ChØ ra vÝ dô trong ®o¹n v¨n sau vµ nªu tác dụng của nó đối với việc trình bày , - Dẫn ra những ví dụ cụ thể để người cách xử phạt những người hút thuốc lá ở đọc tin vào nội dung bài thuy[r]
Trang 1Tuần : 12 Bài 12
Tiết: 38: Ôn tập truyện ký Việt Nam
Tiết: 39: Thông tin về trái đất năm 2000
Tiết: 40: Nói giảm Nói tránh
Tiết: 41: Kiểm tra văn
( thực hiện từ / đến / /2008
Tuần 12 - Tiết 45
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Văn bản
ôn dịch thuốc lá
A Mục tiêu cần đạt:
- HS cần xác định được quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận thức
được tác hại to lớn, nhiều mặt của thuốc lá đối với cuộc sống cá nhân và cộng đồng
- HS thấy được sự kết hợp chặt chẽ trong 2 phương thức lập luận và thuyết minh trong văn bản
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:Tìm hiểu thực trạng hút thuốc lá hiện nay
-Học sinh: soạn bài, tìm hiểu tác hại của thuốc lá
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Nêu tác hại và việc xử lí đối với bao bì ni lông
? Nhận xét về cách sử dụng lí lẽ, dẫn chứng trong văn bản
III Tiến trình bài giảng:
? Văn bản này thuộc kiểu văn bản gì
- GV đọc mấu 1 đoạn
- Gọi học sinh đọc
? Văn bản trên có thể chia làm mấy
đoạn (phần) ? Nội dung chính từng
phần
I Tìm hiểu chung
- Văn bản nhật dụng
II Đọc hiểu văn bản
1 Đọc
- HS nghe
- HS đọc tiếp hết
2 Bố cục Phần 1: từ đầu đến AIDS: thông báo
về nạn dịch thuốc lá
Phần 2: tiếp con đường phạm pháp:
Trang 2? Ta có thể hiểu như thế nào về đầu đề
của văn bản ''Ôn dịch thuốc lá''
? Có thể sửa thành: Thuốc lá là một loại
ôn dịch được không? Vì sao ? Hoặc Ôn
dịch thuốc lá (bỏ dấu phẩy)
? ở phần đầu văn bản những tin tức nào
được thông báo ? Trong đó thông tin nào
được nêu thành chủ đề văn bản
? Cách thông báo có gì đặc biệt, tác giả
dùng nghệ thuật gì, tác dụng biện pháp
nghệ thuật đó
* Nghệ thuật so sánh nhấn mạnh hiểm
hoạ to lớn của loại dịch này
? Em đón nhận thông tin này với thái độ
như thế nào
? Tác hại của thuốc lá được thuyết minh
trên những phương diện nào ?
? Sự huỷ hoại của thuốc lá đến sức khoẻ
của con người được phân tích trên những
chứng cớ nào ? em có nhận xét gì về tác
hại của nó
* Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc
thấm vào cơ thể, huỷ hoại nghiêm trọng
đến sức khoẻ con người
? Người hút thuốc lá vô tình làm hại
những ai? Nó đe doạ sức khoẻ cộng
Tác hại của thuốc lá
- Phần 3: còn lại: Kiến nghị chống thuốc lá
- HS thảo luận nhóm để trả lời
+ Ôn dịch: chỉ chung các loại bệnh nguy hiểm lây lan rộng làm cho người chết hàng loạt
+ Là 1 tiếng chửi rủa (Đồ ôn dịch) + Ôn dịch thuốc lá có 2 nghĩa:
Chỉ dịch thuốc lá
Tỏ thái độ nguyền rủa, tẩy chay dịch bệnh này
- Không vì nội dung không sai nhưng tính chất biểu cảm không rõ ràng, việc
sử dụng dấu phẩy tỏ được thái độ nguyền rủa, đồng thời gây sự chú ý cho người đọc
3 Phân tích (20') a) Thông báo về nạn dịch thuốc lá
- Một số ôn dịch đã xuất hiện diệt
được
- Một số ôn dịch mới lại xuất hiện
- Ôn dịch thuốc lá
- Ôn dịch thuốc lá đe doạ sức khoẻ và tính mạng của loài người còn nặng hơn cả AIDS
- Dùng nhiều từ trong ngành y tế, nghệ thuật so sánh
b) Tác hại của thuốc lá
- HS tự bộc lộ
- Sức khoẻ
- Đạo đức cá nhân và cộng đồng
- Kinh tế
-Hs liệt kê dựa vào SGK
- HS tự bộc lộ
- Đầu độc những người xung quanh
- Nó không làm cho người ta lăn đùng ra
Trang 3đồng như thế nào
* so sánh thuyết minh kết hợp biểu cảm,
lập luận
? Nếu thuốc lá tấn công loài người bằng
cách đó việc nhận ra nó sẽ như thế nào
? Khói thuốc lá ảnh hưởng đến người
bệnh như thế nào? Có nhận xét gì về
cách trình bày của tác giả
