Hoạt động 2: Tri giác: - Mục tiêu: Năm được cách đọc văn bản, bố cục; kết hợp làm việc cá nhân và hợp tác kĩ thuËt kh¨n tr¶i bµn, - Phương pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình.. Chó[r]
Trang 1Ngày soạn: 10/8/2011
Ngày dạy: 15/8/2011
Tuần 1:
Bài 1: Tôi đi học
Thanh Tịnh
Tiết 1,2: Đọc – hiểu văn bản A/ Mục tiêu:
I/ Mức độ cần đạt:
Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên
trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố mieu tả va biểu cảm
II- Trọng tâm kiến thức kĩ năng :
1-Về kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học
- Nghệ truật miêu tả tâm lí trẻ em ở tuổi đến trưòng trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2- Về kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
3-Về thái độ: Giáo dục tình cảm tha thiết về mái trường, bạn bè, tuổi thơ.
B CHUAÅN Bề:
GV:- Sgk, sgv, giáo án, tài liệu, chân dung tác giả Thanh Tịnh
HS:Soaùn baứi: Tôi đi học
-ẹoùc kú vaờn baỷn
-ẹoùc kú chuự thớch * vaứ caực chuự thớch cuoỏi vaờn baỷn
-Tỡm caực yự chớnh veà tg,tp
-ẹoùc kú vaứ traỷ lụứi caực caõu hoỷi phaàn ủoùc hieồu vaờn baỷn.
C TOÅ CHệÙC CAÙC HOAẽT ẹOÄNG DAẽY HOẽC:
Bước 1: Ổn định lớp: (1’)
Bước 2: Kiểm tra b ài cũ: (4’): Kiểm tra bài soạn của học sinh.
Bước3: B ài mới:
Hoạt động 1: Tạo tâm thế
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý
- Phương pháp: Thuyết trình
- Kĩ thuật:
- Thời gian: 1’
Hoạt động của thầy
(1) Hoạt động của trò (2) Chuẩn KT-KN cần đạt (3) Ghi chú(4) Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm về
tuổi học trò thuờng là ngững kỉ niệm khó
phai Đặc biệt là những kỉ niệm về ngày đầu
tiên tựu trường Truyện ngắn Tôi đi học đã
diễn tả những kỉ niệm mơn man, bâng
khuâng của một thời thơ ấy
Nghe, nhập tâm vào bài học
PP thuyết trình
Trang 2Hoạt động 2: Tri giác:
- Mục tiêu: Năm được cách đọc văn bản, bố cục; kết hợp làm việc cá nhân và hợp tác kĩ thuật khăn trải bàn,
- Phương pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình
- Kĩ thuật: Dạy học theo góc, kĩ thuật khăn trải bàn
- Thời gian: 14’
- Theo dõi vào chú thích và nêu
ngắn gọn về tác giả Thanh Tịnh
- Gv giới thiệu ảnh chân dung tác
giả
? Tác phẩm được in trong tập nào?
Chốt, ghi bảng
@ Nêu yêu cầu đọc:- Giọng chậm,
dịu, hơi buồn, lắng sâu, chú ý những
câu nói của nhân vật “tôi”, nhân vật
người mẹ và nhân vật ông đốc
@ Đọc mẫu-> Gọi hs đọc-> Nhận
xét
@ Gv cùng hs giải thích một số chú
thích trong sgk
? Ông đốc là danh từ chung hay
riêng?
? Lớp 5 ở trong truyện có phải là lớp
5 mà em học cách đây 3 năm không?
? Có thể xếp văn bản này vào kiểu
loại văn bản nào? Vì sao?
-> Văn bản biểu cảm vì: Toàn truyện
là cảm xúc tâm trạng của nhân vật
trong buổi tựu trường
? Mạch truyện được kể theo dòng
hồi tưởng của nhân vật tôi theo trình
tự của buổi tựu trường, vậy ta có thể
ngắt thành những đoạn như thế nào?
- Đoạn 1: Từ đầu -> rộn rã: khơi
nguồn nỗi nhớ.
- Đoạn 2: Tiếp -> trên ngọn núi:
Tâm trạng và cảm giác của “tôi”
khi cùng mẹ đến trường.
