- Giúp học sinh nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của v¨n b¶n - Giáo dục học sinh có ý thức tích hợp với văn bản đã học - Rèn cho học sinh biết viết một văn bản đảm [r]
Trang 1Tuần 1- bài 1 Ngày soạn:20/08/2008
Tiết:1 Ngày dạy :25/08/2008
Bài 1 Văn bản: Tôi đi học
-Thanh
Tịnh-A: Mục tiêu.
- Giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời, học sinh thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh Tịnh
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật “tôi”, liên tưởng đến buổi tựu trường đầu tiên của bản thân
B: Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc tư liệu tham khảo
- Học sinh: Ôn lại một số bài văn bản nhật dụng ở chương trình Ngữ văn 7.Soạn bài trước ở nhà
C: Tiến trình tiết dạy.
I.ổn định tổ chức lớp.(1phút) 8B…… 8C…….8D : ……
II Kiểm tra bài cũ (5phút)
?Trong chương trình ngữ văn 7 bài học văn bản đầu tiên là bài gì? Của tác giả nào?
Em hãy tóm tắt lại văn bản đó
G/v nhận xét, cho điểm
III Bài mới ( hoạt động 1)
Trong cuộc đời mỗi con người, những kĩ niệm thời học trũ thường được lưu giữ bền lõu trong trớ nhớ Đặc biệt là những kĩ niệm về buổi học đến trường đầu tiờn :
“Ngày đầu tiờn đi học… bờn em” “Tụi đi học” của Thanh Tịnh là một truyện ngắn xuất sắc đó thể hiện một cỏch xỳc động tõm trạng hồi hộp, bỡ ngơ của nhõn vật
“Tụi”, chỳ bộ đựoc mẹ đưa đến trường cào học lớp năm trong ngày tịu trường
Tuần : 1 Bài 1
Tiết: 1+2: Tôi đi học
Tiết 3: Cấp độ khái quat của nghĩa từ ngữ
Tiết 4: Tính thống nhất về chủ đề văn bản
( thực hiện từ 25/08 đến 30/08/2008
Trang 217:37:12PM 8/20/2008 Ngữ văn 8 kỳ I : năm học 2008 - 2009
Nghiêm Hồng Quân Gv THCS Hoà Phú- ha
2
Hoạt động 2
Hướng dẫn học sinh đọc văn bản
+Đoạn văn diễn tả dòng tâm trạng của
nhân vật “tôi” nên cần đọc với giọng
thay đổi theo dòng tâm trạng của nhân
vật
Cho học sinh đọc văn bản
Cho học sinh tìm hiểu chú thích 2,3,7
Chú ý chú thích “Ông đốc;Lạm nhận
Cho học sinh đọc chú thích * SGK tr8
?Qua phần chú thích * em hãy tóm tắt
về nhà văn Thanh Tịnh
Em hãy cho biết một số tác phẩm chính
của nhà văn?
Văn bản “ Tôi đi học” được rút từ tập
nào của nhà văn?
?Văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh
được viết theo thể loại nào?
Bài văn được viết theo dòng hồi tưởng
của nhà văn về những ngày đầu tựu
trường
?Em hãy chỉ ra quá trình hồi tưởng của
tác giả về buổi tựu trường đầu tiên thể
hiện trong bài
-Những cảnh cuối thu đã khiến tác giả
nhớ về buổi tự trường
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
“tôi” trên con đường cùng mẹ tới
I Đọc tìm hiểu chung
1.Đọc - Hiểu văn bản
2-Chú thích.
-Ông đốc:ở đây là ông hiệu trưởng
-Lạm nhận:nhận quá đi, nhận vào mình những phần, những điều không phải của mình
3-Tác giả-Tác phẩm
SGK tr8
*-Tác phẩm.
-In trong tập “Quê mẹ-1941”
4 Thể loại:
-Truyện ngắn mang đậm tính tự truyện
5-Bố cục: Chia làm 3 phần
Trang 3IV.Củng cố (3phút)
?Hãy nêu những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh và văn bản “Tôi đi học” của ông
?Em hãy kể một lỉ niệm đẹp về buổi tựu trường đầu tiên của bản thân
trường
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
“tôi” khi nhìn ngôi trường, các bạn,
mọi người,lúc nghe tên mình, khi phải
rời tay mẹ vào lớp
+ Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
“tôi”lúc ngồi vào chỗ của mình và đón
nhận giờ học đầu tiên
Truyện gồm những nhân vật nào? ai là
nhân vật chính?
