- C« g¸i : ChÏn lóa PhÊt ph¬ NÐt trÎ trung ph¬i phíi Vẻ đẹp mảnh mai thon thả nhưng tràn ®Çy søc sèng Vẻ đẹp cánh đồng quê ; vẻ đẹp con người n¬i lµng quª Yêu quí tự hào về vẻ đẹp và s[r]
Trang 1Tuđn 3 tiỏt 9 nhƠng cờu hĨt vồ tÈnh cộm gia ợÈnh
* Môc tiởu : - Hiốu khĨi niơm ca dao dờn ca
- N¾m ssỨîc nd , ý nghưa vÌ 1 sè hÈnh thục nt tiởu biốu cĐa ca dao dờn ca
qua nhƠng
bÌi ca thuéc chĐ ợồ t/cộm gia ợÈnh
- Thuéc nhƠng bÌi ca trong vÙn bộn vÌ biỏt thởm 1 sè bÌi ca thuéc hơ thèng
* Chuẻn bẺ : - G : nghiởn cụu S G V , S G K Ố soÓn bÌi - SỨu tđm ca dao thuéc chĐ ợồ
- HS : Hảc bÌi cò , soÓn bÌi
* Néi dung :
A.Kiốm tra ( 5p ) Kố tãm t¾t truyơn : Cuéc chia tay cĐa nhƠng con bóp bở
Qua cờu chuyơn tĨc giộ muèn nh¾n göi ợiồu gÈ
B.BÌi mắi :(38p)
ớảc chó thÝch 1
? Thỏ nÌo lÌ ca dao dờn ca ?
ớảc bÌi 1
Giội thÝch : Cĩ lao chÝn chƠ
? BÌi ca lÌ lêi cĐa ai nãi vắi ai vồ viơc gÈ ?
? Cỡng lao cĐa cha mỦ con ợỨîc thố
hiơn qua h/ộnh nÌo ?
? hÈnh dung nhỨ thỏ nÌo vồ h/ộnh nói ngÊt
trêi , nỨắc ẽ biốn ợỡng
? Chừ ra bp nt ợỨîc sö dông trong bÌi
? CĨch vÝ von so sĨnh cĐa bÌi cã gÈ ợéc
ợĨo , tĨc dông ?
Kỏt thóc bÌi ca lÌ 1 lêi khuyởn
? HỈy cho biỏt bÌi ca khuyởn ợừồu gÈ ?
? Nhẹn xƯt vồ ờm ợiơu cĐa bÌi ?
?ớảc nhƠng cờu ca khĨc nãi vồ cỡng cha
nghưa mỦ ?
?BÌi ca lÌ lêi cĐa ai ?
? HÈnh ộnh ngỨêi con gĨi xuÊt hiơn trong
khỡng gian vÌ thêi gian nÌo ?
? Chiồu chiồu lÌ thêi gian nÌo trong ngÌy
?
I/ TÈm hiốu khĨi quĨt :
Ca dao dờn ca chừ cĨc thố loÓi trƠ tÈnh dờn gian kỏt hîp lêi vÌ nhÓc dưởn tộ ợêi sèng néi tờm cĐa con ngỨêi
II/ TÈm hiốu vÙn bộn : 1/ BÌi 1
Lêi mỦ ru con , nãi vắi con vồ cỡng lao cha
mỦ vÌ trĨch nhiơm cĐa con cĨi
- Cỡng cha Ố nói thĨi sŨn
- nghưa mỦ Ố nỨắc biốn ợỡng ( Nói rÊt cao ; nỨắc biốn khỡng bao giê hỏt
Ẩ)
So sĨnh ; ( Lêi hÈnh ộnh to lắn , cao réng vưnh hững cĐa thiởn nhiởn ợố diÔn tộ cỡng ŨnẨNói Ẩ NỨắc Ẩ Khỡng thố nÌo ợo ợỨîc ợố khÒng
ợẺnh cỡng lao cha mỦ vỡ cĩng to lắn )
- Khuyởn : Ghi lßng
Lêi hĨt ru tờm tÈnh sờu lậng
HS : ợảc
2/ BÌi 2
Lêi ngỨêi con gĨi lÊy chạng xa quở
- Thêi gian : chiồu chiồu
- Khỡng gian : ngâ sau ( Thêi ợiốm cuèi cĐa 1 ngÌy ; lóc mật trêi
Trang 2? Hai chữ “chiều chiều “gợi cho emcảm
nghĩ gì ?
