nước xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa đế quốc đã thực hiện chiến lược diễn biếnhòa bình, tuyên truyền các lý thuyết tư sản, tìm mọi cách phủ nhận học thuyết Mác– Lênin, mặt khác, chúng đang tìm cách mua chuộc, làm thoái hóa về tư tưởng, đạođức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên Do vậy các đảng cộng sản, cácnhà nước xã hội chủ nghĩa phải đẩy mạnh cuộc đấu tranh tư tưởng bằng nhiều cách

khác nhau, phê phán những tư tưởng phản động, hiếu chiến muốn duy trì sự thốngtrị, sự áp bức giữa nước giàu đối với nước nghèo, nước lớn đối với nước nhỏ; cổ

vũ cho cuộc đấu tranh, vì một thế giới hòa bình, hữu nghị, đoàn kết giúp đỡ lẫnnhau cùng phát triển

Sự thoái trào của chủ nghĩa xã hội hiện nay chỉ là tạm thời, nhiều nước xãhội chủ nghĩa vẫn đang tồn và đang tiến hành cải cách đổi mới để phát triển như:Trung Quốc, Việt Nam, Cu Ba, Triều Tiên, Lào Cuộc đấu tranh vì lý tưởng, mụctiêu xã hội chủ nghĩa vẫn đang tiếp tục diễn ra trên thế giới Hiện tượng nổi bậtngoạn mục nhất là ở châu Mỹ la tinh là sân sau của nước Mỹ đã có bốn nước docác Đảng cánh tả nắm quyền sau bầu cử và đã tuyên bố đi theo con đường xã hộichủ nghĩa như: Venezuela, Bolivia, Êcuađo, Nicaragoa ngoài ra còn có các nước

như: Argentina, Chile, Uruguay, Brazil, cũng do các Đảng cánh tả nắm chính

quyền và có xu hướng xã hội chủ nghĩa, ở Liên - Xô cũ và các nước xã hội chủnghĩa trước đây ở Đông Âu nhân dân lao động cũng đang cùng với những ngườicộng sản trung kiên đấu tranh vì lý tưởng cộng sản

Xu thế của thời đại ngày nay vẫn là độc lập gắn liền với chủ nghĩa xã hội, làmột tất yếu khách quan, là mục tiêu của thời đại

11 Phân tích những xu thế của thời đại ngày nay Ý nghĩa việc nghiên cứu vấn đề này đối với chúng ta hiện nay ?

Lich sử xã hội loài người đã trải qua các thời đại: từ thời đại xã hội nguyênthuỷ, thời đại chiếm hữu nô lệ, thời đại phong kiến, thời đại tư sản và thời đại cộng

sản chủ nghĩa, tức thời đại ngày nay “ Thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên

chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới”, được mở đầu bằng cuộc cách mạng

Tháng Mười Nga năm 1917

Thời đại ngày nay, có thể chia thành các giai đoạn nhỏ sau đây:

+ Giai đoạn 4, giai đoạn từ đầu những năm 1990 đến hiện nay

Những xu thế chủ yếu của thế giới hiện nay

a Toàn cầu hoá

Cách mạng khoa học – công nghệ là một động lực xuyên quốc gia, nóđang tạo ra cơ sở vật chất cho quá trình toàn cầu hoá, thúc đẩy sự chuyển dịch cơcấu kinh tế, làm thay đổi nhiều quan niệm cũ về nhiều lĩnh vực trên phạm vi quốcgia và quốc tế Toàn cầu hoá là một xu thế khách quan, vừa có mặt tích cực vừa cómặt tiêu cực, đang bị các nước phát triển và các tập đoàn kinh tế xuyên quốc giachi phối Toàn cầu hoá buộc các quốc gia phải chủ động xác định lộ trình hội nhậpvào mọi mặt đời sống nhất là lĩnh vực kinh tế của thế giới

b Hoà bình, ổn định để cùng phát triển

Từ những hậu quả các cuộc chiến tranh trên thế giới, các quốc gia đềunhận thấy được tầm quan trọng ổn định để phát triển Trong thực tế không mộtnước nào có thể phát triển được trong hoàn cảnh có chiến tranh, do vậy, hoà bình

đã trở thành nhu cầu bức xúc của các dân tộc trên thế giới Có hoà bình mới cóđiều kiện thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, mới huy động được sức người, sứccủa trong nhân dân để phát triển đất nước, và một khi kinh tế phát triển mới có thể

ổn định, phát triển đất nước

c Gia tăng xu hướng hợp tác giữa các quốc gia:

Với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật,tạo ra xu hướng toàn cầu Do đó, hợp tác là xu hướng tất yếu trên thế giới hiện nay

Hình thức hợp tác quốc tế hiện nay cũng rất đa dạng, hợp tác song phương, hợp táckhu vực, hợp tác quốc tế Hợp tác kinh tế, hợp tác khoa học kỹ thuật, nghiên cứu,chống tham nhũng, chống khủng bố, chống tội phạm…

d Các dân tộc ngày càng nâng cao ý thức độc lập, tự chủ, tự cường:

Với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật tácđộng trên mọi lĩnh vực đã làm cho các dân tộc ngày càng ý thức được quyền độclập dân tộc, quyền tự quyết chế độ chính trị, quyền lựa chọn con đường pháttriển…Mặt khác các nước lớn, các nước giàu thường ỷ lại vào thế mạnh kinh tế,quân sự để chi phối các nước nhỏ, các nước nghèo bằng cách áp đặt quan điểmchính trị, bóc lột các nước nghèo thông qua trao đổi mua bán không bình đẳng,thậm chí chúng còn tiến hành cả chiến tranh xâm lược lật đổ, vì vậy quyền độc lậpdân tộc, quyền tự quyết chế độ chính trị, quyền lựa chọn con đường phát triển củacác nước dân tộc chủ nghĩa ngày nay đang là vấn đề sống còn ở mỗi nước

e Các nước xã hội chủ nghĩa, các Đảng cộng sản và công nhân kiên trì đấu tranh vì hoà bình tiến bộ và phát triển:

