Những tác phẩm ca ngợi tình người trong văn chương không chỉ dừng lại trong tình cảm gia đình ruột thịt mà còn được mở rộng ra với người cùng số phËn, cïng c¶nh ngé.. §ã lµ t×nh yªu thươ[r]
Trang 1Ngày giảng:2.10.08
Ngày soạn : 7.10.08
Bài 8 - Tiết 29-30 Văn bản: Chiếc lá cuối cùng
(O-hen-ri)
A Mục tiêu cần đạt:
Qua việc đọc và tìm hiểu văn bản giúp Hs khám phá vài nét vơ bản nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O-Hen-Ri, rung động trớc cái hay, cái đẹp và lòng
thương cảm của tác giả đối với những nỗi bất hạnh của ngươì nghèo
- Rèn kỹ năng đọc, kể, phân tích nhân vật
- Giáo dục học sinh trân trọng những tác phẩm nước ngoài, cảm thông yêu mến
và kính trọng những con người làm nghệ thuật
B Chuẩn bị của thầy và trò:
Thầy: Soạn bài, bảng phụ bố cục văn bản
Trò: sưu tầm đọc tác phẩm Chiếc lá cuối cùng Soạn bài theo hướng dẫn
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
Phân tích ưu, nhược điểm của giám mã Xan chô pan xa trong đoạn trích đánh nhau với cối xay gió Em rút ra bài học gì từ 2 nhân vật trong văn bản
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Khởi động
Đọc các tác phẩm chúng ta vô cùng xúc
động trước tình cảm gia đình sâu nặng,
tình cha con, tình mẹ con, tình bà cháu
Những tác phẩm ca ngợi tình người
trong văn chương không chỉ dừng lại
trong tình cảm gia đình ruột thịt mà còn
được mở rộng ra với người cùng số
phận, cùng cảnh ngộ Đó là tình yêu
thương, tấm lòng nhân ái Nhà văn sẵn
sàng chia xẻ những khó khăn thiếu thốn,
thậm chí còn hi sinh cả tính mạng để
đổi lấy sự sống, để đổi lấy một tâm hồn
Đó là bài ca bất tử về tình người mà nhà
văn Mỹ O-Hen-Ri đã gửi đến chúng ta
qua văn bản “Chiếc lá cuối cùng” tiết
học hôm nay sẽ tìm hiểu
HĐ2: Đọc hiểu văn bản
GV hớng dẫn đọc: Đọc diễn cảm, chú ý
phân biệt lời kể, tả của tác giả với những
2
17 10
I Đọc và tìm hiểu chú thích.
1 Đọc.
Trang 2câu, đoạn đặt trong dấu ngoặc kép - lời
nói trực tiếp của nhân vật Đoạn cuối
truyện, lời kể của Xiu về cái chết của cụ
Bơ - men cần đọc lời giọng rưng
rưng,cảm động nghẹn ngào
GV đọc mẫu, HS đọc, nhận xét
HS tóm tắt văn bản, giáo viên sửa chữa
? Nêu đôi nét về tác giả, tác phẩm? 7
2 Tìm hiểu chú thích.
* Tác giả: O Hen ri (1862 - 1910) là
nhân văn Mĩ chuyện viết truyện ngắn
* Tác phẩm: Đoạn trích là phần
cuối truyện
GV và HS tìm hiểi các chú thích trong
SGK
* Chú thích khác.
? Phương thức biểu đạt của văn bản?
- Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
? Trình tự kể chuyện? - thời gian.
? Câu chuyện có mấy nhân vật? nhân
vật trung tâm?
- Giôn xi -> Diễn biến tâm trạng ( nhân
vật trung tâm)
- Xiu -> tình thơng yêu của Xiu với bạn
bè
- Cụ Bơ men -> Bí mật chiếc lá cuối
cùng
GV: Không cần chia đoạn vì câu chuyện
liền mạch theo dòng thời gian và sự việc
tiếp nối
HS theo dõi nhân vật Giôn xi
? Trong đoạn trích, em thấy Giôn xi
đang ở trong tình trạng ntn?
- Cái nghèo túng theo đuổi cô
20 II.tìm hiểu văn bản:
1 Diễn biến tâm trạng của Giôn xi:
- Giôn xi là một họa sĩ trẻ đang trong tình trạng sức khỏe yếu ớt, gần như cạn kiệt sức sống vì bị xưng phổi nặng
? Tình trạng ấy kiến cô họa sĩ trẻ có
tâm trạng gì?
