Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 11 - Tiết 41: Bài ca nhà tranh bị gió thu phá (Tiết 4)

Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều nhóm từ đồng nghĩa khác nhau  Có hai loại từ đồng nghĩa khác nhau: Hoàn toàn và không hoàn toàn Câu 2 : các từ láy được tác giả sử dụng trong bài t[r]

Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

(Đỗ Phủ)

A Mục tiêu cần đạt

1-Kiến thức:

-Sơ giản về tác giả Đỗ Phủ

-Giá trị hiện thực:Phản ánh chân thực cuộc sống con !"

-Giá trị nhân đạo:thể hiện hoài bão cao cả và sâu sẵc của Đỗ Phủ, nhà thơ vủa những !" nghèo khổ bất hạnh

- 1!2 đầu thấy #!5 vị trí và ý nghĩa của những yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình Đặc điểm của bút pháp Đỗ Phủ qua những dòng thơ miêu tả và tự sự

2- Kĩ năng: Đọc hiểu văn bản thơ !2 ngoài qua bản dịch tiếg việt Kĩ năng đọc- hiểu, phân tích bài

thơ qua bản dịch tiếng việt

3-Thái độ: Giáo dục học sinh lòng vị tha, nhân đạo, bản tính tốt đẹp của con !"

B Chuẩn bị của thầy -trò.

- GV: Giáo án + SGK

- HS: Bài soạn + SGK

C Tiến trình tổ chúc các hoạt động

1 Ôn định tổ chức 1p : 7

2 Kiểm tra bài cũ: 5p

Đọc thuộc lòng bản phiên âm + dịch thơ bài “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”

Phân tích tình huống đặc biệt ở 2 câu thơ cuối để thấy rõ t/c, tâm trạng của tác giả?

3.Giới thiệu bài:

7 gian: 1p

Đỗ Phủ ( 712 - 770 ) nhà thơ nổi tiếng đời !"  tự là Tử Mỹ, hiệu Thiếu Lăng quê tỉnh Hà Nam,

có một thời gian ngắn làm quan !  hầu ! suốt c/đ ông phải sống trong cảnh đau khổ, bệnh tật Năm 760 Đỗ Phủ dựng #!5 một nhà tranh bên cạnh khe Cán Hoa ở phía tây Thành Đô và đã bị gió phá nát…Bài thơ “ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá” là một tác phẩm nổi tiếng của ông, bằng bút pháp hiện thực và tinh thần nhân đạo cao cả…

Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh

Ghi bài

.% tiờu: Nắm #!5 tác giả tác phẩm, thể thơ

7 gian: 10p

GVđọc mẫu

Nêu yêu cầu đọc

- Giọng bộc lộ cảm xúc buồn bã, bất lực của

nhà thơ( 3 khổ đầu ) ; giọng ! sáng phấn

chấn hơn ở khổ thơ cuối

? Dựa vào chú thích *, nêu ngắn gọn

những nét cơ bản về cuộc đời, sự nghiệp

của Đỗ Phủ ?

- Tác giả Đỗ Phủ ( 712- 770) Nhà thơ nổi

tiếng đới !"  TQ, cuộc đời vất vả, lận đận,

I- Tìm hiểu chung.

1 Đọc

2 Tác giả, tác phẩm.

- Tác giả Đỗ Phủ ( 712- 770) Nhà thơ nổi tiếng đời !"  TQ

- Nhà thơ hiện thực vĩ đại, nhà thơ của dân

đen Năm 760 #!5 bạn bè, !" thân giúp

đỡ, Đỗ Phủ dựng #!5 một căn nhà tranh,

#!5 mấy tháng thì căn nhà bị gió thu phá

nát

- Thể thơ : Bài thơ viết theo loại cổ thể

?Bài thơ gồm mấy phần ?

