Bài tập 1: GV lần lượt nêu câu hỏi để HS trả lời - Phần nào của văn bản cũng xoay quanh đây chính là hoạt động phân tích tính thống nhất Rừng cọ quê tôi về chủ đề của văn bản Rừng cọ quê[r]
Trang 11
Tiết 1-2 TÄI ÂI HOĩC
Thanh Tịnh
A Mục tiờu cần đạt: Giỳp học sinh:
+ Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
+ Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
B/ Đồ dựng dạy hoc : Bảng phụ , tranh minh họa
C/ Tổ chức hoạt động dạy và học:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS
3.Bài mới:
* Giới thiệu:
Trong cuộc đời mỗi con người những kĩ niệm về tuổi học trũ cú lẽ là những kỉ niệm được lưu giữ lõu bền nhất đặc biệt là những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiờn Truyện ngắn
“ Tụi đi học” của Thanh Tịnh đó diễn tả những kỉ niệm mơn man băng khuõng của một thời thơ
ấu ấy
I.Đọc và tìm hiểu chú thích
+ Các em đọc chú thích , nêu những nét
chính về Thanh Tịnh và tác phẩm Tôi đi
học.)
+ GV hướng dẫn HS đọc và lưu ý các chú
thích 2, 6, 7)
II Đọc và tìm hiểu văn bản
+ Điều gì đã gợi lên trong nhân vật tôi về
những kỉ niệm của buổi tựu trường đầu
tiên?
Cảm giác của tác giả khi nhớ về buổi đi
học đầu tiên như thế nào ?
+Tâm trạng của “tôi” trong ngày đầu đi
học là tâm trạng ntn?
Tâm trạng và cảm giác của tôi được diễn
tả theo trình tự gì ?
*Thảo luận nhúm:
+ Em hãy tìm những hình ảnh, chi tiết
chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ
ngàng của n/vật “tôi”:
- Trên con đường cùng mẹ tới trường?
- Khi bước vào sân trường Mĩ Lớ?
-Khi sắp hàng để chờ gọi tờn vào
lớp.học? - Khi ngồi trong lớp học
Các em ghi vào giấy kết quả thảo luận
Giáo viên gọi đại diện từng nhóm trình bày
kết quả
I/ Tìm hiểu chú thích:
a/ Vài nét về tác giả và tác phẩm:
- Thanh Tịnh (1911-1988), tên thật Trần Văn Ninh, quê ngoại ô TP Huế
- Văn ông toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo
- Tôi đi học in trong tập Quê mẹ, xuất bản 1941 b/ Những chú thích cần lưu ý:
II/ Đọc và tìm hiểu văn bản:
1, Những kỷ niệm của nhà văn về buổi học đầu tiên:
- Cảnh đất trời cuối thu và hình ảnh những em nhỏ
“rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường”
- Những kỷ niệm “mơn man của buổi tựu trường”
- “Tôi” cảm thấy tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng trong buổi đầu đi học
* Từ hiện tại mà nhớ về dĩ vóng Tâm trạng và cảm giác của “tôi” được diễn tả theo trình tự thời gian:
+ Trên con đường cùng mẹ tới trường: Cảnh vật
quen thuộc tự nhiên thấy lạ bởi lòng tôi đang có sự thay đổi lớn Cảm thấy trang trọng và đúng đắn trong bộ quần áo mới
+ Khi vào sân trường Mỹ Lý: Nhìn ngôi trường vừa
xinh xắn vừa oai nghiêm, “tôi” cảm thấy mình bé nhỏ và đâm ra lo sợ
+Khi sắp hàng để chờ gọi tên vào lớp:“Tôi” hồi
hộp chờ nghe tên mình, “giật mình và lúng túng” khi nghe gọi tên và càng lo sợ khi sắp phải rời bàn tay mẹ Cảm thấy mình như bước vào một thế giới
Tuần 1 Tiết 1-2 : Tụi đi học
Tiết 3: Cấp độ khỏi quỏt của nghĩa từ ngữ
Tiết 4: Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản
Từ ngày : 18.8.09 Đến ngày: 23.8.09
Trang 2
+ Em cê c¶m nhỊn g× vÒ th¸i ®ĩ cña
ngíi lín ®ỉi víi c¸c em bÐ lÌn ®Ìu ®i
hôc
- C¸c bỊc phô huynh ntn?