- Tâm trạng: chán nản, mệt mỏi và thất vọng
Trang 3- Đó cũng là tậm trạng thừơng gặp ở
những ngời ít nghị lực khi gặp bệnh tật
hay khó khăn
? ở tâm trạng như vậy, Giôn xi đã làm
công việc gì?
- Giôn xi đếm từng chiếc lá còn lại trên cây thường xuân bám vào bức tường gạch đối diện với cửa sổ
? Sáng hôm sau tại sao Giôn xi lại mở
to cặp mắt thần thờ nhìn tấm mành màu
xanh đã kéo xuống và thều thào ra lệnh
cho xiu "kéo nó lên"
- Giôn xi gắn sự sống của mình với
những chiếc lá thường xuân
- Muốn nhìn xem chiếc lá có còn ở đó
không?
HS đọc "Em cứ tưởng thì em sẽ chết"
? Khi nhìn thấy chiếc lá cuối cùng vẫn
còn ở trên cây Giôn xi đã nghĩ như thế
nào ? Suy nghĩ này nói lên điều gì?
- Giôn xi hơi ngạc nhiên một chút rồi
làm nhan chóng trờ với ý nghĩ rằng nhất
định đêm tới nó sẽ rụng và cô sẽ qua đời
như chiếc lá lìa cành
? Mặc dù vậy Xiu vẫn dành cho Giôn
xi những lời yêu thương nhng Giôn xi
không đáp lại lời lẽ yêu thương ấy "Tâm
hồn đang chuẩn bị sẵn sàng cho chuyến
đi xa xôi bí ẩn của mình" Em có suy
nghĩ gì về chi tiết này?
- Vô cùng cô đơn và tuyệt vọng ->
không còn muốn sống, nhng sợi dây
ràng buộc cô với tình bạn và với thế
gian cứ lơi lỏng dần từng sợi 1 ý nghĩ
kỳ quặc ấy như choáng lấy tâm trí cô
mạnh mẽ hơn
? Tại sao tác giả lại viết Khi trời hửng
sáng thì Giôn xi, con người tàn nhẫn lại
ra lệnh kéo mành lên Hoạt động này
thể hiện tâm trạng gì? Có phải cô là
người tàn nhẫn?
- >Cô không còn tin vào sự sống của mình, lạnh lùng, tuyệt vọng
Trang 4- Tàn nhẫn, thờ ơ, chán chường không
phải bản tình của cô mà do bệnh nặng,
do thiếu nghị lực gây nên Cô đã sẵn
sàng đón đời mình lìa đời như chiếc lá
? Sau một đêm mưa gió dữ dội, khi
chiếc mành được kéo lên lúc trời vừa
hửng sáng, Giôn xi phát hiện điều gì?
? Giôn xi đã cảm nhận được điều gì từ
chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó?
Lạ lùng thay chiếc lá vẫn hiên ngang
bám trụ Cô hết sức ngạc nhiên, ngắm
nhìn chiếc lá hồi lâu
-> Giôn xi tự cảm thấy mình là một con
bé h vì cô cảm nhân đợc có 1 cái gì đấy
đã làm cho chiếc lá cuối cùngvẫn còn
đó để cho
rằng mình đã tệ ntn?
- Sau một đêm mừa gió dữ dội, chiếc lá thường xuân vẫn còn đó
-> Trong chiếc lá mỏng manh nhỏ nhoi ấy chứa đựng một sức sống mãnh liệt, bền bỉ
? Rồi Giôn xi gọi Xiu quấy món cháo
gà, chút sữa pha rợu, đòi soi gương, ngồi
dạy sem nấu nướng, rồi đến chiều lại
hui vọng 1 ngày nào đó sẽ đợc vẽ vịnh
Na -phơ đã cho thấy điều đổi thay nào ở
cô?