ông đốc, thầy giáo trẻ, học sinh , mọi
người…
?Phương thức biểu đạt chính của văn
bảm này là gì
Hoạt động 3
?Em hãy nêu những hoàn cảnh và thời
điểm khiến tác giả nhớ về buổi tựu
trường đầu tiên của mình
?Vì sao vào thời điểm đó tác giả lại nhớ
về buổi tựu trường đầu tiên của mình
?Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ về
những kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên
như thế nào
?Để diễn tả tâm trạng đó tác giả đã sử
dụng những từ ngữ như thế nào? Em
hãy phân tích giá trị biểu cảm của
những từ ngữ đó
6 Nhân vật :
- Nhân vật tôi
7 Phương thức biểu đạt
Kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với biểu cảm
II Đọc – Tìm hiểu chi tiết 1-Khơi nguồn nỗi nhớ.
-Thời điểm: Cuối thu -Cảnh thiên nhiên: Lá ngoài đường rụng nhiều, mây bàng bạc
-Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ cùng mẹ tới trường
Thời điểm khai giảng hàng năm
-Tâm trạng: Náo nức; mơn man; tưng bừng; rộn rã
Cảm xúc chân thực, cụ thể góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại
Trang 417:37:12PM 8/20/2008 Ngữ văn 8 kỳ I : năm học 2008 - 2009
Nghiêm Hồng Quân Gv THCS Hoà Phú- ha
4
V.Hướng dẫn học bài (1phút)
- Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản
-Soạn tiếp phần còn lại của văn bản( Tâm trạng của nhân vật tôi theo những dòng hồi tưởng về buổi tựu trường đầu tiên)
===================
Tuần 1- bài 1
Tiết 2 Ngày dạy :26/08/2008
Văn bản: Tôi đi học (Tiếp)
-Thanh
Tịnh-A Mục tiêu (Như tiết 1)
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo
- Học sinh: Học bài cũ, soạn trước bài mới
C Tiến trình bài dạy.
I ổn định tổ chức lớp 8B / 25 ; 8C /27 ; 8D /17
II Kiểm tra bài cũ.
? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và tác phẩm “ Tôi đi học”
?Hãy phân tích diễn bến tâm trạng của nhân vật “ Tôi”-Tôi đi học,khi cùng
mẹ đi đến trường
Giáo viên nhận xét, cho điểm
III.Bài mới.
?Khi nhớ về những kỉ niệm buổỉ tựu
trường đầu tiên những cảm xúc của
II Đọc – Tìm hiểu chi tiết.(Tiếp )
2-Tâm trạng của nhân vật tôi khi cùng
mẹ trên đường tới trường.
Trang 5mình được tác giả miêu tả như thế
nào
? Những hình ảnh, chi tiết nào trong
văn bản cho ta biết được tâm trạng
của chú bé khi cùng mẹ tới trường
?khi kể truyện trong đoạn văn này tác
giả sử dụng nghệ thuật gì.Em có nhận
xét gì về nghệ thuật này
*Tâm trạng của cậu bé lần đầu tiên
đến trường Có sự thay đổi lớn
?Khi đã cùng mẹ đến trước trường
làng Mĩ Lí nhân vật tôi đã nhìn thấy
cảnh tượng gì.Tâm trạng ra sao
Nảy sinh cảm giác mới “đâm ra lo
sợ vẩn vơ, bỡ ngỡ đứng nép bên người
thân ,thêm vụng và ước ao thầm được
như những người học trò cũ ”
?Khi nghe thấy tiếng trống và khi
nghe đến tên mình nhân vật tôi đã có
tâm trạng gì
Vì xa lạ sợ hãi của một cậu bé nông
thôn rụt rè ít tiếp xúc với đám đông, không phải là một cậu bé yếu đuối
(Cảm giác nhất thời)
?Vì sao nhân vật tôi lại bất giác dúi
đầu vào lòng mẹ nức nở khóc khi sắp
vào lớp
- “Những cảm giác trong sáng ấy lại nảy nở,bầu trời quang đãng”
- “Buổi mai hôm ấy Mẹ tôi lắm tay
tôi Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần.có sự thay đổi lớn :hôm nay tôi
đi học”
- “Tôi có ý nghĩ ,lướt ngang trên ngọn núi ”
Cách kể truyên nhẹ nhàng , miêu tả
những cảm giác bằng những lời văn giàu chất thơ , hình ảnh so sánh đầy thơ
mộng cho thấy sự thay đổi lớn trong “tôi”
3-Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi trên sân trường và khi nghe thấy tên mình.
