- Học sinh: Đọc bài ở nhà - Nh÷ng ®iÒu cÇn lu ý : Học về từ ghép không phải chỉ để nhận diện một từ nào đó là từ ghép chính phụ hay từ ghép đẳng lập mà điều quan trọng là hiểu được cơ c[r]
Trang 1Ngày soạn: 19/08/2011 TUẦN 1.
Ngày dạy: 22/08/2011 Tiết 01: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
Theo Lý Lan
-A - Mục tiêu cần đạt :
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng , đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
- Giỏo dục học sinh lũng kớnh trọng cha mẹ và người lớn tuổi
B - Chuẩn bị:
- Giỏo viờn: Soạn bài, chuẩn bị tranh ảnh về ngày khai trường
- Học sinh: Đọc bài và soạn bài ở nhà
- Những điều cần lưu ý :
Bài văn không có cốt truyện, chủ yếu là tâm trạng hồi hộp, phấp phỏng đón chờ ngày khai trường Người mẹ không ngủ, phần vì lo chuẩn bị cho con, nhưng phần vì cả tuổi thơ của
mẹ sống dậy
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học :
1/ ổn định tổ chức :
2/ Kiểm tra :
? ở lớp 6 các em đã được học những văn bản nhật dụng nào?
(Động Phong Nha, Cầu Long Biên- Chứng nhân lịch sử )
3/ Bài mới :
Ngày khai trường hàng năm đã trở thành ngày hội của toàn dân Bởi ngày đó bắt đầu một năm học mới với bao mơ ước, bao điều mong đợi trước mắt các em Không khí ngày khai trường thật náo nức với tuổi thơ của chúng ta Còn các bậc làm cha làm mẹ thì sao ? Họ có những tâm trạng gì trong ngày ấy ? Bài Cổng trường mở ra mà chúng ta học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được điều đó
Hoạt động của Thầy - Trò Nội dung kiến thức
- Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Cổng trường mở
ra ?
I Giới thiệu chung :
- Là văn bản nhật dụng viết về nhà trường
Trang 2GV : Hướng dẫn đọc : Giọng nhỏ nhẹ, thiết tha,
chậm rãi
GV đọc văn bản - HS đọc- GV nhận xét
- Trong 10 chú thích, có từ nào là từ HV ?Từ đó
được giải nghĩa như thế nào ? ( can đảm: có tinh
thần mạnh mẽ, không sợ gian khổ, nguy hiểm, khó
khăn )
GV: Hướng dẫn tóm tắt văn bản : Em hãy tóm tắt
nội dung của văn bản Cổng trường mở ra bằng 1 vài
câu ngắn gọn ? (văn bản viết về cái gì ? việc gì ? )
- Tóm tắt : Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ
trong đêm không ngủ trước ngày khai trường lần
đầu tiên của con
- Truyện có những nhân vật nào ? Ai là nhân vật
chính ? ( người mẹ và đứa con- người mẹ là nhân vật
chính ) –Vì sao ?
- Em có thể chia văn bản này thành mấy phần ? Mỗi
phàn từ đâu đến đâu ? ý của từng phần ?
(+ Từ đầu -> bước vào : Nỗi lòng của mẹ
+Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ về Giáo dục.)
- HS đọc đoạn 1 Đoạn văn em vừa đọc diễn tả điều
gì ?
- Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy người mẹ
nghĩ đến con trong thời điểm nào ?
- Đêm trước ngày khai trường tâm trạng của người
mẹ và đứa con có gì khác nhau ? Điều đó được biểu
hiện bằng những chi tiết nào trong bài ? (Con thanh
thản, nhẹ nhàng, vô tư : Đêm nay con cũng có niềm
- Đây là bài kí của tg Lý Lan trích từ báo
“Yêu trẻ số 166 Thành phố Hồ Chí Minh 1.9.2000
II/ Đọc – Hiểu văn bản : 1/ Đọc và giải nghĩa từ khú.
2/ Cấu trỳc văn bản.
- Bố cục: 2 phần
3/ Phõn tớch.
a/ Nỗi lòng của mẹ:
- Đêm trước ngày con vào lớp 1
*/ Tâm trạng của mẹ :
- Mẹ không ngủ được
- Hôm nay mẹ không tập trung được vào việc gì cả
- Mẹ lên giường trằn trọc
- Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi
->Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm
- làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên của người mẹ
Trang 3vui háo hức Giấc ngủ đến với con dễ dàng như
uống 1 li sữa, ăn 1 cái kẹo.- Mẹ thao thức, hồi hộp,
suy nghĩ triền miên : )
- Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ con ?
