Đoạn văn tìm nguyên - Tìm nguyên nhân của nhân của lòng khiêm tốn vấn đề chung chính là Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai Lop7.net.?. coù thuoäc vaên giaûi thích khoâng?[r]
Trang 1Ngày soạn: 13/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
Tiết 104, tuần 27
Tìm hiểu chung về phép luận giải thích
I- MỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
- Đặc điểm của một số bài văn nghị luận giải thớch
- Yờu cầu cơ bản của phộp lập luận giải thớch
2 Kĩ năng :
- Nhận diện và phõn tớch một văn bản nghị luận giải thớch để hiểu đặc điểm của
kiểu văn bản này
- Biết so sỏnh để phõn biệt lập luận giải thớch với lập luận chứng minh
3 Giỏo dục :
í thức tỡm hiểu baứi vaờn nghũ luaọn giaỷi thớch
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
1, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 2’ ) :
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1 :Tìm hiểu mục đích
và phương pháp giải
thích ( 29’)
? Trong đời sống, những
khi nào người ta cần được
giải thích?
? Em thử giải thích cho cô
htg: Nước biển mặn?
- Nhu cầu giải thích của con người là vô cùng phong phú và đa dạng
Những sự vật, những hiện tượng lạ con người chưa hiểu thì nhu cầu giải thích xuất hiện
- Nước sụng suối có hoà tan nhiều loại muối lấy từ các lớp đất đá trong lục
địa Khi ra đến biển, mặt biển có độ thoáng rộng nên nước thường bốc hơi, còn muối ở lại Lâu ngày muối tích tụ làm nước
Tiết 104, bài 27
Tìm hiểu chung về phép luận giải thích
I- Muùc ủớch và phương pháp giaỷi thớch :
Trang 2Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 2
- GV: Bạn đã nêu nguyên
nhân và lý do quy luật làm
nảy sinh hiện tượng
? Vì sao bạn không thể gt
được?
? Em thử gt: "con người là
gì?
? Em đã làm cho các bạn
hiểu bằng bằng cách nào?
? Qua việc tìm hiểu VD,
cho biết giải thích là gì?
? Giải thích nhằm mục
đích gì?
- GV: Caàn hieồu roừ nhửừng
ủieàu chửa bieỏt trong moùi
lúnh vửùc Trong cuoọc
soỏng, coự nhửừng vaỏn ủeà
khoõng phaỷi luực naứo cuừng
hieồu ngay ủửụùc, vỡ vaọy
nhu caàu tỡm hieồu, giaỷi
thớch luoõn luoõn ủửụùc ủaởt
ra vụựi moùi ngửụứi
? Trong cuoọc soỏng haứng
ngaứy, em coự hay gaởp caực
vaỏn ủeà, caực sửù vieọc, hieọn
tửụùng maứ em khoõng giaỷi
thớch ủửụùc khoõng? Hãy
nêu một số câu hỏi về nhu
cầu giải thích hàng ngày?
? Muoỏn traỷ lụứi ủửụùc
nhửừng caõu hoỷi ủoự tửực laứ
giaỷi thớch caực vaỏn ủeà neõu
treõn thỡ phaỷi laứm nhử theỏ
naứo ?
- GV: Muốn trả lời những
câu hỏi “tại sao” ta phải
chỉ ra nguyên nhân và lý
biển mặn
- Nghe
- Bởi vì không có kiến thức khoa học
- Là một loài động vật cao cấp biết nói, biết tư duy…
- Đưa ra khái niệm chỉ loài sự vật mà nó phụ thuộc
- Là làm cho hiểu rõ những điều chưa biết trong mọi lĩnh vực
- Để nhận thức hiểu rõ SVHT
- Nghe
- VD: Vì sao có mưa? Tại sao lại có bão lụt? Vì sao lại có dịch bệnh? Tại sao bạn ấy lại giận mình? Tại sao dạo này bạn học kém hơn?
- ẹoùc, tra cửựu, nghieõn cửựu, hoùc hoỷi, phaỷi coự tri thửực khoa hoùc, chuaồn xaực veà nhieàu maởt mụựi giaỷi thớch ủửụùc
- Nghe
Trang 3do quy luật làm nảy sinh
hiện tượng đó Muốn trả
lời những câu hỏi ấy phải
có tri thức khoa học
? Khi gaởp vaỏn ủeà khoự
hieồu maứ em ủửụùc giaỷi
thớch roừ thỡ em caỷm thaỏy
trớ tueọ vaứ tỡnh caỷm cuỷa
mỡnh mụỷ mang nhử theỏ
naứo ?