-Sân trường dày đặc những người Người nào quần áo cũng sạch sẽ gương mặt vui tươi sáng sủa
-Tiếng trống trường vang lên đã làm
“vang dội cả lòng”cảm thấy mình chơ
vơ , vụng về lúng túng
Trang 617:37:12PM 8/20/2008 Ngữ văn 8 kỳ I : năm học 2008 - 2009
Nghiêm Hồng Quân Gv THCS Hoà Phú- ha
8
?Qua tìm hiểu trên em thấy nhân vật
tôi là một cậu bé như thế nào Cậu có
phải là người yếu đuối không
?Em có nhận xét gì về cách miêu tả
tâm trạng của nhân vật tôi
?Nhân vật tôi khi bước vào chỗ ngồi
có tâm trạng như thế nào
Nhận bừa)-Chỗ ngồi kia là của riêng
mình, nhìn bạn mới quen mà thấy
quyến luyến
?Hình ảnh một con chim liệng đến
đứng trên bậc cửa sổ hót mấy tiếng
rụt rè rồi vỗ cánh bay đi có phải đơn
thuần chỉ có nghĩa thực hay không.Vì
sao?
gợi sự luối tiếc những ngày trẻ thơ
chơi bời tự do đã chấm dứt để bước
vào giai đoạn mới của cuộc đời-Làm
học sinh
?Dòng chữ tôi đi học kết thúc truyện
có ý nghĩa gì
?Em có nhận xét gì về thái độ cử chỉ
của những người lớn (Ông đốc;thầy
giáo;phụ huynh )đối với các em lần
đầu tiên đi học
-Ông đốc: Từ tốn, bao dung
-Thày giáo trẻ: Vui tính, giàu tình yêu
thương
-Phụ huynh: Chu đáo, trân trọng ngày
Dùng lối so sánh , từ ngữ miêu tả tâm trạng chính xác cảm xúc của nhân vật
4-Tâm trạng của nhân vật tôi khi ngồi vào trong lớp học.
-Nhìn cái gì cũng thấy mới,thấy hay hay, cảm giác lạm nhận
-Hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng
- Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ
Dòng chữ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn và mở ra một thế giới mới Dòng chữ gợi cho ta hồi nhớ lại buổi thiếu thời, thể hiện chủ đề truyện
Trang 7khai trường.
?Qua hình ảnh,cử chỉ và tấm lòng của
người lớn đối với các em nhỏ em cảm
nhận được gì
Cho học sinh đọc ghi nhớ
G/v nhấn mạnh ghi nhớ
?Em hãy kể lại những kỉ niệm ngày
đầu tiên đến trường của bản thân?
?Hãy nêu những cảm xúc của em khi
đi tới trường trong ngày đầu tiên đó?
-Học sinh kể những kỉ niệm tiêu biểu
nhất
-Học sinh nêu cảm xúc
Trách nhiệm, tấm lòng của gia đình nhà trường đối với thế hệ trẻ tương lai
*Ghi nhớ.SGK tr9 III- Luyện tập.
IV.Củng cố
1.Giáo viên treo bảng phụ có câu hỏi trắc nghiệm lên bảng Gọi học sinh lên bảng làm bài
?Văn bản tôi đi học có sự kết hợp của những phương tức biểu đạt nào?
A-Tự sự C.Biểu cảm
B.Miêu tả D.Cả A,B,C
2.Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản “Tôi đi học” khi cùng mẹ tới trường
V.Hướng dẫn học ở nhà
- Học lại bài cũ
- Làm bài tập phần luyện tập
- Soạn trước bài “Trong lòng mẹ”qua hệ thống câu hỏi phần :Đọc-Hiểu văn bản
D Những điều chỉnh bổ sung :
………
………
………
Trang 817:37:12PM 8/20/2008 Ngữ văn 8 kỳ I : năm học 2008 - 2009
Nghiêm Hồng Quân Gv THCS Hoà Phú- ha
10
………
………
………
……….