Tình hình quốc tế hiện nay đang có những diễn biến phức tạp, nhưnghoà bình, ổn định, tiến bộ và phát triển vẫn là xu thế chung của nhân loại Hiệnnay, tuy xã hội chủ nghĩa đang gặp khó khăn rất lớn, đang phải đấu tranh chống lạinhững âm mưu phá hoại của kẻ thù, nhưng các nước xã hội chủ nghĩa, cùng vớicác Đảng cộng sản vẫn là lực lượng đi đầu, là nòng cốt trong cuộc đấu tranh chốnglại những thế lực gây chiến, bảo vệ hoà bình thế giới, phấn đấu cho sự phát triển vàtiến bộ của nhân loại

f Các nước có chế độ chính trị khác nhau vừa hợp tác, vừa đấu tranh cùng tồn tại trong hòa bình.

Nhìn chung ở các nước xã hội chủ nghĩa hiện nay là những nước đang

có nền kinh tế phát triển thấp, trình độ khoa học công nghệ chưa cao, nhưng lại cólợi thế về tài nguyên Do vậy, cần phải tranh thủ khoa học công nghệ tiên tiếnthông qua kêu gọi đầu tư và khi thấy có lợi nhuận, họ sẽ mở rộng buôn bán với cácnước xã hội chủ nghĩa, thông qua đó mà các nước xã hội chủ nghĩa tiếp thu đượckhoa học kỹ thuật, công nghệ tiến tiến để nâng cao sản xuất, đáp ứng được sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của mình Song sự đối lập về hệ tư tưởng củagiai cấp công nhân và giai cấp tư sản không vì vậy mà giảm đi

Thế giới hiện nay đang tồn tại cả những thời cơ và thách thức, nhữngngười cộng sản phải nghiên cứu nắm bắt thời cơ, tranh thủ những thuận lợi để vượtqua những khó khăn, đưa cách mạng tiến lên Vì vậy đòi hỏi các Đảng cộng sản,các Nhà nước xã hội chủ nghĩa phải tự đổi mới, phải tiếp tục bổ sung, phát triển vềmặt lý luận, đấu tranh khắc phục tình trạng yếu kém trong quản lý kinh tế, quản lý

xã hội, quản lý Nhà nước để đưa cách mạng tiến lên, phải nhanh chóng tập hợp lựclượng, khắc phục những bất đồng, kịp thời ngăn chặn âm mưu của những thế lựcphản động quốc tế, thông qua đó mà phát huy ảnh hưởng trong quần chúng nhândân, đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ và mục tiêu của chủ nghĩa cộng sản

Muốn thực hiện được điều đó, các Đảng cộng sản phải có đường lốicách mạng, có chiến lược, sách lượt đúng đắn, phải tìm ra nhiều hình thức đấutranh, phải tiếp tục bổ sung phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin cho phù hợp với thờiđại ngày nay

12 Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ có những tác động gì tới sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam hiện nay ?

Thực chất của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ là thay đổicông cụ lao động tiên tiến hơn trong lĩnh vực sản xuất làm cho năng suất lao độngđược nâng cao Kể từ khi cuộc cách mạng công cụ lao động lần thứ nhất đến nay,

do thành quả của nó mang lại làm cho lực lượng sản xuất trên thế giới phát triểnnhanh chóng Người ta ước tính cứ trung bình từ 10 đến 15 năm của cải của toànnhân loại lại được tăng lên gấp đôi, làm cho mức sống của con người không ngừngđược nâng cao dẫn đến làm thay đổi nhiều quan niệm của đời sống xã hội từ kinh

tế tới chính trị, văn hoá, lối sống và làm cho các nước phải lệ thuộc vào nhau Do

đó đòi hỏi mỗi chúng ta phải nghiên cứu, nắm vững và thích ứng trong xu hướngtoàn cầu hóa hiện nay thì không thể có một quốc gia nào, dân tộc nào đứng ngoàicuộc Đây là thời cơ để các nước chậm phát triển nhanh chóng tranh thủ đượcnhững tiến bộ khoa học của các nước tiên tiến, nhưng đồng thời nó cũng là mộtthách thức đối với các nước chậm phát triển, nếu không nắm bắt được thời cơ đểphát triển đi lên sẽ trở thành lệ thuộc vào các nước phát triển Việt Nam cũng nằmtrong số các nước chậm phát triển Đây là bài toán đòi hỏi chúng ta phải tìm lờigiải đáp

- Việt Nam sau 20 năm đổi mới, thắng lợi bước đầu có ý nghĩa rất quantrọng:

+ Trước hết là về mặt tích cực: đã đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủnghoảng, tạo ra tiền đề vững chắc để bước vào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đạihoá, hòa nhập vào nền kinh tế của cộng đồng thế giới, đời sống nhân dân lao độngđược cải thiện rõ rệt, thu nhập tăng lên, hệ thống chính trị ổn định, quốc phòng, anninh vững chắc, vị thế nước ta trên trường quốc tế không ngừng được nâng cao

+ Bên cạnh của mặt tích cực, mặt tiêu cực cũng không phải là nhỏ: như phânhóa giàu nghèo, tham nhũng, ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông, các tệ nạn

mãi dâm ma túy, trộm cướp, cờ bạc nghiện hút, truyền thống bản sắc văn hóa dântộc bị văn hóa phương tây lấn át Vì vậy, hơn lúc nào hết cùng với việc tiếp thunhững tiến bộ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ mang lại, đồng thời phảibiết bảo vệ những gì là phản văn hóa, phản tiến bộ và bảo vệ được sự độc lập chủquyền của dân tộc

13 Vì sao nói Việt Nam qúa độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là tất yếu? Hãy nêu những khó khăn và thuận lợi.

