TUẦN 2: - Cuộc chia tay của những con búp bê 2 tiết - Bố cục trong văn bản - Mạch lạc trong văn bản Ngày soạn: 15 tháng 8 năm 2010 Tiết 5: VĂN BẢN: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ Khá[r]
Trang 1TUẦN 2:
- Cuộc chia tay của những con búp bê( 2 tiết)
- Bố cục trong văn bản
- Mạch lạc trong văn bản
Ngày soạn: 15 tháng 8 năm 2010
Tiết 5: VĂN BẢN: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
(Khánh Hoài)
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Kiến thức: + Thấy được những tình cảm chân thành, sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện
+ Cảm nhận được nỗi đau đớn xót xa của những bạn chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh
- Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc tóm tắt cốt truyện một cách mạch lạc, xúc động
- Thái độ: + Giáo dục HS biết thông cảm và chia sẻ với những người bạn có hoàn cảnh gia đình bất hạnh
+ Học tập đức tính vị tha, nhân hậu, tình cảm trong sáng và cao đẹp của anh em Thành, Thủy
B- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1- Ổn định tổ chức
2- Kiểm tra bài cũ
- Đọc văn bản “Mẹ tôi “Ét - môn - đô đê A - mi - xi em thấy người bố có thái độ như thế nào đối với En - ri - cô ? Vì sao?
- Qua bức thư em hiểu mẹ của En - ri - cô là người như thế nào? Bố đã khuyên
En - ri - cô điều gì?
- Qua văn bản “Mẹ tôi” tác giả muốn nhắc nhở chúng ta điều gì?
D-Bài mới:
Dẫn vào bài: Trong cuộc sống bên cạnh những trẻ em được sống trong gia đình hạnh phúc, có cha mẹ yêu thương, chăm sóc, được học hành thì cũng có những
em có hoàn cảnh bất hạnh phải chia lìa người thân khiến các em đau đớn, xót xa
Đó chính là hoàn cảnh của 2 em Thành, Thủy trong văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG GHI
*Hoạt động 1:HDHS tìm
hiểu tg-tp
+ Gọi HS đọc chú thích
1/26 > Tìm hiểu xuất xứ
truyện
> GV bổ sung thêm về
quyền trẻ em
- Cho HS tìm hiểu chú thích
từ (2) > (6)
*Hoạt động 2:HDHS đọc
hiểu văn bản
- Chọn một số đoạn tiêu biểu
gọi HS đọc >GV đọc mẫu 1
đoạn
- Gọi HS tóm tắt truyện (2
em)
*Hoạt động 3:HDHS phân
tích văn bản
? Truyện viết về ai? Về việc
gì? Ai là nhân vật chính?
Thảo luận:
a- Truyện được kể theo ngôi
thứ mấy? Việc chọn ngôi kể
này có tác dụng gì?
+ Ngôi kể: thứ nhất, số ít
tác dụng: đảm bảo tính khách
quan đánh giá của người kể,
sâu sắc, có tính thuyết phục
tạo nên tính chân thực,
cảm động của chuyện, diễn
tả sâu sắc những đau khổ,
tình cảm trong sáng của hai
anh em
b- Tên truyện có liên quan
đến ý nghĩa của truyện
không?
(Những con búp bê gợi cho
em suy nghĩ gì? chúng đã
- Đọc chú thích 1
- HS đọc văn bản -Xung phong trả lời
- Trình bày ý kiến cá nhân
- Thảo luận nhóm > trình bày
- HS thay nhau đọc và tóm tắt truyện
- Nêu ý kiến cá nhân
- Thảo luận nhóm >Cử đại diện trả lời
- HS thảo luận tổ >Cử đại diện trình bày
- Trao đổi với nhau >Trả lời
I/ Giới thiệu tác giả , tác phẩm :
SGK/26
II-Đọc – hiểu văn bản
III-Phân tích :
1) Tình cảm của
2 anh em Thành, Thủy:
Trang 3mắc lỗi gì? Chúng có chia
tay thật không?)
- Vì sao chúng phải chia
tay? Vậy tên truyện có liên
quan gì đến nội dung chủ đề
của truyện
> GV tổng hợp ý kiến của
các nhóm
? Lệnh chia đồ chơi của mẹ
đã dẫn đến tâm trạng của
Thành như thế nào?
