nguồn gốc tài nguyên, đào nguyên vùng đất rộng thảo nguyên, bình nguyên, cao nguyªn c¸i gèc ban ®Çu nguyªn đơn, nguyên cáo, nguyên thuỷ… b, Tiêu: đêm nguyên tiêu, ba tiêu, chuối tiêucâ[r]
Trang 1Ngày dạy: 14 tháng 12 năm 2009 Tiết 64
Văn bản: mùa xuân của tôi
Vũ Bằng
A Điểm cần đạt:
- Hs cảm nhận "() nét đặc sắc riêng của cảnh sắc mùa xuân ở Hà Nội và miền Bác
"() tái hiện trong bài tuỳ bút
qua ngòi bút tài hoa, tinh tế, giàu cảm xúc và hình ảnh
B Tiến trình lên lớp:
Hoạt động 1: (3p) ổn định lớp và kiểm tra bài cũ:
? Nhắc lại những nét cơ bản về tác giả và tác phẩm?
Hoạt động 2: (40p) Tìm hiểu bài mới:
Gv cho hs đọc đoạn 2
? Theo dõi phần 2 trong văn bản để tìm
câu văn gợi tử cảnh sắc và không khí mùa
xuân Hà Nội, đất Bắc?
? Từ có lặp lại nhiều lần và dấu chấm lửng
ở cuối câu văn này có tác dụng gì?
? Những dấu hiệu điển hình nào tạo cảnh
sắc mùa xuân đất Bắc?
? Những dấu hiệu điển hình nào tạo
không khí mùa xuân đất Bắc?
? Những dấu hiệu đó gợi một bức tranh
đất Bắc ntn?
Theo dõi đoạn văn tiếp theo và cho biết:
? Tác giả gọi mùa xuân đất Bắc – Hà
Nội là mùa xuân thánh thần của tôi - điều
đó có ý nghĩa gì?
? Câu văn “ nhựa sống ở trong người căng
lên…cặp uyên ương đứng cạnh đã diễn tả
sức mạnh nào của mùa xuân?
? Sức mạnh nào của mùa xuân "() diễn
tả trong câu văn: “ nhang trầm, đèn
nến…mở họi liên hoan…”?
?Nhận xét về biện pháp ngôn từ nổi bật
I (26p)Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
1 Cảm nhận về quy luật tình cảm của con người đối với mùa xuân.
2 Cảm nhận về cảnh sắc, không khí mùa xuân đất Bắc.
- “ mùa xuân của tôi, mùa xuân Bắc
Việt….đẹp như thơ như mộng…”
- Liệt kê để nhấn mạnh các dấu hiệu điển hình của mùa xuân đất Bắc
- Gợi ra những vẻ đẹp khác nữa của mùa xuân
- “ Mưa riêu riêu, gió lành lạnh, đêm
xanh ”
- “ Tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, tiếng trống chèo, câu hát huê tình…”
-> Không khí hài hoà với cảnh sắc tạo thành một sự sống riêng của mùa xuân đất Bắc
- Tác giả cảm nhận "() sức mạnh thiêng liêng kì diệu của mùa xuân đất Bắc
- Mùa xuân có sức khơi dậy sinh lực cho
- Mùa xuân có sức mạnh khơi dậy và E(3 giữ các năng lực tinh thần cao quý tiên
Trang 2trong hai câu văn trên? Tác dụng của biện
pháp nt đó?
? Cách dùng giọng điệu, dấu câu có gì đặc
biệt?
?Tác dụng của biện pháp này?
? Qua đoạn văn trên tác giả đã cảm nhận
"() những điều kì diệu nào của mùa
xuân?
? Từ đây, tình cảm nào của tác giả dành
cho mùa xuân đất Bắc "() bộc lộ?
Gv: Theo dõi phần cuối văn bản sẽ thấy
mùa xuân của nửa sau tháng giêng "()
sau tết
? Điều đó "() gợi tả bằng những chi tiết
nào?
? Những chi tiết đó cho thấy sự tinh tế nào
trong cách cảm thụ đời sống của nhà văn?
riêng nào của mùa xuân đất Bắc vào độ
tháng giêng?
? Nhà văn cảm thấy yêu tháng giêng nhất
mùa xuân đất Bắc bằng một tình yêu ntn?
