Bài mới: Tiếng Việt của chúng ta rất giàu và đẹp ,có một sức sống mạnh mẽ đã và đang phát triển trên con đường hiện đại hoá .Là người VN ai cũng phải có nghĩa vụ giữ gìn sự trong sáng củ[r]
Trang 1Ngày soạn : 1/12/2010 Ngày dạy : 3/12/2010
Tuần 16 – Bài 14,15
Tiết 61 – Tiếng việt :
Chuẩn mực sử dụng từ
A.Mục tiêu cần đạt :
1 Kiến thức:
-Hiểu các yêu cầu về việc sử dụng từ đúng chuẩn mực
-Các yêu cầu của việc dùng từ đúng chuẩn mực
2 Kĩ năng: - Sử dụng từ đúng chuẩn mực.
-Nhận biết được các từ được sử dụng vi phạm các chuẩn mực sử dụng từ
3 Thái độ:
- có ý thức sử dụng từ khi nói và khi viết
B Chuẩn bị.
- Thầy : soạn bài, bphụ, mẫu …
- Trò : soạn bài và trả lời theo yêu cầu SGK
C.Các hoạt động dạy và học:
1 ổn định tổ chức :
Sĩ số : - Vắng :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là chơi chữ ? Có những kiểu chơi chữ nào ? cho Vd
Hoạt động 1 3 Bài mới: Tiếng Việt của chúng ta rất giàu và đẹp , tuy nhiên nếu không biết sử dụng từ hoặc sử dụng từ không đúng nghĩa, đúng âm, đúng sắc thái biểu cảm , lạm dùng từ địa phương v v… thì hiệu quả giao tiếp sẽ không đạt được
Hoạt động 2
* GV đưa ra bp có mẫu 1
SGK/166
? Các từ in đậm trong những
câu trên dùng sai ở chỗ nào?
- Phát âm sai, viết sai chính tả
- HS đọc, theo dõi bảng phụ VD1/166
dùi đầu vùi đầu ; sai
phụ âm đầu d – v (cách nói Nam Bộ)
- tập tẹ Tập toẹ (bập bẹ): Nói không chính xác.
- Khoảng khắc khoảnh
khắc:
->Từ gần âm nhầm lẫm
I/ Sử dụng từ đúng âm,
đúng chính tả
-> Khi s/d từ phải dùng
Trang 2? Rút ra NX khi SD từ ? đúng âm, đúng chính tả.
* GV đưa ra bp có mẫu 2/166
? Chỉ ra lỗi ,cho biết nguyên
nhân mắc lỗi ở VD và sửa lỗi
? Từ mẫu trên hãy rút ra nxét ?
- HS đọc, theo dõi bảng phụ VD2/166
+ Sáng sủa : nhận biết bằng
thị giác
+ Tươi đẹp : nhận bằng tư
duy trí tuệ, CX liên tưởng
+ Cao cả : lời nói (việc làm)
có t/c tuyệt đối (cao quý đến mức ko còn có thể hơn)
+ Sâu sắc : Nhận thức,
thẩm định bằng tư duy chính xác, liên tưởng( có tính chiều sâu và thuộc bản chất)
+ Biết : nhận thức được,
hiểu được 1 cái đó
+ Có : tồn tại 1 cái gì đó.
- HS trả lời
II Sử dụng từ đúng nghĩa
-> Cần s/d từ đúng nghĩa
* GV đưa ra bp có mẫu 3/167 - HS đọc, theo dõi bảng
phụ 3/167
II.Sử dụng từ đúng tính chất NP của từ
? Các từ in đậm ở VD trên dùng
sai ntn ?
? Tìm cách chữa lại cho đúng
? Xác định vai trò NP của
những từ in nghiêng
- Hào quang hào nhoáng:
+ Hào quang: DT không
thể sử dụng làm V như TT
- Chị ăn mặc thật là giải dị
hoặc việc ăn mặc của chị
thật giản dị
-> Ăn mặc là ĐT không thể
là CN
- Rất thảm hại.
Thảm hại là TT không thể
dùng như DT
- Phồn vinh giả tạo.