GV: Thời gian gợi buồn ,thời gian tâm
trạng
Chiều chiều sự trở về đoàn tụ Vậy mà
…
? Em hiểu gì về không gian ngõ sau ?
?Không gian ấy gợi ta liên tưởng tới điều
gì ?
? Hình dung như thế nào về hình ảnh
người con gái trong câu ca ?
? Qua lời người con gái em hiểu được tâm
trạng nào của cô ?
? Cô nhớ điều gì ?
? Buồn đau vì sao ?
? Em thuộc bài ca nào khác diễn tả nỗi
nhớ thương cha mẹ của người đi xa ?
Đọc bài 3
? Hình ảnh “nuộc lạt mái nhà”gợi em liên
tưởng tới điều gì ?
? Lời ca :bao nhiêu … có sức diễn tả một
nỗi nhớ như thế nào ?
? Cử chỉ : “ngó lên” gợi tả tình cảm nào
đối với ông bà ?
? Bài ca diễn tả tình cảm nào ?
Đọc bài 4
? Bài ca là tiếng hát về điều gì ?
? Trong bài ca ,các từ :người xa ,bác mẹ
,cùng thân …có nghĩa như thế nào ?
? Từ đó có thể nhận thấy tình cảm anh em
được cắt nghĩa trên những cơ sở nào ?
? Quan hệ anh em ruột thịt được diễn tả
bằng những từ ngữ ,hình ảnh nào ?
? Bài ca dao đưa những bộ phận :tay chân
của con người để so sánh với tình anh em
là có dụng ý gì ?
? Tình anh em gắn bó còn có ý nghĩa gì
trong lời ca :Anh em…vầy ?
? Bài ca dao đề cao tình cảm nào của con
người ?
? Bài ca nhắn nhủ điều gì ?
… ) thời gian lặp đi lặp lại
Ngõ sau : nơi kín đáo lẩn khuất , ít ai qua lại để ý
Cảnh ngộ cô đơn của nhân vật , thân phận người phụ nữ trong gia đình dưới chế
độ pk
- Trông về Ruột đau Buồn , nhớ , xót xa , đau đớn âm thầm không biết chia sẻ cùng ai
Nhớ : về quê nhà , về người mẹ Buồn : làm con phải xa cách cha mẹ , không…
3/ Bài 3
- Công lao ông bà
Nỗi nhớ thường xuyên , da diết , nhiều và bền chặt
Ngó lên : trông lên tình cảm tôn kính
Nỗi nhớ thương niềm kính yêu ông bà
4/ Bài 4
Tình anh em Người xa : Người xa lạ Bác mẹ : Cha mẹ
Cùng thân : Cùng là ruột thịt Không phải người xa lạ , đều cùng cha mẹ sinh ra , có quan hệ máu mủ ruột thịt
- Cùng chung , một , cùng Như thể tay chân
Sự gắn bó thiêng liêng không thể tách rời
Tình anh em gắn bó đem lại hạnh phúc cho cha mẹ
Tình anh em
Trang 3? Tại sao 4 bài ca dao khác nhau lại có thể
hợp thành 1 văn bản
? Từ tình cảm ấy em cảm nhận được vẻ
đẹp cao quí nào trong đời sống tinh thần
của dân tộc ta
? Nhận xét thể thơ
? Nét nghệ thuật nổi bật
Anh em phải đoàn kết hòa thuận