- Nhìn mắt em, nghĩ đến
tiếng khóc của em trong đêm
và rất thương em
? Tìm những chi tiết trong
truyện để thấy hai anh em
Thành, Thủy rất mực gần
gũi, yêu thương, chia sẻ và
luôn quan tâm đến nhau?
? Qua đó em có nhận xét gì
về tình cảm của 2 anh em ?
- Cảnh được mô tả đối lập
với nỗi đau trong lòng Thành
Đó là kỷ niệm đẹp về tình
anh em và càng thương em
hơn
? Việc đưa vào đoạn văn
miêu tả buổi sáng lúc 2 anh
em đang buồn có ý nghĩa
gì ?
? Ở đoạn này lệnh chia đồ
chơi của mẹ lại vang lên gay
gắt hơn, vậy tại sao 2 anh em
không chịu chia đồ chơi ?
? Lệnh mẹ lại vang lên gay
gắt ? Hai anh em đã chia đồ
chơi như thế nào ?
? Lời nói và hành động của
Thủy khi thấy anh chia 2 con
búp bê: Vệ Sĩ và Em Nhỏ ra
- Học sinh làm việc độc lập, trình bày trước lớp Lớp góp
ý cho hoàn chỉnh
- HS tìm chi tiết, phát biểu ,
bổ sung
- Thủy đem kim chỉ ra sân vận động vá áo cho anh
- Chiều nào Thành cũng đi đón em
- “Anh cho em tất ”
- Em để lại hết cho anh … … lấy ai gác đêm cho anh
- Đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ
- HS đặt mình vào địa vị của nhân vật, tự suy nghĩ và nêu cảm nhận của mình
- Cả hai anh em không muốn chia đồ chơi vì mỗi em đều muốn dành lại toàn bộ kỷ niệm cho người mình thương yêu, đó cũng là thể hiện sự gắn bó của hai anh em Thành,
==>Tình cảm trong sáng, cao đẹp, tấm lòng nhân hậu, vị tha của hai anh em
Trang 4có gì mâu thuẫn?
- Mâu thuẫn ở chỗ: Thủy vừa
rất giận dữ không muốn chia
rẽ 2 con búp bê, vừa lại
thương anh và sợ đêm anh
không có con vệ sỹ canh gác
? Theo em có cách nào để
giải quyết được mâu thuẫn
ấy không?
- Cách giải quyết mâu thuẫn
trên là bố mẹ Thủy đoàn tụ,
không phải chia búp bê,
không phải đau khổ
? Kết thúc truyện Thủy đã
lựa chọn cách giải quyết
nào? Chi tiết này gợi lên
trong em những suy nghĩ và
tình cảm gì?
==>GV tổng hợp ý > ghi
bảng
Giáo viên tiểu kết: Mượn
cuộc chia tay của những con
búp bê, tác giả thể hiện tình
thương xót về nỗi đau buồn
của những trẻ thơ trước bi
kịch gia đình: bố mẹ bỏ
nhau, anh em mỗi người một
ngả, đồng thời khẳng định
những tình cảm tốt đẹp,
trong sáng của tuổi thơ
Thủy không chia đồ chơi còn
có ý nghĩa là không muốn xa nhau
- HS thảo luận nhóm nhỏ,trả lời và bổ sung
+ Cuối cùng Thủy
để con vệ sỹ cạnh con em nhỏ: gợi ý cho người đọc lòng thương cảm với Thủy, một em
bé giàu lòng vị tha (thương anh, thương búp bê, thà mình chịu chia lìa chứ không để búp bê
xa nhau, không
để người anh thiếu vắng vệ sỹ
C- Củng cố bài học
? Em hãy nêu lại cảm nhận của em về tình cảm anh em của Thành và Thủy?
? Kể lại một kỉ niệm của anh em trong gia đình em mà em ghi nhớ nhất?