_

% giú thu %; cỏc &! <0 tranh %=8 tỏc

_  2 : “ 3? con thụn Nam ……….lũng

!& C%D : EF )G% 3? con %H tranh " ; vào

<I tre

_  3 : “ giõy lỏt …….sao cho trút” : 

L EM %=8 gia "4 NL = trong "(& &8,

_

nhà ,

HS cựng bàn

- Thể thơ : Bài thơ viết theo loại

cổ thể

3 Bố cục: 4 phần

-.% tiờu:-Giá trị hiện thực:Phản ánh chân thực cuộc sống con !" Giá trị nhân đạo:thể hiện hoài bão cao cả và sâu sẵc của Đỗ Phủ, nhà thơ vủa những !" nghèo khổ bất hạnh

7 gian: 20p

 1 : miờu   giú &  %; bay

 <0 tranh này " <0 tranh khỏctranh

bay theo giú qua bờn kia sụng3 rỏc khú

mà thu <,

?

? Thỏi

Nam

 “ Quay

?

Khi mỏi nhà tranh

"(& tỡnh % & "& %=8 nhà 

? Sau khi trói qua 0) )" nhà  cú &

gỡ khụng ?

GV

? 34 #5 nào 6" nhà  7 8 '

HS cựng bàn luWn suy nghX

HS chia nhóm trả lời

II Phõn tớch chi

1 Cỏc % & ' ( ) *  trong bài %.

_

_

_  3 : miờu  E R SF

%&

_  4 : SF %& 3^% ,

2 .*  /0 nhà %.

_ -! mỏt )+ %=8 cài + Gớo thu M phỏ  nhà a/ 0% < trong "(&

_ -! mỏt )+ %=8 cài

+ Gớo thu M phỏ  nhà

+

_ L "8 )+ tinh  và nhõn tỡnh 

thỏi

+ Lo

+

tớnh cỏch 3? con

?Nhà  cú ) & gỡ?

_

ngàn gian” cho

?

sàng < ' 8* gỡ?

_ Nhà

phỳcchung

? Qua

ra sao?

 O0% & F G !& lũng )/ tha chan

? í

-Lũng nhõn ỏi )j k  ngay % khi con

cựng %^%,

HS cựng bàn

luWn suy nghX

_ L "8 )+ tinh  và nhõn tỡnh  thỏi

+ Lo + làm thay "M tớnh cỏch 3? con

3 Tỡnh 3 cao quớ /0 nhà

%.

_ NL = & 0% cú “ngụi nhà

_ Nhà

"R%D

 O0% & F G !& lũng )/ tha chan %C8 tinh  nhõn

Hot ng 4.Tổng kết

-.% tiờu:HS khỏi quỏt và EH% sõu E C% ):8 h%,

7 gian: 6p

? Nghệ thuật chính của bài thơ?

? Nội dung ?

HS đọc ghi nhớ trong SGK

III Tổng kết – ghi nhớ

1 Nghệ thuật

Kết hợp nhiều ?!  thức biểu

đạt

2 Nội dung: Nỗi khổ của t/g vì

căn nhà bị gió thu phá  !2 mơ cao cả

* Ghi nhớ ( SGK 134 )