Đọc thầm
1 hs thuyết trình, Hs khác theo dõi, nhận xét
Quan sát
Ghi bài
Nghe Nghe, 3-4 HS
đọc, HS khác nghe, nhận xét
Dựa vào chú thích trả lời
Phát hiện, trình bày
Theo dõi mạch truyện, phát hiện bố cục
Một số Hs trình bày
I Đọc- chú thích
1 Đọc:
2 Chú thích
a Tác giả
- Tên thật là Trần Văn Ninh ( 1911 – 1988 )
- Ông quê ở xóm Gia Lạc, ven sông Hương, ngoại ô thành Huế
- Những sáng tác của ông
đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm dịu êm, trong sáng
b Tác phẩm
- Văn bản được in trong
tập “ Quê mẹ” xuất bản
năm 1941
- Chú thích khó
- Kiểu văn bản: Biểu cảm
- Bố cục: 4 phần
KT học theo
đề án
Kt trình bày 1 phút
Trang 3- Đoạn 3: Tiếp -> nghỉ cả ngày nữa:
Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân
trường.
- Đoạn 4: Còn lại: Cảm nhận của
“tôi” trong lớp học.
Chốt
? Đoạn nào của văn bản gợi cho em
cảm xúc thân thuộc nhất trong em ?
gv nhận xét và định hướng cảm xúc,
chuyển ý
- Nghe
- HS tự bộc lộ
Hoạt động 3: Phân tích, cắt nghĩa:
- Mục tiêu: Nắm được nội dung, ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, nêu và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật: Động não, kĩ thuật khăn trải bàn
- Thời gian: 24’
- Gv gọi hs đọc đoạn 1 của văn bản
? Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác giả
được khơi nguồn từ thời điểm nào?
Vì sao?
? Tìm những từ miêu tả tâm trạng
của nhân vật “tôi” khi nhớ lại những
kỉ niệm cũ?
? Những từ đó thuộc từ loại nào?
? Phân tích giá trị biểu cảm của 4 từ
láy tả cảm xúc ấy?
? Những cảm xúc ấy có trái ngược,
mâu thuẫn nhau không? Vì sao?
-> Không mà gần gũi bổ sung nhau
- Chú ý những câu đối thoại giữa 2
mẹ con
- Tác giả viết: “Con đường này tôi
đi học” tâm trạng đó thay đổi cụ thể
như thế nào?
? Những chi tiết nào trong cử chỉ,
hành động và lời nói của nhân vật
“tôi” khiến em chú ý?
? Vì sao?
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ
ở đây và tác dụng của nó?
? Câu “ ý nghĩ ấy…trên ngọn núi”
tác giả sử dụng nghệ thuật gì? Tác
dụng?
1 hs đọc đoạn
1 văn bản, HS khác nghe
- Suy nghĩ trả
lời
- Suy nghĩ trả
lời
Suy luận trình bày
Phát hiện, trình bày
Thảo luân nhóm nhỏ, đại diện trình bày
II- Đọc - tìm hiểu văn bản
1- Tâm trạng của tôi ngày
đầu tiên đi học
a Khơi nguồn kỉ niệm:
- Thời điểm: cuối thu
- Náo nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã
-> Từ láy
=> Cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng, kỉ niệm xưa cũ mỗi lúc một trào dâng mãnh liệt trong lòng tôi
b Tâm trạng và cảm giác của “tôi” khi cùng mẹ tới trường
- Thấy trang trọng, đứng
đắn
- Thèm được tự nhiên, cầm hai quyển vở mà thấy nặng, phải bặm tay, ghì
chặt, xóc lên, nắm lại, muốn cầm bút thước nữa
-> Nhiều động từ
=> Ngộ nghĩnh, ngây thơ, trang trọng
-> Miêu tả, so sánh =>
Giàu chất thơ
KT
động não
KT 1 phút
Trang 4- Đọc diễn cảm đoạn “Buổi mai hôm
ấy-> trên ngọn núi”
- Nhận xét về bố cục truyện ngắn
“Tôi đi học”
-> Mang đậm màu sắc kí và mang
tính chất tự truyện Toàn bộ tác
phẩm là “những kỉ niệm mơn man
của buổi tựu trường” qua dòng hồi
tưởng của nhân vật “tôi” Kết hợp hài
hoà giữa tự sự và trữ tình
Đọc diễn cảm:
1-2 hs
1 Hs nhận xét
* Luyện tập:
- Đọc diễn cảm đoạn
“Buổi mai hôm ấy-> trên ngọn núi”
- Nhận xét về bố cục truyện ngắn “Tôi đi học”
-> Mang đậm màu sắc kí
và mang tính chất tự truyện Toàn bộ tác phẩm
là “những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường”
qua dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi” Kết hợp hài hoà giữa tự sự và trữ
tình
* Hướng dẫn về nhà: (1’)
- Tóm tắt trình tự, diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong tác phẩm
- Soạn tiếp văn bản: “Tôi đi học”
Tiết 2
1 Tổ chức: (1’)
2 Kiểm tra bài cũ:(4’) TNKQ
Câu1: Tôi đi học được viết theo thể loại nào?
