Giáo án Vật lý 9 tiết 39 đến 42

-1 bóng đèn 3v có đui,1 công tắc,8 sợi dây nối III.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH: HOẢT ÂÄÜNG CUÍA HS TRîỢ GIÚP CỦA GV *Hoạt động1:Kiểm tra bài cũ và vào bài mới8ph -HS trả lời các c[r]

Trang 1

Tuần :21

Tiết thứ :39 Bài 35:CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY

CHIỀU - ĐO CƯỜNG ĐỘ VÀ HĐT XOAY CHIỀU

NS:

NG:

I.MỤC TIÍU:

+Nhận biết được các tác dụng nhiệt,quang,từ của dòng điện xoay chiều

+Bố trí được TN chứng tỏ lực từ đổi chiều khi dòng điện đổi chiều

+Nhận biết được ký hiệu của am pe kế và vôn kế xoay chiều,sử dụng được chúng để đo CĐDĐ và HĐT hiệu dung của dòng điện xoay chiều

II.CHUẨN BỊ:

+Đối với mỗi nhóm hs:

-1 nam châm điện,1 nam châm vĩnh cữu

-1 nguồn điện 1 chiều 3v-6v;1 nguồn điện xoay chiều 3v-6v

+Đối với cả lớp:

-Phim trong hình 35.1;35.2;35.3;35.4 và 35.5 sgk

-1 nguồn điện 1 chiều 3v-6v;1 nguồn điện xoay chiều 3v-6v

-1 am pe kế và 1 vôn kế xoay chiều

-1 bóng đèn 3v có đui,1 công tắc,8 sợi dây nối

III.TỔ CHỨC CÂC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH:

*Hoạt động1:Kiểm tra bài cũ

và vào bài mới(8ph)

-HS trả lời các câu hỏi của gv

-HS nghe gv đặt vấn đề để

vào bài mới

*Hoạt động2:Tìm hiểu

những tác dụng của dòng

điện xoay chiều(5ph)

-HS quan sát gv làm TN và

trả lời câu hỏi của gv:Tác

dụng quang,tác dụng nhiệt,

tác dụng từ

-HS nghe gv thông báo.

*Hoạt động3:Tìm hiểu tác

dụng từ của dòng điện xoay

chiều.Phát hiện lực từ đổi

chiều khi dòng điện đổi

-GV kiểm tra bài cũ bằng các

câu hỏi sau:

+Nêu cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều?

+Máy phát điện xoay chiều trong thực tế và bình đinamô có những điểm gì giống và khác nhau?

-GV vào bài mới như sgk.

-GV tiến hành biểu diễn 3 TN

như hình 35.1,hs quan sát và nêu các tác dụng của dòng điện xoay chiều?

-GV nói thêm :dòng điện xoay

chiều còn có tác dụng sinh lý,do dòng điện xoay chiều có HĐT lớn nên tác dụng sinh lý thường rất mạnh gây nguy hiểm chết

Bài 35:CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU - ĐO CƯỜNG ĐỘ VÀ HĐT XOAY CHIỀU

I.Các tác dung của dòng điện xoay chiều:

Dòng điện xoay chiều có các tác dụng:quang,nhiệt, và từ

II.Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều:

Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ của dòng điện tác dụng lên nam châm cũng

Trang 2

chiều.Bố trí được TN chứng

tỏ dòng điện xoay chiều cũng

có lực từ luôn đổi

chiều(12ph)

-HS nêu dự đoán.

-HS nhận dụng cụ TN và bố

trí TN như hình 35.2 và quan

sát hiện tượng khi cho dòng

điện đổi chiều,nêu nhận xét

-HS bố trí TN như hình 35.3

và quan sát hiện tượng khi cho

dòng điện xoay chiều chạy

qua ống dây,nêu nhận xét

-HS rút ra kết luận.

dụng đo,cách đo cường độ và

HĐT của dòng điện xoay

chiều(10ph)

-HS nêu dự đoán.

-HS xem gv biểu diễn TN.

-HS quan sát vôn kế xoay

chiều,xem có gì giống và khác

với vôn kế 1 chiều,sau đó hs

quan sát gv dùng vôn kế xoay

chiều đo HĐT của nguồn điện

xoay chiều 6v,hs đổi vị trí 2

chốt cắm của vôn kế,quan sát

cho nhận xét

-HS:Khi mắc am pe kế và

vôn kế xoay chiều vào mạch

điệnthì không cần để ý đến vị

trí các chất cắm

người

-GV đặt vấn đề:Tác dụng từ của

dòng điện 1 chiều có gì khác với tác dụng từ của dòng điện xoay chiều,gv cho hs dự đoán?