-.% tiờu:HS khỏi quỏt và EH% sõu E C% ):8 h%,

7 gian: 2p

4 #/ 6 : 2

4.1 L EM nào %=8 nhà  "R% "+ %W trong bài?

4.2 Nhà  cú & 0% gỡ?

4.3

4.4 Qua

5 9: dũ:1 phỳt

* RÚT KINH ABC DE SUNG: ………

…… ………

………… ………

Kiểm tra văn A Mục tiêu cần đạt -Kiến thức: Kiểm tra đánh giá việc nắm kiến thức cơ bản của HS về phần văn học Kiểm tra đánh giá việc phân tích, cảm thụ văn học của HS -Kĩ năng: Rèn luyện kỹ năng làm bài kiểm tra: trắc nghiệm, tự luận - Thái độ: Giáo dục học sinh ý thức tự giác, tích cực khi làm bài kiểm tra B Chuẩn bị - GV: Ra đề + Đáp án - HS: Giấy bút kiểm tra !  pháp: HS viết bài, gv giám sát C.tiến trình tổ chức các hoạt động * Hoạt động 1: Khởi động 1 Tổ chức: 2 Kiểm tra: Sự chuẩn bị của HS *Hoạt động 2: Giáo viên phát đề cho HS – nhắc nhở HS làm bài nghiêm túc. GH bài 1: Cõu thụng Cõu Cõu 5 3 : (3 điểm) Nhận xét ngắn gọn về sự khác nhau của cụm từ ta với ta trong hai bài thơ Qua đèo Ngang (Bà huyện Thanh Quan) và Bạn đến chơi nhà (Nguyễn Khuyến) - Hỡnh C% trỡnh bày : 1 "F& G$ ỏn: Cõu1:

 M !& gia "4 vụ cựng quý giỏ

- Hóy

Cõu 2 : D

miờu  % "t u Cụn U, Zw vào bài ) %=8 HS)

e cú % : U; %# thụng &h% +# " rờu  , búng trỳc => % thanh bỡnh yờn # õm thanh ờm b/ …

C õu 3 : Sự khác nhau :

Cụm từ ta với ta trong bài thơ Qua đèo Ngang (Bà huyện Thanh Quan) : Núi lờn s^ cụ "# <? loi

Cụm từ ta với ta trong bài thơ Bạn đến chơi nhà (Nguyễn Khuyến) : Chỉ 2 ngư7 S# tỡnh S thõn tỡnh và cao E

*Đề bài 2

I Trắc nghiệm

Khoanh tròn ?!  án trả lời đúng

1 Bài thơ “ Sông núi M Nam” đã nêu bật nội dunggì ?

A N!2 Nam là !2 có chủ quyền, không kẻ thù nào xâm phạm #!5

B N!2 Nam là !2 đất !2 văn hiến

C N!2 Nam rộng lớn hùng mạnh

D N!2 Nam có nhiều anh hùng sẽ đánh tan quân giặc ngoại xâm

2 Bài thơ “ Buổi chiều đứng ở phủ Thiên 9M3* trông ra” của Trần Nhân Tông MQ làm theo thể loại gì ?

A Thất ngôn tứ tuyệt C Ngũ ngôn tứ tuyệt

B Thất ngôn bát cú D Ngũ ngôn bát cú

3.Vẻ đẹp của cảnh trí Côn Sơn trong “ Côn sơn ca” của Nguyễn Trãi là vẻ đẹp gì?

A [! tắn và đầy sức sống C Hùng vĩ và náo nhiệt

B Kì ảo và lộng lẫy D.Yên ả và thanh bình

4 Qua hình ảnh chiếc “ Bánh trôi M” Hồ X uân CM/* muốn nói gì về *M3 phụ nữ ?

A.Vẻ đẹp hình thể C Số phận bất hạnh

B.Vẻ đẹp tâm hồn D.Vẻ đẹp và số phận long đong

5 Thành ngữ nào IM đây có nghĩa gần với thành ngữ: “ Bảy chìm ba nổi”

A Cơm niêu !2 lọ C Nhà rách vách nát

B Lên thác xuống ghềnh D Cơm thừa canh cặn

6 Điểm nhìn của Lý Bạch đối với toàn cảnh Núi RM là

A Ngay A!2 chân núi K!  Lô C Trên đỉnh núi K!  Lô

B Trên con thuyền xuôi dòng sông D Đứng nhìn từ xa

7 Chủ đề của bài thơ trữ tình “ Tĩnh dạ tứ” là gì?

A Đăng sơn ức hữu C Sơn thuỷ hữu tình

B Vọng nguyệt hoài !  D Tức cảnh sinh tình

8 Đỗ Phủ MQ mệnh danh là:

A Thần thơ B Thánh thơ C Tiên thơ D Phật thơ

II- Tự luận

Câu1: Chép thuộc lòng bài thơ: “ Bạn đến chơi nhà” của tác giả Nguyễn Khuyến? So sánh cum từ:

“ Ta với ta” trong bài với cum từ: “ Ta với ta” trong bài thơ “ Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan

Câu2:Viết một đoạn văn nêu cảm nghĩ của em đối với quê ! 