- Tóm lại đến hôm sau Giôn xi đã hoàn
toàn qua khỏi cơn nguy hiểm, đã muốn
sống
? Vậy,nguyên nhân làm cho Giôn xi
khỏi bệnh là gì? Từ chiếc lá cuối cùng
không chịu rụng, từ sự chăm sóc tận
tình của Xiu hay từ tác dụng của thuốc
- Chính từ tâm trạng hồi sinh, cái ý định
muốn sống cứ mạnh dần lên Nhưng cái
quyết định cho sự thay đổi đó là sự
khâm phục sự gan góc kiên cường của
chiếc lá ( Mà cho đến lúc ấy cô vấn
không biết đó là chiếc lá giả, lá vẽ)
Chính cô đã tự chữa bệnh cho mình nhờ
chiếc lá
? Việc Giôn xi tuy khỏi bệnh nói lên
điều gì? Theo em một con người có thể
- Nhu cầu sống, tình yêu bạn tình yêu nghệ thuật hội họa đã trở lại -> Giôn xi đã vợt qua được cái chết
Trang 5vợt lên cái chết chỉ vì chiếc lá mỏng vẫn
còn sống ở trên cây?
- Chiếc là dù mỏng manh,nhỏ nhoi vẫn
là một sự sống, sự sống dẻo dai, bền bỉ
của lá có thể kích thích tình yêu sự sống
của con ngời
? Tại sao khi nghe Xiu kể lại chuyện
cái chết của cụ Bơmen, tác giả không để
cho Giôn xi tỏ thái độ gì?
Học sinh thảo luận
- Như vậy truyện sẽ có dư âm, để lại
trong lòng người đọc nhiều suy nghĩ và
những dự đoán, để câu truyện thêm gợi
mở Truyện sẽ kém hay nếu tác giả cho
ta biết cụ thể Giôn xi nghỉ gì
? Bài học rút ra từ câu truyện?
- Phải tự chữa lành cho mình bằng nghị lực
tình yêu cuộc sống, bằng sự đầu tranh và
chiến thắng bệnh tật -> nội lực từ chính con
người
? Xiu là người ntn? Có mối quan hệ với Giôn
Xi ra sao?
Là hoạ sĩ nghèo cùng số với Giôn Xi, giàu tình cảm và am hiểu cuộc sống Coi Giôn xi nh em gái mình
? Vì sao Xiu và cụ Bơ men lại sợ xệt
ngó ra ngoài của nhìn cây thường xuân
rồi nhìn nhau chẳng nói năng gì?
- Vì lo cho bệnh tật và tính mạng của
Giôn Xi Giôn Xi đang ở trạng thái tuyệt
vọng
? Xiu đã nói gì với cô? làm những gì? + Làm theo yêu cầu của Giôn Xi một
cách chán nản
+ Động viên Giôn xi Em hãy nghĩ đến chị, nếu em không còn nghĩ mình nữa H: Sáng hôm sau Xiu có biết chiế lá
cuối cùng là giả không? Tại sao?
(Cả 2 người đều không biết, cùng ngạc
nhiên chính sự bí mật của Cụ Bơ men đã
làm câu chuyện thêm bất ngờ và hấp
dẫn
H: Vậy Xiu biết rõ sự thật lúc nào?
(Cô biết đó là lá vẽ trong ngày hôm đó
Chỉ có điều cha chắc chắn là của Cụ Bơ
Trang 6? Khi Giôn Xi tươi tỉnh, vui vẻ, lạc
quan, xiu đã có những việc làm ntn? + Chăm sóc Giôn Xi.+ Kể cho Giôn Xi về cái chết của Cụ
Bơ Men
? Qua hành động việc làm, lời nói của
Xiu em hiểu gì về nhân vật này?
- >Xiu là hoạ sĩ nghèo song tốt bụng, chân thành, yêu thương bạn, hết lòng -> GV : Cả đoạn văn nói lên tâm trạng
lo lắng, thấm đợm tình người của cô hoạ
sĩ Xiu
vì bạn Kính phục nhớ tiếc ngời hoạ sĩ ( Thấm đợm tình người, giàu tình yêu thương)
H: Tại sao tác giả lại để cho Xiu kể về
cái chết và nguyên nhân dẫn đến cái
chết của Cụ Bơ men?
(Giúp câu chuyện diễn ra một cách tự
nhiên góp phần bộc lộ rõ hơn phẩm chất
cả Xiu Kính phục, nhớ tiếc cụ hoạ sĩ
hết lòng với bạn
? Phần chữ in nhỏ cho biết cụ Bơ men
được giới thiệu ntn? Nhận xét gì về cụ? 20 3 Nhân vật Cụ Bơ - Men với kiệt
tác chiếc lá cuối cùng.