- ¤ng ®ỉc, thÌy gi¸o ®ên nhỊn c¸c em
hôc trß míi ntn?
+ Trong truyÖn ng¾n nµy, t¸c gi¶ dïng h×nh
¶nh so s¸nh, em h·y t×m
+ Ph©n tÝch hiÖu qu¶ thĨm mü của nh÷ng
h×nh ¶nh so s¸nh ®ê?
+ Em cê nhỊn xÐt g× vÒ bỉ côc cña truyÖn?
+ NhỊn xÐt g× vÒ ph¬ng thøc biÓu ®¹t cña
truyÖn ng¾n nµy?
+ Søc cuỉn hót cña truyÖn, theo em , ®îc
t¹o nªn tõ ®©u?
IV.Tưng kÕt
+ TruyÖn ng¾n “T«i ®i hôc” kÓ vÒ ®iÒu g×?
Khi ®ôc nh÷ng kû niÖm cña t¸c gi¶, em
c¶m thÍy thÕ nµo? V× sao?
+ NghÖ thuỊt tù sù cña t¸c gi¶ cê g× ®Ưc s¾c
kh¸c
+ Khi ngơi trong líp hôc: C¶m thÍy võa xa l¹ võa
gÌn gòi, võa ngì ngµng mµ võa tù tin, “t«i” nghiªm trang bíc vµo gií hôc ®Ìu tiªn
2, Th¸i ®ĩ vµ cö chØ cña ngíi lín ®ỉi víi c¸c em lÌn ®Ìu ®i hôc:
+ C¸c bỊc phô huynh chuỈn bÞ chu ®¸o, tÍt c¶ ®Òu tham dù buưi lÔ khai gi¶ng
+ ¤ng ®ỉc vµ thÌy gi¸o ®Òu hiÒn tõ, vui vÎ, quan t©m, yªu th¬ng c¸c em
=> §iÒu nµy cho thÍy tr¸ch nhiÖm còng nh t×nh c¶m cña gia ®×nh, nhµ tríng ®ỉi víi thÕ hÖ trÎ
3, §Ưc s¾c nghÖ thuỊt cña truyÖn ng¾n “T«i ®i hôc”:
T«i quªn thÕ nµo ®îc
Ý nghÜ Íy tho¸ng qua trong trÝ t«i
Hô nh con chim trong c¶nh l¹
- TruyÖn ng¾n sö dông nhiÒu h×nh ¶nh so s¸nh ị c¸c thíi ®iÓm kh¸c nhau ®Ó diÔn t¶ t©m tr¹ng, c¶m xóc cña nh©n vỊt t«i Nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh nµy gióp chóng ta c¶m nhỊn cô thÓ, rđ rµng c¶m gi¸c, ý nghÜ cña nh©n vỊt
- TruyÖn cê bỉ côc theo dßng hơi tịng, c¶m nghÜ cña nh©n vỊt “t«i”, theo tr×nh tù thíi gian cña buưi tùu tríng
- TruyÖn kÕt hîp hµi hßa gi÷a kÓ, miªu t¶ víi biÓu c¶m
- TruyÖn cê søc cuỉn hót bịi:
+ T×nh huỉng truyÖn gÌn gòi; t×nh c¶m Ím ¸p, tr×u mÕn
+ H×nh ¶nh thiªn nhiªn, ng«i tríng vµ c¸c so s¸nh giµu søc gîi c¶m
+TruyÖn to¸t lªn chÍt tr÷ t×nh thiÕt tha, ªm dÞu III/ Tưng kÕt: (Ghi nhí SGK)
4 Luyện tập củng cố:
+ Bµi LT s« 1 lµm ị líp
+ Bµi LT sỉ 2 lµm ị nhµ
5/ DƯn dß:
+ §ôc l¹i v¨n b¶n “T«i ®i hôc” vµ hôc bµi cò, lµm bµi LT sỉ 2 Hôc thuĩc lßng ®o¹n “H»ng n¨m h«m nay t«i ®i hôc”
+ ChuỈn bÞ hôc bµi “Trong lßng mÑ”: T×m ®ôc t liÖu vÒ t¸c gi¶ Nguyªn Hơng, chuỈn bÞ c¸c c©u hâi t×m hiÓu v¨n b¶n
TiÕt 3 CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
A Mục tiíu cần đạt: Giúp hôc sinh:
+ HiÓu rđ cÍp ®ĩ kh¸i qu¸t cña nghÜa tõ ng÷ vµ mỉi quan hÖ vÒ cÍp ®ĩ kh¸i qu¸t cña nghÜa tõ ng÷ + Th«ng qua bµi hôc rÌn luyÖn t duy trong viÖc nhỊn thøc mỉi quan hÖ gi÷a c¸i chung vµ c¸i riªng
B/ Đồ dùng dạy hoc : Bảng phụ.