-> Nói ngược lại là trái với
Trang 3?Rút ra NX3 ?
quy tắc trật tự từ trong ngữ
pháp TV
- HS nxét
-> S/d từ đúng tính chất ngữ pháp của từ tạo hquả cao
* GV đưa ra bp có mẫu 4/167 - HS đọc, theo dõi bảng phụ 4/167 IV- Sử dung đúng sắc thái biểu cảm, hợp phong
cách
? Tìm hiểu cách dùng từ sai ở
VD
? Tìm từ thích hợp để thay thế
-Lãnh đạo: Đứng đầu các
tổ chức hợp pháp, sắc thái trang trọng
+ Cầm đầu: …phi nghĩa,
coi thường
- Chú hổ: đặt trước D chỉ
động vật mang sắc thái
đáng yêu
- HS xnét -> S/d từ cần đúng sắc thái bcảm, hợp với tình
huống gtiếp
V Không lạm dụng từ
địa phương, từ HV
* GV : đưa ra một số câu có sử
dụng tiếng địa phương * Nghệ An:
1.Ngái ngôi chi mà anh nỏ đến
thăm
- Xa xôi gì mà anh không
đến thăm
2 Rứa thì chú đưa tôi về lộ cộ - Thế thì chú đưa tôi về chỗ cũ
3 Đi ra đàng, bấp cái đòn tiến,
bổ vô vũng nác
- Đi ra đường, vấp cái đòn gánh, ngã vào vũng nước.
4 Bẳng nồi nước lên bổng - Tây)Bắc nồi nước lên cao (Sơn
? NX về câu có sử dụng từ địa
phương ?
? Theo em trong trường hợp nào
không sử dụng từ địa phương?
- Rất khó hiểu
- Tình huống gián tiếp trang trọng và trong các VB
Trang 4-> (Trong TPVH có thể dùng vì
mục đích NT))
chuẩn mực
? Có lưu ý gì khi dùng HV?
- Gọi HS đọc ghi nhớ SGK/167
- Từ nào có TV thì nên dùng TV
- H đọc ghi nhớ
- HS phân biệt :
Tr – ch ;n – l ; r- d –gi ;
-> Không lạm dụng từ
địa phương, từ HV trong nói và viết
* Ghi nhớ SGK/167
* Cho hs làm một số bài tập để
rèn sửa lỗi
- HS sửa lỗi bài viết TLV số 1,2…
Hoạt động 3
4 /Củng cố :
Gọi hs đọc lại ghi nhớ
5/Dăn dò :
- Xem lại nd bài học
- Chuẩn bị ôn tập bài văn biểu cảm
+ Xem lại các khái niệm , đặc trưng của văn biểu cảm
+ Phân biệt văn biểu cảm với văn TS, MT
************************************************************************
*********************
Ngày soạn : 1/12/2010 Ngày dạy : 3/12/2010
Tiết 62: Ôn tập văn bản biểu cảm
A.Mục tiêu cần đạt:
Học xong bài này,hs có được :
1 Kiến thức:
-Văn TS, MT và các yếu tố TS, MT trong văn biểu cảm
-Cách lập ý và lập dàn bài trong một đề văn biểu cảm
-Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm
2 Kĩ năng: - Nhận biết, phân tích đặc điểm của văn bản biểu cảm.
-Tạo lập văn bản biểu cảm
Trang 53 Thái độ:
-Có ý thức ôn tập các kiến thức đã học về VBBC
B Chuẩn bị.
- Thầy : Soạn bài, n/c kĩ SGK, SGV …
- Trò : Soạn bài và trả lời theo yêu cầu SGK
C.Các hoạt động dạy và học:
1 ổn định tổ chức :
- Sĩ số : - Vắng :
2 Kiểm tra bài cũ : KT sự chuẩn bị ở nhà của học sinh
Hoạt động 1 3 Bài mới:
Hoạt động 2
? Thế nào là VB biểu cảm ?
- HS trả lời I/ Lý thuyết
- Là kiểu VB trình bày thái
độ, t/cảm và sự đánh giá của con người đối với tự nhiên, cuộc sống
? Người ta thường bộc lộ cảm
xúc bằng cách nào? - Tự sự và miêu tả
II/ Phân biệt biểu cảm với tự sự và miêu tả.
? Tự sự và miêu tả trong VB
biểu cảm đóng vai trò gì ?
Chúng thực hiện nhiệm vụ
biểu cảm ntn ?
- HS trả lời
- HS trả lời
- Vai trò làm giá đỡ, cái cớ cái nền cho chính xác Thiếu tự sự, miêu tả thì tình cảm mơ hồ, không cụ thể bởi vì tình cảm, cảm xúc của con người nảy sinh từ sự vật, sự việc cụ thể
III/ Đặc trưng của văn biểu cảm.
? VB biểu cảm thường sd
những biện pháp tu từ nào? - HS xác định - So sánh, ẩn dụ, nhân hoá,
điệp ngữ
? Ngôn ngữ văn biểu cảm gần
với ngôn ngữ thể loại nào?