*Đáp án

Phần I: Trắc nghiệm ( 0,25 đ/câu ) : 2đ

1 A 2 A 3 D 4 D 5 B 6 D 7B 8C

Phần II: Tự luận ( 8 đ)

Câu1:3điểm

ý 1: Chép chính xác bài thơ(1,5 điểm)

ý 2(1,5 điểm)

- “ Ta với ta” trong bài “Qua Đèo Ngang”: tác giả đối diện với chính mình đó là sự cô đơn, nỗi buồn….

“ Ta với ta” trong bài “ Bạn đến chơi nhà”: ta và bạn vui vẻ, đầm ấm hạnh phúc…

Câu2: 5 điểm

- Nêu #!5 cảm nghĩ ( yêu ! + nhớ nhung, trăn trở )

- Hành văn G! loát

- Từ ngữ trong sáng, có hình ảnh……

- Liên kết chặt chẽ, có mạch lạc…

* Hoạt động 3 : HS xem lại bài * Hoạt động 4 + Củng cố: GV thu bài, nhận xét giờ + HDVN: Ôn kiến thức đã học Chuẩn bị bài mới : “ Từ đồng âm”

* RÚT KINH ABC DE SUNG: ………

…… ………

………… ………

-@ -z N{ ` ÂM I BI  yờu  : phõn -Thỏi II % phỏp và %  (J M SGK + SGV + giỏo ỏn -III .N  và % phỏp lờn O 1 G %  ?& : 1 phỳt L7 2 (K) tra bài L : 5 phỳt. 2.1 L EM nào %=8 nhà  "R% "+ %W trong bài? 2.2 Nhà  cú & 0% gỡ? 2.3 2.4 Qua 3.Giới thiệu bài:

7 gian: 1p Giờ !2 các em đã học về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa Hôm nay chúng ta cùng tìm hểu về từ đồng âm Vậy từ đồng âm là từ ! thế nào ? Sử dụng từ đồng âm trpng những !"  hợp nào ? Chúng ta cùng tìm hiểu Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bài

7 gian: 15p

GVgọi HS đọc SGK trang 135 mục 1 I 1! nào là P Q õm.

đột ngột rất khó kìm dữ do quá hoảng sợ

?

quan gỡ C& nhau khụng?

Nghió khỏc nhau

GV yờu cầu HS đọc và trả lời cõu hỏi SGK

trang 135.

? Từ “kho” trong câu “Đem cá về kho” nếu

tách khỏi ngữ cảnh có thể hiểu thành mấy

nghĩa ?

-a.1 Kho : cỏch % S C% r,

a.2 Kho :  %C8 cỏ  "J& cỏ )+ mà

kho ~% "J& cỏ )+ "F W kho

? Để tránh những hiện

đồng âm gây ra, cần chú ya gì khi giao

tiếp?

HS tr l7i

HS cựng bàn

nhau ,khụng liờn quan gỡ )0 nhau

Vớ r ) ( cỏi ) bàn – bàn ( <W )

II R I P Q õm.

-Trong giao   chỳ ý "!

Ho t ng 3 Luyện tập.

-.% tiờu:HS khỏi quỏt và EH% sõu E C% ):8 h%,

7 gian: 20p

* Bài2/136 Cỏc U0 khỏc nhau /0

danh

a

thõn

b

4/ 136

Anh chàng

Bài tập 3

- Mọi !" ngồi quanh bàn để bàn công

việc

- Con sâu nằm sâu tít trong cuống lá

- Năm nay em bé vừa tròn năm tuổi

HS làm bài tập

III V J W.