D- Dặn dò về nhà:
- Tiếp tục tìm hiểu nội dung câu chuyện
- Tóm tắt lại nội dung câu chuyện
- Tiếp tục trả lời các câu hỏi trong SGK và trong vở bài tập
Trang 5Tiết 6: VĂN BẢN: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ (tt)
(Khánh Hoài)
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Kiến thức: + Thấy được những tình cảm chân thành, sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện
+ Cảm nhận được nỗi đau đớn xót xa của những bạn chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh
- Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc tóm tắt cốt truyện một cách mạch lạc, xúc động
- Thái độ: + Giáo dục HS biết thông cảm và chia sẻ với những người bạn có hoàn cảnh gia đình bất hạnh
+ Học tập đức tính vị tha, nhân hậu, tình cảm trong sáng và cao đẹp của anh em Thành, Thủy
B- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1- Ổn định tổ chức
2- Kiểm tra bài cũ
? Nêu ý nghĩa của tên truyện? Em có cảm nhận gì về nhân vật em Thủy trong đoạn đầu của câu chuyện?
? Em hãy kể lại tóm tắt nội dung câu chuyện?
3- Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG GHI
? Chi tiết nào trong cuộc
chia tay của Thủy với lớp
học làm cô giáo bàng
hoàng, và chi tiết nào
khiến em cảm động nhất?
Vì sao?
- Chi tiết gây cảm động:
Cô giáo Tâm tặng Thủy
cuốn vở, bút máy nắp
vàng và khi nghe Thủy
nói cô và cả lớp thốt lên
“Trời ơi”, rồi sửng sốt, tái
mặt, nước mắt giàn giụa,
khóc một to hơn
? Các bạn của Thủy có
thái độ như thế nào khi
cô giáo thông báo về tình
hình gia đình của Thủy
HS theo dõi chi tiết trả lời :
- Cô giáo tặng Thủy quyển vở và cây bút
- Việc Thủy phải theo
mẹ về quê ngoại và không được đi học nữa khiến mọi người bàng hoàng
III-Phân tích
2) Cuộc chia tay của Thủy ở lớp học
Trang 6và việc Thủy phải theo
mẹ về quê ngoại
- Ngạc nhiên, sau đó
thông cảm với nỗi đau
bất hạnh của bạn
- Chi tiết bất ngờ, bàng
hoàng nhất là chi tiết khi
Thủy cho biết: Em sẽ
không được đi học nữa,
do nhà bà ngoại xa trờng
học quá, nên mẹ bảo sắm
cho em 1 thùng hoa quả
để ra chợ ngồi bán
- Giáo viên sơ kết về tình
cảm của nhà trường, bạn
bè học sinh đối với các
em bé có cha mẹ ly hôn,
không chỉ là nỗi đau của
gia đình, mà là sự bất
hạnh, mất cha, mất mẹ,
của nhiều em bé hiện
nay.
? Em hãy giải thích vì sao
lúc dắt em ra khỏi trường,
tâm trạng của Thành lại
“kinh ngạc khi thấy mọi
người vẫn đi lại bình
thường và nắng vẫn vàng
ươm trùm lên cảnh vật”
- Thành thấy kinh ngạc
vì: cuộc sống của con
người, thiên nhiên vẫn
bình thường, yên ả, tươi
đẹp trong khi Thành -
Thủy phải chịu cảnh mất
mát, đổ vỡ, phải chia tay
với đứa em gái bé nhỏ,
tâm hồn em như đang nổi
dông bão đây là 1 diễn
biến tâm lý được tác giả
- HS cảm nhận và nêu ý kiến
-Nó như nhắc khẽ: hãy lắng nghe, chú ý những
gì diễn ra xung quanh ta,
để san sẻ nỗi đau cùng đồng loại không nên dửng dưng, vô tình
Hậu quả của sự ly dị của cha mẹ dẫn đến sự thất học, phải đi làm để kiếm sống, mất quyền cơ bản của trẻ em là được nuôi nấng, chăm sóc, học tập khi còn nhỏ
Trang 7mô tả rất chính xác, hợp
với cảnh ngộ của Thành,
càng làm tăng thêm nỗi
buồn sâu thẳm, trạng thái
thất vọng, bơ vơ của nhân
vật
? Cử chỉ Thủy để lại con
búp bê Em nhỏ cho anh
và những lời dặn búp bê
có làm em xúc động
không ? Tại sao?
