2- KiÓm tra bµi cò: *C©u hái: 1-Trong văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê “, khi dắt em ra khỏi trường, tâm trạng của Thành là : “Kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường [r]
Trang 1Ngày soạn :27/08/2009
Ngày giảng7A:
7B:
Tuần: 03 - Tiết: 09
Ca dao – dân ca
Những câu hát về tình cảm gia đình
A- Mục tiêu cần đạt :
- Hiểu được KN ca dao, dân ca
- Nắm được nội dung ý nghĩa và 1 số hình thức ngt tiêu biểu của ca dao dân ca qua bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình
- Thuộc những bài ca dao trong VB
B-Chuẩn bị:
GV:Bài soạn, tư liệu về ca dao dân ca
HS: Soạn và đọc trước bài
C- Tổ chức các hoạt động dạy-học
*HĐ1- Khởi động
1- Tổ chức:
-7A có mặt:…….HS; Vắng mặt: …HS………
-7B có mặt:…….HS; Vắng mặt: …HS………
2- Kiểm tra bài cũ:
*Câu hỏi:
1-Trong văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê “, khi dắt em ra khỏi trường,
tâm trạng của Thành là : “Kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật “ Điều đó chứng tỏ tâm trạng của Thành như thế
nào?
Gợi ý:Nỗi buồn sâu thẩm, trạng thái thất vọng bơ vơ, lạc lõng của Thành
2- Văn bản “ Cuộc chia tay của những con búp bê ” muốn nhắn gửi điều gì ?
*Gợi ý: Tình cảm gia đình là thiêng liêng và quan trọng, hãy giữ gìn không làm tổn
hại đến nó
* Nhận xét:7A:………
7A:………
3- Bài mới( Giới thiệu): Ca dao dân ca là tiếng hát “đi từ trái tim lên miệng, là thơ
ca trữ tình dan gian, phát triển và tồn tại đề đáp ứng nhu cầu và hình thức bộc lộ tình cảm của ND Nó đã, đang và sẽ còn ngân vang mãi trong tâm hồn người Việt Nam
*HĐ2- Hướng dẫn đọc hiểu văn bản
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
- GV đọc mẫu 1 bài Chú ý cách ngắt
nhịp
- Gọi 2 HS khác đọc, viết bổ sung
- Đọc chú thích * ? Cho biết:
+ Hiểu 1 cách chung nhất ca dao dân ca
là gì ?
+ Hiện nay người ta hiểu từng khái
niệm ra sao?
- Em biết những làn điệu dân ca nào của
I- Tiếp xúc với văn bản:
1- Đọc:Yêu cầu đọc to rõ ràng, diễn cảm,
ngắt nhịp đúng
2, Chú thích:
- Ca dao, dân ca chỉ các thể loại trữ tình dân gian, kết hợp lời và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con người
+ Dân ca: Sáng tác kết hợp lời và nhạc( hát)
+ Ca dao: Lời thơ củ dân ca, thơ dân gian
Trang 2đất nước ta? Của Tỉnh ta?
+ Bài 3: Lời cháu con nhớ ông bà
+ Bài 4: Lời anh em nói với nhau
-Đọc bài ca dao Lời bài ca dao này là
lời của ai nói với ai?
- Bài ca dao này có gì đặc sắc về nghệ
thuật?
- Hình ảnh “ Núi và biển” gợi cho ta
liên tưởng gì?
- Biện pháp so sánh trong bài có tác
dụng gì trong việc diễn tả nội dung?
- Tìm thêm những bài ca dao khác cũng
nói đến công cha, nghĩa mẹ?
- Bài ca sao này là lời của ai nói với ai?
- Người con gái nhớ về mẻtong thời
gian nào trong ngày? Tại sao cô lại nhớ
quê, nhớ mẹvào thời gian này?
- Không gian của nỗi nhớ ấy là ở đâu?
“ Ngõ sau ” là nơi như thế nào?
- Không gian và thời gian ấy gợi lên nỗi
niềm gì trong tâm trạng cô gái ?
( GV giảng thêm về sự bất bình đẳng
nam nữ và thân phận người phụ nữ
trong xã hội phong kiến xưa)
- Bài ca dao là lời của ai nói với ai?