Trang 33
C/ Tổ chức hoạt động dạy và học:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS
3.Bài mới:
* Giới thiệu bài
GV nhắc lại quan hệ đồng nghĩa, trái nghĩa của các
từ ngữ sau đó dùng bảng phụ để đưa ra sơ đồ sau:
Yêu cầu HS dựa vào kiến thức đã học, điền vào ô
trống các từ ngữ cho thích hợp
GV: Nhìn sơ đồ các em cho biết nghĩa của từ nào
rộng hơn nghĩa của từ còn lại? Vì sao?
Sau khi HS trả lời, GV : Như vậy là em đã thấy thêm
một mối quan hệ nghĩa nữa của từ ngữ đó là quan hệ
bao hàm giữa nghĩa các từ ngữ
I Tìm hiểu các khái niệm
GV cho HS quan sát sơ đồ SGK và gợi ý trả lời các
câu hỏi Sau khi HS trả lời các câu hỏi, GV dùng sơ
đồ vòng tròn để biểu diễn mối quan hệ này, từ sơ đồ
vòng tròn
II.Tổng hợp kết quả phân tích
Sau bước quan sát trả lời GV gợi dẫn HS tổng kết 3
điều kết luận đã được nêu ở phần ghi nhớ
III Luyện tập-củng cố
+ Bài tập 1: Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát nghĩa
của từ ngữ trong từng nhóm từ (Theo nhóm học tập
các em thực hiện bài tập này, sau đó GV gọi đại diện
từng nhóm lên trình kết quả)
+ Bài tập 2: Thực hiện tương tự như bầi tập 2
+ Bài tập 3:Tìm nghĩa từ ngữ có nghĩa bao hàm trong
phạm vi nghĩa của các từ: (GV cho HS làm theo cá
nhân, sau đó gọi một số em trình bày kết quả)
+ Bài tập 4: Tìm từ không thuộc phạm vi nghĩa trong
nhóm ( Bài tập này hình thức thực hiện như bài tập
1,2.)
Sau khi làm các bài tập GV đặt câu hỏi để củng cố
kiến thức đã học
I/ Từ ngữ nghĩa rộng-Từ ngữ nghĩa hẹp:
1 Bài tập:
+ Nghĩa từ “động vật” rộng hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá
+ Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng
hơn nghĩa của các từ voi, hươu tu hú, sáo cá rô, cá thu
+ Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng
hơn nghĩa của các từ voi, hươu nhưng
hẹp hơn nghĩa của từ động vật.
2, Ghi nhớ: Xem SGK II/ Luyện tập:
III/ Ghi nhớ: (SGK) IV/ Luyện tập:
Bài tập 1: Lập sơ đồ
(Quần dài, quần đùi) (áo dài, áo sơ mi)
Bài tập 2:
a/ Chất đốt b/ Nghệ thuật c/ Thức ăn d/ Nhìn e/ Đánh
Bài tập 3:
V/dụ:
Tr dân gian
Y phục
áo Quần
Trang 4a/ xe cĩ: xe ®¹p, xe ®Ỉy, xe m¸y
b/ mang: x¸ch, khiªng, g¸nh Bµi tỊp 4: Tõ kh«ng thuĩc ph¹m vi nghÜa trong nhêm
a/ thuỉc lµo b/ thñ quü c/ bót ®iÖn d/ hoa tai 5/ DƯn dß:
+ Hôc bµi cò, lµm bµi tỊp sỉ 5
+ ChuỈn bÞ hôc bµi “Tríng tõ vùng” (§ôc bµi hôc vµ chuỈn bÞ bµi).