- GV: Nhụứ bieỏt giaỷi thớch
maứ con ngửụứi khoõng
ngửứng tieỏn boọ vỡ muoỏn
giaỷi thớch ủửụùc thaỏu ủaựo
thỡ ngửụứi ta phaỷi hieồu,
phaỷi hoùc hoỷi maừi
- GV: Trong văn nghị
luận, người ta thường yêu
cầu giải thích các vấn đề
tư tưởng, đạo lý lớn nhỏ,
các chuẩn mực hành vi
của con người (ví dụ: thế
nào là hạnh phúc, trung
thực là gì? Có chí thì
nên? )
Người ta thường sử dụng
những lý lẽ và dẫn chứng
hay nói cách khác là phải
phân tích nội dung của
vấn đề ấy
? Trong văn nghị luận,
giải thích là gỡ?
- GV: Trong văn nghị
luận, giải thích là thao tác
nhằm làm sáng tỏ nội
dung ý nghĩa một từ, một
câu, một khái niệm
chúng thường tồn tại dưới
một quan niệm đánh giá
? Học sinh đọc bài: “Lòng
khiêm tốn”?
- Thoaỷ maừn ủửụùc nhu caàu tỡm hieồu, thuự vũ, deó chũu
- Nghe
- Trỡnh bày
- Nghe
Trang 4Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 4
? Bài văn giải thích vấn đề
gì và giải thích như thế
nào?
- GV: Bài văn đã làm sáng
tỏ những khía cạnh cụ thể
của lòng khiêm tốn thông
qua liệt kê các biểu hiện:
đối lập kẻ khiêm tốn và
không khiêm tốn Cuối
cùng là “tóm lại” để đánh
giá tổng quát
? Goùi HS ủoùc laùi 2 ủoaùn
tửứ “ ẹieàu quan troùng
trửụực ngửụứi khaực”
? ễÛ ủoaùn “ ẹieàu quan
troùng moùi ngửụứi “, taực
gaỷi ủaừ noựi gỡ veà loứng
khieõm toỏn ?
? ẹoự coự phaỷi laứ giaỷi thớch
loứng khieõm toỏn khoõng ?
? ễÛ ủoaùn “ vaọy khieõm
toỏn trửụực ngửụứi khaực “
taực giaỷ laùi tieỏp tuùc noựi gỡ
veà loứng khieõm toỏn ?
? Để tìm hiểu phương
pháp giải thích, em hãy
chọn và ghi ra vở những
câu định nghĩa như: Lòng
khiêm tốn có thể coi là
một bản tính Đó có phải
là cách giải thích không?
- Khái niệm “Lòng khiêm tốn” Lòng khiêm tốn đã
được giải thích thông qua những đoạn văn định nghĩa (có từ là) những
đoạn văn chứng minh làm sáng tỏ khái niệm khiêm tốn
- Nghe
- Đọc
- Taực giaỷ neõu baỷn chaỏt cuỷa loứng khieõm toỏn
- Vaọy laứ ủaừ bửụực vaứo vieọc giaỷi thớch
- Taực giaỷ neõu khaựi nieọm veà loứng khieõm toỏn : bieỏt soỏng nhuựn nhửụứng, tửù kheựp mỡnh vaứo khuoõn khoồ nhửng vaón coự hoaứi baỷo lụựn vaứ khoõng ngửứng hoùc hoỷi, khoõng khoe khoang, tửù ủeà cao mỡnh
- Những câu định nghĩa:
+ Khiêm tốn là biểu hiện của những con người đúng
đắn
+ Khiêm tốn là tính nhã
nhặn + Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận
- Vaỏn ủeà GT : loứng khieõm toỏn; duứng lyự leừ, daón chửựng GT
- Phửụng phaựp giaỷi thớch : + So saựnh, neõu ủũnh nghúa
Trang 5? ẹoự coự thửùc sửù giaỷi thớch
loứng khieõm toỏn khoõng ?
- GV noựi theõm caựi yự ụỷ
phaàn “ toựm laùi
ngửụứi” Ngửụứi khieõm toỏn
laứ ngửụứi hoaứn toaứn bieỏt
mỡnh, hieồu ngửụứi, khoõng
tửù mỡnh ủeà cao vai troứ, ca
tuùng mỡnh nhửng cuừng
khoõng maởc caỷm, tửù ti
? Goùi HS ủoùc laùi 2 ủoaùn
tửứ “ ngửụứi coự tỡnh hoùc
maừi maừi”?