? Trước cảnh ngộ của Giôn Xi cụ có thái
độ ra sao?
+ Sợ sệt nhìn ra cửa sổ, nhìn những chiếc lá cuối cùng sắp rụng
? Tại sao cụ lại có thái độ sợ sệt như
vậy?
? Cụ đã vẽ chiếc lá cuối cùng trong
hoàn cảnh nào ? với mục đích gì? Cụ có
ý định ấy từ bao giờ?
+ Cụ vẽ chiếc lá cuối cùng trong đêm rét buốt với mục đích để cứu sống Giôn-xi
- Đọc đoạn lời của Xiu kể cho Giôn Xi
H: Tại sao nhà văn lại bỏ qua không kể sự
việc cụ đã vẽ…?
H: Tại sao (Xiu lại gọi) bức tranh đó là
kiệt tác nghệ thuật ? HS thảo luận
nhóm bàn (3’)
- Hs trả lời – Nxét – GV KL
(Trước hết vì lá vẽ rất giống hệt Giôn Xi
tưởng đấy là chiếc lá thật Chiếc lá trở
thành kiệt tác vì nó đem lại sự sống cho
Giôn Xi Chiếc lá không chỉ được vẽ
bằng bút lông bột màu mà bằng cả tình
thương bao la, và lòng hi sinh cao
thượng)
(Nghệ thuật vị nhân sinh – nghệ thuật
đích thực phục vụ cho cuộc sống con
ngời)
? Vừa tạo nên tác phẩm kiệt tác ấy mà Cụ
Bơ Men đã chết Em có nhận xét gì về
nghệ thuật xây dựng truyện của tác giả ?
- Nghệ thuật đảo ngược tình huống bất ngờ đã khẳng định tấm lòng nhân hậu ,đánh quý của Cụ Bơ Men cao thượng quên mình vì người khác của
cụ Bơ Men
* Hoạt động 3: HD tổng kết rút ra ghi 5 IV Ghi nhớ: SGK tr90)
Trang 7H: Qua tìm hiểu VB Em có nhận xét gì
về nghệ thuật dựng truyện của tác giả?
nội dung văn bản ?
- NT đảo ngược tình huống 2 lần Giôn
Xi muốn chết – sống; Cụ Bơ Men đang
khoẻ mạnh – chết
- ND: Tình yêu thương cao cả của
những con người nghèo khổ, cùng cảnh
ngộ
- HS đọc ghi nhớ GV chốt
4 Củng cố.
Bức tranh SGK minh hoạ cảnh gì? nét nghệ thuật đặc sắc của truyện là gì?
5 HD học bài:
-Học bài, Tóm tắt tác phẩm , phân tích nhân vật Xiu, Cụ Bơ Men
- Chuẩn bị bài: Chương trình địa phương
Yêu cầu: Tìm từ ngữ địa phương tương ứng với từ toàn dân đã cho
-Ngày soạn: 5.10.08
Ngày giảng: 11.10.08
Bài 8 - Tiết 31
Chương trình địa phương
(Phần tiếng việt)
A Mục tiêu cần đạt:
- Hs hiểu được từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích, được dùng ở địa phương các em đang sống
- Bước đầu so sánh các từ ngữ địa phương với các từ ngữ toàn dân tương ứng Thấy rõ những từ ngữ trùng từ ngữ toàn dân
- Giáo dục ý thức dùng từ ngữ toàn dân có nghĩa tương ứng tránh lạm dụng từ
địa phương
B Chuẩn bị:
Thầy: Nghĩa vụ sưu tầm từ ngữ toàn dân
Trò: Chuẩn bị theo yêu cầu Tìm từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
Thế nào là tình thái từ? Có mấy loại tình thái từ? Làm bài tập 3
Khi sử dụng tình thái từ lưu ý điều gì? Làm bài tập 5
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Trang 8Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung
Học sinh hiểu thế nào là từ ngữ địa
phương? Khi sử dụng từ ngữ địa
phương cần lu ý điều gì? Tìm từ địa
phương tương ứng với từ cha?