* Sự khác nhau giữa bcảm với
tự sự và miêu tả :
- HS trả lời - Gần với ngôn ngữ thơ vì nó có mục đích biểu cảm
như thơ VB biểu cảm gần gũi với VB trữ tình
- Nhằm tái hiện đối tượng sao
cho người ta cảm nhận được,
hình dung được sự vật một
- Miêu tả đối tượng nhằm mượn những đặc điểm, phẩm chất của nó mà nói
- Kể lại 1 câu chuyện với các tình tiết hấp dẫn khiến cho người đọc thấy thích
Trang 6cách rõ ràng lên suy nghĩ, chính xác của
mình Tự sự và miêu tả chỉ
là phương tiện để người viết bộc lộ chính xác
thú và kể lại được
- Dựng chân dung đối tượng - Mượn tự sự và miêu tả để
bộc lộ chính xác - Tái hiện sự kiện.
* Cho đề bài : Cảm nghĩ mùa xuân.
- HS : Tìm hiểu đề:
1 Kiểu VB
: Phát biểu cảm nghĩ
2 Đề tài: Mùa xuân
3 Yêu cầu: Bày bỏ thái độ, tình cảm của mình với mùa xuân
- HS : Tìm ý - lập dàn ý:
1 Mùa xuân của thiên nhiên
- Mùa đâm chồi nảy lộc của thực vật, mùa sinh sôi của động vật
- Mùa của khí hậu ấm áp
- Mùa mở đầu cho 1 năm mới, mùa đẹp nhất trong năm…
2 Mùa xuân của con người :
- Mùa xuân mới đến là thêm một tuổi
- Tâm trạng vui phơi phới khi mùa xuân về
- Đối với thiếu nhi mùa xuân đánh dấu sự trưởng thành
mùa xuân đem lại cho em biết bao suy nghĩa về mình và về mọi người xung quanh
3 Cảm nghĩ:
- Thích hay không thích (bộc lộ cảm xúc khi tả, kể)
- Mong đợi mùa xuân về ntn? …
Hoạt động 4 4/Củng cố :
GV đọc bài tham khảo
5/ Dặn dò :
- Viết thành bài hoàn chỉnh
- Soạn vb : Mùa xuân của tôi
************************************************
Ngày soạn : Ngày dạy :
Tiết 64 – Văn bản : Mùa xuân của tôi
Trang 7- Vũ Bằng
A.Mục tiêu cần đạt:
* Sau bài học, học sinh cảm nhận :
1 Kiến thức:
- Những nét đẹp riêng của cảnh sắc thiên nhiên và không khí mùa xuân ở Hà Nội
và đất Bắc
-Sơ giản về t/g Vũ Bằng
-Sự kết hợp tài hoa giữa MT và BC; lời văn thấm đẫm cảm xúc trữ tình dào dạt chất thơ
2 Kĩ năng:
-Đọc-hiểu vb tùy bút
-Phân tích áng văn xuôi trữ tình giàu chất thơ, nhận biết làm rõ vai trò của các yếu tố MT trong văn BC
3 Thái độ:
- Tình cảm nồng nàn với quê hương
B Chuẩn bị.
- Thầy soạn bài và có một số tình huống có vấn đề
- Trò soạn bài và trả lời theo yêu cầu SGK
C.Các hoạt động dạy và học:
1 ổn định tổ chức :
- Lớp : - Sĩ số : - Vắng :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài soạn ở nhà của HS
Hoạt động 1 3 Bài mới:
Hoạt động 2
- HS trả lời I/ Tìm hiểu chung
1 Tác giả : (
1913-1984 )
- Sinh tại Hà Nội
Trang 8? Nêu những nét hiểu biết về tác
giả ?
- Là nhà văn, nhà báo nổi tiếng về truyện ngắn, tuỳ bút
Vũ Bằng( 1913- 1984)Nhà văn, nhà báo (Bút danh khác: Tiêu Liêu, Thiên Th, Lê Tâm,
Đồ Nam, )
*Tên khai sinh: Vũ Đăng Bằng, Sinh ngày 3 tháng 6 năm 1913 tại Hà Nội.* Quê: làng Ngọc Cục, xã Lương Ngọc, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương.* Xuất thân từ một dòng
họ nổi tiếng khoa bảng nhiều đời Từ rất sớm ông đã có bài đăng báo, sau đó ông trở thành một nhà văn chuyên nghiệp Tháng 12 năm 1946, ông tản cư ra vùng tự do, rồi trở
về Hà Nội làm tình báo bí mật ở nội thành Hà Nội Sau 1954 ông vào Nam làm tình báo tiếp.