III/ ý nghĩa :
- Phản ánh tình cảm gia đình ; coi trọng công ơn và tình nghĩa trong các mối quan
hệ gia đình Cách ứng xử tử tế trong nếp sống và tâm hồn dân tộc ta
- Thơ lục bát
- Hình ảnh so sánh ẩn dụ Văn biểu cảm
C.Củng cố ( 1p ) Đọc phần ghi nhớ
D.Hướng dẫn ( 1p ) - Học thuộc 4 bài ca dao
- Tìm và chép lại 1 số bài ca dao có nội dung tương tự
- Soạn : Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước
***********************************
tiết 10 : Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước , con người
* Mục tiêu : - Nắm được nội dung , ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình yêu quê hương đất nước con người
- Thuộc những bì ca trong v b và biết thêm 1 số bài thuộc chủ đề
* Chuẩn bị : G : Nghiên cứu tài liệu , soạn bài ;
Sưu tầm 1 số bài ca dao thuộc chủ đề
HS : Học bài cũ , soạn bài
* Nội dung :
A.Kiểm tra ( 5p ) : Đọc thuộc lòng 4 bài ca dao về t/cảm gia đình ;
Nêu nội dung ý nghĩa mỗi bài
B.Bài mới ( 38p )
Giải thích các từ khó
Đọc bài 1
? Bài ca dao có mấy phần , ứng với mỗi
phần là lời của ai ?
G : Hỏi - đáp – là hình thức đối đáp
trong ca dao dân ca
I/ Tìm hiểu khái quát II/ Tìm hiểu văn bản 1/ Bài 1
Hai phần : Phần 1 : Lời hỏi – chàng trai Phần 2 : Lời đáp – cô gái
Trang 4? Theo em hình thức đối đáp trong ca dao
dân ca có phổ biến không ?
? Em còn biết bài ca nào khác có hình
thức đối đáp ?
? Những địa danh nào được nhắc tới trong
lối đối đáp này ?
? Các địa danh đó có những đặc điểm
riêng và chung nào ?
? Có gì độc đáo trong lời hỏi của chàng
trai?
? Lời đối đáp của cô gái ?
? Từ lời đối đáp đó em hiểu được gì về
những chàng trai cô gái ?
Đọc bài 2
? Xác định địa danh được nói tới trong bài
?
? Bài ca không nhắc đến Hà Nội mà vẫn
gợi cho ta nhớ về Hà Nội ? vì sao ?
? Hình dung như thế nào về cảnh trí Hồ
Gươm qua lời giới thiệu
? Vẻ đẹp HN được nhắc tới là vẻ đẹp của
truyền thống l/sử hay vẻ đẹp của truyền
thống văn hóa ? Vì sao em nghĩ thế ?
? cụm từ “Rủ nhau” trong bài gợi cho em
cảm nghĩ về điều gì ?
? Trong ca dao có nhiều bài bắt đầu bằng
cụm từ rủ nhau ? đọc 1 bài
? Kết thúc bài ca có gì độc đáo
? Hỏi ai ? hỏi về điều gì ?
? Hỏi như vậy nhằm mục đích gì ?
? Bài ca đã khơi gợi tình cảm nào trong
em ?