-GV cho hs bố trí TN như hình

35.2 và quan sát hiện tượng khi cho dòng điện đổi chiều?

-GV cho hs bố trí TN như hình

35.3 và quan sát hiện tượng và nêu nhận xét?

-GV cho hs rút ra kết luận.

-GV cho hs dự đoán:Nếu ta

dùng am pe kế và vôn kế của dòng điện 1 chiều để đo cường độ và HĐT của dòng điện xoay chiều có được không?

-GV biểu diễn TN dùng vôn kế

1 chiều đo HĐT của dòng điện xoay chiều,gv đổi vị trí 2 chốt cắm để hs quan sát

-GV giới thiệu 1 vôn kế xoay

chiều,gv chỉ cho hs thấy trên đó không có ghi dấu (+);(-) của 2 chốt và ký hiệu chỉ dòng điện xoay chiều trên vôn kế,sau đó gv dùng vôn kế xoay chiều đo HĐT của nguồn điện xoay chiều 6v,gv đổi vị trí 2 chốt cắm của vôn kế,hs quan sát cho nhận xét?

-GV hỏi hs:Cách mắc am pe kế

và vôn kế xoay chiều vào mạch điện có gì khác với cách mắc

am pe kế và vôn kế 1 chiều vào

đổi chiều.

III.Đo CĐDĐ và HĐT của mạch điện xoay chiều:

+Đo CĐDĐ và HĐT của mạch điện xoay chiều bằng

am pe kế và vôn kế có ký hiệu AC(hay )

+Các số đo này chỉ CĐDĐ hiệu dụng và HĐT hiệu dụng của dòng điện xoay chiều.

Trang 3

-HS nghe thông báo của gv.

*Hoạt động5:Vận dụng(5ph)

-HS trả lời các câu hỏi C3 và

C4:

+C3:Sáng như nhau vì HĐT

hiệu dụng của dòng điện xoay

chiều tương đương với HĐT

của dòng điện 1 chiều có cùng

giá trị

+C4:Có vì dòng điện xoay

chiều chạy vào cuộn dây của

nam châm điện tạo ra từ

trường biến đổi.Các đường

sức từ qua tiết diện của cuộn

dây cũng biến đổi.Do đó trong

cuộn dây xuất hiện dòng điện

cảm ứng

*Hoạt động6:Củng cố(5ph)

-HS tự đọc phần ghi nhớ ở

sgk

-HS trả lời các câu hỏi theo

hướng dẫn của gv

-HS tự đọc phần có thể em

chưa biết và về nhà học

bài,làm các bài tập ở SBT

mạch điện?

-GV thông báo về cường độ và

HĐT hiệu dụng cho hs

-GV yêu cầu hs trả lời các câu

hỏi C3 và C4?

-GV cho hs tự đọc phần ghi nhớ

ở sgk?

-GV củng cố kiến thức của bài

học bằng các câu hỏi sau:

+Dòng điện xoay chiều có những tác dụng nào?Trong đó tác dụng nào phụ thuộc vào chiều dòng điện?

+Am pe kế và vôn kế xoay chiều có ký hiệu như thế nào?Mắc vào mạch điện như thế nào?

-GV cho hs đọc phần có thể em

chưa biết và dặn dò hs về nhà học bài,làm các bài tập ở SBT?

IV.Vận dụng:

*Ghi nhớ(sgk)

IV-NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Trang 4

Tuần :21

NG:

I.MỤC TIÍU:

+Lập được công thức tính năng lượng hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây tải điện

+Nêu được 2 cách làm giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện và lý do vì sao chọn cách tăng H5ĐT ở 2 dầu đường dây

+Đối với mỗi hs:Các công thức tính công suất của dòng điện và công suất tỏa nhiệt của

dòng điện

-HS trả lời các câu hỏi của gv.

-HS nghe gv vào bài mới.

*Hoạt động2:Phát hiện hao

phí điện năng trên đường dây

tải điện.Lập công thức tính

công suất hao phí trên đường

dây tải điện(12ph)

-HS đọc thông báo ở sgk và

các nhóm thảo luận thiết lập

công thức tính công suất hao

phí từ các công thức đã được

học

*Hoạt động3:Căn cứ vào

công thức tính công suất hao

phí do tỏa nhiệt đề xuất các

biện pháp làm giảm công

suất hao phí và lựa chọn

cách nào có lợi nhất(12ph)

-HS trả lời các câu hỏi C1;C2

và C3:

+C1:Có 2 cách giảm R hoặc

câu hỏi sau:

+Dòng điện xoay chiều có những tác dụng nào?