Tuần 1- bài 1
Tiết 3 Ngày dạy: 27/08/2008
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A Mục tiêu
- Giúp học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Giáo dục học sinh sử dụng từ Tiếng Việt cho đúng
- Rèn cho học sinh tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung
và cái riêng
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo
- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa
C Tiến trình bài dạy.
I ổn định tổ chức lớp.(1phút)8B 8C 8D
II Kiểm tra bài cũ.(5phút)
?Em hãy nhắc lại kiến thức : Thế nào là từ đồng nghĩa? Thế nào là từ trái nghĩa? Lấy ví dụ cụ thể?
- Cho học sinh nhận xét
- Giáo viên nhận xét, cho điểm
III.Bài mới.
Hoạt động của thày và trò Hoạt động ghi bảng
G/v ghi sơ đồ SGK tr 10 lên bảng
Học sinh quan sát sơ đồ
1Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.
a.Ví dụ.
Trang 9?Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn
hay hẹp hơn các từ “thú,cá, chim”
?Vì sao
-Nghĩa của từ “động vật” bao hàm cả
phạm vi nghĩa của các từ “thú chim
cá”
?Nghĩa của từ “thú” rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ “voi hươu”
?Vì sao
-Nghĩa của từ “thú” bao hàm cả phạm
vi nghĩa của các từ “voi, hươu”
?Nghĩa của từ “cá” rộng hay hẹp hơn
nghĩa của từ “cá thu, cá rô”
?Vì sao
?Nghĩa của từ “chim” rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ “tu hú, sáo”
?Vì sao
?Nghĩa của các từ “thú, chim, cá”
rộng hơn nghĩa của các từ nào và
đồng thời hẹp hơn nghĩa của các từ
nào
?Qua phần tìm hiểu trên em hiểu thế
nào là một từ có nghĩa rộng và một từ
có nghĩa hẹp
-Học sinh nêu
?Một từ có thể vừa có đồng thời nghĩa
rộng và có nghĩa hẹp được không
?Vì sao
-Cho học sinh đọc ghi nhớ
-G/v nhấn mạnh ghi nhớ
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
b.Nhận xét.
-Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn nghĩa của các từ “thú chim cá” vì: Từ
“động vật” chỉ chung cho tất cả các sinh vật có cảm giác và tự vận động được: người, thú,chim, sâu
-Nghĩa của từ “thú” rộng hơn nghĩa của các từ “voi, hươu” vì từ “thú” có nghĩa khái quát , bao hàm tất cả các động vất
có xương sống bậc cao , có lông mao,tuyến vú, nuôi con bằng sữa
-Rộng hơn vì : Phạm vi nghĩa của từ
“cá” bao hàm nghĩa các từ “cá rô,cá
thu”
-Rộng hơn vì : Phạm vi nghĩa của từ
“chim” bao hàm nghĩa các từ “tu hú, sáo”
-Nghĩa của từ “thú, chim, cá” rộng hơn nghĩa của các từ “voi, hươu, tu hú,sáo, cá rô,cá thu” đồng thời hẹp hơn nghĩa từ
“động vật”
*Ghi nhớ SGK tr10
2.Luyện tập.
a-Bài tập 1
a Y phục quần áo
Trang 1017:37:12PM 8/20/2008 Ngữ văn 8 kỳ I : năm học 2008 - 2009
Nghiêm Hồng Quân Gv THCS Hoà Phú- ha
12
bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh thảo luận
theo bàn
-Gọi học sinh trả lời sau khi đã thảo
luận
-G/vnhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
G/v hướng dẫn cho học sinh làm bài
quần đùi; q dài áo dài; sơ mi
b Vũ khí
súng bom s.trường; đại bác b.ba càng; b.bi
b-Bài tập 2.
a chất đốt d.nhìn b.nghệ thuật c.thức ăn e.đánh
c-Bài tập 3.
a xe cộ: xe đạp; xe máy; ôtô
b kim loại: đồng; sắt; vàng
c hoa quả: cam; xoài; nhãn
d họ hàng: họ nội; họ ngoại
e mang: xách; đeo; gánh
d-Bài tập 4.
a thuốc lào c bút điện
b thủ quỹ d hoa tai
e-Bài tập 5.