? Ngửụứi khieõm toỏn coự
caực bieồu hieọn nhử theỏ
naứo ?
? Theo em cách liệt kê các
biểu hiện của khiêm tốn,
cách đối lập người khiêm
và kẻ không khiêm tốn có
phải là cách giải thích
không?
? Chửựng minh loứng
khieõm toỏn baống bieồu
hieọn thửùc teỏ coự phaỷi laứ
caựch giaỷi thớch khoõng ?
? Taùi sao con ngửụứi luoõn
luoõn caàn phaỷi khieõm toỏn?
? ẹoaùn vaờn tỡm nguyeõn
nhaõn cuỷa loứng khieõm toỏn
- ẹaừ ủi vaứo muùc ủớch giaỷi thớch
- Nghe
- Đọc
- Ngửụứi khieõm toỏn tửù cho mỡnh laứ keựm neõn caàn hoùc hoỷi theõm nửừa, khoõng chaỏp nhaọn sửù thaứnh coõng cuỷa mỡnh hay cho thaứnh coõng ủoự laứ khoõng ủaựng keồ vaứ luoõn tỡm caựch ủeồ hoùc hoỷi theõm
- Những biểu hiện liệt kê,
đối lập ở bài văn là cách giải thích sinh động phong phú tạo nên chất lượng cao cho tác phẩm
- Giaỷi thớch coự theồ keỏt hụùp vụựi chửựng minh
- Taứi naờng, sửù hieồu bieỏt cuỷa moói caự nhaõn chổ laứ 1 gioùt nửụực beự nhoỷ giửừa ủaùi dửụng bao la-> phaỷi hoùc theõm maừi
- Tỡm nguyeõn nhaõn cuỷa vaỏn ủeà chung chớnh laứ
+ Keồ ra caực bieồu hieọn , ủoỏi chieỏu vụựi caực hoaùt ủoọng khaực
Trang 6Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 6
coự thuoọc vaờn giaỷi thớch
khoõng ?
? Việc chỉ ra cái lợi của
khiêm tốn, cái hại của
không khiêm tốn là
của thói không khiêm tốn
có phải là nội dung của
giải thích không?
- GV: Giaỷi thớch 1 vaỏn ủeà
keỏt hụùp vụựi chửựng minh
vaứ ủaởt caõu hoỷi “taùi sao?
cuứng vụựi “nhử theỏ naứo ?”
laứ caựch giaỷi thớch sinh
ủoọng, phong phuự taùo neõn
chaỏt lửụùng cao cho taực
phaồm
- GV : Baứi vaờn treõn ủaừ
laứm saựng toỷ nhửừng khớa
caùnh cuù theồ cuỷa loứng
khieõm toỏn thoõng qua lieọt
keõ caực bieồu hieọn, ủoỏi laọp
keỷ khieõm toỏn vaứ khoõng
khieõm toỏn Cuoỏi cuứng laứ
“toựm laùi” ủeồ ủaựnh giaự
toồng quaựt
? Tìm hiểu cách lập luận
của VB này?
- GV :Boỏ cuùc baứi vaờn :
giaỷi thớch
- Việc (giải) chỉ ra cái lợi, cái hại và nguyên nhân của thói không khiêm tốn chính là nội dung của bài giải thích Điều này làm cho vấn đề giải thích có ý nghĩa thực tế với người
đọc
- Nghe
- Cách lập luận : + Luận điểm chính: Lòng khiêm tốn
+ Luận điểm phụ:
+) Bản chất của lòng khiêm tốn
+) Định nghĩa +) Biểu hiện +)Nguyên nhân
- Nghe
+ Chổ ra caực maởt lụùi haùi, nguyeõn nhaõn , haọu quỷa, caựch ủeà phoứng hoaởc noi theo
Trang 7Mụỷ baứi ( caõu ủaàu ), thaõn
baứi ( 5 ủoaùn giửừa ), keỏt
baứi ( caõu cuoỏi ) vaứ boỏn
luaọn cửự trong baứi :
Luaọn cửự 1 : Baỷn chaỏt
( Traỷ lời caõu hoỷi : theỏ
naứo? )
Luaọn cửự 2 : ẹũnh nghúa:
(Laứ gỡ ? )
Luaọn cửự 3 : Bieồu hieọn (ễÛ
ủaõu ? )
Luaọn cửự 4 : Nguyeõn nhaõn
(Taùi sao ? )
Yeỏu toỏ lieõn keỏt chớnh laứ
laởp laùi tửứ “ khieõm toỏn “,
luực thỡ khaỳng ủũnh, khi thỡ
ủaởt caõu hoỷi
? Lập luận giải thích là gỡ?