+Lực từ sẽ như thế nào khi dòng điện đổi chiều?

+Cách đo CĐDĐ và HĐT của dòng điện xoay chiều?

+Làm 1 bài tập ở SBT?

-GV vào bài mới như sgk.

-GV cho hs đọc thông báo ở sgk

và gv hướng dẫn để các nhóm hs thảo luận thiết lập công thức tính công suất hao phí từ các công thức đã được học?

-GV hướng dẫn hs từ công thức

tính công suất hao phí do tỏa nhiệt đề xuất các biện pháp làm

Bài 36:TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG ĐI XA

I.Sự hao phí điện năng trên đường dây truyền tải điện:

+Công suất của dòng điện:

P =U.I +Công suất hao phí:

P hp =R.I 2

Vây:P hp =R.P 2 /U 2

*Có 2 cách làm giảm công suất hao phí trên đường dây tải điện:

-Giảm R.

-Tăng U.

*Để giảm công suất hao phí trên đường dây tải điện cách có lợi nhất là tăng U.

Trang 5

tăng U.

+C2:Dựa vào công thức

R=l/S ta thấy muốn giảm R

thì phải tăng tiết diện S vì 

đã chọn trước còn i thì không

thể giảm được,mà tăng S thì

dây dẫn phải to và khối lượng

dây rất lớn,đắt tiền,nặng,dễ

gáy,phải có hệ thống cột điện

lớn do đó không nên thực hiện

phương án này vì rất tốn kém

+C3:Vậy phải tăng U,công

suất hao phí sẽ giảm đi rất

nhiều (vì tỉ lệ nghịch với U2)

Phải chế tạo máy làm tăng

HĐT

-HS trả lời các câu hỏi C4 và

C5:

+C4:HĐT tăng 5 lần do đó

công suất hao phí giảm đi 25

lần

+C5:Bắt buộc phải dùng máy

biến thế đẻ giảm công suất

hao phí sẽ tiết kiệm,bớt khó

khăn vì dây dẫn quá to,nặng

-HS trả lời các câu hỏi của

gv

-HS tự đọc phần ghi nhớ và

phần có thể em chưa biết ở

sgk và về nhà học bài,làm các

bài tập ở SBT

giảm công suất hao phí?

-GV cho hs trả lời các câu hỏi

C4 và C5?

-GV củng cố bài học bằng các

câu hỏi sau:

+Vì sao lại có hao phí điện năng trên đường dây tải điện?

+Nêu công thức tính công suất hao phí điện năng trên đường dây tải điện?

+Biện pháp nào có lợi nhất để giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện?

-GV cho cá nhân hs tự đọc phần

ghi nhớ và phần có thể em chưa biết ở sgk và dặn dò hs về nhà học bài,làm các bài tập ở SBT

II.Vận dụng:

*Ghi nhớ(sgk)

Trang 6

Tuần :22

NG:

I.MỤC TIÍU:

+Nêu được cấu tạo chính của máy biến thế gồm có 2 cuộn dây dẫn có số vòng dây khác nhau được quấn quanh 1 lõi sắt chung

+Nêu được công dụng chính của máy biến thế là làm tăng hay giảm HĐT hiệu dụng theo công thức U1/U2=n1/n2

+ Giải thích được vì sao máy biến thế lại hoạt động được với dòng điện xoay chiều mà không hoạt động được với dòng điện 1 chiều không đổi

+Vẽ được sơ đồ lắp đặt máy biến thế ở 2 đầu đường dây tải điện

-1 máy biến thế nhỏ cuộn sơ cấp 750 vòng;cuộn thứ cấp 1500 vòng

-1 nguồn điện xoay chiều 12v và 1 vôn kế xoay chiều

+Đối với cả lớp:

-Phim trong các hình vẽ 37.1;37.2 ở sgk

-Bảng phụ như bảng 1 sgk

-HS trả lời các câu hỏi của gv.

-HS nghe gv đặt vấn đề và

suy nghĩ câu hỏi của gv

*Hoạt động2:Tìm hiểu cấu

tạo của máy biến thế(3ph)

-HS quan sát hình 37.1 nêu

các bộ phận chính của mát

biến thế

-HS:

+Số vòng dây của 2 cuộn dây

không bằng nhau

câu hỏi sau:

+Muốn giảm hao phí trên đường dây tải điện ta chọn cách nào có lợi nhất?

+Công suất hao phí trên đường dây tải điện được tính bởi công thức nào?

-GV đặt vấn đề:Nếu dòng điện

trên đường dây có HĐT vài chục nghìn vôn,có thể dùng dòng điện này trong gia đình được không?

Vây phải làm như thế nào?