* Những tác phẩm chính:
- Trớc 1945: Hội Lim; Cái búa con; Lọ Văn; Một mình trong đêm tối; Truyện hai ngời; Tội ác và hối hận; Bèo nớc
- Từ 1945- 1954: Chớp bể ma nguồn; Th cho ngời mất tích
- Sau 1954: Bát cơm; Miếng ngon Hà Nội; Miếng lạ miền Nam; Thơng nhớ mời hai Ngoài ra ông còn có một số sách khảo luận, biên khảo.
* GV : Giới thiệu chân dung ảnh
Vũ Bằng và cuốn sách"thương nhớ
mười hai"
- Bài tuỳ bút đã tái hiện tài tình
không khí, cảnh sắc, 1 vài phong
tục văn hoá đất Bắc và Hà Nội
trong những ngày tháng giêng đầu
xuân qua nỗi lòng thương nhớ
của tác giả.
" Thương nhớ 12" (1960-1971) được đánh giá là tác phẩm xuất sắc nhất của
ông
- Tác phẩm là 1 đoạn trích trong bài "tháng giêng mơ
về trăng non, rét ngọt"
- Ông viết khi đang sống ở Sài Gòn trong những năm
2 Tác Phẩm :
- Ký tuỳ bút mang tính chất hồi ký
Trang 9chiến tranh.
? Em hiểu tuỳ bút là gì - HS trả lời
* GV : HDHS đọc vb, đọc mẫu,
gọi HS đọc - HS 1,2 đọc - nhận xét
? Tìm bố cục VB ?
+ P1 : từ đầu .mê luyến
mùa xuân : Cảm nhận về quy luật tình của con người với mùa xuân
+ P2 : Tiếp liên hoan :
cảm nhận về cảnh sắc, không khí chung của Hà Nội mnùa xuân
+ P3 : Đoạn còn lại : Cảm
nhận về cảnh sắc, không khí của tháng giêng mùa xuân
* Bố cục : 3 phần
? Chú giải 1 số từ khó còn son,
huê tình, liêu siêu, uyên ương
- HS xem trong SGK, trả lời
? 2 câu đầu của VB là lời bình
luận các cụm từ "tự nhiên như thế,
không có lạ hết " được tác giả sử
dụng với dụng ý gì ?
? Tìm biện pháp nghệ thuật đã
được sử dụng ở đây ? T/dụng ?
* GV : Cách viết đó tạo cho
giọng văn duyên dáng mà không
kém phần mạnh mẽ như muốn
tranh luận với ai đó để khẳng định
cái quy luật tự nhiên tất yếu của
con nngười : yêu mến mùa xuân -
mùa tình yêu, hạnh phúc.
- Khẳng định tỉnh cảm mê luyến mùa xuân là tình cảm sẵn có và hết sức thông thưởng ở mỗi con người
- HS theo dõi câu văn thứ 3
- Điệp từ, điệp kiểu câu :
Ai bảo,đừng thương ai cấm được thì mới hết.
t/c con người dành cho mùa xuân in đậm trong tâm
1 Cảm nhận về quy luật tình cảm của con ngưới với mùa xuân.
- Bằng các điệp từ,
điệp câu đv cho thấy : Tình cảm mê luyến mùa xuân là tình cảm sẵn có và là quy luật
Trang 10? T'g đã liên hệ tình cảm mùa
xuân con người với những hiện
tượng tự nhiên nào? Thể hiện điều
gì?
hồn tạo dựng nhịp điệu cho lời văn thêm tha thiết mềm mại theo cảm xúc
- Non - nước , bướm - hoa, trai - gái, khẳng định
t/c mùa xuân là quy luật
- HS theo dõi đoạn 2
- Lưu ý các câu văn tả cảnh trong đoạn văn
tất yếu của tình cảm con người
Tình cảm nâng niu, trân trọng, thương nhớ, thuỷ chung với mùa xuân
2 Cảm nhận về cảnh sắc không khí chung của mùa xuân Hà Nội, đất Bắc
? Tìm câu văn gợi cả cảnh Bắc và
không khí mùa xuân Hà Nội, đất
Bắc? - Mùa xuân Bắc việt…là mùa xuân có mưa riêu riêu,
gió lành lạnh, có tg nhạn kêu trong đêm xanh,… có câu hát huê tình…đẹp như
thơ mộng
? Tìm biện pháp nghệ thuật được
sử dụng ở câu văn này? tác dụng ? - Liệt kê nhấn mạnh
các dấu hiệu điển hình của mùa xuân
? Nhớ về mùa xuân miền Bắc ? - Mưa riêu riêu, gió lành
lạnh, đêm xanh, cái rét ngọt ngào
- Tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, tiếng trống chèo, câu hát huê tình đó là mùa xuân
là mùa xuân riêng trong hồi
ức của người xa xứ
- Cảnh vật thiên nhiên, không khí mùa xuân được gợi nhớ lại
từ những chi tiết, hình
ảnh lắng đọng nhất,
ám ảnh nhất
? Những hình ảnh rất tiêu biểu của
mùa xuân đã gợi 1 bức tranh xuân
đất Bắc hơn?