A- Bút kí B- Truyện ngắn trữ tình C- Tiểu thuyết D- Tuỳ bút
Câu2: Nhân vật chính trong tác phẩm được thể hiện chủ yếu ở phương diện?
A- Lời nói B- Ngoại hình C- Tâm trạng D- Cử chỉ Đáp án: Câu 1- B , 2- C
Hoạt động 1: Tạo tâm thế
- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh
- Phương pháp: Thuyết trình
- Thời gian: 1 phút
Trải lòng cùng trang văn của Thanh Tịnh, chúng ta đã
cảm nhận được nỗi xúc động dâng trào trong lòng tôi mỗi độ
cuối thu- phút tựu trường bắt đầu Tôi nhớ mãi kỉ niệm lúc
cùng mẹ đi trên con đường làng tới trường với bao bỡ ngỡ,
hồi hộp Và hôm nay chúng sẽ cảm nhận tiếp tâm trạng của
Tôi khi đứng ở sân trường, xếp hàng vào lớp, ngồi học bài
đầu tiên…
Nghe, nhập tâm vào bài học
PP thuyết trình
Hoạt động 2: Phân tích, cắt nghĩa:
- Mục tiêu: Nắm được nội dung, ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, nêu và giải quyết vấn đề, trực quan, so sánh, đối chiếu
Trang 5- Kĩ thuật: Động não, kĩ thuật khăn trải bàn
- Thời gian: 29’
- Quan sát phần văn bản tiếp theo
cho biết:
? Cảnh sân trường làng Mĩ Lý lưu lại
trong tâm trạng tác giả có đặc điểm
gì nổi bật ?
? Cảnh tượng được nhớ lại có ý
nghĩa gì?
? Trong con mắt của “tôi” trường Mĩ
Lý hiện ra như thế nào?
-> Xinh xắn, oai nghiêm như cái
đình làng Hoà ấp
? Em hiểu ý nghĩa của hình ảnh so
sánh trên như thế nào?
-> Cảm xúc trang nghiêm của tác giả
về mái trường
? Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần
đầu tiên đến trường, tác giả dùng
hình ảnh so sánh nào?
-> Họ như con chim non đứng trên
bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn
bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ
? Em đọc thấy những ý nghĩa nào từ
hình ảnh so sánh đó?
-> Miêu tả sinh động , đề cao sức
hấp dẫn của nhà trường; thể hiện
khát vọng bay bổng
? Đặc biệt, tâm trạng, cảm giác của
nhân vật “tôi” khi đứng ở sân trường
được tập trung ở những từ ngữ, chi
tiết nào?
? Em có nhận xét gì về cách dùng
từ? Tác dụng?
- Gv: Hồi trống đầu năm cũng vang
lên như mọi năm, mọi lần nhưng với
các cậu học trò mới, nó vang dội, rộn
rã, nhanh gấp, giục giã làm sao
? Lần đầu tiên đến trường em có tâm
trạng như vậy không?
? Khi nghe ông đốc đọc bản danh
sách mới, tâm trạng của “tôi” như
thế nào?
? Vì sao nhân vật “tôi” bất giác dúi
đầu vào lòng mẹ khóc nức nở khi
bước vào lớp?
Quan sát
Suy nghĩ trả
lời
Phát hiện, suy luận
1-2 HS trình bày
Phát hiện
Nhận xét
- Suy nghĩ trả
lời
- Nhận xét
Tự bộc lộ Phát hiện, trả
lời
- Suy nghĩ trả
lời
2 Cảm nhận của “tôi” lúc
ở sân trường:
- Trường: đông người, người nào cũng đẹp
-> Không khí đặc biệt của ngày hội trường, tinh thần hiếu học
- Tâm trạng : Lo sợ, vẩn vơ, vừa bỡ ngỡ vừa ước ao thầm vụng, chơ vơ, vụng
về, lúng túng: toàn thân cứ run run, cứ dềnh dàng, chân co chân duỗi
-> Các tính từ, động từ, từ láy
=> Diễn tả sinh động
- Khi gọi tên tôi: “lúng túng càng lúng túng hơn”,
“người tôi thấy nặng nề”,
“dúi đầu vào lòng mẹ nức nở”
-> Cảm giác nhất thời:
Vừa lo sợ vừa sung sướng -> Báo hiệu sự trưởng
KT
động não
KT khăn trải bàn
Trang 6? Có thể nói chú bé này tinh thần yếu
đuối hay không?