Gv: Ngòi bút của tác giả đặc biệt tinh tế
khi miêu tả cảnh sắc và không khí mùa
- Tạo các hình ảnh so sánh mới mẻ:
+ Nhựa sống ở trong người căng lên như máu căng lên trong lộc của nai, như mầm non của cây cối…
+ Trong lòng thì cảm như có không biết bao nhiêu là hoa mới nở, bướm ra ràng
mở hội liên hoan…
Diễn tả sinh động và hấp dẫn sức sống của mùa xuân
- Giọng điệu vừa sôi nổi vừa êm ái tha thiết Câu dài, "() bằng nhiều dấu phẩy
Phản ánh cảm xúc bồng bột, mãnh liệt của tâm hồn
Tạo nhạc cho lời văn, cuốn hút bạn
đọc
- Mùa xuân khơi dậy năng lực sống cho muôn loài
- Khơi dậy năng lực tinh thần cao quý
- Khơi dậy tình yêu cuộc sống, quê
xuân đất Bắc
3 Cảm nhận mùa xuân trong tháng giêng nơi đất Bắc.
- Những vệt xanh tươi hiện lên ở trên trời, những làn sáng hồng hồng rung
động như cánh con ve mới lột.
- Bữa cơm giản dị có cà om với thịt thăn
điểm những lá…
Nhà văn cảm giác "() cả những
cái vô hình (những làn sáng hồng
hông rung động…)
- không gian dần rộng rãi, sáng sủa cúng, chân thật
(cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa)
- Cụ thể, tinh tế, dồi dào, sâu sắc, bền bỉ, rộng mở
Trang 3xuân từ sau ngày rằm tháng giêng Tác
giả đã phát hiện và miêu tả sự thay đỏi,
chuyển biến của màu sắc và không khí
bầu trời, mặt đất, cây cỏ trong một
khoảng thời gian ngắn ngủi từ đầu tháng
qua rằm tháng giêng.
? Em học tập "() gì về nghệ thuật biểu
cảm từ tuỳ bút Mùa xuân của tôi?
Nội sống những năm xa cách đất Bắc thời
Mỹ nguỵ, em sẽ hiểu thêm tình cảm cao
quý nào của nhà văn dành cho mùa xuân?
Gv: Văn bản Sài Gòn tôi yêu là sự cảm
nhận bằng tình yêu của tác giả với những
vẻ đẹp của Sài Gòn
? Có mấy nội dung lớn "() phản ánh
trong văn bản?
? Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội
dung của từng phần?
Gv cho hs thảo luận nhóm trả lời các nội
dung sau:
? Vẻ đẹp của cuộc sống Sài Gòn "() ghi
nhận ở những vẻ đẹp nào?
? Tác giả đã miêu tả và bình luận một
cách cụ thể và tự tin Theo em, do đâu tác
riêng nào?
IV.(4p)Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
-Cảm xúc mãnh iệt
- chi tiết tinh tế
- Lời văn giàu hình ảnh và nhịp điệu
2 Nội dung:
- Tình yêu bền chặt với mùa xuân đất Bắc
thống nhất để có mùa xuân sum họp
V.(10p) Hướng dẫn học thêm:
Sài Gòn tôi yêu
- Có 2 nội dung lớn: + Vẻ đẹp Sài Gòn + Tình yêu của tác giả với Sài Gòn
- 2 phần:
khác”
Cuộc sống Sài Gòn với sự hấp dẫn của một thành phố trẻ, hoà hợp, thiên nhiên khí hậu nhiệt đới
- Phần 2: còn lại:
sống cởi mở, chân thành, lễ độ, tự tin
1 Vẻ đẹp Sài Gòn:
a, vẻ đẹp của cuộc sống Sài Gòn
độ nõn nà trên đà thay da đổi thịt
- Sài Gòn nhiều nắng, nhiều (0B nhiều gió, khí hậu thay đổi
- Cuộc sống cộng đồng hoà hợp trong lao
động
-> tác giả đã sống gắn bó lâu năm bằng tình yêu tha thiết với Sài Gòn
mình
b, Vẻ đẹp của con người Sài Gòn
- Những nét đẹp riêng: trang phục, dáng
vẻ, xã giao
- Vẻ đẹp chung: giản dị, khoẻ mạnh, lễ
Trang 4?Những biểu hiện riêng đó làm thành vẻ
? Yêu Sài Gòn, tác giả cảm thấy thương
mến bao nhiêu cũng không thấy uổng
công hoài của….Từ đây, em hiểu tình
cảm của tác giả dành cho Sài Gòn là tình
cảm ntn?
độ, tự tin
2 Tình yêu với Sài Gòn:
- Yêu quý Sài Gòn đến độ hết lòng
- Muốn "() đóng góp sức mình cho Sài Gòn
Gòn
Hoạt động 3: (2p) Củng cố và dặn dò
Gv cho hs đọc ghi nhớ sgk
Về nhà học thuộc nội dung ghi nhớ
Soạn bài: Luyên tập sử dụng từ
Làm các bài tập trong sgk
Trang 5Ngày dạy: 15 tháng 12 năm 2009 Tiết 65
Luyện tập sử dụng từ
A Điểm cần đạt:
- Hs ôn tập tổng hợp về từ thông qua một hệ thống bài tập thực hành
- Rèn luyện kỹ năng về dùng từ, sửa chữa lỗi dùng từ
- Mở rộng vốn từ, góp phần nâng cao khả năng diễn đạt, viết văn bản biểu cảm và văn bản nghị luận
B Tiến trình lên lớp:
Hoạt động 1: (3p) ổn định lớp và kiểm tra sự chuẩn bị của hs
Hoạt động 2(40p) Tìm hiểu bài mới:
? Em hãy nhắc lại cách phân loại từ?
? Tìm các từ có chứa các yếu tố Hán Việt
sau và giải nghĩa?
a, Nguyên, b, Tiêu, c, Viên, d, Xuân
? Tìm các thành ngữ trong đó có từ đầu?
1 Phân loại từ:
- Về từ loại: danh từ, động từ, tính từ, số
…
- Về cấu tạo từ: từ đơn, từ phức, từ ghép,
từ láy, thành ngữ
- Về nguồn gốc: từ thuần Việt, từ vay
- Về quan hệ so sánh, ý nghĩa: từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, từ đồng âm
- Về biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ, nhân hoá, hoán dụ, điệp ngữ, chơi chữ
2 Từ Hán Việt:
a, Nguyên: ( bắt đầu, đứng đầu) nguyên
đại, nguyên lão, nguyên soái, nguyên thủ
( nguồn gốc) tài nguyên, đào nguyên (
vùng đất rộng) thảo nguyên, bình nguyên,
cao nguyên ( cái gốc ban đầu) nguyên
đơn, nguyên cáo, nguyên thuỷ…
b, Tiêu: (đêm) nguyên tiêu, ba tiêu, chuối
(rong chơi, nhàn nhã)
c, Viên: (người) diễn viên, nhân viên, biên
tập viên, viên chức, giáo viên, báo cáo
viên, công tố viên…( tròn, đầy đủ) viên
viên, hoa viên…
d, Xuân: (mùa xuân) lập xuân, xuân
phân, xuân sơn, xuân thuỷ ( năm) Xuân Quý Mùi, tân xuân (tuổi trẻ) thanh xuân,
3 Sử dụng từ, thành ngữ:
a, - Đầu xuôi đuôi lọt
- Đầu sóng ngọn gió; Đầu tắt mặt tối
Trang 6? giải bài đố vui sau?
Lễ gì?
Lễ gì nhộn nhịp tưng bừng
Mở đầu năm học xin đừng ai quên?
Lễ gì đối với người trên?
Lễ gì chỉ có một đêm ở nhà thờ?
Lễ gì xứ phật mong chờ?
Một năm ngày ấy ngồi mơ Niết bàn?
Lễ gì ai cúng hân hoan
Bốn phương trẩy hội bạt ngàn ngựa xe?
Lễ gì cả nước hướng về
Đã thành quốc lễ cực kỳ thiêng liêng?
Lễ gì vừa chung vừa riêng
Để cho hai họ, xóm giềng cùng vui?
? Đặt câu với mỗi từ sau?
a, hồi phục- khôi phục, quy phục, khuất
phục, khắc phục
b, phản ánh, phản ảnh, phản chiếu, phản
hồi, phản bội, phản ứng,
c, xuất giá, xuất gia, xuất xứ, xuất sắc,
xuất khẩu, xuất bản
Gv: cho hs chơi theo chủ đề:
? Tìm các tiếng có thể kết hợp với các từ
sau:
liệt sĩ)- Từ thương binh
b, ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 =- Từ
giáo viên
c, Ngày thành lập quân đội nhân dân
22/12 – quân đội
- Cách chơi: các tổ cử đại diện lên bảng
viết ra các từ ghép có chứa các yếu tố đã
cho trong thời gian 30s, tổ nào viết "()
nhiều từ thì thắng cuộc
- Đầu bạc răng long, Đầu cơ trục lợi
- Đầu gà mái lợn, Đầu voi đuôi chuột
- Đầu bò đầu (C3B Đầu gối tay ấp
- Đầu trộm đuôi (CFB Đầu chày đít thớt
- Đầu bù tóc rối, Đầu xanh tuổi trẻ
- Đầu làng cuối xóm, Đầu mày cuối mắt
- Cứng đầu cứng cổ
b, Lễ khai giảng, lễ mừng thọ, Lễ Nôen,
4 sửa lỗi dùng sai âm, sai chính tả:
Hs đặt câu
5
hại, nhau…
…
b, Giáo: viên, dục, án, &(B huấn, vụ,
- Viên: nhân, quan, đoàn, đội, đảng, hội, thành, nghị, uỷ…
c, Quân: nhân, hiệu, lệnh, tình nguyện, y,
y viện, sự, sứ, số, phục, pháp, ngũ, lực, lính…
lốt
Hoạt động 3(2p) Củng cố và dặn dò
- Gv cho hs nhắc lại những điểm cần nắm khi sử dụng từ
- Về nhà tự kiểm tra lại những lỗi chính tả khi viết văn và giao tiếp
- Soạn bài: Ôn tập tác phẩm trữ tình:
- Đọc – trả lời các câu hỏi trong sgk
- Lập bảng hệ thống những tác phẩm đã học theo gợi ý sgk
Trang 7Ngày dạy: 15 tháng 12 năm 2009 Tiết 66
ôn tập tác phẩm trữ tình
A Điểm cần đạt:
- Hs (C đầu nắm "() khái niệm trữ tình và một số đặc điểm nghệ thuật phổ biến của tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình
- Củng cố những kiến thức cơ bản và duyệt lại một số kĩ năng đơn giản đã "() cung cấp và rèn luyện
B Tiến trình lên lớp:
Hoạt động 1: (3p) ổn định lớp và kiểm tra vở soạn của hs
Hoạt động 2: (40p) Tìm hiểu bài mới:
Gv yêu cầu hs lập bảng hệ thống những kiến thức đã học về từng tác phẩm văn học:
TT Tác phẩm tác giả Thể loại
tiêu diệt địch
2 Phò giá về kinh TQK NN Hào khí chiến thắng và khát vọng
thái bình thịnh trị của dt ta ở thời đại nhà Trần
không khí đìu hiu Sự hoà hợp giữa
4 Bài ca côn sơn NT Lục bat Nhân cách thanh cao và sự giao hoà
tuyệt đối với thiên nhiên
cho thân phận của họ
đơn lẻ, thầm lặng giữa núi đèo hoang vu
7 Bạn đến chơi
8 Xa ngắm thác
núi E( Lí Bạch TT Tình yêu thiên nhiên đằm thắm
9 Cảm nghĩ trong
đêm thanh tĩnh Ls Bạch NNTT khoảng khắc đêm vắng
10 Ngẫu nhiên
viết nhân…
Hạ tri TTĐL
chút xót xa lúc mới trở về
11 Bài ca nhà
tranh bị …
Đỗ Phủ 8 chữ Tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao
cả
12 Cảnh khuya,
Rằm tháng
giêng
sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan
Trang 813 XQ NN
những kỷ niệm đẹp của tuỏi thơ
3 Đặc điểm thể thơ:
a, So sánh đặc điểm thể thơ thất ngôn bát cú và thơ thất ngôn tứ tuyệt?
b, Nêu đặc điểm thể thơ lục bát?
Gv cho hs thảo luận – chuyển sang tiết 2
Hoạt động 3: (2p) Củng cố và dặn dò:
Về nhà ôn lại các kiến thức về các tác phẩm trữ tình
Chuẩn bị nội dung tiết 2: Tìm hiểu đặc điểm các thể thơ