Có nhưng không phổ biến
- 5 cửa ô Hà Nội sông Lục Đầu Sông Thương Núi Tản Viên
Đền Sòng Lạng Sơn
Đặc điểm riêng : Gắn với mỗi địa phương
Đặc điểm chung : Đều là những nơi nổi tiếng về lịch sử văn hóa của Miền Bắc nước ta
Hiểu biết về văn hóa , lịch sử Tình yêu , niềm tự hào về vẻ đẹp văn hóa ls của dân tộc
2/ Bài 2
Hà Nội Vì : Hồ Gươm , cầu Thê Húc … đều là các danh lam thắng cảnh của HN
Cảnh đẹp , đa dạng … có hồ , có cầu , có
đền … tất cả tạo nên một không gian thiên tạo và nhân tạo thơ mộng thiêng liêng ( Vẻ đẹp truyền thống văn hóa
vì : Hồ Gươm gợi truyền thuyết Lê Lợi trả gươm thể hiện tinh thần chuộng hòa bình Cầu Thê Húc là nét đẹp kiến trúc ; Chùa Ngọc Sơn mang nét đẹp tâm linh ; dài Nghiên , tháp Bút thể hiện truyền thống học hành ) - không khí tấp nập của khách tham quan HN sức hấp dẫn của cảnh đẹp HN
HS đọc
Là 1 câu hỏi
- Ai gây dựng – khẳng định công lao của
ông cha nhiều thế hệ
- Nhắc nhở thế hệ con cháu
… Yêu quí tự hào ; nhớ ơn muốn được đến thăm …
Trang 5Đọc bài 3
? Cảnh trí xứ Huế được miêu tả thế nào ?
? Các tính từ : non xanh nước biếc gợi tả
vẻ đẹp nào của Huế ?
? Ngoài vẻ đẹp của núi , sông , Huế còn
đẹp về những di sản nào ?
? Từ “ai “ Trong bài mang nghĩa nào ?
G : tích hợp
? Em hiểu ntn về lời ca : Ai vô …
? Em đọc được t/cảm nào ẩn chứa trong
lời nói , nhắn gửi đó
Đọc bài 4
? Bài ca miêu tả mấy hình ảnh ?
? Tìm những từ ngữ m/tả cảnh cánh đồng
? Có nhận xét gì về cách cấu tạo ngôn từ
và nhịp điệu của 2 dòng đầu ?
?Các điệp ngữ , đảo ngữ … gợi tả cánh
đồng ntn ?
? Từ ngữ nào trong bài cho em hiểu đây là
hình ảnh cô gái ?
G : Thân em – lời g/t xưng hô của các cô
gái bình dân xưa …
? Cô gái trong bài ca dao được gợi tả qua
hình ảnh nào ?
? Hình ảnh : Chẽn lúa … ban mai , gợi tả
điều gì ?
? Hình dung ntn về h/ảnh người con gái
trong bức tranh
? Bài ca đã phản ánh những vẻ đẹp nào
của làng quê ?
? Từ đó bài ca đã toát lên tình cảm nào
dành cho con người và quê hương ?
Thảo luận nhóm : Các tiếng ni – tê cho
biết xuất xứ miền trung của bài ca
Nhưng phải chăng tình cảm trong bài ca
chỉ bó hẹp với miền trung Em nghĩ gì về
điều này ?
? Nội dung chủ yếu của 4 bài
3/ Bài 3
- Cảnh : Non xanh Cảnh đẹp tươi mát hiền
Nước biếc hòa nên thơ… ( Màu xanh của núi , màu xanh của nước
…) ( Lăng tẩm… , chùa , nhã nhạc … )
- Ai – Không chỉ 1 người cụ thể mà để chỉ bát cứ người nào
Lời mời , lời nhắn gửi mọi người hãy đến với Huế
Tình yêu , niềm tự hào về Huế
4/ Bài 4
- Cánh đồng : mênh mông Điệp , đảo ,
đối
bát ngát ( Các nhóm từ ở dòng sau lặp , đảo và đối xứng với các nhóm từ ở dòng trước ; nhịp 4/4/4
Cánh đồng rộng lớn , xanh tốt , đầy sức sống
- Cô gái : Chẽn lúa
Phất phơ
( Nét trẻ trung phơi phới )
Vẻ đẹp mảnh mai thon thả nhưng tràn
đầy sức sống
Vẻ đẹp cánh đồng quê ; vẻ đẹp con người nơi làng quê
Yêu quí tự hào về vẻ đẹp và sức sống của quê hương , của con người
Đại diện nhóm trả lời
Trang 6C.Củng cố ( 1p ) : Văn bản đã gợi cho em những tình cảm và mong ước gì ?
D.Hướng dẫn ( 1p ) : - Học thuộc 4 bài ca dao
- Tìm những câu ca khác có nd tương tự
- Soạn : Những câu hát than thân
***********************************************
tiết 11 : Từ láy
*Mục tiêu : -Nắm được cấu tạo của 2loại từ láy :láy toàn bộ ,láy bộ phận
-Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ láy Tiếng Việt
-Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để
sử dụng tốt từ láy
*Chuẩn bị : GV nghiên cứu tài liệu ,soạn bài ,bảng phụ chép ví dụ
HS:Học bài cũ ,đọc sách GK
*Nội dung :
A.Kiểm tra(5):Có mấy loại từ ghép ?Nêu rõ từng loại ? Cho ví dụ ?
B.Bài mới (38p)
Đọc ví dụ S G K ( t 41)
GV ghi các từ láy
? Các từ trên là từ đơn hay từ phức ? Vì
sao ?
? Là từ ghép hay láy ? Vì sao ?
? Những từ đó có đặc điểm gì giống nhau
và khác nhau ?
? Có mấy loại từ láy ? Là loại nào ?
?Thế nào là láy toàn bộ ? Láy bộ phận ?
Chép ví dụ (bảng phụ )
?Xác định từ láy ?
? Thuộc loại láy nào ?
? Nghĩa của các từ này được tạo thành do
I/ Bài học 1/ Các loại từ láy :
- Đăm đăm – lặp lại hoàn toàn Toàn
bộ Mếu máo – lặp âm đầu Bộ phận Liêu xiêu – lặp vần Bộ phận
- Có 2 loại : - Láy toàn bộ
- Láy bộ phận
Ví dụ : Bần bật – biến đổi phụ âm cuối Láy Thăm thẳm – biến đổi thanh điệu toàn
bộ
2/ Nghĩa của từ láy :
Ví dụ : Ha hả , oa oa , tích tắc
? Đặc điểm hình thức ? kiểu v b III/ ý nghĩa :
- Tình yêu , lòng tự hào chân thành sâu sắc của nhân dân đối với vẻ đẹp của quê hương
đất nước con người
- Thơ lục bát , văn bản biểu cảm
Trang 7đặc điểm gì ?
? Những từ này thuộc loại từ láy nào ?
? Những từ này miêu tả cái gì ?
? Nghĩa của những từ này được tạo thành
do đặc điểm nào ?
? Xác định tiếng gốc làm cơ sở ,tiếng
được láy lại trong mỗi từ ?
?So sánh nghĩa của từ láy với nghĩa các
tiếng gốc và cho nhận xét ?
?Nghĩa của từ láy được tạo bởi các cơ sở
nào?
1/ Bài tập 2:
Gọi HS lên bảng làm
G chữa
2/ Bài tập3 :
Gọi HS lên bảng làm
G chữa
Mô phỏng âm thanh của tiếng
VD : Lí nhí ( Tiếng nói có âm lượng nhỏ nhẹ )
Li ti ( Hìnhđáng nhỏ bé ) Đặc tính âm thanh
VD : Nhấp nhô
Mềm mại
Đo đỏ
Sắc thái giảm nhẹ
II/ Luyện tập :
- Lấp ló , nho nhỏ , nhức nhối , khang khác , thâm thấp , chênh chếch
a> Nhẹ nhàng Xấu xa
b > Nhẹ nhõm Xấu xí
c > Tan tành Tan tác
C.Củng cố ( 1p ) : Có mấy lọai từ láy ? là loại nào ? nói rõ từng loại
D.Hướng dẫn ( 1p ) – Về học thuộc ghi nhớ
- Làm bài tập 1, 4 , 5 , 6
- Đọc bài quá trình tạo lập văn bản
*******************************************************
Tiết 12 : Quá trình tạo lập văn bản
* Mục tiêu : - Giúp HS nắm được các bước của quá trình tạo lập 1 v b , để có thể tập
làm văn một cách có phương pháp và có hiệu quả cao
- Củng cố lại những kiến thức và kĩ năng đã được học về liên kết , bố cục
và mạch lạc trong văn bản
* Chuẩn bị : - G : Nghiên cứu soạn bài
- HS : Học bài cũ , đọc S G K
* Nội dung :
A.Kiểm tra ( 6p ) Nêu các điều kiện để một văn bản có tính mạch lạc
B.Bài mới ( 37p )
Trang 8Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
?Khi nào thì người ta có nhu cầu tạo lập
văn bản ?