GV: Khác với từ ngữ toàn dân từ ngữ
địa phương chỉ được dùng trong một
hoặc 1 số địa phương nhất định Một từ
toàn dân nhng ở mỗi địa phương lại có
thể có các từ địa phương tương ứng
khác nhau Tiết học ngày hôm nay sẽ
tìm hiểu từ ngữ chỉ người có quan hệ
ruột thịt, thân thích đợc dùng ở địa
hương mình
* Hoạt đông 2: HD Hs luyện tập 30 Bài tập 1+2: (SGK Tr91)
- Hs đọc BT XĐ yêu cầu?
GV thực hiện như sau chia lớp thành 3
tổ phát cho mỗi tổ 1 tờ tôky yêu cầu Hs
thảo luận nhóm điền vào bảng
Thời gian 6phút
HS treo bảng - lớp Nxét - GVKL
Tìm các từ ngữ chỉ người quan hệ ruột thịt, thân thích được dùng ở địa phương em hoặc ở địa phương khác
Trang 921 Chị Dâu (Vợ anh trai) Chị dâu
29 Cháu ngoại (Con con
gái)
Cháu ngoại
- Hs đọc bài tập Xác định yêu cầu
- Hs làm trình bày NXét - GVKL Su tầm 1 số bài thơ ca sử dụng từ
ngữ chỉ người có quan hệ ruột thịt, thân thích ở địa phương em
1 Sẩy cha, còn chú, sẩy mẹ, bú dì
2 Chị ngã em nâng
3 Cây xanh thì lá cũng xanh Cha mẹ hiền lành để đức cho con
4 Bán anh em xa, mua láng giềng gần
5 Mấy đời bánh đúc có xơng Mấy đời dì ghẻ lại thương con chồng
6 Thật thà cũng thể lúc trâu Thương nhau cũng thể nàng dâu mẹ chồng
4 Củng cố:
Phân biệt từ ngữ địa phương và từ ngữ toàn dân
Khi sử dụng từ ngữ địa phương lưu ý điều gì? Sử dụng từ ngữ địa phương có tác dụng gì?
5 Hướng dẫn học bài:
Tiếp tục sưu tầm thơ ca có sử dụng từ ngữ địa phương
Chuẩn bị bài: Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp, miêu tả biểu cảm Xem lại dàn ý bài văn tự sự lớp 6
-Ngày soạn: 5.10.08
Ngày giạy: 11.10.08
Tiết 32:
Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
A Mục tiêu cần đạt
- HS nhận diện được bố cục các phần mở bài , thân bài , kết bài của một văn bản tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Bước đầu lập được dàn ý bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Rèn luyện kỹ năng tìm, lựa chọn và sắp xếp ý trong bài văn ấy
Trang 10B Chuẩn bị:
- GV: GSK, tài liệu tham khảo, bảng phụ
- HS: Đọc, soạn bài
C Các bước lên lớp.
1.ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động
HĐ1 Khởi động:
Bài văn khác với đoạn văn trước
hết ở tính hoàn chỉnh, trọn vẹn về
nội dung cũng như hình thức thể
hiện.Nếu như đoạn văn chỉ tập
trung vào một việc ở một thời
điểm nhất định, thì bài văn là một
chuỗi sự việc kế tiếp nhau, có mở
đầu, có quá trình phát triển, có
đỉnh điểm và có kết thúc
2
Hoạt động 2 : hình thành kiến
thức mới
GV cho học sinh toàn văn bản
? Đây có phải là văn bản tự sự? ở
đó người ta sử dụng những
phương thức biểu đạt nào?
25 20
I Dàn ý của bài văn tự sự
1 Bài tập : Văn bản “Món quà sinh nhật”
(SGK Tr 92 – 93)
? Hãy xác định bố cục 3 phần của
văn bản và nội dung của từng
phần.?
- “Món quà sinh nhật” là văn bản tự sự kết hợp với phương thức biểu đạt : Kể, tả, biểu cảm
- Văn bản có bố cục 3 phần
+ Mở bài: Từ đầu đến: bày la liệt trên bàn (Kể và tả quang cảnh chung của buổi sinh nhật)
+ Thân bài: Tiếp đến: chỉ gật đầu không nói
(Kể về món quà sinh nhật độc đáo)
+ Kết bài: Phần còn lại
(Cảm nghĩ của người kể về món quà sinh nhật)
? Hãy xác định các yếu tố sau:
a Sự việc chính và ngôi kể - Sự việc chính: Diễn biến buổi sinh nhật