-GV cho hs quan sát hình 37.1

nêu các bộ phận chính của mát biến thế?

-GV hỏi thêm hs:

+Số vòng dây của 2 cuộn dây có bằng nhau không?

Bài 37:MÁY BIẾN THẾ

I.Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế:

1)Cấu tạo:

Máy biến thế có 2 cuộn dây có số vòng dây khác nhau được quấn quanh 1 lõi sắt

2)Nnguyên tắc hoạt động:

-Cuộn dây cho dòng điện

đi vào gọi là cuộn sơ cấp -Cuộn dây cho dòng điện

đi ra gọi là cuộn thứ cấp -Khi đặt vào 2 đầu dây cuộn sơ cấp 1 HĐT xoay chiều thì ở 2 đầu dây cuộn thứ cấp xuất hiện 1 HĐT xoay chiều.

Trang 7

+Dòng điện không thể chạy từ

cuộn dây này sang cuộn dây

kia được

*Hoạt động3:Tìm hiểu

nguyên tắc hoạt động của

máy biến thế theo 2 giai

đoạn(10ph)

-HS trả lời câu hỏi C1:Đèn sẽ

sáng vì khi đặt vào cuộn sơ

cấp 1 HĐT xoay chiều thì

trong cuộn dây đó sẽ xuất

hiện dòng điện xoay chiều.Lõi

sắt bị nhiễm từ sẽ tạo ra từ

trường biến thên,từ trường này

sẽ tạo ra ở cuộn dây thứ cấp 1

dòng điện cảm ứng làm cho

đèn sáng

-HS nhận dụng cụ TN,tiến

hành TN kiểm tra

-HS trả lời câu hỏi C2:Vì khi

đặt vào cuộn sơ cấp 1 HĐT

xoay chiều thì trong cuộn dây

đó sẽ xuất hiện dòng điện

xoay chiều.Lõi sắt bị nhiễm từ

sẽ tạo ra từ trường biến

thên,do từ trường này là từ

trường luân phiên thay đổi

cho nên sẽ tạo ra ở cuộn dây

thứ cấp 1 dòng điện cảm ứng

xoay chiều,HĐT ở 2 đầu cuộn

dây này là HĐT xoay chiều

-HS rút ra nhận xét.

dụng làm biến đổi HĐT của

máy biến thế(10ph)

-HS thực hiện theo các yêu

cầu của gv và ghi các kết quả

vào bảng phụ

+Dòng điện có thể chạy từ cuộn dây này sang cuộn dây kia được không?

-GV cho hs trả lời câu hỏi C1?

-GV cho các nhóm nhận dụng

cụ TN và yêu cầu hs mắc mạch điện để kiểm tra dự đoán?

-GV cho hs trả lời câu hỏi C2?

-GV hướng dẫn hs rút ra nhận

xét?

-GV cho hs lên quan sát máy

biến thế trên bàn gv cho cả lớp biết số vòng dây ở 2 cuộn sơ cấp và thứ cấp,ghi kết quả vào bảng phụ

-GV tiến hành đo HĐT ở đà7u

vào và đầu ra của máy biến

II.Tác dung làm biến đổi HĐT của máy biến thế:

U 1 /U 2 =n 1 /n 2

+Khi U 2 >U 1 thì máy đó là máy tăng thế.

+Khi U 2 <U 1 thì máy đó là máy giảm thế.

Trang 8

-HS thảo luận theo nhóm để

rút ra được công thức:

U1/U2=n1/n2

-HS:

Ta có:U1/U2=n1/n2

+Khi U1=3v;U2 =3.1500/750

=6v +KhiU1=2,5v;

U2 =2,5.1500/750=5v

-HS trả lời các câu hỏi của gv:

+HĐT ở cuộn dây 750 vòng

sẽ giảm.Công thức vừa thu

được vẫn đúng

+Khi U2>U1 thì máy đó là

máy tăng thế.Khi U2<U1 thì

máy đó là máy giảm thế

*Hoạt động5:Tìm hiểu cách

lắp đặt máy biến thế ở 2 dầu

đường dây tải điện.Chỉ ra

được đầu nào đặt máy tăng

thế,đầu nào đặt máy giảm

thế.Giải thích lý do(5ph)

-HS:

+Biến thế1:Là máy tăng thế

+Biến thế2:Là máy hạ thế

-HS trả lời câu hỏi C4?