- Lưu ý: Chú thích : 1,6
II- Phân tích văn bản:
1, Nhân vật trữ tình, đối tượng trữ tình:
Bài 1: Lời mẹ con qua điệu hát Bài 2: Lời của người con gái lấy chồng xamẹ, quê
2, Nội dung:
* Bài 1:
- Lời người mẹ du con, nói với con + Công cha- núi So sánh bằng những
+ Nghĩa mẹ - nước h/ảnh chỉ mức độ to lớn
* GV bình:
Núi, biển là những hình ảnh to lớn, cao rộng khôn cùng, là hình ảnh vĩnh hằng của TN Những hình ảnh ấy lại được miêu tả bổ sung bằng những điệp ngữ ( ngất cao, rộng mênh mông)
Công lao to lớn mênh mông của cha
mẹ đối với con cái không đo đếm được con cái ghi lòng
* Bình:
So sánh Cha- trời, mẹ – biển…là cách so sánh quen thuộc của VHPĐB của người
VN với cách so sánh đầy hình ảnh như vậy, bài ca dao không chỉ là lời giáo huấn khô khan về chữ hiếu, đạo làm con bởi các KN công cha, nghĩa mẹ đã trở nên cụ thể, sinh động
Công cha nặng lắm ai ơi Nghĩa mẹ bằng trời 9 tháng cưu mang
* Bài 2
- Lời người con gái lấy chồng xa quê nói với mẹ và quê mẹ
- Chiều chiều: Tác giả gợi, buồn gợi nhớlà thời điểm của sự trở về, đoàn tụ
- Ngõ sau: Nơi vắng vẻ, heo hút, ít người
để ý vào thời gian chiều hôm, ngõ sau càng vắng lặng
- “Nhớ …ruột đau chín chiều”
Nhớ về quê mẹ, nhớ cha mẹ, buồn tủi vì không thể gần gũi để đỡ đần cha mẹ
Trang 3- Cái hay của bài ca dao này được thể
hiện như thế nào ở từ ngữ, hình ảnh,
biện pháp nghệ thuật?
- “ Nuộc lạt” được giải nghĩa như thế
nào?
- Nghệ thuật
- Tình cảm, tâm sự của nhân vật trữ tình
trong bài ca dao này là gì?
- Nhiều bài ca dao khác cũng có nội
dung tương tự Hãy tìm ?
- Đọc bài ca dao? Bài ca dao là lời của
ai nói với ai?
- Những từ ngữ nào trong bài ca dao
thấy quan hệ giữa A- E rất gắn bó?
- Nghệ thuật đặc sắc trong bài?
- Bài ca dao nhắc nhở ta điều gì?
- Tìm những câu ca dao nói về tình cảm
anh em gắn bó?
- Đọc lại 4 bài ca dao cho biết biện pháp
nghệ thuật nào được sử dụng trong 4
bài?
- Nội dung?
giữa lúc trái gió trở trời, đau đớn cho cảnh ngộ, thân phận làm dâu của mình
tâm sự không biết chia sẻ cùng ai, ngổn ngang trăm mối
* Bài3:
- Lời của con cháu nói với ông bà ( người thân)
- Ngó lên: Trân trọng, tôn kính
- Hình ảnh so sánh : Nuộc lạt mái nhà: nhiều, gợi sự kết nối, bền chặt, không tách rời (quan hệ huyết thống, tình cảm )
- So sánh tăng tiến : bao nhiêu, bấy nhiêu
con cháu phải luôn trân trọng, tôn kính nhớ đến công lao của ông bà
* Bài 4:
- Lời của ông bà, cha mẹ nói với cháu con hay lời của anh em ruột thịt ?
- Cùng chung, một- anh em tuy 2 nhưng lại là một Chung 1 cha mẹ sinh ra , cùng chung sống sướng khổ có nhau trong một nhà
- Anh em, chân – tay so sánh bằng hình ảnh cụ thể
* GV: Sự gắn bó thiêng liêng, máu thịt .Đem những bộ phận cơ thể người ra để so sánh nói về tình cảm anh em
Hình ảnh: Tay- chân không thể thiếu, không thể tách rời trên cơ thể người cũng như tình cảm anh em1 nhà gắn bó máu thịt, sâu sắc
( Anh em trong 1 nhà phải hoà thuận, phải biết nương tựa giúp đỡ lẫn nhau để cha mẹ vui lòng)
III- Tổng kết
- Nghệ thuật: Thể thơ lục bát, âm điệu tâm tình, nhắn nhủ, những hình ảnh quen thuộc
Cả 4 bài đèu là lời độc thoại của nhân vật trữ tình
- Nội dung: Sự gắn bó, tình cảm sâu nặng trong quan hệ giữa cha – mẹ ><con – cái: ông bà- con cháu, anh em ruột thịt
Tình cảm thiêng liêng cần giữ gìn, bồi
đắp
Trang 4*HĐ3- Hướng dẫn luyện tập
- Đọc thêm những bài ca dao cuối bài
- Thử hát 1 bài quan họ ? hát xoan hay 1 bài lý mà em biết?
*HĐ4- Hoạt động nối tiếp
1- Câu hỏi và bài tập củng cố kiến thức.
- Khái quát nội dung toàn bài
- Làm bài tập số 2 ( phần LT)
2- HDVN:
- Tìm hiểu bài: “ Những câu hát về tình tình yêu quê hương, đất nước, con người