? Để tạo lập một văn bản ( viết 1 bức thư
)ta phải xác định những vấn đề gì ?
?Có thể bỏ qua một vấn đề nào đó trong
4vấn đề trên được không ?
G :… Bước định hướng
?Sau khi xác định được 4 vấn đề đó cần
phải làm những việc gì tiếp ?
? Chỉ có ý và dàn bài thì đã tạo ra được
một văn bản chưa ?
? Bước tiếp theo là gì ?
? Muốn viết thành văn cần đạt những yêu
cầu nào ?
? Sau khi tạo xong một văn bản ,để biết
được văn bản có đúng hay không ,có chỗ
nào cần sửa ,ta phải làm gì ?
? Muốn kiểm tra được cần dựa vào những
tiêu chuẩn nào ?
G: Đó là các bước …
? Tạo lập 1 văn bản cần qua những bước
nào ?
HSđọc phần kết luận
1.Bài tập 2: HS làm
GV chữa
2 Bài tập 3: HS làm
GV c hữa
I.Các bước tạo lập văn bản
Khi có nhu cầu phát biểu ý kiến Viết thư cho bạn
Viết bài cho báo Viết bài tập làm văn -Định hướng : -viết cho ai -Viết để làm gì
-Viết về cái gì
-Viết như thế nào
-Lập dàn ý : Tìm ý Sắp xếp ý
-Diễn đạt (viết thành văn ) Viết thành câu , thành đọan ,thành bài -Kiểm tra –sửa chữa
(Dựa vào các yêu cầu đã nêu ở trên )
II.Kết luận : SGK
III.Luyện tập
a.Điều quan trọng là : Từ thực tế ấy rút ra những kinh nghiệm học tập để giúp các bạn khác học tập tốt hơn
b.Bạn xác định không đúng đối tượng giao tiếp Bản báo cáo này là trình bày với HS chứ không phải với các thầy cô giáo
a Không bắt buộc Chỉ cần viết rõ ,ngắn
b Phân biệt mục lớn nhỏ bằng kí hiệu đã qui định
C.Củng cố (1p) :Nêu các bước tạo lập 1 văn bản
D.Hướng dẫn (1p) : Về học phần kết luận
Làm bài tập số 1
Viết bài văn số 1
Trang 10Viết bài tập làm văn số 1 (ở nhà )
*Mục tiêu : Giúp HS ôn tập về cách làm bài văn tự sự và bài văn miêu tả ,về cách dùng
từ đặt câu ,về liên kết ,bố cục ,mạch lạc trong văn bản
Vận dụng những kiến thức đó vào việc tập làm bài văn cụ thể hoàn chỉnh
*Chuẩn bị : Gv ra đề hướng dẫn cách làm ,biểu điểm
HS : ôn bài ,chuẩn bị giấy làm bài
*Nội dung :
Đề bài : Hãy kể lại nội dung câu chuyện :Đêm nay Bác không ngủ –theo ngôi kể mới
Biểu điểm
1.Mở bài : Giới thiệu câu chuyện
2.Thân bài : Kể lại toàn bộ nội dung câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác (HS lựa chọn ngôi kể : có thể xưng tôi –là 1 nhân vật được chứng kiến toàn bộ sự việc xảy ra trong đêm được ghi lại trong bài thơ )
3 Kết luận : Nêu cảm nghĩ của bản thân
HS chép đề về nhà làm Thứ 5 nộp bài
*********************************************************