? Giải thích bằng cỏch
nào?
- GV: Nêu định nghĩa
Biểu hiện Vì sao? ntn?;
Chỉ ra nguyên nhân, hậu
quả…
? Nhận xét về ngôn từ của
VB?
? Đề bài giải thích đạt
được kết quả tốt đòi hỏi
yêu cầu gì?
? Cần chỳ ý điều gỡ khi
giải thớch?
? Học sinh đọc phần ghi
nhớ SGK?
HĐ2: Luyện tập ( 10’)
? Học sinh đọc văn bản:
“Lòng nhân đạo”?
?Vấn đề được giải thích?
? Phương pháp giải thích?
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Nghe
- Maùch laùc, ngoõn tửứ trong saựng, deó hieồu
- Caàn phaỷi ủoùc nhieàu, hoùc nhieàu
- Vaọn duùng toàng hụùp caực thao taực giaỷi thớch phuứ hụùp
- Đọc
- Đọc
- Là “lòng nhân đạo”
- Nêu định nghĩa: Lòng nhân đạo tức là lòng biết
- Lụứi vaờn maùch laùc, trong saựng, deồ hieồu, giaỷi thớch ủuựng vaỏn ủeà
- Vaọn duùng caực thao taực giaỷi thớch phuứ hụùp
* Ghi nhớ SGK- 71
II- Luyện tập:
- Vấn đề được giải thích là
“lòng nhân đạo”
- Phương pháp giải thích: + Nêu định nghĩa: Lòng nhân đạo tức là lòng biết thương người
Trang 8Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 8
? Thế nào là biết thương
người? Và thế nào là lòng
nhân đạo?
? Kể những biểu hiện?
HĐ3: Củng cố ( 3’)
? Nờu những nội dung cần
nắm?
? Những lĩnh vực nào cần
sử dụng thao tác GT:
A - Chỉ trong văn nghị
luận
B - Trong tất cả các lĩnh
vực
C - Chỉ trong nghiên cứu
KH
D - Chỉ trong đời sống
hàng ngày
HĐ4: Hướng dẫn tự học
( 1’)
Về nhà:
- Học bài, nắm được đặc
điểm, kiểu bài nghị luận
giải thớch
- Sưu tầm văn bản giải
thớch để làm tư liệu học
tập
Chuẩn bị bài: Sống chết
mặc bay
thương người…
- Trỡnh bày
- OÂng laừo haứnh khaỏt, ủửựa beự nhaởt tửứng maóu baựnh, moùi ngửụứi xoựt thửụng
- Trỡnh bày
+ ẹaởt caõu hoỷi : Theỏ naứo laứ bieỏt thửụng ngửụứi ? Theỏ naứo laứ loứng nhaõn ủaùo ?
+ Kể ra các biểu hiện: OÂng laừo haứnh khaỏt, ủửựa beự nhaởt tửứng maóu baựnh, moùi ngửụứi xoựt thửụng + ẹoỏi chieỏu laọp luaọn baống caựch ủửa ra caõu noựi cuỷa Thaựnh Gaờng – ủi
Trang 9Ngày soạn: 12/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
Tiết 105, 106, tuần 27
Văn bản : Sống chết mặc bay ( Phạm Duy Tốn )
I- MỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
- Sơ giản về t/g Phạm Duy Tốn
- Hiện thực về tỡnh cảnh khốn khổ của nhõn dõn trước thiờn tai và sự vụ trỏch nhiệm của quan lại dưới chế độ cũ
- Nhửừng thaứnh coõng ngheọ thuaọt cuỷa truyeọn ngaộn “Soỏng cheỏt maởc bay”- Một tỏc phẩm được coi là mở đầu cho thể loại truyện ngắn VN hiện đại
- NT XD tình huống truyện nghịch lí
2 Kĩ năng :
- Đọc- hiểu một truyện ngắn hiện đại đầu thế kỉ XX
- Đọc diễn cảm và phân tích NV tình huống truyện qua các cảnh đối lập-tương phản
và tăng cấp
- Kể tóm tắt truyện
3 Thỏi độ
- Biết căm ghét xã hội bất công vô nhân đạo
- Sự đồng cảm xót thương những người dân vô tội