TiÕt 4 TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A Mục tiíu cần đạt: Giúp hôc sinh:
+ N¾m ®îc chñ ®Ò cña v¨n b¶n, tÝnh thỉng nhÍt vÒ chñ ®Ò cña v¨n b¶n
+ BiÕt viÕt mĩtv¨n b¶n b¶o ®¶m tÝnh thỉng nhÍt vÒ chñ ®Ò; biÕt x¸c ®Þnh vµ duy tr× ®ỉi tîng tr×nh bµy, chôn lùa, s¾p xÕp c¸c phÌn sao cho v¨n b¶n tỊp trung nªu bỊt ý kiÕn, c¶m xóc cña m×nh
B/ Đồ dùng dạy hoc : Bảng phụ.
C/ Tư chøc ho¹t ®ĩng d¹y vµ hôc:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra: KiÓm tra viÖc chuỈn bÞ bµi cña HS
3.Băi mới:
* Giới thiệu: Muốn cho nội dung ý nghĩa của văn bản thể hiện một câch tập trung vă rõ răng thì
trước tiín chủ đề của văn bản phải bảo đmr tính thống nhất Vì sao vậy? Băi học hôm nay sẽ giúp câc em tìm hiểu vấn đề năy
T×m hiÓu kh¸i niÖm chñ ®Ò cña v¨n b¶n.
+ Dùa vµo kÕt qu¶ ®ôc hiÓu v¨n b¶n T«i ®i hôc,
GV nªu c©u hâi 1 yªu cÌu HS tr¶ líi
+ N«i dung c¸c em tr¶ líi chÝnh lµ chñ ®Ò cña
v¨n b¶n T«i ®i hôc chÝnh lµ chñ ®Ò cña v¨n b¶n
T«i ®i hôc, vỊy em nµo cê thÓ nh¾c l¹i chñ ®Ò cña
v¨n b¶n nµy?
+ Nh vỊy qua c¸c ho¹t ®ĩng trªn c¸c em ®·
nhỊn thøc ®îc chñ ®Ò cña mĩt v¨n b¶n, vỊy chñ
®Ò cña v¨n b¶n lµ g×?
Th«ng qua t×m hiÓu tÝnh thỉng nhÍt chñ ®Ò cña
v¨n b¶n T«i ®i hôc, kh¸i qu¸t ®îc nh÷ng ®iÒu
kiÖn ®Ó b¶o ®¶m tÝnh thỉng nhÍt ®ê Tõ ®ê, c¸c
em biÕt ®îc c¸ch viÕt mĩt v¨n b¶n b¶o ®¶m tÝnh
thỉng nhÍt vÒ chñ ®Ò.
Ph©n tÝch tÝnh thỉng nhÍt vÒ chñ ®Ò cña v¨n b¶n
T«i ®i hôc
+ Th¶o luỊn nhêm :
C¨n cø vµo ®©u em biÕt v¨n b¶n T«i ®i hôc nêi lªn
nh÷ng kØ niÖm cña t¸c gi¶ vÒ buưi tùu tríng ®Ìu
tiªn?
Híng dĨn Hs ph©n tÝch tÍt c¶ c¸c chi tiÕt, c¸c
ph¬ng tiÖn ng«n ng÷ ®Òu tỊp trung kh¾c hôa c¶m
gi¸c nh©n vỊt “T«i”
+ ThÕ nµo lµ tÝnh thỉng nhÍt vÒ chñ ®Ò v¨n b¶n?
I/ Chñ ®Ò cña v¨n b¶n:
1,Bµi tỊp:
+ Qua v¨n b¶n T«i ®i hôc t¸c gi¶ nhí l¹i kØ
niÖm s©u s¾c trong thíi th¬ Íu cña m×nh, ®ê
lµ “nh÷ng kØ niÖm m¬n man cña buưi tùu tríng”=> chñ ®Ò cña v¨n b¶n T«i ®i hôc:
KÓ l¹i nh÷ng kØ niÖm vÒ buưi tùu tríng
®Ìu tiªn cña “T«i”
* Chủ đề của văn bản lă đối tượng vă vấn
đề chính mă văn bản biểu đạt
II/ TÝnh thỉng nhÍt vÒ chñ ®Ò cña v¨n b¶n:
1, Bµi tỊp:
+ Nhan ®Ò T«i ®i hôc th«ng b¸o kh¸i qu¸t
nĩi dung chÝnh cña v¨n b¶n
+ C¸c phÌn trong v¨n b¶n kÓ l¹i c¶m gi¸c nh©n vỊt “T«i” trong buưi tùu tríng ®Ìu tiªn
+ C¸c c©u v¨n, c¸c tõ ng÷ ®Òu tỊp trung miªu t¶ t©m tr¹ng nh©n vỊt
*Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi:
Trang 55
+ Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện ở
những phương diện nào trong văn bản?
III Luyện tập:
Bài tập 3: Thảo luận nhóm bài tập này sau đó
trình bày kết quả
Bài tập 1: GV lần lượt nêu câu hỏi để HS trả lời
đây chính là hoạt động phân tích tính thống nhất
về chủ đề của văn bản Rừng cọ quê tôi
- Biểu đạt chủ đề đó xỏc định
- Khụng xa rời hay lạc sang chủ đề khỏc
* Tớnh thống nhất về chủ đề được thể hiện:
- Nhan đề, đề mục
- Quan hệ giữa cỏc phần của văn bản
- Từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại III/ Luyện tập:
Bài tập 3:
+ ý c và g lạc chủ đề
+ ý b và e diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề
Có thể thay đổi như sau:
a, Cứ mùa thu về
b, Con đường đến trường trở nên lạ
c, Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một học trò thực sự
d, Ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng cảm thấy có nhiều thay đổi
e, Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi, thân thương đối với lớp học và những người bạn mới
Bài tập 1:
- Nhan đề văn bản nêu rõ điều đó
- Phần nào của văn bản cũng xoay quanh
Rừng cọ quê tôi
+ Mở bài: Niềm tự hào của người sông
Thao về rừng cọ + Thân bài:
Đoạn 1: Vẻ đẹp của cây cọ
Đoạn 2: Sự gắn bó của tác giả đối với rừng cọ
Đoạn 3: Sự gắn bó của cọ đối với người + Kết bài:Tình cảm của người sông Thao
đối với rừng cọ
4 Củng cố:
+ Thế nào là tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản?
+ Làm thế nào để bảo đảm tính thống nhất về chủ đề của một văn bản?
5 Dặn dò:
+ Học bài cũ, làm bài tập số 2
+ Chuẩn bị học bài “Bố cục của văn bản” (Đọc bài học và chuẩn bị bài.)
+ Chuẩn bị làm bài viết số 1 (văn tự sự)
Tiết 5-6: TRONG LềNG MẸ
( Trớch Những ngày thơ ấu) Nguyờn Hồng
A Mục tiờu cần đạt:
+ Hiểu được tỡnh cảnh đỏng thương và nỗi đau tinh thần của của nhõn vật chỳ bộ Hồng, cảm nhận được tỡnh yờu thương mónh liệt của chỳ đối với mẹ
Tuần 2 Tiết 5 đến tiết 8.
Tiết 5-6: Trong lũng mẹ
Tiết 7: Trường từ vựng
Tiết 8: Bố cục của văn bản
Ngày soan :
Trang 6+Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn nàyqua ngòi bút Nguyên Hồng: thắm
đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành giàu xúc cảm
B Đồ dùng dạy học: Bảng phụ
C Các hoạt động dạy học:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra:
- Điều gì đã gợi lên trong lòng nhân vật tôi kỉ niệm về buổi tưu trường đó là những kỉ niệm như thế nào? Những kỉ niêm ấy được trình bày theo trình tự ntn?
- Em hãy phân tíc tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đến trường.?
Qua truyện “ Tôi đi học ” em cảm nhận được những nét đẹp nào từ nhân vật tôi?
A T/ yêu niềm trân trọng sách vở bạn bè trường lớp thầy cô B.Tình yêu mẹ và quê hương
C Tình cảm đối với tuổi thơ D Avà B đúng
3 Bài mới:
* Giới thiệu : Nhà thơ Chế Lan Viên viết:
Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi suốt cuộc đời lòng mẹ vẫn theo con
Lòng mẹ bao la như bniển Thái Bình, trái tim mẹ là kì quan lớn nhất Thế nhưng nhà văn nguyên Hồng ngay từ thời thơ ấu phải sống xa mẹ Ông đã sống nthkhi xa mẹ, tình cảm của ông đối với
mẹ ntnhôm nay chúng ta cùng tìm hiểu đoạn trích “Trong lòng mẹ”trích những ngày thơ ấu để hiểu hơn điều này
I Đọc tìm hiểu chú thích:
+ Các em đọc chú thích * nêu những nét chính về
Nguyên Hồng và hồi kí Những ngày thơ ấu
+ GV hướng dẫn HS đọc và lưu ý các chú thích
5,8,12,13,14,17
II đọc và tìm hiểu văn bản:
* Tìm hiểu bố cụccủa văn bản để có cơ sở tìm hiểu
hai nội dung chính của đoạn trích
- Phần 1: “ hỏi đến chứ?”
Tìm hiểu hoàn cảnh đáng thương của bé Hồng và
nhân vật bà cô của bé Hồng
Qua đoạn trích em thấy cảnh ngộ của chú bé Hồng
như thế nào?
HS trả lời GV tổng hợp ghi bảng
Qua đoạn trích em có nhận xét gì về nhân vât bà cô?
Tìm chi tiết chứng tỏ bà cô là người có tâm địa độc
ác ?
Tính cách tàn nhẫn của bà cô là sản phẩm của
những định kiến đối với phụ nữ trong xã hội
I Đọc và tìm hiểu chú thích:
a Vài nét về tác giả và tác phẩm:
+ Nguyên Hồng ( 1918- 1982) tên khai sinh là Nguyễn Nguyên Hồng, quê ở TP Nam Định Trước CM tháng 8 sống trong một xóm lao động nghèo ở Hải Phòng
+ Ngòi bút cả ông luôn hướng về những người cùng khổ
+ Được nhà nước truy tặng giải thưởng HCM
về văn học(1996)
* “Những ngày thơ ấu” là tập hồi kí gồm 9 chương kể về tuổi thơ đầy cay đắng của tác giả
II Đọc và tìm hiểu văn bản:
1 Bố cục đoạn trích:
+ Phần 1: Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng
ý nghĩ và cảm xúc của bé Hồng với mẹ
+ Phần 2: Niềm vui sướng cực độ của bé Hồng khi gặp lại mẹ
2 Hoàn cảnh đáng thương của bé Hồng.
Mồ côi cha từ nhỏ, mẹ vì tubgs quẫn phải tha hương cầu thực, bé Hồng phải sống trong sự ruồng bỏ của hị hàng nhà nội
3Tâm địa ác độc của nhân vật bà cô.
- Ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên gương mặt khi cười rất kịch của bà cô
+ Gieo rắc vào Hồng những hoài nghi để Hồng khinh miệt và ruồng rẫy mẹ
+ Tìm mọi cách để tấn công vào hoàn cảnh của
bé Hồng
*Vô cảm, lạnh lùng đáng ghê tởm
Trang 77
Khi nghe những lời xúc phạm về mẹ mình của bà cô
Hồng đã phản ứng như thế nào?
Những phản ứng ấy thể hiện thái độ của Hồng đối
với cô như thế nào và tình cảm của Hồng đối với
mẹ ra sao?
HS thảo luận nhóm và trình bày
Tìm hiểu cuộc gặp gỡ cảm động giữa hai mẹ con
chú bé hồng
Em hiểu gì về tình cảm của bé hồng qua câu “ Và
cái lầm đó ”
+ Chính vì khao khát đến cháy bỏng nên khi gặp lại
mẹ cậu bé Hồng cảm thấy nhn?
+ Em hãy phân tích cái cảm xúc tột đỉnh của bé
hồng khi được ở bên mẹ
Thảo luận ý kiến: “ Nguyên Hồng là nhà văn của
phụ nữ và nhi đồng” Em hiểu ý kiến đó như thế
nào? Chứng minh làm rõ nhận định trên
Theo em yếu tố nào làm nên cái hay và cảm động
cho đoạn trích?
Đọc ghi nhớ SGK
GV gợi ý HS tìm hiểu câu hỏi 4 SGK
* Đại diện cho những thành kiến phi nhân đạo của cái xã hội lúc bấy giờ
4 Tình yêu thương mãnh liệt của bé Hồng đối với mẹ :
- Bé Hồng không thấy xấu hỗ vì mẹ mà còn yêu thương mẹ hơnvaf căm ghét những hủ tục phong kiến đã đày đọa mẹ
- Bé Hồng khao khát gặp mẹ như người bộ hành ngã gục giữa sa mạc khao khát nước và bóng râm
- Khi ở bên mẹ bé Hồng đã òa lên khóc vì cảm giác sung sướng đến cực độ Thấy mẹ đẹp và thơm tho lạ thường một cảm giác ấm áp mơn man khắp da thịt mong bé lại và tận hưởng cái
êm dịu vô cùng khi được ngồi trong lòng mẹ Trong giây phút rạo rực ấy bé Hồng không nghĩ ngợi gì kể cả những lời cay độc của bà cô
* Đoạn trích chứng minh Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi dồng
- Viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng
- Dành cho phụ nữ và nhi đồng lòng chan chứa yêu thương và thái độ nâng niu trân trọng
5 Chất trữ tình của bài văn:
- Thể hiện ở nội dung và tình huống của câu chuyện và trong dòng cảm xúc của bé hồng + kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể và biểu cảm + Hình ảnh thể hiện tâm trạng giàu cảm xúc + lời văn giàu cảm xúc
III Tổng kết : Ghi nhớ (SGK).
IV Luyện tập:
5 Dặn dò: Đọc lại văn bản “ Trong lòng mẹ” và học bài Trả lời câu hỏi 4 trang 20.
Đọc và soạn bài “ Tức nước vỡ bờ” Tìm hiểu tư liệu về tác giả Ngô Tất Tố và tác phẩm “Tắt đèn” và chuẩn bị các câu hỏi tìm hiểu văn bản
Tiết 7. TRƯỜNG TỪ VỰNG.
A Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:
+ Hiểu được thế nào là trường từ vựng, Biết xác lập các trường từ vựng đơn giản
- bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng và các hiện tượng ngôn ngữ đã học như đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa giúp cho việc học văn và làm văn
B Đồ dùng dạy học: Bảng phụ
C Các hoạt động dạy học:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra:
- Một từ được coi là có nghĩa rộng khi nào?Một từ được coi là có nghĩa hẹp khi nào? Cho ví dụ?
- Giải bài tập 5 Kiểm tra chuẩn bị bài
Từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau: cônh nhân, bác sĩ, luật sư, giáo viên
A Con người B Tính cách C Nghề nghiệp D Tên gọi
3.Bài mới:
* Giới thiệu : Trường từ vựng.
Bảng phụ: Đoạn văn của Nguyên Hồng SGK.
Trang 8Các từ gạch chân trong đoạn trích trên: mặt,
mắt, da , gò má,đầu, đùi, cánh tay, miệng có
nét chung nào về nghĩa?
Gợi ý:
- Những từ gạch chân chỉ người hay vật?
- Nó nói về bộ phận của cơ thể hay hoạt động
phẩm chất của con người? Như vậy chúng có
nét chung nào về nghĩa?
Như vậy chúng có net chung về nghĩa, hay nói
cách khác chúng cùng nằm trong một trường từ
vựng
Vậy em hiểu thế nào là trường từ vựng?
GV nhấn mạnh: cơ sở để hính thành trường là
đặc điểm chung về nghĩa, không có đặc điểm
chung về nghĩa thì không có trường
Cho ví dụ về trường từ vựng dụng cụ học tập,
trường từ vựng về dụng cụ đo lường?