? Không những ảnh hưởng đến sức khoẻ
của người hút mà còn ảnh hưởng đến
người khác ra sao
* Huỷ hoại lối sống, nhân cách, đạo đức
? Phần tiếp theo tác giả đưa ra những
thông tin gì
*Thuyết minh bằng số liệu, dẫn chứng
nhằm thuyết phục người đọc
? Từ việc hút thuốc lá gây ra hiện tượng
gì
? Các nước đã làm gì với thuốc lá
? Nước ta đã làm được như họ chưa
?Nhận xét về những lời kiến nghị này
* Sử dụng câu cảm thán, câu cầu khiến,
phản ánh tấm lòng tha thiết và mong
mỏi giữ gìn sức khoẻ
? Em hiểu gì về thuốc lá sau khi học
xong văn bản này
? Văn bản này được viết theo phương
thức biểu đạt nào
-Gọi học sinh đọc ghi nhớ
? Em sẽ làm gì trong chiến dịch chống
thuốc lá rộng khắp hiện nay
? Tìm hiểu tình trạng hút thuốc lá ở một
số người thân, bạn bè và phân tích
nguyên nhân
chết, không dễ nhận biết
- so sánh thuốc lá tấn công loài người như giặc ngoại xâm đánh phá.- Tằm ăn dâu: ăn đến đâu dù chậm rãi biết đến đó nhiều
- Không thấy tác hại của nó ngay
- Bị viêm phế quản ung thư
- Từ nhỏ lớn, từ nhẹ nặng, tỉ mỉ
cụ thể
- Nêu gương xấu cho người khác
- Tỉ lệ hút thốc lá ở các thành phố lớn ở nước ta ngang với thành phố ở châu Âu
SS số tiền 1 đô la/ 1 bao (Mĩ) 15000đ / 1 bao (VN)
- Ăn cắp nghiện ma tuý lời cảnh báo xuất phát từ thực tiễn
c) Kiến nghị
- Chiến dịch chống thuốc lá
- Cấm hút thuốc nơi công cộng
- Phạt nặng những người vi phạm
- Cấm quảng cáo thuốc lá trên ti vi + Chưa làm được
4 Tổng kết (2')
- Đây là một ôn dịch gây tác hại nghiêm trọng đến sức khoẻ, kinh tế, đạo đức
- Cần quyết tâm chống lại nạn dịch này
- Thuyết minh bằng trình bày, giải thích phân tích số liệu , dẫn chứng
III Luyện tập (5')
- Hs tự bộc lộ
IV Củng cố: (2')
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ 2 lần
V Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Nẵm vững nội dung văn bản
- Làm bài tập 1 (tr122)
- Soạn ''Bài toán dân số''
Trang 4
Tuần 12 - Tiết 46
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiếng Việt Câu ghép
A Mục tiêu cần đạt:
- HS nắm được quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép
- Hiểu được dấu hiệu của mối quan hệ
- Rèn kĩ năng đặt câu theo các mối quan hệ Phân tích ý nghĩa các mối quan
hệ của các câu đã đặt
B Chuẩn bị:
- Bảng phụ ghi ví dụ mục I1
- Yêu cầu học sinh xem lại bài ''Câu ghép'' ở tiểu học
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Thế nào là câu ghép ? Cách nối các vế trong câu ghép? Lấy ví dụ
III Tiến trình bài giảng:
- Treo bảng phụ ghi ví dụ mục I
- Phân tích mối quan hệ giữa các vế
trong câu ghép
? Nêu những quan hệ ý nghĩa có thể có
giữa các vế câu trong những câu sau:
(cho học sinh nối hai cột trong bảng
phụ)
* Quan hệ giả thiết
* Quan hệ tương phản
* Quan hệ tăng tiến
* Quan hệ bổ sung
* Quan hệ nối tiếp
* Quan hệ đồng thời
* Quan hệ lựa chọn
* Quan hệ giải thích
I Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu
(15')
1 Xét ví dụ
2 Nhận xét
- Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi/ vì chính lòng tôi đang có sự thay
đổi:/hôm nay tôi đi học
+ Vế 1, 2: Quan hệ nguyên nhân + Vế 2, 3: Quan hệ giải thích
1) Nếu anh đến muộn thì tôi đi trước 2)Tuy trời mưa nhưng An vẫn đi học
đúng giờ
3) Mưa càng to, gió càng mạnh
4) Không những Lan học giỏi môn văn
mà Lan còn học giỏi cả môn Anh
5) Hai người giận nhau rồi họ chia tay nhau
6) Nó vừa đi, nó vừa ăn
7) Mình đi chơi hay mình đi học
8) Tôi rất vui: hôm nay tôi đã làm được một việc tốt
Trang 5? Các mối quan hệ này thường được
nhận biết qua dấu hiệu gì
? Có thể tách được câu ghép thành 2 câu
đơn được không? Vì sao
? Giữa các vế trong câu ghép có những
mối quan hệ ý nghĩa nào