+n2=U2.n1/U1=109 vòng

+n2=U2.n1/U1=54 vòng

-HS tự đọc phần ghi nhớ và

phần có thể em chưa biết ở

sgk và về nhà học bài,làm các

bài tập ở SBT

thế,cho 1 hs lên đọc kết quả,ghi kết quả vào bảng phụ

-GV hướng dẫn để hs từ kết quả

ở bảng phụ rút ra công thức:

U1/U2=n1/n2

-GV cho hs làm bài tập sau:Nếu

n1=750vòng;n2=1500vòng

+Khi U1=3v;U2 =?

+Khi U1=2,5v;U2 =?

-GV hỏi hs:

+Bây giờ nếu ta dùng cuộn 1500vòng làm cuộn sơ cấp thì HĐT ở cuộn dây 750vòng tăng lên hay giảm đi?Công thức vừa thu được có còn đúng không?

+Khi nào thì máy có tác dụng làm tăng HĐT,khi nào làm giảm?

-GV cho hs quan sát hình 37.2

và cho hs chỉ ra máy tăng thế và máy giảm thế được đặt ở đâu trong hình vẽ?

-GV yêu cầu hs trả lời câu hỏi

C4?

-GV cho cá nhân hs tự đọc phần

ghi nhớ và phần có thể em chưa biết ở sgk và dặn dò hs về nhà học bài,làm các bài tập ở SBT

III.Lắp đặt máy biến thế ở 2 đầu đường dây tải điện(sgk)

IV.Vận dụng:

*Ghi nhớ(sgk)

Trang 9

Tuần :22

Tiết thứ :42 Bài 38:Thực hành:VẬN HÀNH MÁY PHÁT ĐIỆN VÀ

MÁY BIẾN THẾ

NS:

NG:

I.MỤC TIÍU:

- 1 máy phát điện xoay chiều nhỏ

- 1 bóng đèn 3V có đế.

- 1 máy biến thế nhỏ, các cuộn dây có ghi số vòng dây, lõi sắt có thể tháo lắp được.

- 1 nguồn điện xoay chiều 3V, 6V.

- 6 sợi dây dẫn dài khoảng 30cm.

- 1 vôn kế xoay chiều 0-> 15V

*Hoạt động 1: (7ph)

Ôn lại cấu tạo và hoạt động

của máy phát điện xoay

chiều và máy biến thế.

HS: Trả lời câu hỏi của GV

*Hoạt động2 :Vận hành máy

phát điện xoay chiều.

Tìm hiểu thêm một số tính

chất về máy phát điện xoay

chiều.

Aính hưởng của chiều quay

của máy, tốc độ quay của

máy đến HĐT ở đầu ra của

máy.(15ph).

Mỗi cá nhân tự tay vận hành

máy ,thu thập thông tin để trả

lời C1, C2.

Ghi kết quả vào báo cáo.

*Hoạt động3 :Vận hành máy

biến thế(18ph)

HS: Tiến hành TN lần 1:

Cuộn sơ cấp 500vòng, cuộn

thứ cấp 1000vòng và mắc

mạch điện như hình 38.2

SGK Ghi KQ đo vào bảng 1

Tiến hành TN lần 2: cuộn sơ

cấp 1000 vòng, cuộn thứ cấp

500vòng và tiến hành TN như

lần 1

GV:Nêu câu hỏi kiểm tra nhanh

-Nêu mục đích bài thực hành, lưu ý HS tìm hiểu thêm một số tính chất của hai loại máy chưa học trong bài học lí thuyết.

GV: Phân phối máy phát điện

xoay chiều và các phụ kiện cho các nhóm ( bóng đèn , dây dẫn

vônkế).

- Theo dõi ,giúp đở các nhóm

gặp khó khăn.

GV: Phân phối máy biến thế và

các phụ kiện( nguồn điện xoay chiều, vôn kế xoay chiều, dây nối) cho các nhóm.

Hướng dẫn và kiểm tra việc lấy điện vào nguồn điện xoay chiều của từng nhóm trước khi HS sử

dụng

I Chuẩn bị: (SGK) II.Nội dung thực hành:

!.Vận hành máy phát điện xoay chiều đơn giản.

2Vận hành máy biến thế.

Trang 10

Tiến hành TN lần3:Cuộn sơ

cấp 1500vòng, cuộn thứ cấp

500vòng và tiến hành TN như

các lần trước.

*Hoạt động 4 :Cá nhân hoàn

thành báo cáo và nộp bài cho

GV (5ph)

Nhắc nhở HS chỉ được lấy điện xoay chiều từ máy biến thế ra, với HĐT từ 3V đến 6V( HS tuyệt đối không được lấy điện 220V ở

trong phòng học)

+Dặn dò:Chuẩn bị tổng kết chương II “Điện từ học”

Trả lời trước các câu hỏi phần tự kiểm tra và làm phần vận

dụng

III Báo cáo:

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	263,51 KB