Lưu ý :Từ việc phân tích ví dụ: Trường từ
vựng người bao gồm các trường nhỏ ( người
nói chung, bộ phận con người, hoạt động con
người )Trong hoạt động của con người lại
gồm các trường nhỏ như: hoạt động của trí tuệ,
hoạt động của các giác quan, hoạt dộng dời
chỗ ( Lưu ý điểm a)
Hướng dẫn phân tích ví dụ thuộc trường mắt
để rút ra lưu ý b
Tương tự hướng dẫn hs phân tích ví d để rút ra
lưu ý c và d
Cuối cùng tóm tắt lại những điều cần lưu ý (hs
xem ở SGK)
* Củng cố, luyện tập:
HS đọc lại ghi nhớ và 4 điều cần lưu ý
Gv hướng dẫn HS giải bài tập
BT1Hoạt động nhóm, cử đại diện nhóm trình
bày kết quả
Tương tự GV hướng dẫn HS giải các bài tập
còn lại Bài tập 2: Làm trên bảng phụ
Bài tập 5,6 hoạt động nhóm
I Thế nào là trường từ vựng:
mặt, mắt, da , gò má, đầu, đùi, cánh tay, miệng
- chỉ bộ phận cơ thể người
2 Khái niêm: Trường từ vựng là tập hợp của
những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa
VD: Dụng cụ học tâp: bút, thước, com-pa, viết
* Lưu ý ; nắm lại các lưu ý a, b, c, d ở SGK
II Luyện tập:
BT1 :trường từ vựng người ruột thịt : thầy, mẹ,
cô, em
BT2 Đặt tên trường từ vựng:
a, Dụng cụ đánh bắt thủy sản
b, Dụng cụ để đựng
c, Dụng cụ cá nhân
d, Hoạt động tâm lí
e, Tính cách
g, Dụng cụ để viết
BT3 Các từ : hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy thuộc trường thái độ
BT4 Xếp vào bảng;
* khứu giác: mùi, thơm, điếc, thính
* Thính giác: tai, nghe, điếc, thính, rõ
4 Củng cố: Đọc lại ghi nhớ.
Tìm các trường từ vựng dụng cụ sản xuất
5 Dặn dò:
- Học bài cũ làm hoàn chỉnh các bài tập
- Soạn bài từ tượng hình, từ tượng thanh
- Soạn bài moi
Trang 99
Tiết 8:
BỐ CỤC VĂN BẢN
A Mục tiêu cần đạt : Giúp HS:
- Nắm được bố cục của văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc
B Chuẩn bị :
1 Giáo viên :
- Văn bản đầy đủ bố cục được trình bày trên bảng phụ
- Phương pháp giảng dạy hợp lý
2 Học sinh :
- Soạn bài ở nhà
- Thao tác học tập và tiiếp thu kiến thức
- Phương pháp học tập tích cực
C Tiến trình lên lớp :
1/Ổn định
2/ Bài cũ
Trang 10- Chủ đề là gì ?
- Trình bày tính thống thất về chủ đề của văn bản
3/ Giới thiệu bài mới :
- Các em đã được học bố cục và mạch lạc trong văn bản đồng thời đã nắm được trong văn bản thường có ba phần : mở bài , thân bài , kết luận và chức năng nhiệm vụ của chúng
- Đến với tiết học hôm nay các em sẽ được ôn lại kiến thức đã học đồng thời đi sâu hơn tìm hiểu cách sắp xếp tổ chức nội dung phần thân bài
GV cho học sinh đọc văn bản “ người
thầy đạo cao đức trọng”
? GV hỏi : văn bản trên có thể chia làm
mấy phần ? Chỉ ra các phần đó ?
Học sinh trả lời :chia thành 3 phần :
+ Phần 1 : đoạn 1
+ Phần 2 : đoạn 2 và 3
+ Phần 3 : đoạn cuối
? Giáo viên hỏi : hãy cho biết nhiệm vụ
của từng phần trong văn bản trên ?
Học sinh trả lời :
+ Phần 1 : giới thiệu thầy chu văn
an về học thức và tính cách
+ Phần 2 : trình bày những nội
dung về học thức cũng như tính cách
của thầy chu văn an
+ Phần 3 : nhận định , đánh giá
thầy chu văn an của người viết
? Giáo viên hỏi : em hãy phân tích mối
quan hệ giữa các phần trong văn bản
trên ?
Học sinh trả lời : mỗi phần có chức
năng nhiệm vụ riêng nhưng đều liên
quan và phù hợp với nhau tạo tính
thống nhất của chủ đề
? Giáo viên hỏi : cho biết bố cục của
văn bản gồm mấy phần ? Nhiệm vụ
của từng phần là gì ? Các phần trong
văn bản có mối quan hệ với nhau
như thế nào ?
Học sinh trả lời :
I / Bố cục của văn bản :
- Mở bài : nêu ra chủ đề của văn bản
- Thân bài : trình bày khía cạnh của chủ đề
- Kết luận : tổng kết chủ đề của văn bản