? Dấu hiệu nhận biết
? Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế
trong câu ghép
? Mỗi vế biểu thị ý nghĩa gì
? Xác định câu ghép trong các đoạn
văn
? Xác định mối quan hệ ý nghĩa trong
các vế của câu ghép
- Bằng quan hệ từ (5, 7)
- Bằng cặp QH từ (1,2,4)
- Cặp từ hô ứng (3,6)
- Dựa vào văn cảnh (8)
- Tách được: 2 vế quan hệ lỏng, không tách được: 2 vế quan hệ chặt chẽ Tác dụng của việc dùng câu ghép
3 Kết luận
- Hs đọc ghi nhớ SGK
II Luyện tập (20')
Bài tập 1
- HS trao đổi, thảo luận a) Vế 1-2: nguyên nhân
Vế 2-3: giải thích b) Điều kiện c) Quan hệ tăng tiến d) Tương phản e) Câu 1: nối tiếp Câu 2: nguyên nhân Bài tập 2
a, 4 câu ghép: điều kiện
b, 2 câu ghép: nguyên nhân Bài tập 3
- Xét về mặt lập luận, mỗi vế trình bày một sự việc.Không nên tách mỗi vế câu thành câu riêng vì ý nghĩa (.) các vế có quan hệ với nhau, không đảm bảo tính mạch lạc
-Không tách vì tác giả có ý viết câu dài
để tái hiện cách kể lể dài dòng của Lão Hạc Giá trị biểu hiện của câu ghép
IV Củng cố: (2')
? Nêu các quan hệ ý nghĩa trong các vế của câu ghép
V Hướng dẫn học ở nhà: (2')
- Làm bài tập 4 (tr125)
- Học ghi nhớ (tr123)
- Xem trước ''Dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép''
Trang 6
Tuần 12 - Tiết 47
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tập làm văn phương pháp thuyết minh
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh nhận rõ yêu cầu của phương pháp thuyết minh
- Nhận biết các phương pháp thuyết minh
- HS biết sử dụng các phương pháp thuyết minh vào bài viết
B Chuẩn bị:
-Giáo viên: đọc tài liệu tham khảo
-Học sinh: xem trước bài ở nhà
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(5')
III Tiến trình bài giảng:
? Đọc các văn bản thuyết minh vừa học
cho biết các văn bản ấy sử dụng loại tri
thức gì
? Làm thế nào để có được các tri thức
ấy
( giáo viên hướng dẫn học sinh phân
tích từng văn bản)
* Quan sát tìm hiểu, nắm bắt tri thức về
đối tượng
* Trình bày các biểu hiện không tiêu
biểu quan trọng
? Vậy muốn có tri thức viết văn bản
thuyết minh người viết phải làm gì?
-Đọc các câu văn sau và trả lời câu hỏi
I Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1 Quan sát, học tập tích luỹ tri thức để làm trong văn bản thuyết minh
a Ví dụ
b Nhận xét
- Văn bản "Cây dừa" tri thức về sự vật
- Văn bản "tại sao lá cây có màu xanh lục","con giun đất" tri thức KH sinh học
- Văn bản "Khởi nghĩa Nông Văn Vân" Tri thức lịch sử
-Văn bản ''Huế'' ( Văn hoá)
- Quan sát tìm hiểu đối tượng về màu sắc, hình dáng, kích thước, đặc điểm, tính chấtTức là nhìn ra sự vật có những đặc trưng gì ,có mấy bộ phận
- Học tập: Tìm hiểu đối tượng trong sách báo, tư liệuĐọc sách , học tập tra cứu -Tích luỹ ghi chép những tài liệu cần thiết làm cơ sở để tham khảo chọn lọc chi tiết
c Ghi nhớ (SGK)
- Học sinh dựa ghi nhớ chấm1, trả lời
2 Phương pháp thuyết minh
Trang 7? Trong những câu văn trên ta thường
gặp từ gì
* Thường gặp từ là
? Sau từ là người ta cung cấp kiến thức
như thế nào
* Đối tượng + là + tri thức
* Tác dụng giúp người đọc hiểu về đối
tượng
? Hãy định nghĩa sách là gì
? Loại câu văn định nghĩa, giải thích có
vai trò gì trong văn thuyết minh
? Đọc các câu, đoạn văn sau có tác dụng
như thế nào đối với việc trình bày
* Kể ra lần lượt các đặc điểm, tính chất
của sự vật theo một trật tự nào đó
? Chỉ ra ví dụ trong đoạn văn sau và nêu
tác dụng của nó đối với việc trình bày ,
cách xử phạt những người hút thuốc lá ở
nơi công cộng
? Đoạn văn đã cung cấp những số liệu
nào?Nếu không có những số liệu đó có
thể làm sáng tỏ được vai trò của cỏ trong
thành phố không?