+ Động từ có nghĩa rộng: khóc
+Động từ có nghĩa hẹp: nức nở; sụt sùi
IV.Củng cố.(3phút)
?Qua bài học em thấy được gì về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
?Lấy ví dụ về từ ngữ có nghĩa rộng, ví dụ về từ ngữ có nghĩa hẹp, từ ngữ vừa
có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp
V.Hướng dẫn học bài.(1phút)
- Học lại bài cũ
- Làm hoàn chỉnh bài tập 5 SGK
- Chuẩn bị bài: Trường từ vựng
Trang 11Tuần 1- bài 1 Ngày soạn:20/08/2008
Tiết 4 Ngày dạy: 29/08/2008
tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu
- Giúp học sinh nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Giáo dục học sinh có ý thức tích hợp với văn bản đã học
- Rèn cho học sinh biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo
- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức các kiểu văn bản đã học, xem trước bài mới
C Tiến trình bài dạy.
I ổn định tổ chức lớp: 8B /25 ; 8C /27 ; 8D : /17
II Kiểm tra bài cũ
G/v kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
Nhận xét chung về sự chuẩn bị của học sinh
III.Bài mới.
Trang 1217:37:12PM 8/20/2008 Ngữ văn 8 kỳ I : năm học 2008 - 2009
Nghiêm Hồng Quân Gv THCS Hoà Phú- ha
14
Hoạt động của thày và trò Hoạt động ghi bảng
-Tư duy lại văn bản “ Tôi đi học”
?Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu
sắc nào trong thời thơ ấu của mình
?Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn
tượng gì trong lòng tác giả
?Hãy phát biểu chủ đề của văn bản
“Tôi đi học”
?Em hãy kể lại những kỉ niệm buổi
tựu trường của mình và nêu ý nghĩa,
cảm xúc của bản thân về buổi tựu
trường đó
?Từ các nhận thức trên, em hãy cho
biết chủ đề của văn bản là gì
?Căn cứ vào đâu em biết văn bản “Tôi
đi học”nói lên những kỉ niệm của tác
giả về buổi tựu trường đầu tiên
Nhan đề
Các từ ngữ và câu văn
?Tìm và phân tích các từ ngữ, các chi
tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn bở
nghỡ của nhận vật tôi khi cùng mẹ tới
trường, khi cùng các bạn đi vào lớp
-Cảm giác trong sáng nảy nở trong
lòng nhân vật tôi ở buổi tựu trường
đầu tiên đã được các chi tiết các
1.Chủ đề của văn bản.
- Những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên
-Chủ đề : Trong cuộc đời mỗi người những
ấn tượng tốt đẹp về buổi tựu trường đầu tiên trong đời không bao giờ phai mờ trong kí ức… Nó làm cho con người ta xúc
động khi nhớ nó
-Chủ đề: là đối tượng là vấn đề chính
(Chủ yếu) được tác giả nêu lên, đặt ra trong toàn bộ văn bản
2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
*Nhan đề văn bản “ Tôi đi học” cho phép
dự đoán văn bản nói về chuyện “Tôi” đi học
-Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của “tôi” nên đại từ “Tôi”, các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi lắp lại nhiều lần
*Các câu đều nhắc tới kỉ niệm
+Hôm nay tôi đi học
+Hàng năm cứ vào, tựu trường
+Tôi quên thế nào được,ấy
+Hai quyển vở mới,nặng
+Tôi ,xuống đất
-Trên đường đi học +Cảm nhận về con đường : quen đi lại lắm lần bỗng thấy lạ, đổi khác
+Thay đổi hành vi: lội qua sông thả diều,
đi ra đồng nô đùa chuyển thành việc đi học, cố làm như một học trò thực sự
-Trên sân trường.
+Cảm nhận về sân trường: Ngôi trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng,chuyển thành xinh xắnoai nghiêm khiến lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
+Cảm giác lúng túng, ngỡ ngàng khi xếp