- Cảnh tự nhiên lọc qua trí nhớ, qua thời gian bỗng trở nên lung linh, huyền ảo, mơ
Trang 11màng như trong mộng.
? Nói tới mùa xuân, tác giả còn
nói tới những hình ảnh nào rất đặc
trưng trong mỗi gia đình ?
(ấm cúng)
- Trần, đèn, nến, bàn thời tổ tiên với bầu không khí đoàn
tụ gia đình êm ấm những ngày sau tết
- HS theo dõi đoạn "ấy
đấy liên hoan"
- Mùa xuân khơi dậy sức sống cho muôn loài
- mùa xuân khơi dậy tình cảm cao quý ở con người
? Tác giả gọi mùa xuân đất Bắc là
"mùa xuân thánh thần của tôi, ý
nghĩa? - Tác giả cảm nhận được sức mạnh kỳ diệu thiêng
liêng của mùa xuân đất Bắc
- Tình yêu vô bờ bến dành cho mùa xuân Hà Nội
- Khơi dậy tình cảm cao quý ở cuộc sống
? Câu văn "nhựa sống ở trong
người căng lên cặp uyên ương "
diễn tả sức mạnh nào của mùa
xuân? - Mùa xuân có sức khơi dậy sinh lực cho muôn loài,
trong đó có con người
? Nhận xét về biện pháp nghệ
thụât nổi bật trong 2 câu trên ?
phân tích tác dụng ?
- Mùa xuân khơi dậy sức sống cho
muôn loài
- Khơi dậy những tình cảm cao
quý ở người
- Tình yêu cuộc sống
? Em có nxét gì về giọng điệu và
ngôn ngữ của đvăn ?
- Hình ảnh so sánh mới mẻ
diễn tả sinh động, hấp dẫn sức sống của mùa xuân
- Giọng điệu sôi nổi, êm ái, tha thiết cảm xúc bồng bột, mãnh liệt của tâm hồn
- HS trả lời
Hân hoan biết ơn, thương nhớ mùa xuân
-> Giọng văn vừa kể
Trang 12vừa tả sôi nổi, thiết tha tạo nên sức truyền cảm của đvăn
? Mùa xuân tháng giêng được đặc
tả bởi những hình ảnh nào? H- theo dõi đoạn còn lại.- Bầu trời và bữa cơm gia
đình sau tết
Cảm nhận mùa xuân tháng giêng nơi đất Bắc.
? Các chi tiết đó tạo thành cảnh
tượng riêng nào của mùa xuân đất
Bắc vào độ tháng giêng?
? Con người có cảm xúc ntn`? - Không gian dần rộng rãi, sáng sủa.
- Không khí đời thường giản dị ấm cúng chân thật
- Vui vẻ, phấn khởi trước một niềm vui mới "thấy rạo rực 1 niềm vui sáng sủa"
? Con người cảm nhận được tình
cảm nào của tác giả dành cho mùa
xuân ?
? Tg s/d bpháp NT nào ? Tác dụng
?
? Tgiả đã thể hiện sự nhạy cảm và
tinh tế trước thiên nhiên ntn ?
- yêu tháng giêng sâu sắc, bền bỉ
- HS trả lời
- HS trả lời
Bằng phép so sánh,
sự cảm nhận tinh tế nhạy cảm, tgiả đã mtả cảnh sắc mx qua không khí bầu trời, cỏ cây, sinh hoạt gđình
- Tgiả am hiểu về thiên nhiên, c/s HN
Ông yêu TN, trân trọng sự sống, biết tận hưởng vẻ đẹp của c/s
? Em cảm nhận về mùa xuân đất
Bắc như thế nào? - Tự bộc lộ
? Qua văn bản, em hiểu thêm tình
cảm quý báu nào của tác giả ? - Tình yêu bền chặt với mùa
xuân
- Tình cảm thuỷ chung với