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
1, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ:
Không kiểm tra
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giáo
viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1 : Khởi động, giới
thiệu bài ( 2’)
- GV: Văn xuôi quốc ngữ
buổi đầu đã có sự đóng
góp của PDT Truyện
ngắn Sống chết mặc bay
của ông là một trong
những thành tựu đột xuất
của dòng văn học hiện
thực thuở sơ khai Tác
phẩm được xem là một
- Nghe
Tiết 105, 106, tuần 27 Văn bản : Sống chết mặc bay ( Phạm Duy Tốn )
Trang 10Hoàng Thủy Phong THCS Minh Khai 10
bông hoa đầu mùa của
truyện ngắn hiện đại VN
Trong chửụng trỡnh ngửừ
vaờn THCS “ Soỏng cheỏt
maởc bay laứ truyeọn ngaộn
hieọn ủaùi ủửụùc hoùc ủaàu
tieõn Muoỏn hoùc toỏt taực
phaồm naứy chuựng ta phaỷi
hieồu ủửụùc hai pheựp
ngheọ thuaọt : tửụng phaỷn
vaứ taờng caỏp maứ truyeọn
ủaừ sửỷ duùng thaứnh coõng
HĐ2 : Đọc, tiếp xỳc văn
bản ( 7’)
? Quan sát chú thích * và
nêu hiểu biết của em về
+ Các bút danh: Ưu
Thời Mẫn; Đông
Phư-ơng Sóc; Thọ An) + Ông sinh 1881 - mất
25 tháng 2 năm 1924 + Quê: Hà Tây
+ Ông tốt nghiệp trường thông ngôn,
vào làm việc tại Toà Thống sứ Bắc Kỳ Sau
đó đổi sang làm ở ngân hàng Đông Dương, được thời gian ngắn thì chuyển sang viết báo
+ Tác phẩm chính: Bực mình( truyện ngắn, 1914); Sống chết mặc bay (truyện ngắn, 1918); Con người sở khanh (truyện ngắn, 1919); Nước đời lắm lỗi (truyện ngắn,
I- Đọc, tiếp xỳc văn bản:
1 Tác giả:
- PDT (1883- 1924)
- Nguyên quán: Phượng Vũ, Thường Tín, Hà Tây
2 Tác phẩm:
Được đăng tải trên bỏo Nam
Trang 11? Em hãy nêu xuất xứ
của tác phẩm?
? Thể loại của văn bản?
- GV: Truyeọn ngaộn hieọn
ủaùi xuaỏt hieọn muoọn
trong lũch sửỷ vaờn hoùc
(ủaàu 20) Truyeọn vieỏt
baống vaờn xuoõi tieỏng vieọt
hieọn ủaùi thieõn veà keồ
chuyeọn (gaàn guừi vụựi kyự)
vụựi sửù vieọc, coỏt truyeọn
phửực taùp, hửụựng vaứo
vieọc khaộc hoùa hieọn
tửụùng, phaựt hieọn baỷn
chaỏt trong quan heọ nhaõn
sinh hay ủụứi soỏng taõm
hoàn cuỷa con ngửụứi ẹaởc
bieọt coỏt truyeọn thửụứng
ngaộn dieón ra trong haùn
cheỏ
? Theo em cần đọc văn
bản với giọng đọc như
thế nào?
- GV đọc 1 đoạn sau đó
gọi Hs đọc
? Hãy tóm tắt truyện
khoảng 7 câu?
- GV : Chuyeọn xaừy ra ụỷ
Baộc Boọ, vaứo luực 1 giụứ
ủeõm, nửụực soõng Nhũ Haứ
leõn to quaự, khuực ủeõ X,
thuoọc phuỷ X chuaồn bũ
vụừ Nhửng caựch ủoự
khoõng xa, trong ủỡnh,
ủeứn thaộp saựng trửng,
nha leọ, lớnh traựng keỷ haàu
ngửụứi haù cho quan phuù
maóu ủaựnh toồ toựm Trửụực
1919)…
- Được đăng tải trên bỏo Nam Phong số 18 Năm 1918
- Thể loại:Truyện ngắn
- Nghe
- Chú ý phân biệt các giọng đọc: kể, tả, giọng các nhân vật
- HS đọc
- HS tóm tắt
- Nghe
Phong số 18 Năm 1918
3 Thể loại: Truyện ngắn
4 Túm tắt: