- Nội dung : Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người?. Luyện tập : Liên hệ bản t[r]
Trang 1Tuần : … Ngày soạn :…./…./….
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lí Lan)
I Mục tiêu bài học.
1 Kiến thức:
- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ, gia đình đối với con cái, ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người, nhất là đối với thiếu niên nhi đồng
- Bài văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
2 Kĩ năng :
- Đọc –hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật ký của người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn
bị cho ngày khai trường đầu tiên của con
- Liên hệ vận dụng viết một bài văn biểu cảm
3 Thái độ :
- Hiểu được những tình cảm cao quý, ý thức trách nhiệm của gia đình đối với trẻ em – tương lai nhân loại
- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong văn bản nhật dụng
II Kỹ năng sống
- Động não, suy nghĩ về tình càm gia đình, ý thức trách nhiệm của con cái
- Tự nhận thức đánh giá về giá trị bản thân
III Phương pháp kỹ thuật dạy học
- Động não, nêu vấn đề
- Học theo nhóm
IV Phương tiện dạy học
V Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
- Ổn định trật tự
- Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
-> Kiểm tra sự chuẩn bị của HS (SGK…)
3 Dạy bài mới:
Trang 2Hoạt động của Gv và Hs Nội dung cần đạt
- Gv đọc mẫu 1 đoạn rồi gọi hs đọc tiếp
? Giải nghĩa 1 số từ khó?
(nhạy cảm, háo hức, mền mùng, dặm?)
GV tích hợp với giải nghĩa từ, từ mượn, từ địa
phương
“ Cổng trưởng mở ra” thuộc kiểu văn bản
nào?
- Em hiểu thế nào về văn bản “Nhật dụng”?
Kể tên những văn bản nhật dụng đã học ở lớp
6?
- GV: Giới thiệu nội dung văn bản nhật dụng
7; là những vấn đề về quyền trẻ em, nhà
trường, phụ nữ, văn hóa, giáo dục
? Phương thức biểu đạt chính của văn bản là
gì?
? Tác phẩm được viết theo dòng cảm xúc của
lòng mẹ với con yêu Dòng cảm xúc ấy được
thể hiện qua ngôi kể nào? Tác dụng của ngôi
kể này?
? Văn bản chia làm mấy đoạn?
Đ1: Từ đầu … “ngày đầu năm học” Tâm
trạng của hai mẹ con trong đêm trước ngày
khai trường của con
Đ2: tiếp theo đến hết Ấn tượng tuổi thơ và
liên tưởng của mẹ
? Từ văn bản đã đọc, em hãy tóm tắt đại ý của
bài
I Đọc, hiểu chú thích, thể loại:
1 Đọc
2 Chú thích
- Từ khó (Sgk)
3 Thể loại: Văn bản nhật dụng Thể kí
Phương thức biểu đạt: biểu cảm
4 Bố cục: 2 đoạn
(Tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con)
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi
tiết văn bản.
MT: Nắm được giá trị ND, liên hệ thực tiễn từ
vấn đề đặt ra trong văn bản
PP: Vấn đáp tái hiện, phân tích cắt nghĩa, trực
quan, nêu và giải quyết vấn đề, so sánh đối
chiếu
? Tóm tắt ngắn gọn nội dung văn bản? (VB
viết về ai, về việc gì?)
? Tâm trạng của mẹ và của con được thể hiện
qua những chi tiết nào? Và có gì khác?
Gợi :
II Tìm hiểu văn bản:
1.Tâm trạng của người con
- Hăng hái dọn dẹp đồ chơi…Háo hức
… Giấc ngủ đến với con dễ dàng
Vô tư thanh thản, ngủ ngon
Trang 3? Hãy tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng
của con? Phân tích và cho biết đó là tâm trạng
gì?
? Em có nhận xét gì về cách miêu tả tâm trạng
trẻ thơ của tác giả?
? Còn mẹ thì sao?
Tác giả miêu tả tâm trạng người mẹ cũng rất
tinh tế, chính xác Đó là tâm trạng của hầu hết
những người cha người mẹ yêu con trước
những việc quan trọng của cuộc đời con
? Em hãy tìm những chi tiết miêu tả hành động
của mẹ?
? Vậy theo em, vì sao người mẹ lại không ngủ
được, lại trằn trọc?
Gợi:
? Người mẹ không ngủ được vì lo lắng cho
con hay vì lí do nào khác?
? Vì sao những kỷ niệm ấy lại hiện ra trong
đêm trước ngày khai trường của con?
? Tại sao mẹ lại nghĩ tới ngày khai trường ở
Nhật Bản? Ngày ấy có gì giống và khác ở Việt
Nam?
? Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với con
không
? Theo em, người mẹ đang tâm sự với ai?
( Người mẹ nói một mình, giọng độc thoại là
giọng chủ đạo của văn bản Nhân vật là nhân
vật tâm trạng, nhân vật trữ tình Người mẹ
không trực tiếp nói với người con hoặc với ai
cả Người mẹ nhìn con ngủ, như tâm sự với
con nhưng thật ra là đang nói với chính mình,
đang tự ôn lại kỷ niệm của riêng mình.)
? Cách viết này có tác dụng gì
Cách viết này làm nổi bật được tâm
trạng, khắc họa được tâm tư, tình cảm, những
suy nghĩ sâu kín của bà mẹ mà đôi khi khó nói
ra bằng những lời trực tiếp
? Em thấy người mẹ trong bài là người mẹ
như thế nào? Cảm nghĩ của em?
? Theo em, câu văn nào trong bài nói lên tầm
lành
2 Tâm trạng của người mẹ
- Trìu mến quan sát những việc làm của con, vỗ về để con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
- Mẹ: thao thức, không ngủ, suy nghĩ triền miên
- Mẹ thương yêu con, lo lắng, hồi hộp, xúc động
- Nhớ lại ngày khai trường đầu tiên của mình
Trang 4quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
? Kết thúc bài, người mẹ nghĩ đến ngày mai
đứa con đến trường vào một thế giới kỳ diệu
Em đã bước vào thế giới đó 6 năm, hãy cho
biết thế giới kỳ diệu đó là gì? (Thế giới kì diệu
của hiểu biết phong phú là tri thức, tư tưởng,
đạo đức và những tình cảm mới, con người
mới, quan hệ mới, sẽ đến với con như tình
thầy trò, bè bạn,… mà nhà trường đem lại cho
em.)
GV: Có thể khẳng định: Mọi nhân tài xưa nay
đều được vun trồng trong thế giới kì diệu đó
Hoạt động 4: Hệ thống kiến thức đã tìm
hiểu qua bài học.
HS suy nghĩ trả lời
-> Mẹ có tấm lòng sâu nặng, quan tâm sâu sắc đến con
> người mẹ yêu con vô cùng
3/ Vai trò của nhà trường với thế
hệ trẻ
- Thế giới của ước mơ và khát vọng
- Thế giới của niềm vui
> nhà trường là tất cả tuổi thơ Nhà trường có vị trí quan trọng đối với sự phát triển của thế hệ trẻ
và phát triến của đất nước
III Tổng kết:
Nghệ thuật :
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật ký của người mẹ nói với con
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm
- Nội dung : Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người
IV Luyện tập :
Liên hệ bản thân trước ngày khai trường đầu tiên của em mẹ đã chuẩn bị cho em những gì và tâm trạng của em lúc đó ra sao ?
Trang 54 Củng cố bài học : Cảm nghĩ của em về người mẹ trong văn bản : Cổng trường
mở ra
5 Dặn dò :
- Viết một đoạn văn ghi lại suy nghĩ của bản thân về ngày khai trường đầu tiên
- Sưu tầm và đọc một số văn bản về ngày khai trường
- Soạn văn bản « Mẹ tôi »
Ngày kiểm duyệt: / / Người kiểm duyệt:
Trang 6Tiết : … Ngày dạy :…./…./…
Tiết 2 Mẹ tôi
(Trích Những tấm lòng cao cả_Et-môn-đô đơ A-mi-xi)
I Mức độ cần đạt :
1 Kiến thức:
- Sơ giảng về tác giả Et-môn-đô đơ A-mi-xi
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
2 Kĩ năng :
- Đọc – hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức thư) và
người mẹ nhắc đến trong bức thư
3 Thái độ :
Hiểu tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng đối với mỗi con
người
II Giáo dục kỹ năng sống :
- Tự nhận thức đánh giá về tình cảm quan hệ trong gia đình
- Trình bày suy nghĩ của bản thân
III Kỹ thuật phương pháp dạy học :
- Động não, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ
- Thảo luận nhóm
IV Phương tiện dạy học :
- Một số câu ca dao về tình cảm gia đình, tình cảm mẹ con
V.Tiến trình lên lớp :
1 Ổn định lớp :
- Ổn định trật tự
- Kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra bài cũ : Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản « Cổng trường mở
ra » là gì ?
2 Giới thiệu bài mới :
Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có 1 vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả, nhưng không phải khi nào ta cũng có ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả Văn bản “Mẹ tôi” sẽ cho ta 1 bài học
Trang 7Hoạt động 1: Giới thiệu:
-Mục tiêu: HS nắm được tác giả tác phẩm, đại ý
của bài
-Phương pháp: Vấn đáp, giải thích, minh hoạ
- Gv gọi hs đọc
? Trình bày ngắn gọn những hiểu biết của em về
tác giả?
GV bổ sung:
Cuộc đời hoạt động, cuộc đời văn chương là 1
Tình yêu thương & hạnh phúc của con người là lí
tưởng cảm hứng sáng tác văn chương của ông kết
tinh thành một chủ nghĩa nhân văn lấp lánh
? Em biết gì về tác phẩm “Những tấm lòng cao
cả ” của tác giả ?
Hoạt động 2: Đọc, hiểu chú thích, thể loại -
GV: hướng dẫn HS đọc: Giọng chậm rãi, tình
cảm, tha thiết và nghiêm
- GV: đọc mẫu.
- GV: gọi 3 – 4 HS đọc tiếp cho đến hết
- GV: nhận xét.
- Gọi học sinh đọc lại chú thích sách giáo khoa
- GV: giải thích từ: Khổ hình (hình phạt nặng
nề, tàn nhẫn, làm đau đớn kéo dài); Vong ân bội
nghĩa (quên ơn, phản lại đạo nghĩa); Bội bạc (phản
lại người tốt, người từng có ơn, từng giúp đỡ
mính)
? Theo em, bài văn chia làm mấy phần ? Đó
là những phần nào? Nội dung chính của từng
phần
? Em hãy tóm tắt nội dung chính của văn
bản
* Tóm tắt: En-ri-cô ăn nói thiếu lễ độ với mẹ
Bố biết chuyện, viết thư cho En-ri-cô với lời lẽ
vửa yêu thương vừa tức giận Trong thư, bố nói
về tình yêu, về sự hi sinh to lớn mà mẹ đã dành
cho En-ri-cô…Trước cách ứng xử khéo léo và tế
nhị nhưng kiên quyệt, gay gắt của bố, En-ri-cô
vô cùng hối hận
Tại sao văn bản là một bức thư người bố gửi
cho con nhưng nhan đề lại lấy tên là “Mẹ Tôi”?
I.Giới thiệu chung.
1 Tác giả: E A-mi-xi ( 1846 -
1908), nhà văn Ý là tác giả của rất nhiều tác phẩm nổi tiếng cho thiếu nhi
2 Tác phẩm: Văn bản “ Mẹ tôi” trích trong tác phẩm “ Những tấm lòng cao cả” 1886
II Đọc, hiểu chú thích, bố cục, thể loại.
1.Đọc:
2.Chú thích: (Sgk) 3.Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Nêu hoàn cảnh người
bố viết thư cho con
- Phần 2: Tâm trạng của người
bố trước lỗi lầm của người con
- Phần 3: Bố muốn con xin lỗi
mẹ; thể hiện tình yêu của mình với con
4 Thể loại:
Thư từ - biểu cảm
Trang 8 Thứ 1, nhan đề ấy là của chính tác giả
A-Mi-Xi đặt cho đoạn trích Mỗi truyện nhỏ trong
“Những tấm lòng cao cả” đều có một nhan đề do
tác giả đặt
Thứ 2, khi đọc kỹ chúng ta sẽ thấy tuy bà mẹ
không xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện nhưng
đó lại là tiêu điểm mà các nhân vật và chi tiết đều
hướng tới để làm sáng tỏ
- Văn bản được viết theo thể loại nào? Về hình
thức văn bản có gì đặc biệt?
( Mang tính chuyện nhưng được viết dưới hình
thức bức thư ( qua nhật ký của con)
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản.
-Mục tiêu: Phân tích và hiểu được nội dung văn
bản.
-Phương pháp: Vấn đáp, giải thích, minh hoạ,
phân tích ,nêu và giải quyết vấn đề
- Nhan đề “ mẹ tôi”
- Tại sao đây là bức thư người bố gửi con mà tác
giả lấy nhan đề là “ mẹ tôi”? (Con ghi nhật ký)
- Mẹ là tiêu điểm để hướng tới, để làm sáng tỏ mọi
vấn đề
- Nêu nguyên nhân khiến người cha viết thư cho
con?
- Chú bé nói không lễ độ với mẹ -> cha viết thư
giáo dục con
- Những chi tiết nào miêu tả thái độ của người cha
trước sự vô lễ của con?
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào
tim bố vậy
- Bố không thể nén được cơn giận
- Con mà lại xúc phạm đến mẹ ư?
- Thà bố không có con còn hơn là thấy con bội
bạc Con không được tái phạm nữa
- Trong một thời gian con đừng hôn bố
- Em có nhận xét gì về nghệ thuật sử dụng trong
phần trên?
- So sánh => đau đớn
- Câu cầu khiến => mệnh lệnh
- Câu hỏi tu từ => ngỡ ngàng
- Qua các chi tiết đó em thấy được thái độ của cha
như thế nào?
III Tìm hiểu văn bản:
1 Thái độ của người cha trước lỗi lầm của con
- Sự hỗn láo của con như nhát dao đâm vào tim bố => so sánh
- Con mà lại xúc phạm đến mẹ ư? => câu hỏi tu từ
- Thà bố không có con… bội bạc => câu cầu khiến
- Người cha ngỡ ngàng , buồn
bã , tức giận ,cương quyết , nghiêm khắc nhưng chân thành nhẹ nhàng
Trang 9GV phân tích thêm đoạn “ Khi ta khôn lớn -> đó”
? GV nêu vấn đề :
Có ý kiến cho rằng bố En-ri-cô quá nghiêm khắc
có lẽ ông không còn yêu thương con mình? Ý kiến
của em?
GV: Bố rất yêu con nhưng không nuông chiều,
xem nhẹ, bỏ qua Bố dạy con về lòng biết ơn kính
trọng cha mẹ Những suy nghĩ và tình cảm ấy của
người Ý rất gần gũi với quan niệm xưa nay của
chúng ta “bất trung, bất hiếu là 1 tội lớn” Phần
hay nhất và cảm động nhất trong bức thư là người
bố nói với con về người mẹ yêu dấu
- Những chi tiết nào nói về người mẹ?
- Hình ảnh người mẹ được tác giả tái hiện qua
điểm nhìn của ai? Vì sao?
(Bố -> thấy hình ảnh, phẩm chất của mẹ -> tăng
tính khách quan, dễ bộc lộ tình cảm thái độ đối với
người mẹ, người kể)
- Từ điểm nhìn ấy người mẹ hiện lên như thế nào?
văn lời dịch: Nhưng thà rằng bố phải thấy con chết
đi còn hơn là thấy con bội bạc với mẹ
? Thái độ của người bố đối với người mẹ như thế
nào? (Trân trọng, yêu thương)
Một người mẹ như thế mà En-ri-cô không lễ độ ->
sai lầm khó mà tha thứ Vì vậy thái độ của bố là
hoàn toàn thích hợp
GV giải thích: nguyên nhân đạt khá cực đoan ->
nhưng có tác dụng đề cao người mẹ, nhấn mạnh ý
nghĩa giáo dục và thái độ của bố đề cao mẹ
- Trước thái độ của bố En-ri-cô có thái độ như thế
nào?
- Xúc động vô cùng
- Điều gì đã khiến em xúc động khi đọc thư bố?
(- Bố gợi lại những kỉ niệm mẹ và En-ri-cô
- Lời nói chân thành, sâu sắc của bố
- Em nhận ra lỗi lẫm của mình
- Nếu bố trực tiếp không? Vì sao?
- Đã bao giờ em vô lễ chưa? Nếu vô lễ em làm gì?
- HS độc lập trả lời
GV: Trong cuộc sống chúng ta không thể tránh
khỏi sai lầm, điều quan trọng là ta biết nhận ra và
sửa chữa như thế nào cho tiến bộ
2 Hình ảnh người mẹ
- Thức suốt đêm, quằn quại, nức
nở vì sợ mất con
- Người mẹ sẵn sàng bỏ hết hạnh phúc tránh đau đớn cho con
- Có thể đi ăn xin để nuôi con, hi sinh tính mạng để cứu con
- Dịu dàng, hiền hậu
-> Là người hiền hậu, dịu dàng, giàu đức hi sinh, hết lòng yêu thương , chăm sóc con -> người
mẹ cao cả, lớn lao
3- Thái độ của En - ri - cô:
- Xúc động vô cùng
- Em nhận ra lỗi lẫm của mình
Trang 10- Gv goi 2 -3 Hs đọc phần ghi nhớ
GV :“Mẹ tôi” chứa chan tình phụ tử, mẫu tử, là
bài ca tuyệt đẹp của những tấm lòng cao cả
Amixi đã để lại trong lòng ta hình ảnh cao đẹp
thân thương của người mẹ hiền, đã giáo dục bài
học hiếu thảo đạo làm con
IV Tổng kết:
Nghệ thuật:
- Sáng tạo lên hoàn cảnh xảy ra chuyện En –ri-cô mắc lỗi với mẹ
- Lồng trong câu chuyện một bức thư có nhiều chi tiết tiêu biểu
- Lựa chọn hình thức biểu cảm trực tiếp, có ý nghĩa giáo dục, thể hiện thái độ nghiêm khắc của người cha đối với con
Nội dung:
- Người mẹ có vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình
- Tình thương yêu, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
IV Luyện tập
Đọc những bài ca dao, bài thơ nói về tình cảm cha mẹ dành cho con và ngược lại
3/ Củng cố bài học :
- Hệ thống lại nội dung nghệ thuật của văn bản
- Học sinh đọc phần tổng kết
4/ Dặn dò :
- Viết đoạn văn bày tỏ cảm xúc của em về người mẹ khi mình mắc lỗi
- Tìm hiểu bài “Từ ghép”
- Soạn văn bản“Cuộc chia tay của những con búp bê”
Ngày kiểm duyệt: / /
Người kiểm duyệt:
TỪ GHÉP