? Vậy thế nào là phương pháp dùng số
liệu
? So sánh là gì
? ở đoạn văn này phương pháp so sánh
có tác dụng gì
a)Phương pháp nêu đinh nghĩa giải thích
- Sau từ là: chỉ ra những đặc điểm công dụng riêng sử dụng từ là biểu thị sự phán đoán( cung cấp kiến thức về văn hoá, nguồn gốc, thân thế)
-Sách là phương tiện giữ gìn và truyền hoá kiến thức, là đồ dùng cần thiết của học sinh để học tập
- T/d: giúp người đọc hiểu về đối tượng phần lớn là ở vị trí đầu đoạn, đầu bài giữ vai trò giới thiệu
b) Phương pháp liệt kê
- Kể ra lần lượt các đặc điểm, tính chất của sự vật theo một trật tự nào đó
- T/d: giúp người đọc hiểu sâu sắc và toàn diện, có ấn tượng về nội dung thuyết minh
c) Phương pháp nêu ví dụ
- Dẫn ra những ví dụ cụ thể để người
đọc tin vào nội dung bài thuyết minh -Tác dụng:
+Các ví dụ cụ thể có tác dụng thuyết phục người đọc khiến người đọc tin vào những điều người viết đã cung cấp
d) Phương pháp dùng số liệu (con số)
- Học sinh tìm trong đoạn vănnếu không có những con số đó không thể làm sáng tỏ vai trò của cỏ trong thành phố
- Cung cấp các số liệu chính xác để khẳng định độ tin cậy cao của các tri thức
-Tác dụng: Làm cho tri thức có độ tin cậy càng cao
e) Phương pháp so sánh
- Là đưa ra hai đối tượng cùng loại hoặc khác loại so sánh nhằm nổi bật các đặc diểm tính chất của đối tượng
Tác dụng làm tăng sức thuyết phục
Trang 8? Hãy cho biết bài Huế đã trình bày đặc
điểm nào của thành phố Huế
? Vậy thế nào là phương pháp phân loại
phân tích
? Tác dụng của phương pháp này
? Vậy khi thuyết minh chúng ta thường
sử dụng phương pháp nào
Lưu ý : Không nên tách rời từng phương
pháp trong thuyết minh mà phải kết hợp
nhuần nhuyễn các phương pháp
? Trong bài"Ôn dịch, thuốc lá'' đã
nghiên cứu, tìm hiểu rất nhiều để nêu
yêu cầu chống nạn hút thuốc lá Hãy chỉ
ra phạm vi tìm hiểu vấn đề thể hiện
trong bài viết (bài viết thể hiện những tri
thức nào)
? Các tri thức ấy có đúng đắn và đáng
tin cậy không
? Bài viết ấy đã sử dụng phương pháp
thuyết minh nào
độ tin cậy cho nội dung cần thuyết minh
g) Phương pháp phân loại, phân tích
- VD văn bản ''Huế'' + Huế là sự kết hợp hài hoà của sông biển
+Huế đẹp với cảnh sắc sông núi +Huế còn là nơi những công trình kiến trúc nổi tiếng
- Chia đối tượng ra từng mặt, từng khía cạnh, từng vấn đề ra phân tích
-Giúp cho ta đọc, hiểu từng mặt của đối tượng một cách có hệ thống
* Kết luận:
- Học sinh chốt lại ghi nhớ
II Luyện tập
Bài tập 1
- Học sinh thảo luận
- Bài viết thể hiện kiến thức của một bác
sĩ (khói thuốc lá vào phổi tác hại ntn, tác hại tới hồng cầu và động mạch ntn)
- Kiến thức của người quan sát đời sống xã hội( hiểu một nét tâm lí, cho rằng hút thuốc lá là văn minh, hút thuốc lá ảnh hưởng đến người không hút thuốc, kể cả cái thai trong bụng mẹ! Tỉ lệ người hút thuốc lá rất cao, hút thuốc lá ảnh hưởng tới bữa ăn trong gia đình1 người tâm huyết với vấn đề xã hội bức xúc
Bài tập 2
- Học sinh bộc lộ
- So sánh đối chiếu phân loại, phân tích
số liệu
Bài tập 3: BTVN