Hoạt động 4: HDHS
tổng kết
?Qua câu truyện này, tác
giả muốn gửi gắm đến
mọi người điều gì?
? Tại sao nói bố cục
mạch lạc của câu chuyện
là có tính sáng tạo và đã
làm cho câu chuyện thêm
hấp dẫn
? Em thấy cách kể
chuyện theo ngôi thứ
nhất này giống với cách
kể chuyện nào trong các
câu chuyện đã học
? Truyện đã phản ánh nội
dung gì?
Hoạt động 5: HDHS
luyện tập
1 Kể tóm tắt câu chuyện
Cách thể hiện bố cục,
nhân vật, chi tiết của vản
bản
2 Viết 1 đoạn văn ngắn
(5 dòng) chia sẻ với nhân
vật Thủy về tình cảm của
mình
HS đọc ghi nhớ: sách giáo khoa
- Tình anh em của Thành
và Thủy hết sức sâu sắc
và dù trong hoàn cảnh chia ly nào tình cảm ấy vẫn tồn tại mãi mãi như hình ảnh 2 con búp bê vẫn ở lại với nhau
IV Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Cách kể bằng sự mô tả cảnh vật xung quanh và cách kể bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật
2 Nội dung
- Tình cảm yêu thương sâu sắc của 2 anh em Thành - Thủy
- Nỗi đau khổ khi gia đình, bố mẹ chia tay
- Tấm lòng khát khao hạnh phúc trọn vẹn của những em bé
V Luyện tập
C- Củng cố bài học
Trang 8? Câu chuyện đã để lại cho em ý nghĩa gì về hạnh phúc gia đình, về nhiệm vụ của cha mẹ đối với con cái ?
D- Dặn dò về nhà
- Tiếp tục tìm hiểu về ý nghĩa nhân đạo của văn bản ?
- Qua văn bản em rút ra được bài học gì cho bản thân trong việc vun đắp hạnh phúc gia đình và làm cha mẹ vui lòng
- Soạn bài tiếp theo : Những câu hát về tình cảm gia đình
Ngày soạn:15 tháng 8 năm 2010
Tiết 7: BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN
A-Mục tiêu:
- Kiến thức:
+ HS thấy tầm quan trọng của bố cục trong văn bản , trên cơ sở đó có ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản
+ Hiểu được thế nào là một bố cục rành mạch và hợp lý để bước đầu xây dựng được những bố cục rành mạch
- Kĩ năng: Rèn kĩ năng biết cách bố trí sắp xếp các phần các đoạn theo một trình
tự hợp lý
- Thái độ: Hiểu được tầm quan trọng của bố cục và có ý thức xây dựng bố cục trước khi tạo lập văn bản
B-Tiến trình lên lớp
1- Ổn định tổ chức
2- Kiểm tra bài cũ:
? Em hiểu thế nào là liên kết trong văn bản ?
? Muốn làm cho văn bản có tính liên kết ta phải sử dụng những phương tiện liên kết nào?
3-Bài mới:
* Vào bài: Trong việc tạo lập văn bản nếu ta chỉ biết liên kết các câu trong văn bản thôi thì chưa đủ Văn bản còn cần có sự mạch lạc, rõ ràng Muốn vậy phải sắp xếp các câu, các đoạn theo một trình tự hợp lí, đó chính là bố cục trong văn bản Bài học hôm nay sẽ giúp ta biết cách làm đó
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG GHI
* Hoạt động 1: HDHS
tìm hiểu bài
- Muốn viết 1 lá đơn gia
nhập đội TNTPHCM em
sẽ ghi những nội dung gì?
- Ý kiến cá nhân
- Ý kiến cá nhân, tổ nhóm
I/ Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản :
1) Bố cục của văn bản :
* Văn bản không được
Trang 9? Những nội dung trong
đơn có cần được sắp xếp
theo 1 trật tự không?
? Có thể tùy thích muốn
ghi nội dung nào trước có
được không?
Sự sắp đặt nội dung các
phần trong văn bản theo
một trình tự được gọi là
bố cục
? Em hãy cho biết: Vì sao
khi xây dựng văn bản cần
quan tâm tới bố cục ?
+ Gọi 2 HS đọc 2 câu
chuyện SGK/29
? Cho biết 2 đoạn truyện
được trích từ văn bản
nào?