? Trong đoạn có miêu tả tiếng khóc,
em nghĩ gì về tiếng khóc?
? Qua nội dung đã phân tích giúp em
hiểu gì về nhân vật tôi ?
? Hãy nhớ và kể lại cảm xúc của
chính mình vào lúc này, trong ngày
đầu tiên đi học như các bạn nhỏ kia?
? Hình ảnh ông đốc được miêu tả
ntn?
? Hình ảnh ông đốc gợi cho em liên
tưởng đến ai ?
- Hs đọc phần cuối của văn bản
? Những cảm giác mà nhân vật “tôi”
nhận được khi bước vào lớp học là
gì?
? Hãy lí giải những cảm giác đó của
nhân vật “tôi”?
- Lạ vì lần đầu được vào lớp học, một
môi trường sạch sẽ,học tập ngay
ngắn
- Gần gũi vì: bắt đầu ý thức được
những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với
mình
? Những cảm giác đó cho thấy tình
cảm nào của nhân vật “tôi” đối với
lớp học của mình?
? Đoạn cuối văn bản có chi tiết:
“Một con chim non bay cao” có
phải đơn thuần chỉ có ý nghĩa thực tế
hay không? Vì sao?
-> Không đơn thuần có ý nghĩa thực,
mà còn có dụng ý nghệ thuật, có ý
nghĩa tượng trưng: Những ngày trẻ
thơ
? Dòng chữ kết thúc truyện: “Tôi đi
học” có ý nghĩa gì?
? Em có nhận xét gì về cách kết thúc
này?
- Dòng này thể hiện chủ đề của
truyện ngắn
? Em thấy toàn bộ văn bản đều nói
về vấn đề gì?
- Đó chính là tính thống nhất chủ đề
của văn bản
- Suy nghĩ trả
lời
Khái quát, trình bày (1-2 Hs)
Kể vắn tắt Phát hiện Suy luận
- Phát hiện trả
lời
Suy luận
Nhiều Hs trình bày
Suy luận
Khái quát
Tích hợp chờ
Khái quát trình bày
thành
- Tôi là cậu bé rất yêu trường lớp, thầy cô, đặc biệt là cậu đã trưởng thành nhiều trong nhận thức mặc dù mới đi học
- Hình ảnh ông đốc: khuyên trò cố gắng học,
có ánh nhìn hiền từ, cảm
động, rất tươi cười và nhẫn nại
- Ông đốc chính là hiện thân cho hình ảnh người thầy hiền từ, bao dung để học trò quý trọng, tin tưởng, biết ơn
3 Cảm nhận của “tôi” trong lớp học:
- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi nghiêm trang
=> Tình cảm trong sáng, tha thiết
- “Tôi đi học”: Vừa khép lại bài văn, vừa mở ra một thế giới mới, một bầu trời, một không gian, một tâm trạng mới, một giai đoạn mới
-> Kết thúc tự nhiên, bất ngờ
Trang 7Hoạt động 4: Đánh giá, khái quát:
- Mục tiêu: khái quát được nội dung, ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình,
- Kĩ thuật: Động não, kĩ thuật mảnh ghép
- Thời gian: 8’
? Văn bản trên có sự kết hợp của
các phương thức nào?
? Phương thức nào trội lên để làm
thành sức truyền cảm nhẹ nhàng
mà thấm thía của truyện ngắn này?
? Truyện ngắn “Tôi đi học” đã ghi
lại được những nội dung gì?
Chỉ đinh học sinh đọc ghi nhớ
? Em học tập được gì từ nghệ thuật
kể chuyện của nhà văn Thanh Tịnh
trong truyện ngắn này?
- Muốn kể chuyện hay cần có
những kỉ niệm đẹp và giàu cảm
xúc
? Thái độ cử chỉ của người lớn
(ông đốc, thầy giáo, phụ huynh) đã
nói lên điều gì?