IV Củng cố: (2')
? Các phương pháp thuyết minh
V Hướng dẫn học ở nhà: (2')
- Hoàn thiện các BT, BT 3 chú ý kiến thức cụ thể, phương pháp dùngn số liệu
sự kiện cụ thể
- Xem trước ''Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh''
Trang 9
Tuần 12 - Tiết 48
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tập làm văn trả bài kiểm tra tập làm văn 2
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh phát hiện được các lỗi trong bài viết của mình, đánh giá nhận xét yêu cầu của đề bài
- So sánh với bài viết trước để nhận thấy được ưu nhược điểm của bài này với bài trước
- Rèn kĩ năng tự chữa bài của mình và của bạn
B Chuẩn bị:
- GV chấm bài, trả trước 1 ngày
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(')
- Kiểm tra việc sửa lỗi ở nhà của học sinh
III Tiến trình bài giảng:
1 Trả bài kiểm tra văn
a Đề bài: như tiết 41
b.Dàn ý: (Biểu điểm như tiết 41)
c Nhận xét:
*Ưu điểm:
-Đa số nắm được bài ,làm phần trắc nghiệm tốt
-Một số nắm chắc kĩ năng tóm tắt văn bản nên tóm tắt đúng theo yêu cầu của đề
-Trình bày tốt phần tự luận: đóng vai bé Hồng kể lại đoạn gặp mẹ
*Nhược điểm:
-Một số chưa ôn tập kĩ nên chọn sai đáp án phần tự luận
-Có em chưa nắm chắc kĩ năng tóm tắt văn bản nên tóm tắt như phân tích,
đưa cả những phần ngoài đoạn trích vào bài
-Phần phân tích chưa có mở bài, trình bày rườm rà, bỏ sót nhiều ý như Hồng thất vọng to lớn nếu đó không phải là mẹ, Hồng suung sướng khi ở trong lòng mẹ, bình luận vè tình mẹ
2 Trả bài tập làm văn số 2:
* Ưu điểm:
-Biết kết hợp tả, kể, biểu cảm
-Đóng vai cụ Bơ -men kể về việc làm của mình một cách hợp lí:có thể kể lại khi đã nằm trong viện, sung sướng vì đã hoàn thành kiệt tác dù phải chết, cái chết có ý nghĩa - cứu được một con người
-Nói được ý nghĩa của nghệ thuật chân chính
* Nhược điểm:
Trang 10Tổ trưởng nhận xét và ký duyệt:
Ngày tháng năm 2008
Vũ Hữu Vinh -Có bài kể chưa hợp lí: nhân vật đã chết kể lại câu chuyện - Sắp xếp các chi tiết chưa hợp lí , trình bày ý còn lộn xộn -Chưa có nhiều yếu tố biểu cảm, miêu tả trong bài viết, dựa nhiều vào văn bản 3.Chữa lỗi trong bài: - Giáo viên hướng dẫn học sinh sửa lỗi: Lỗi sai Sửa lại -Gia đình chị Dậu vào loại nhất nhì trong hạng cùng đinh bỏ , vì không nằm trong đoạn trích Bọn chúng cầm gầy gộc, dây thừng, chị vồ được và dẩy chúngngã bổ khoè ra cửa -Chúng cầm dây thừng, gậy gộc xông vào nhà chị Chị đã thiết tha van xin nhưng chúng vẫn không nghe Tức quá hoá liều, chị đã đấu lí với chúng rồi sau đó là đấu lực - bắt chói - bắt trói
- Chị dậu - Chị Dậu
- Tôi là bé Hồng, sau đay tôi sẽ kể cho các bạn nghe - bỏ, điễn đạt vụng về. - hồng - Hồng
- k biết - không biết
4 Đọc và bình những bài văn hay: Trang, Thêm, Yến
IV Củng cố: - Kể tên những tác phẩm văn học truyện kí Việt Nam -Cách làm bài văn tự sự có kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm V Hướng dẫn về nhà: -Tiếp tục ôn tập truyện kí Việt Nam, xem lại cách làm bài văn tự sự - Xem trước bài phương pháp thuyết minh
Tuần 13 - Tiết 49