? Hai câu chuyện trên đã
có bố cục chưa?
? Cách kể chuyện như
trên bất hợp lý ở chỗ
nào?
? Theo em nên sắp xếp
bố cục 2 câu chuyện trên
như thế nào?
? Qua bài tập trên ta hiểu
các đièu kiện để bố cục
được rành mạch hợp lí là
gì?
+ HS đọc ghi nhớ
SGK/30
? Văn bản tự sự, miêu tả
thường có bố cục mấy
phần? đó là những phần
nào?
? Hãy nêu nhiệm vụ của
3 phần: MB, TB, KB
trong văn bản tự sự và
miêu tả?
bổ sung
- Đọc ghi nhớ
- HS đọc
- Thảo luận nhóm >Cử đại diện trình bày
- HS tư duy, tổng hợp ý
Trả lời
- Đọc ghi nhớ
- Thảo luận tổ
viết 1 cách tùy tiện mà phải có bố cục rõ ràng
* Bố cục là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo 1 trình tự, 1 hệ thống rành mạch và hợp lý
* Khi xây dựng văn bản phải quan tâm đến bố cục
để khi viết không bị lệch hướng, được viết theo 1 trình tự hợp lý
* Ghi nhớ 1 : SGK/30
2) Những yêu cầu về bố cục trong văn bản :
- Nội dung các phần, các đoạn trong văn bản phải tự nhiên chặt chẽ với nhau Đồng thời giữa chúng lại phải có sự phân biệt rạch ròi
- Trình tự sắp xếp đặt các phần, các đoạn phải giúp cho ngời viết (người nói)
dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp đã đặt ra
* Ghi nhớ 2: SGK/30
3) Các phần của bố cục :
- Mở bài: không chỉ là sự thông báo đề tài của văn bản mà làm cho người đọc có
thể tiếp nhận đề tài đó một cách dễ dàng, hứng thú…
Trang 10? Có cần phân biệt rõ
ràng nhiệm vụ của mỗi
phần không? Tại sao?
? Có bạn cho rằng phần
MB là sự tóm tắt, rút gọn
của phần TB, còn phần
KB chẳng qua là sự lặp
lại lần nữa của phần TB
Nói như vậy có đúng
không? Vì sao?
? Một bạn khác cho rằng
nội dung chính của việc
miêu tả, tự sự đều dồn cả
vào TB nên MB và KB là
những phần không cần
thiết lắm, em có đồng ý
với ý kiến đó không?
? Vậy một văn bản
thường có bố cục gồm
mấy phần?
Hoạt động 2: HDHS
luyện tập
? Tìm VD minh họa cho
sự rành mạch, hợp lí của
văn bản là quan trọng?
? Ghi lại bố cục chuyện:
“Cuộc chia tay của những
con búp bê”
? Theo em bố cục ấy đã
rành mạch, hợp lí chưa?
? Gọi HS nhận xét
? Đọc yêu cầu bài tập,
tìm hiểu, thảo luận,trả lời,
- Thảo luận bàn
- Ý kiến cá nhân
- HS đọc ghi nhớ 3/SGK
+ HS đọc bài tập 1
- Thân bài
- Kết bài: không chỉ có nhiệm vụ nhắc lại đề tài (hứa hẹn, cảm tưởng, )
mà phải làm cho văn bản
để lại được ấn tượng tốt đẹp Bố cục 3 phần có khả năng giúp văn bản trở nên rành mạch, hợp lí
Cần phải xác định, xây dựng được bố cục của một văn bản khi tạo lập văn bản
* Ghi nhớ 3: SGK/30
II/ Luyện tập:
1) HS trả lời
2) Bố cục truyện: “Cuộc chia tay của những con búp bê”
a- MB: “Mẹ tôi … khóc nhiều” Giới thiệu hoàn cảnh bất hạnh của Thủy và Thành
b- TB: “Đêm qua … đi thôi con” > Cảnh chia
đồ chơi và chia tay lớp học
c- KB: Cuộc chia tay đầy xúc động của hai anh em
Bố cục truyện đã rành mạch hợp lí
Bài tập 2
- Nhận xét : đã rành mạch