Theo đúng quy luật thì tất cả các cuộc cách mạng xã hội diễn ra tronglịch sử đều có nguyên nhân do lực lượng sản xuất phát triển dẫn đến mâu thuẫn vớiquan hệ sản xuất, để giải quyết mâu thuẫn ấy thường được giải quyết bằng mộtcuộc cách mạng xã hội Nhưng căn cứ vào điều kiện lịch sử đang diễn ra khi màchủ nghĩa tư bản cạnh tranh đã chuyển sang giai đoạn đế quốc xâm lược, Lênin cho

rằng: Ở những nước tư bản chủ nghĩa mới ở trình độ trung bình và thậm chí ở

những nước chưa qua chủ nghĩa tư bản sau khi giai cấp công nhân làm cuộc cách mạng thành công cũng có thể bước ngay vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Nhưng đối với những nước đó phải có những điều kiện cơ bản sau đây:

+ Một là, khi chủ nghĩa tư bản cạnh tranh đã chuyển sang giai đoạnchủ nghĩa đế quốc xâm lược, chúng gây chiến tranh với nhau đòi chia lại thị trườngthế giới gây ra nhiều đau thương cho nhân dân các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc,những mâu thuẫn đó chính là điều kiện, là thời cơ để Đảng của giai cấp công nhânlãnh đạo quần chúng nhân dân lao động ở các nước đó vùng lên làm cách mạnggiải phóng dân tộc, giành lấy chính quyền

+ Hai là, ảnh hưởng của phong trào công nhân quốc tế, sự ra đời củamột số nước xã hội chủ nghĩa đã làm thức tỉnh nhiều dân tộc thuộc địa và phụthuộc Việt Nam là một nước điển hình nằm trong số đó

Đặc điểm đi lên chủ nghĩa xã hội chưa qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa chonên trên lĩnh vực kinh tế vẫn còn tồn tại nhiều thành phần kinh tế đan xen, thậmchí còn có các thành phần kinh tế đối lập với nhau, trên lĩnh vực xã hội do kết cấukinh tế quy định mà trong xã hội vẫn còn nhiều giai cấp và tầng lớp khác nhau,đương nhiên còn có cả sự đối kháng về tư tưởng, biểu hiện rõ nhất là đấu tranhgiữa hai luồng tư tưởng: đi lên chủ nghĩa xã hội hay đi theo con đường tư bản chủnghĩa Song đây là cuộc đấu tranh trong điều kiện mới, giai cấp công nhân đã trởthành giai cấp cầm quyền và có thể nói thời kỳ quá độ là rất phức tạp, giữa cái cũ

và cái mới còn đan xen với nhau, vừa hổ trợ cho nhau, vừa đấu tranh với nhau, đôikhi cái mới tạm thời bị cái cũ lấn át, do đó, trong thực tế phải tìm tòi thử nghiệm,nhiều khi phải làm đi làm lại mới xác định được giá trị chân thực của nó, đồngthời, thời kỳ quá độ ở nước ta tất yếu phải trải qua một thời gian lâu dài và nhấtthiết phải có sự quản lý của Nhà nước nhằm đi đúng theo định hướng xã hội chủnghĩa

14 Những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trước thời kỳ đổi mới và sau thởi kỳ đổi mới có gì khác nhau ?

- Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

+ Trước thời kỳ đổi mới: sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Phápnăm 1954 miền Bắc đi lên chủ nghĩa xã hội, miền Nam tiếp tục kháng chiến chống

Mỹ xâm lược, được kết thúc bằng thắng lợi 30 tháng 4 năm 1975, giang sơn thu về

một mối, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội nhưng do nhận thức chưa đầy đủ về thời

kỳ quá độ nên đã phạm phải một số sai lầm: chủ quan duy ý chí, nóng vội xóa bỏcác thành phần kinh tế chỉ còn hai thành phần kinh tế (quốc doanh và tập thể) trongkhi ở nước ta vẫn đang còn là một nước có nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu Trongquản lý kinh tế không tôn trọng quy luật khách quan, mang nặng tính quan liêu baocấp đó chính là nguyên nhân làm triệt tiêu các tiềm năng, động lực, không phát huyđược hết nội lực trong nhân dân, nước ta bị rơi vào khủng hoảng kinh tế - xã hội

+ Sau thời kỳ đổi mới: vào cuối những năm 80 của thế kỷ 20 ngay từ Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ VI (năm 1986 ) Đảng đã xác định thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội ở nước ta là nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa

có sự quản lý của nhà nước, vẫn còn tồn tại nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh

tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo Từ những quan điểm chỉ đạo đó, xã hội dần dần ổnđịnh, đời sống của nhân dân từng bước được cải thiện Đó là cơ sở để chúng tachứng minh và làm sáng tỏ thêm cả về lý luận cũng như thực tiễn về con đường đilên chủ nghĩa xã hội ở nước ta bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa

+ Đánh giá về thành tựu 20 năm đổi mới Đảng ta nhận định: trước hết vềmặt lý luận cũng như thực tiễn đã cho chúng ta nhận thức đầy đủ hơn về conđường đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn tư chủ nghĩa nhưng chỉ bỏ qua việcxác lập vai trò thống trị của giai cấp tư sản và kiến trúc thượng tầng của nó, nhưngphải kế thừa những thành tựu của nhân loại đặc biệt là khoa học công nghệ Thắnglợi bước đầu của công cuộc đổi mới có ý nhĩa rất quan trọng, trước hết đã đưa đấtnước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng, tạo ra tiền đề vững chắc để nước ta bướcvào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đời sống nhân dân lao động được cảithiện rõ rệt, hệ thống chính trị ổn định, quốc phòng, an ninh vững chắc, vị thế nước

ta trên trường quốc tế không ngừng được nâng cao

+ Đánh giá về thành tựu 20 năm đổi mới Đảng ta nhận định: trước hết vềmặt lý luận đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn tư chủ nghĩa nhưng chỉ bỏ quaviệc xác lập vai trò thống trị của giai cấp tư sản và kiến trúc thượng tầng của nó,nhưng phải kế thừa những thành tựu của nhân loại đặc biệt là khoa học công nghệ.Thắng lợi bước đầu của công cuộc đổi mới có ý nhĩa rất quan trọng, trước hết đãđưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng, tạo ra tiền đề vững chắc để nước

ta bước vào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đời sống nhân dân lao độngđược cải thiện rõ rệt, hệ thống chính trị ổn định, quốc phòng, an ninh vững chắc, vịthế nước ta trên trường quốc tế không ngừng được nâng cao

15 Hãy nêu và phân tích những thành tựu và hạn chế trong đổi mới hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa và mở rộng dân chủ trong đời sống xã hội trong những năm qua ở Việt Nam ?

Hệ thống chính trị gồm: Đảng cộng sản, Nhà nước xã hội chủ nghĩa

và các đoàn thể chính trị hợp pháp khác Trong hệ thống chính trị, Đảng cộng sản vừa là một bộ phận cấu thành trong hệ thống chính trị ấy, vừa là người lãnh đạo toàn xã hội, Nhà nước là người quản lý xã hội, nhân dân lao động là người làm chủ.

- Hệ thống chính trị ở nước ta ra đời sau Cách Mạng Tháng Tám

1945, được chia làm hai giai đoạn:

+ Giai đoạn từ 1945 – 1975 đã hoàn thành nhiệm vụ chống đế quốc

và phong kiến

+ Giai đoạn từ năm 1975 đến nay đang tiêp tục làm nhiệm vụ xâydựng và bảo vệ tổ quốc Trong quá trình đó nó có những ưu điểm như đã góp phầnquyết định vào việc hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thống

nhất đất nước Xây dựng được những cơ sở vật chất, kỹ thuật ban đầu của chủnghĩa xã hội Bước đầu xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhưng qua đócũng đã bộc lộ những khuyết điểm như chưa phân định rõ nhiệm vụ, chức nănggiữa Đảng và Nhà nước, bộ máy cồng kềnh, chồng chéo, kém hiệu lực, quan liêu,bao cấp, cửa quyền, suy thoái về đạo đức lối sống, cơ hội, chủ nghĩa cá nhân, thamnhũng lãng phí trong một bộ phận cán bộ công chức chậm khắc phục, vì vậy, đổimới hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay là một yêu cầu khách quan, cần thiết.Trong công cuộc đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay phải tuân theo một

số nguyên tắt cơ bản sau đây:

+ Một là, đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta, là đổi mới nội dung,phương thức hoạt động, đổi mới công tác tổ chức cán bộ và các mối quan hệ giữacác tổ chức chính trị chứ không phải thay đổi mục tiêu, con đường xã hội chủnghĩa

+ Hai là, trong quá trình xây dựng hoàn thiện nền dân chủ xa hội chủnghĩa, những nguyên tắc, chức năng, nhiệm vụ của chuyên chính vô sản, tức dânchủ xã hội chủ nghĩa phải được thể hiện ngày càng tốt hơn

+ Ba là, đổi mới là một yêu cầu cấp thiết của toàn xã hội trên tất cảcác lĩnh vực, song phải có trọng điểm mà trước hết phải nhằm ổn định đời sốngnhân dân, kinh tế phát triển, trên cơ sở đó để từng bước đổi mới hệ thống chính trịtrong sự ổn định trên con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

+ Bốn là, hệ thống chính trị ở nước ta không chấp nhận “Đa nguyênchính trị, đa Đảng đối lập” Đây chỉ là luận điệu dối trá bịp bợm, chứ về thực chất

ở các nước tư bản nhất là ở Mỹ cũng chỉ là nhất nguyên về chính trị Do đó, đặtvấn đề đa nguyên chính trị, đa Đảng đối lập là không thích hợp, nó chỉ tạo ra sự rối

loạn xã hội có hại đến lợi ích của nhân dân Trên cơ sở đó đổi mới hệ thống chínhtrị ở nước ta hiện nay cần chú ý các nội dung:

+ Về xây dựng và chỉnh đốn Đảng:

Phải xác định, Đảng lãnh đạo xã hội bằng chủ trương đường lối, chiếnlược Phương pháp lãnh đạo của Đảng là bằng kiểm tra, giáo dục, tuyên truyền vànêu gương Xây dựng, chỉnh đốn, đổi mới, mà trước hết là phải đổi mới tư duy về

lý luận, đặc biệt là tư duy về kinh tế, đổi mới trong sinh hoạt Đảng và thực hiệnnguyên tắc tập trung dân chủ, nâng cao chất lượng cán bộ, Đảng viên, nâng caochất lượng các tổ chức Đảng từ trung ương đến cơ sở, gắn với những hoạt độngthực tiễn trên mọi lĩnh vực của xã hội trong giai đoạn hiện nay

+ Cải cách bộ máy Nhà nước:

Trước hết là quốc hội, đây là cơ quan quyền lực cao nhất, là cơ quanban hành hệ thống pháp luật, do đó phải từng bước tăng tỷ lệ đại biểu quốc hộichuyên trách, phải tăng cường về hoạt động giám sát của quốc hội đối với chínhphủ, toà án nhân dân tối cao, viện kiểm sát nhân dân tối cao và phải coi việc lấy ýkiến nhân dân trong quá trình xây dựng pháp luật và những quyết sách của quốchội Trên cơ sở đó mà từng bước nâng cao năng lực của các đại biểu hội đồng nhândân các cấp

Trong cải cách hành chính đối với bộ máy Nhà nước, trước hết là bộmáy hành chính từ Trung Ương đến các địa phương phải tinh gọn, năng động, cóhiệu quả theo hướng “hành chính công” chính phủ điện tử, gắn liền với đổi mới làviệc phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước bằng việc đánhgiá cán bộ công chức theo hướng lấy hiệu quả công việc làm thước đo, gắn với chế

độ tiền lương, lương phải gắn với trách nhiệm trên cơ sở đó mới có thể tăng cườngkiểm tra, giám sát, thưởng phạt nghiêm minh đối với cán bộ, công chức

+ Mặt trận là nơi tập hợp, vận động tất cả các giai cấp, các tầng lớp,các dân tộc, các tôn giáo, các tổ chức, các nghề nghiệp kể cả người Việt Nam ởnước ngoài trên tinh thần đoàn kết và cùng tán thành mục tiêu dân giàu nướcmạnh, xã hội, công bằng, dân chủ, văn minh Hoạt động phải tuân thủ theo phápluật.

Phải xác định, Đảng lãnh đạo xã hội bằng chủ trương đường lối, chiếnlược Phương pháp lãnh đạo của Đảng là bằng kiểm tra, giáo dục, tuyên truyền vànêu gương Xây dựng, chỉnh đốn, đổi mới, mà trước hết là phải đổi mới tư duy về

lý luận, đặc biệt là tư duy về kinh tế, đổi mới trong sinh hoạt Đảng và thực hiệnnguyên tắc tập trung dân chủ, nâng cao chất lượng cán bộ, Đảng viên, nâng caochất lượng các tổ chức Đảng từ trung ương đến cơ sở, gắn với những hoạt độngthực tiễn trên mọi lĩnh vực của xã hội trong giai đoạn hiện nay

17 Giữa tăng cường sự lãnh đạo của Đảng cộng sản với xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghiã có mâu thuẫn nhau không? Vì sao?

Trước hết về mặt nhận thức: nền dân chủ xã hội chủ nghĩa làchế độ dân chủ rộng rãi nhất trong lịch sử, tuy nhiên nó vẫn mang tính giai cấp, tứcchuyên chính vô sản, do Đảng cộng sản, Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo.Trong hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa bao gồm ba bộ phận: Đảng cộng sản,Nhà nước xã hội chủ nghĩa, các đoàn thể nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội

Ba bộ phận này có vai trò, chức năng khác nhau nhưng có mối quan hệ hữu cơ vớinhau tạo thành một chỉnh thể

Trong quan hệ với Nhà nước, Đảng cộng sản lãnh đạo Nhà nước, chỉđạo các hoạt động quản lý của Nhà nước bằng một hệ thống các quan điểm lý luận

và nguyên tắc chính trị (trong đó có nguyên tắc tổ chức - cán bộ) Đảng cộng sản

lãnh đạo Nhà nước chứ không làm thay Nhà nước, không can thiệp vào công việccủa Nhà nước Phương pháp lãnh đạo của Đảng là bằng kiểm tra, giáo dục, tuyêntruyền và nêu gương Đảng cộng sản Đảng cộng sản lãnh đạo Nhà nước chứkhông làm thay Nhà nước, không can thiệp vào công việc của Nhà nước Đảngcộng sản hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.

Nhà nước xã hôi chủ nghĩa là bộ phận trụ cột của hệ thống chính trị xãhội chủ nghĩa, là cơ quan quyền lực thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhândân để bảo vệ nhân dân Nhà nước xã hội chủ nghĩa là Nhà nước dân chủ (của dân,

do dân, vì dân) có quyền lực (lập pháp, hành pháp, tư pháp) thống nhất (đều là củadân) nhưng có sự phân công rành mạch Nhà nước quản lý xã hội bằng chính sách

và pháp luật Nhà nước xã hội chủ nghĩa phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng cộngsản thực hiện đường lối của Đảng cộng sản, thể chế hoá đường lối của Đảng cộngsản thành hiến pháp và pháp luật

16 Xây dựng khối liên minh công - nông - trí thức ở Việt Nam có những thuận lợi và khó khăn gì trong qúa trình cách mạng ?

- Những thuận lợi:

+ Giai cấp công nhân: giai cấp công nhân ở Việt Nam hiện nay bao gồmnhững người lao động chân tay, lao động trí óc, hoạt động sản xuất trong các ngànhcông nghiệp thuộc các doanh nghiệp Nhà nước, hợp tác xã khu vực tư nhân, hợptác liên doanh với nước ngoài, họ là người đại diện cho phương thức sản xuất tiêntiến, có tri thức Họ là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, là hạtnhân vững chắc trong liên minh công nhân, nông dân, trí thức

+ Giai cấp nông dân: là những người sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp,lâm nghiệp, ngư nghiệp, là người trực tiếp sử dụng tư liệu sản xuất đặc thù là đất,rừng, biển để sản xuất ra nông sản

+ Tầng lớp trí thức: bao gồm những người lao động trí óc, sáng tạo, có

trình độ học vấn, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nghiên cứu, giảng dạy, ứngdụng khoa học, văn học, nghệ thuật Sản phẩm của họ khó thấy hơn so với côngnhân và nông dân nhưng lại có vai trò quyết định đến năng suất lao động, đến sựphát triển xã hội

- Liên minh giữa giai cấp công nhân - giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức

ở Việt có những thuận lợi cơ bản là đa số đều số xuất thân từ nông dân Do đó, họ

có mối quan hệ gần gũi tự nhiên với nhau

- Những khó khăn :

nghiệp công nghiệp hóa, là hạt nhân vững chắc trong liên minh công nhân, nôngdân, trí thức Tuy nhiên, chúng ta không phủ nhận những nhược điểm của giai cấpcông nhân Việt Nam : sinh ra và trưởng thành ở một nước phong kiến nửa thuộcđịa, nông nghiệp lạc hậu nên hạn chế lớn nhất của giai cấp công nhân Việt Nam là

số lượng còn ít, chịu ảnh hưởng tư tưởng Nho giáo phong kiến, mang nặng tác

phong của nền sản xuất nhỏ tiểu nông, “nắng nghỉ, mưa ngủ, mát trời đi chơi”

không tôn trọng giờ giấc quen với lối làm ăn vô tổ chức, vô kỷ luật chậm chạp, lề

mề, việc hôm nay để lại ngày mai, hoặc bỏ trôi qua cũng được,… Tâm lý cục bộ

“Một người làm quan cả họ được nhờ”, “Một giọt máu đào hơn ao nước lã”, “Ta

về ta tắm ao ta” hay “trâu ta ăn cỏ đồng ta” Người cùng một địa phương thường

bao che cho nhau, đối với những người ở địa phương khác thì ghẻ lạnh hoặc thànhkiến Tâm lý cục bộ ấy, trở thành một cản trở rất lớn khi tiến hành những công

trình lớn, khó khăn trong những mưu tính lâu dài, nhìn xa, thấy rộng Khi gặpthuận lợi thì ảo tưởng bốc đồng, gặp khó khăn thì hoang mang, dao động và lại tư

duy theo lối mê tín, lại nhờ đến ma quỷ, trời phật, lại “sống về mồ, về mả lại muôn

sự tại trời” Trạng thái tâm lý ấy đã hạn chế đến sự phát triển của khoa học, là cơ

sở hình thành cho lối làm việc tuỳ tiện buông trôi, trông chờ vào sự may rủi

Giai cấp nông dân: Nông dân có “bản chất hai mặt”: Một mặt họ là

những người lao động Mặt khác, họ lại là những người tư hữu nhỏ Tuy nhiên,nông dân không phải là giai cấp bóc lột dựa vào tư hữu nhỏ Nước ta xuất phátđiểm đi lên chủ nghĩa xã hội vốn là nước nông nghiệp, giai cấp nông dân chiếm gần80% dân số, nhưng nhiều tiềm năng chưa được khơi dậy, nông dân đang còn phảichịu thiệt thòi thu nhập bấp bênh chưa được nhà nước trợ nông nghiệp miễn giảmthuế, tiêu thụ, chế biến, bảo quản, bảo hiểm nông sản, bảo hiểm sản xuất nôngnghiệp, kiến thức quản lí kinh tế trình độ văn hóa thấp (nhất là ở nông thôn, bảnmiền núi, vùng các dân tộc ít người…)

17 Những nội dung xây dựng khối liên minh công - nông - trí thức là

gì ? Nội dung nào là quan trọng nhất ? vì sao ?

Sau khi tổng kết phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân ở Châu Âucuối thế kỷ XIX, tổng kết bài học kinh nghiệm của công xã Pari (1871) Mác đã chỉ

ra nguyên nhân của sự thất bại là do giai cấp công nhân không liên minh được vớingười bạn đồng minh tự nhiên của mình là giai cấp nông dân Do đó trong cuộc đấu

tranh chống lại giai cấp tư sản thì bài ca cách mạng sẽ trở thành “ bài ca ai điếu”.

Vận dụng và phát triển lý luận của Mác – Ăngghen trong điều kiện mới ở nước NgaLênin cho rằng: giai cấp công nhân không những phải liên kết với nông dân mà cònphải liên minh với các tầng lớp lao động khác, và kể cả khi giai cấp vô sản đã nắm

được chính quyền Vận dụng quan điểm về liên minh với các tầng lớp lao động.Đảng ta đã cụ thể hóa nội dung:

a Liên minh về mặt chính trị:

Thực chất của liên minh về chính trị là nhằm tập hợp, đoàn kết rộng rãi đượctất cả các giai cấp, các tầng lớp trong xã hội quy tụ dưới ngọn cờ của Đảng nhằmđạt được mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

b Liên minh về kinh tế:

Thực chất nội dung liên minh về kinh tế là nhằm đảm bảo đúng đắn được cáclợi ích, trước hết là lợi ích về kinh tế, bảo đảm tất cả các giai tầng trong xã hội đềubình đẳng trước pháp luật, đây là nội dung cơ bản nhất, quyết định nhất và nó là cơ

sở vững chắc nhất của liên minh trong thời kỳ quá độ Nội dung đó được cụ thể hóa

ở các điểm sau đây: Trước hết là phải tập trung cho nhiệm vụ trọng tâm “công

nghiệp hóa hiện đại hóa” nhằm đáp ứng cho nhu cầu tiêu dùng, xuất khẩu Bởi vì,

nước ta xuất phát điểm đi lên chủ nghĩa xã hội vốn là nước nông nghiệp, giai cấpnông dân chiếm gần 80% dân số, nhưng nhiều tiềm năng chưa được khơi dậy, nôngdân đang còn phải chịu thiệt thòi Do đó, trước mắt phải hiện đại hóa nông thôn,phải tạo điều kiện cho nông dân hợp tác liên kết với nhau, liên kết với trí thức, liênkết với đô thị, liên kết với Nhà nước, liên kết với nước ngoài Mặt khác Nhà nước,công nhân, trí thức phải chủ động đến với nông thôn để hướng dẫn, giúp đỡ, đồngthời cũng là mở rộng thị trường công nghiệp, khoa học công nghệ, có như vậycông, nông, trí thức mới ngày càng xích lại gần nhau Đây là nội dung quan trọngnhất, bởi vì cơ sở kinh tế là nền tảng của mọi xã hội

Đối với nông thôn cần phải hết sức chú ý đến các loại hình kinh tế hợp tác

xã, kinh tế hộ gia đình, trang trại, các dịch vụ ở nông thôn Đặc biệt là loại hìnhkinh tế hợp tác xã Nếu coi nhẹ vấn đề hợp tác hóa, chạy theo quan điểm tư nhân

hóa là chệch hướng xã hội chủ nghĩa, thậm chí làm tan vỡ liên minh, rối loạn xãhội Do đó Nhà nước phải có “chính sách khuyến nông” cụ thể là: phải có luật sởhữu, sử dụng, chuyển nhượng, thừa kế, đất đai, rừng phải tạo điều kiện để nôngdân yên tâm sản xuất, phải có chính sách, cơ chế đầu tư cho nông nghiệp, nôngthôn, cho vay với lãi suất ưu đãi, phải chú ý đầu tư kết cấu hạ tầng, khoa học côngnghệ mới, cán bộ kỹ thuật v.v , phải có chính sách giá cả, nhất là giải quyết giữagiá nông sản hàng hóa với giá hàng công nghiệp, giá của khoa học công nghệ; trợgiá khi cần thiết… phải có chính sách miễn giảm thuế, chính sách tiêu thụ, chếbiến, bảo quản, bảo hiểm nông sản, bảo hiểm sản xuất nông nghiệp Do đó, kinh tếNhà nước phải đóng vai trò chủ đạo thì mới có đủ điều kiện giúp đỡ, hướng dẫnnông dân chuyển đổi cơ cấu sản xuất kinh doanh, học hỏi về kiến thức quản lí kinh

tế và nhiều vấn đề văn hóa, xã hội (nhất là ở nông thôn, bản miền núi, vùng các dântộc ít người…)

Đối với tri thức, Nhà nước cần phải hoàn chỉnh và đổi mới những chính sách

có liên quan trực tiếp đến sỡ hữu trí tuệ Ví dụ: luật và chính sách về phát triểnkhoa học, công nghệ, về bản quyền tác giả, về giáo dục và đào tạo, về báo chí, xuấtbản, về văn học nghệ thuật… Qua đó mà đổi mới cả về đào tạo, sử dụng lẫn đãingộ… nhằm phát huy những tiềm năng của các nhà khoa học đầu đàn, đội ngủ cán

bộ khoa học, nhất là cán bộ khoa học trẻ Đồng thời tăng cường hợp tác khoa họctrong nước, giữa nước ta với các nhà khoa học quốc tế về khoa học và công nghệ

c Liên minh về văn hóa xã hội:

Nội dung liên minh về văn hóa xã hội thực chất là đi đến các mục tiêu mọingười đều phải được quyền hưởng thụ một cách công bằng tất cả những thành quảcủa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, với phương châm tất cả vìcon người mà trước hết mọi người đều phải có công ăn việc làm không để người

lao động thất nghiệp, nhất là lao động ở nông thôn, gia đình thương binh liệt sĩngười có công với nước, những người đang còn phải gánh chịu hậu quả chiến tranh.

Đó vừa là một nhiệm vụ của xã hội, vừa có ý nghĩa giáo dục truyền thống, đạo lý,lối sống…

Phải chăm lo phúc lợi cho mọi người như: xóa mù chữ cho một bộ phận nôngdân miền núi, nâng cao trình độ kiến thức về khoa học công nghệ, nhận thức vềchính trị kinh tế, văn hóa, xã hội, chăm lo bảo vệ sức khỏe, giữ gìn phát huy bảnsắc văn hóa dân tộc, chống các biểu hiện tiêu cực quan liêu, tham nhũng, các tệ nạn

xã hội, các hủ tục lạc hậu

Trong phát triển công nghiệp, khoa học công nghệ phải luôn gắn với quyhoạch phát triển công nghiệp nông thôn, đặc biệt là những vùng núi, dân tộc ítngười, vùng sâu, vùng xa… Chỉ có như vậy, nội dung liên minh mới toàn diện vàđạt mục tiêu của định hướng xã hội chủ nghĩa; mới có thể làm cho công, nông và tríthức cũng như các vùng, các miền, các dân tộc…” xích lại gần nhau “

18 Hãy phân tích những đặc điểm quan hệ dân tộc ở việt Nam ? những đặc điểm đó có thuận lợi và khó khăn gì trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở Việt Nam ?

Dân tộc Việt Nam đã có 4000 năm lịch sử, các cộng đồng người sớm liên kếtlại với nhau thành dân tộc do hai yếu tố sau đây: Một là, để bảo vệ chủ quyền,chống lại kẻ thù xâm lược mạnh hơn mình nên các tộc người trên dải đất Việt Namsớm ý thức được là phải liên kết lại với nhau để tạo thành sức mạnh để tồn tại Hai

là, để chống chọi lại với điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên, thú dữ để sinh tồnbuộc các cộng đồng người cũng phải liên minh lại với nhau Chính hai yếu tố đó đãđược cố kết các cộng đồng người trên dải đất Việt Nam qua nhiều thế hệ, nó đã trở

thành truyền thống, đã được thử thách trong các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc,trong xây dựng đất nước Đoàn kết trở thành lợi ích chung của dân tộc.

Các tộc người anh em của dân tộc Việt Nam cư trú xen kẽ không thành địabàn riêng biệt, có nền văn hóa phong phú, các dân tộc ít người đều có tiếng nói, vănhọc, nghệ thuật, tâm lý, tình cảm, y phục, phong tục tộc quán, quan hệ gia đìnhdòng họ, tín ngưỡng tôn giáo khác nhau và một số dân tộc còn có chữ viết riêng,dân tộc ít người (chiếm 13%) phần lớn cư trú trên các địa bàn có vị trí chiến lượcquan trọng về kinh tế, chính trị quốc phòng, an ninh và giao lưu quốc tế Do điềukiện tự nhiên và hậu quả của lịch sử để lại nên trình độ phát triển kinh tế, văn hóa

xã hội giữa các dân tộc hiện nay còn có nhiều sự chênh lệch Nhiều vùng dân tộcthiểu số đồng bào đang còn ở trình độ canh tác rất lạc hậu Tình trạng chênh lệchgiữa các dân tộc, giữa các vùng dân cư là một thực tế mà kẻ địch đang lợi dụng lôikéo bà con dân tộc ít người khôi phục những tập tục lạc hậu, gây rối mất trật tự anninh, thậm chí chống đối lại các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, do

đó cần phải hết sức quan tâm thực hiện đầy đủ các chính sách đã được Đảng và Nhànước đề ra, cụ thể là:

- Phát triển kinh tế hàng hóa ở các vùng dân tộc thiểu số phù hợp vớiđiều kiện và đặc điểm từng vùng, từng dân tộc Đảm bảo cho đồng bào các dân tộc

có thể khai thác được thế mạnh làm giàu cho mình và sau đó là đóng góp vào sựnghiệp xây dựng chung của cả nước

ngưỡng của đồng bào các dân tộc Từng bước nâng cao dân trí nhất là các đồng bàodân tộc thiểu số ở vùng núi cao, vùng xa, vùng sâu, hải đảo

- Phát huy truyền thống đoàn kết và đấu tranh kiên cường của các dântộc vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, chống tư tưởng dân tộc lớn và dân tộc hẹphòi, nghiêm cấm các hành vi miệt thị và chia rẽ dân tộc.

- Tăng cường công tác bồi dưỡng, đào tạo cán bộ là người dân tộc thiểusố; chỉ có trên tinh thần ấy mới thực sự phù hợp với những vùng có các dân tộc ítngười Đồng thời cũng cần có sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các dân tộc trong cả nước

Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước mang tính toàn diện, tổng hợp,quán xuyến trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, liên quan đến mọi dân tộc

và quan hệ giũa các dân tộc trong cả cộng đồng quốc gia Phát triển kinh tế - xã hộicủa các dân tộc là nền tảng để tăng cường đoàn kết và thực hiện quyền bình đẳngdân tộc là cơ sở để từng bước khắc phục sự chênh lệch phát triển trình độ giữa cácdân tộc Do đó, chính sách dân tộc còn mang tính cách mạng và tiến bộ, đồng thờicòn mang tính nhân đạo Bởi vì, nó không bỏ sót bất cứ dân tộc nào, không chophép khinh miệt, kỳ thị, chia rẽ chủng tộc; tôn trọng quyền tự quyết của các dântộc Mặt khác, nó còn nhằm phát huy nội lực của mỗi dân tộc kết hợp với sự giúp

đỡ có hiệu quả của các dân tộc anh em trong cả nước Nhận thức đúng đắn bảnchất, nội dung, tính chất của chính sách dân tộc làm cho chính sách dân tộc đi vàocuộc sống có một ý nghĩa rất quan trọng trong tình hình hiện nay

19 Hai xu hướng của phong trào dân tộc hiện nay được biểu hiện như thế nào? Chúng ta cần phải làm gì để đảm bảo sự thống nhất giữa hai xu hướng đó ?

a Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản làm nảy sinh hai xu hướng dân tộc:

- Xu hướng thứ nhất, trong thời kỳ phương thức sản xuất tư bản mớiphát triển, ở các quốc gia gồm có nhiều cộng đồng dân cư có nguồn gốc tộc ngườikhác nhau, do sự thức tỉnh, sự trưởng thành của ý thức dân tộc (xóa bỏ tình trạngcát cứ phong kiến để có một thị trường thống nhất, nhà nước và luật lệ thống nhất)

mà các cộng đồng dân cư muốn tách ra để xác lập các cộng đồng dân tộc độc lập

Vì họ hiểu rằng, chỉ trong cộng đồng độc lập họ mới có quyền quyết định vậnmệnh của mình mà quyền cao nhất là quyền tự do lựa chọn chế độ chính trị và conđường phát triển Trong thực tế, xu xướng này đã biểu hiện thành phong trào đấutranh chống áp bức dân tộc, thành lập các quốc gia dân tộc độc lập Xu hướng nàynổi lên trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản và vẫn còn tác động cho đến nay

học và công nghệ, của giao lưu kinh tế và văn hóa của phương thức sản xuất tư bản

đã làm xuất hiện nhu cầu xóa bỏ hàng rào ngăn cách giữa các dân tộc, tạo nên mốiliên hệ quốc gia và quốc tế rộng lớn giữa các dân tộc, thúc đẩy các dân tộc xích lạigần nhau

b Biểu hiện hai xu hướng hình thành dân tộc trong thời đại ngày nay:

+ Xu hướng thứ nhất, thời đại ngày nay là thời đại các dân tộc bị áp bức

vùng lên xóa bỏ xiềng xích nô dịch giành lấy quyền tự quyết định vận mệnh củadân tộc mình được sống độc lập, tự do, bình đẳng Nhưng trên thực tế các quốc gianhỏ bé, lạc hậu sau khi giành được độc lập dân tộc nhưng do xuất phát điểm có nềnkinh tế thấp nên họ không thể thoát ra được sự lệ thuộc về kinh tế và dẫn đến lệthuộc về chính trị đối với các nước tư bản Do đó nhiều nước đã bị cưỡng bức, bịlôi kéo tham gia vào các khối liên hiệp do các nước đế quốc lập ra để bao vây cấmvận về kinh tế, lật đổ chế độ, uy hiếp về quân sự với một số nước khác và như vậy,kết cục họ vẫn không được quyền tự quyết, độc lập dân tộc Xu hướng độc lập dân