(Đây là tâm trạng khác thường không giống nhau)
- Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ con, tác giả đã
sử dụng phương thức biểu đạt nào ?
- Theo em vì sao người mẹ lại trằn trọc không ngủ
được ? ( Vừa trăn trở suy nghĩ về con , vừa bâng
khuâng nhớ về ngày khai trường năm xưa của mình
- Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường năm xưa đã
để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn người mẹ ? (
Dấu ấn sâu đậm : Cứ nhắm mắt lại là dường như
vang bên tai tiếng đọc bài trầm bổng : ‘‘Hằng năm
cứ vào cuối thu Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi
trên con đường làng dài và hẹp ” )
- Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm gì cho
con ?
- Qua những việc làm đó em cảm nhận được điều gì
về người mẹ ?
GV: Người mẹ nào mà chẳng yêu con, quên mình vì
con, chỉ mong con khôn lớn thành đạt Đó là đức hi
sinh, là vẻ đẹp giản dị mà lớn lao của tình mẫu tử
trong cách sống của người mẹ Việt Nam
- Trong đêm không ngủ người mẹ đã sống lại những
kỉ niệm quá khứ nào ?
(ngày đầu tiên bà ngoại đưa mẹ đến trường)
- Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá khứ đó ?
*/ Những việc làm của mẹ :
- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩn thận, Lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
->Yêu thương con, hết lòng vì con
*/Kỉ niệm quá khứ :
- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng, khi cổng trường đóng lại
-> Sử dụng một loạt từ láy gợi cảm xúc vừa phức tạp, vừa vui sướng, vừa lo sợ
=> Là người mẹ biết yêu thương người thân, biết ơn trường học, tin tưởng ở tương lai của con
-> Dùng ngôn ngữ độc thoại
Trang 4- Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác giả ?
Tác dụng của cách dùng từ đó ?
- Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên được tình
cảm sâu nặng nào của lòng mẹ ?
( Nhớ thương bà ngoại và nhớ mái trường xưa )
- Trong đêm không ngủ, người mẹ đã chăm sóc giấc
ngủ của con, nhớ tới những kỷ niệm thân thương về
bà ngoại và mái trường xưa Tất cả những điều đó
đã cho em hình dung về một người mẹ như thế nào ?
Thảo luận :
- Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với con
không ? hay người mẹ đang tâm sự với ai ? ( Đang
nói với chính mình ) – Cách viết này có tác dụng gì
?
Gv : Qua tâm trạng của người mẹ trong bài văn
chúng ta hiểu rằng người mẹ ấy nhớ những kỷ niệm
xưa, không chỉ để sống lại tuổi thơ đẹp đẽ của mình
mà còn muốn ghi vào lòng con những kỷ niệm đẹp
ấy Để rồi bất cứ 1 ngày nào đó trong đời, khi nhớ
lại, lòng con lại rạo rực những cảm giác bâng
khuâng, xao xuyến của ngày đầu tiên cắp sách tới
trường
- Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy, trong đêm
không ngủ người mẹ còn nghĩ đến điều gì ?
- Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan trọng của
nhà trường đối với thế hệ trẻ ? ( ‘‘Ai cũng biết
rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến
cả 1 thế hệ mai sau và sai lầm 1 li có thể đưa thế hệ
ấy đi chệch cả hàng dặm sau này.”
Làm nổi bật tâm trạng, tình cảm và những điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp
2 / Cảm nghĩ của mẹ:
- Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
=>Khẳng định vai trò to lớn của giáo dục
và tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục của nước nhà
Trang 5- Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ? ( Không
được phép sai lầm trong giáo dục Vì giáo dục quyết
định tương lai của đất nước )
Thảo luận:
- Trong đoạn kết người mẹ đã nói với con : ‘‘Đi đi
con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước
qua cánh cổng trường là 1 thế giới kì diệu sẽ mở
ra.’’ Em hiểu thế giới kì diệu đó là gì ? ( Tri thức,
tình cảm, tư tưởng, đạo lí, tình bạn, tình thầy trò )
- Câu nói này có ý nghĩa gì ?
GV: Một thế giới kì diệu mà nhà trường đã mở ra
cho chúng ta là bao điều mới mẻ rộng lớn về tri thức
văn hoá, tri thức cuộc sống, dạy dỗ bồi đắp cho
chúng ta những tư tưởng, Tình cảm đẹp về đạo lí
làm người, về tình bạn, tình thầy trò, về tấm lòng
yêu thương con người để không ngừng vươn lên, để
phát triển thể lực, phẩm chất toàn diện của con
người, chuẩn bị cho ngày mai lập nghiệp
- Văn bản Cổng trường mở ra được biểu đạt bằng
những phương thức nào? - Phương thức nào là
chính ? – Sự kết hợp này có tác dụng gì ?
(- Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm
làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng, đôn hậu trong tâm
hồn người mẹ )
- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật
có gì đáng chú ý ? (- Miêu tả diễn biến tâm trạng
nhân vật với nhiều hình thức khác nhau : miêu tả
trực tiếp, miêu tả qua so sánh, miêu tả hồi ức, sử
dụng ngôn ngữ độc thoại bộc lộ chất trữ tình.)
- Bài văn cho em hiểu thêm gì về người mẹ và nhà
trường ? ( ghi nhớ- sgk-9 )
- Văn bản này đã cho em bài học gì ?
-
* Ghi nhớ : sgk-9
III/ Luyện tập:
Trang 6(- Chúng ta phải có trách nhiệm với gia đình và nhà
trường )
- Quan sát tranh ( SGK ) - Bức tranh minh họa cảnh
gì ? Em hãy miêu tả lại cảnh đó ?
- Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ niệm đáng
nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình ?
D/Củng cố - dặn dũ :
- Những kỉ niệm sõu sắc nào sau khi em học văn bản này ?
- Về nhà học bài và hoàn thiện phần luyện tập
- Chuẩn bị bài mới
= = = = = = ========== ============ = = =
Ngày soạn :22/08/2010 Tiết 02 : MẸ TễI
Ngày giảng :25/08/2010 ( ẫt- mụn- đụ-đơ A-mi-xi )
A- Mục tiêu bài học:
- Cảm nhận được tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái Không được chà đạp lên tình cảm đó
- Giáo dục tình cảm yêu thương và kính trọng cha mẹ
B- Chuẩn bị:
- Giỏo viờn : Nghiờn cứu tài liệu, Soạn bài
- Học sinh : Đọc bài và soạn bài
- Những điều cần lưu ý : GV cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu và phân tích văn bản, từ
đó rút ra nội dung và ý nghĩa của bài học, tự liên hệ và kiểm điểm thái độ và tình cảm của bản thân đối với bố mẹ mình
C - Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học:
1/ ổn định tổ chức
2/ Kiểm tra:
- Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản Cổng trường mở ra là gì ?
- Yêu cầu: Trả lời như phần ghi nhớ – SGK ( 9 )
3/Bài mới:
Trang 7Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Bài Mẹ tôi sẽ cho ta một bài học như thế
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
- Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả ?
- Tác giả thường viết về đề tài gì ?
- Em hãy nêu xuất xuất xứ của văn bản Mẹ tôi ?
GV: Hướng dẫn đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết, thể hiện
được những tâm tư tình cảm buồn khổ của người cha
trước lỗi lầm của con và sự trân trọng của ông với vợ
mình Khi đọc lời khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ thể
hiện thái độ nghiêm khắc
GV đọc - HS đọc - Nhận xét
GV gọi hs đọc chú thích
- Trong 10 điều chú thích, từ nào là từ láy, từ nào là từ
Hán Việt ? ( Từ láy:3,4-Từ HV: những từ còn lại )
- Ta có thể chia văn bản làm mấy phần ? Mỗi phần từ
đâu đến đâu ? ý nghĩa của từng phần ? (+ Đoạn đầu :
Lí do bố viết thư
+Còn lại : Nội dung bức thư )
Thảo luận :
I/ Tỏc giả, tỏc phẩm:
1/ Tác giả: ( 1846- 1908 )
- Là nhà văn ý
- Thường viết về đề tài thiếu nhi và nhà trường về những tấm lòng nhân hậu
2 / Tác phẩm:
- Là văn bản nhật dụng viết về người mẹ
- In trong tập truyện : Những tấm lòng cao cả
II / Đọc – Hiểu văn bản:
1/ Đọc và giải nghĩa từ khú.
2/Cấu trỳc văn bản.
- Bố cục : 2 phần
Trang 8- Văn bản là 1 bức thư của người bố gửi cho con nhưng
tại sao tác giả lại lấy nhan đề “Mẹ tôi” ? ( Nhan đề là
của tác giả đặt cho đoạn trích Tuy người mẹ không
xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện, nhưng lại là tiêu
điểm mà các nhân vật và chi tiết đều hướng tới để làm
sáng tỏ )
- Theo dõi phần đầu văn bản , em thấy En ri cô đã mắc
lỗi gì ?
- Em có suy nghĩ gì về lỗi lầm của En ri cô?
- Tìm những chi tiết nói về thái độ của người bố đối
với En ri cô ?
- Để diễn tả được tâm trạng của người bố, tác giả đã sử
dụng phương thức biểu đạt nào? Phương thức biểu cảm
được diễn đạt thông qua những kiểu câu nào? Tác dụng
của các biện pháp nghệ thuật đó?