- Suy nghĩ trả
lời
- Suy nghĩ trả
lời
- Suy nghĩ trả
lời
- Đọc ghi nhớ
- Suy nghĩ trả
lời
III- Tổng kết:
- Phương thức tự sự xen miêu tả và biểu cảm Trong đó nổi bật là phương thức biểu cảm
- Kỉ niệm buổi đầu đi học thật ấn tượng, sâu sắc, khó phai trong cuộc đời cậu trò nhỏ
Hoạt động 5: Luyện tập.
- Mục tiêu: Giúp các em củng cố lại các kiến thức đã học về văn bản Tôi đi học
- Phương pháp: Nêu vấn đề,
- Kĩ thuật: Động não, Kĩ thuật khăn trải bàn,
- Thời gian dự kiến: 10’
? Dòng cảm xúc của tác giả được
diễn đạt theo trình tự nào ? Trình
tự đó góp phần thể hiện nội dung
văn bản ntn ?
? Hãy kể tâm trạng của em trong
buổi khai giảng em nhớ nhất
- Suy nghĩ trả
lời
- Tự bộc lộ
IV Luyện tập:
? Dòng cảm xúc của tác giả được diễn đạt theo trình tự nào ? Trình tự đó góp phần thể hiện nội dung văn bản ntn ?
? Hãy kể tâm trạng của
em trong buổi khai giảng
em nhớ nhất
Bước 4: Củng cố:
(Đã làm ở phần luyện tập)
Bước 5:Hướng dẫn về nhà: (2’)
- Về nhà học bài, phân tích tâm trạng nhân vật
- Chuẩn bị bài “ Cấp độ khái quát của nghĩa của từ ngữ ”.
Trang 8Ngày soạn: 11/8/2011
Ngày dạy: 17/8/2011
Tiết 3
cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A/ Mục tiêu:
I/ Mức độ cần đạt:
Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ
Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa tư ngữ vào đọc hiểu va tạo lập văn bản
II/ Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1- Kiến thức: Giúp học sinh: hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ
về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
2- Kĩ năng: Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ
3- Thái độ: Giáo dục ý thức dùng từ ngữ đúng nghĩa khi viết
B CHUAÅN Bề:
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu, bảng phụ
- HS: Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk
C TOÅ CHệÙC CAÙC HOAẽT ẹOÄNG DAẽY HOẽC:
Bước 1: Ổn định lớp: (1’)
Bước 2: Kiểm tra b ài cũ: (4’)
Câu1: Nhận định nào sau đây nói đúng nhất về chủ đề của văn bản “Tôi đi học”?
A- Tôi đi học tô đậm cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi ở buổi tựu trường đầu tiên
B- Tôi đi học tô đậm cảm giác lạ lẫm sợ sệt của nhân vật tôi ở buổi đến trường đầu tiên C- Tôi đi học tô đậm sự tận tình âu yếm của người lớn đối với những em bé lần đầu tiên
đên trường
D- Tôi đi học tô đậm niềm hân hoan vui sướng của nhân vật tôi ở buổi đến trường đầu tiên
Câu 2:Chủ đề của văn bản Tôi đi học nằm ở phần nào của văn bản?
A- Nhan đề
B- Quan hệ giữa các phần của văn bản
C- Các từ ngữ câu then chốt của văn bản D- Cả 3 yếu tố trên
Đáp án:
Câu1: A Câu2: D
Bước3: B ài mới:
Hoạt động 1: Tạo tâm thế
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý
- Phương pháp: Thuyết trình
- Kĩ thuật:
- Thời gian: 1’
? Tìm từ ngữ cùng trường từ vựng: bút
Chốt: Các từ trong trường từ trên vừa
mang nghĩa rộng với từ ngữ này vừa
mang nghiã hẹp với từ ngữ kia Điều đó
tạo nên cấp độ khái quát nghĩa từ ngữ
Vậy thế nào là cấp độ khái quát nghĩa từ
1.2 hs trình bày
Trang 9ngữ chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong bài
học này
Hoạt động 2 : Tri giác, phân tích, căt nghĩa, đánh giá, khái quát:
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, nêu vấn đề,
- Kĩ thuật: khăn trải bàn, các mảnh ghép, động não
- Thời gian: 15’
- Gv: Treo bảng phụ có vẽ sơ đồ, học
sinh quan sát
? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn
hay hẹp hơn nghĩa của các từ: Thú,
chim, cá Tại sao?
? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ voi, hươu ? Tại
sao?
? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ tu hú, sáo ? Tại
sao?
? Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của từ cá thu, cá rô ? Tại
sao?
? Các từ thú, chim, cá có phạm vi
nghĩa rộng hơn nghĩa của các từ nào,
đồng thời hẹp hơn nghĩa của những
từ nào ?
* Bài tập nhanh:
Cho các từ : cây, cỏ, hoa
- Yêu cầu: tìm các từ có phạm vi
nghĩa hẹp hơn: cây, cỏ, hoa và những
từ ngữ nào có phạm vi nghĩa rộng
hơn 3 từ đó
? Qua ví dụ và bài tập, em hiểu như
thế nào là 1 từ ngữ có nghĩa rộng và
nghĩa hẹp?
? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa
rộng vừa có nghĩa hẹp được không?
Vì sao?
* Gv khấn mạnh: Đó là cấp độ khái
quát nghĩa của từ
- Gv: Gọi Hs đọc ghi nhớ –Sgk
Quan sát
Phát hiện trình bày
Phát hiện trình bày
Phát hiện trình bày
Phát hiện trình bày
Suy nghĩ làm bài tập
1-2 HS lên bảng làm bài
Chốt, ghi bài
Đọc ghi nhớ SGK
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
1 Ví dụ.(Sgk)
2 Nhận xét
- Nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của các từ thú, chim, cá Vì thú, chim, cá đều là động vật
- Nghĩa của từ:
+Thú rộng hơn nghĩa của
từ voi, hươu
+Chim rộng hơn nghĩa của từ Tu hú, Sáo
+Cá rộng hơn nghĩa của từ cá thu, cá rô
- Các từ thú, chim, cá hẹp hơn nghĩa của từ động vật nhưng lại rộng hơn nghĩa của từ voi, hươu, sáo, tu
hú, cá thu, cá rô
3 Ghi nhớ (SGk)
- Từ có nghĩa rộng khi nghĩa của nó bao hàm nghĩa của các từ khác
- Từ có nghĩa hẹp khi nghĩa của nó bị bao hàm bởi nghĩa của các từ khác
- Một từ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp
KT các mảnh ghép
Trang 10Hoạt động 5: Luyện tập.
- Mục tiêu: Giúp các em củng cố lại các kiến thức đã học
- Phương pháp: Nêu vấn đề,
- Kĩ thuật: Động não, Kĩ thuật khăn trải bàn,
- Thời gian dự kiến: 20’
? Sơ đồ thể hiện cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ trong
mỗi nhóm từ sau đây?
? Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so
với nghĩa của các từ ngữ ở
các nhóm sau đây?
? Tìm các từ ngữ có nghĩa
được bao hàm trong phạm vi
nghĩa của mỗi từ sau?
? Chỉ ra những từ không thuộc
phạm vi nghĩa trong mỗi
nhóm từ sau?
? Tìm 3 động từ cùng thuộc 1
phạm vi nghĩa?
- Lập sơ đồ
- Suy nghĩ trả lời
- Nhận xét
- Tìm từ ngữ
- Nhận xét
- Tìm từ ngữ
- Nhận xét
- Tìm từ ngữ
- Nhận xét
II Luyện tập
1 Bài tập 1
- Sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Y phục
Quần áo
quần quần áo áo dài đùi dài sơ mi
2 Bài tập 2
a Chất đốt: xăng, dầu, than, củi
b.Nghệ thuật: hội hoạ, văn hoc,
điêu khắc
c Thức ăn
d Nhìn
e Đánh
3 Bài tập 3 Các từ có nghĩa bao hàm
a Xe cộ: xe đạp, xe máy, ô tô
b Kim loại : vàng, bạc, đồng ,nhôm
c Người: anh, em, cô, chú, cậu
d Hoa quả: xoài, mận, ổi, sầu riêng
e Mang: xách, khiêng, gánh
4 Bài tập 4
a Thuốc lào b Thủ quỹ
c Bút điện d Hoa tai
5 Bài tập 5
- Một từ có nghĩa rộng: khóc
- Hai từ có nghĩa hẹp hơn: nức
nở, sụt sùi
KT
động não
4 Củng cố: (2’)
? Thế nào là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ ? Ví dụ ?
? Khi nào thì dùng các cấp độ khái quát nghĩa ?
5 Hướng dẫn về nhà: (1’)
- Học bài, làm hoàn thiện các bài tập
- Chuẩn bị bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.