- Những chi tiết trên đã thể hiện được thái độ gì của
người bố ?
- Em có đồng tình với người bố không ?( hstự bộc lộ )
- Trong thư người bố đã gợi lại những việc làm, những
tình cảm của mẹ dành cho En ri cô Em hãy tìm những
chi tiết, hình ảnh nói về người mẹ ?
- Khi nói về hình ảnh người mẹ tác giả đã sử dụng
3/ Phõn tớch:
a/ Lỗi lầm của En ri cô :
- Vô lễ với mẹ trước mặt cô giáo
=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ
b/ Thái độ của bố:
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy !
- Bố không nén được cơn tức giận
đối với con
- Con mà xúc phạm đến mẹ con ư ? -> Phương thức biểu cảm được diễn
đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh động, dễ đi vào lòng người
=>Thể hiện thái độ buồn bã, đau
đớn và tức giận
c/ Hình ảnh người mẹ:
- Mẹ đã phải thức suốt đêm , quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con
- Người mẹ sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con 1 giờ
đau đớn, người mẹ có thể đi xin ăn
để nuôi con, có thể hi sinh tính
Trang 9phương thức biểu đạt nào? Phương thức đó có tác dụng
gì ?
- Qua lời kể của người cha, em cảm nhận được điều gì
về người mẹ ?
GV : Người mẹ của En ri cô cũng như bao người mẹ
khác trên thế gian này đã yêu thương, chăm sóc nuôi
dạy con cái bằng tất cả tấm lòng, sức lực, sẵn sàng hi
sinh tất cả hạnh phúc và cuộc sống của mình cho con
cái Tình mẫu tử của con người thật thiêng liêng, cao
cả
- Tiếp sau những lời ngợi ca về người mẹ, tác giả đã
phân tích mối quan hệ ruột thịt, gắn bó sâu nặng giữa 2
mẹ con En ri cô (hs đọc đoạn văn 3,4-sgk-10 )
- Người bố đã khuyên En ri cô những gì ?
- Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu văn ở đoạn
này ? Tác dụng của cách dùng đó ?
- Qua bức thư , em thấy bố của En ri cô là người như
thế nào ?
- Tại sao người cha không nói trực tiếp với con mà lại
viết thư ? ( tình cảm sâu sắc thường tế nhị và kín đáo,
nhiều khi không nói trực tiếp được Viết thư tức là chỉ
nói riêng cho người mắc lỗi biết, vừa giữ được kín đáo,
vừa không làm người mắc lỗi mất lòng tự trọng Đây
chính là bài học về cách ứng xử trong gia đình, ở
trường và ngoài xã hội )
- Thảo luận :
mạng để cứu sống con -> Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả làm nổi bật tình cảm của người mẹ
.=> Là người mẹ hết lòng yêu thương con, sẵn sàng quên mình vì con
d/ Lời khuyên của bố:
- Không bao giờ được thốt ra những lời nói nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con -> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên rõ ràng, dứt khoát
=> Là người bố nghiêm khắc nhưng
đầy tình thương yêu sâu sắc
Trang 10Theo em, điều gì đã khiến En ri cô “ xúc động vô cùng
” khi đọc thư bố ?
Hãy tìm hiểu và lựa chọn những lí do mà em cho là
đúng trong các lí do sau:(9sgk-12.)
Văn bản này được biểu đạt bằng những phương thức
nào ?
Phương thức nào là chính ? (- Viết thư để biểu cảm (
tự sự- miêu tả- biểu cảm )
- Em có nhận xét gì về cách diễn đạt câu văn của tác
giả ? (- Diễn đạt bằng nhiều kiểu câu linh hoạt: câu
trần thuật, câu nghi vấn, câu cảm thán, câu cầu khiến
làm cho lời văn trở nên trở nên linh hoạt, dễ đi vào
lòng người )
- Nhà văn đã gửi tới chúng ta thông điệp gì ? ( ghi
nhớ )
- Văn bản này đã cho ta hiểu thêm gì về tác giả ?
- Sau khi học xong văn bản này, em rút ra được bài học
gì ? Liên hệ với bản thân xem em đã có lần nào lỡ gây
chuyện gì đó khiến bố mẹ buồn phiền Nếu có thì bài
văn này gợi cho em điều gì ?
* Ghi nhớ : (Sgk )
D/ Củng cố - dặn dũ:
- Về nhà học bài và hoàn thiện phần luyện tập
- Chuẩn bị bài mới
Ngày soạn : 22/08/2010 Tiết 03 : TỪ GHẫP