*Bài1/136 P Q õm.

_ Cao : u trờn &C% bỡnh Cao

_ Ba : ba

Ba &t _ Tranh : tranh giành aC% tranh

_ Sang : sang giàu Sang sụng _ Nam : nam nhi -+ Nam _

UC% ;%

_ Nhố : khúc nhố Nhố %M  mà "

Bài tập 4

Anh chàng trong truyện đã sử dụng cách

dùng từ đồng âm để lấy lý do không trả cái

vạc cho hàng xóm

- Nếu sử dụng biện pháp chặt chẽ về ngữ

cảnh và hỏi anh ta: “Vạc của ông hàng xóm

là vạc bằng đồng cơ mà” ? Thì anh chàng nọ

sẽ phải chịu thua

_ ; : ; lỳa

 ;  %

_ Mụi : mụi son Mụi -.% tiờu:HS khỏi quỏt và EH% sõu E C% ):8 h%,

7 gian: 2p 4 #/ 6 : 2 4.1 L EM nào %=8 nhà  "R% "+ %W trong bài? 4.2 Nhà  cú & 0% gỡ? 4.3 4.4 Qua 5 9: dũ:1 phỳt

* RÚT KINH ABC DE SUNG: ………

…… ………

………… ………

-@ -1X GY. ÂM-THAO GIANG #]B I BI  yờu  : -Thỏi õm II % phỏp và %  (J M SGK + SGV + giỏo ỏn -

III .N  và % phỏp lờn O

1 ‚ "/ <0 : 1 phỳt

2 nF& tra bài %I : 5 phỳt.

^1! nào là P trỏi U0^ Cho vớ I^ Nờu tỏc I^

3 `0 G bài &0, phỳt

Giờ !2 các em đã học về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa Hôm nay chúng ta cùng tìm hểu về từ đồng âm Vậy từ đồng âm là từ ! thế nào ? Sử dụng từ đồng âm trpng những !"  hợp nào ? Chúng ta cùng tìm hiểu.

P dung

GVgọi HS đọc SGK trang 135 mục 1

a-Con

-> Miêu

>

b-Mua

->

? Qua phân tích em fJ U0 /0 P OQ trong hai ví

I có gì 6 và khác nhau.

-Khác nhau:

nhau.

? 1! nào là P Q âm?

HS 3 <7,

xa nhau ,không liên quan gì )0 nhau.

Ví b :

- (cái)bàn – bàn ( <W )

Bài W nhanh

„k "W mâm xôi mâm xôi "W

n bò "X8 / "X8 / bò.

? Em hãy i ra  ` P Q âm trong ví I này?

„k "W mâm xôi mâm xôi "W

NW -P < "WZ "L] -> danh :,

n bò "X8 / "X8 / bò.

-Bò 1:

-Bò 2: / %=8 con bào-> Danh :,

?Em phát

VÍ ƒ†

? 1P chân trong hai câu sau có 3 là P Q âm

không? Vì sao?

a- Nam

-Chân:

% ,

b-Cái bàn này chân

-Chân:

I 1! nào là P

Q âm.10P

1-Ví b.

2-Ghi 0 sgk

các )W khác.

->

chung

cùng”-> 1P H U0.

? Em hãy phân

-Khác nhau:

+

" nhau.

VD: CHÂN Oˆ ` CHÂN ‰}ySP W b0 cùng.

%L,

? 1P b chúng ta 3 O ý H gì?

BÀI 1o NHÓM

GV phát ! M W * bàn 1 nhóm.

? G: câu L * : P Q âm sau?

-Nhóm 1: Bàn ( danh

-> Tôi và

)G% sau.

-Nhóm 2: Sâu( danh :] sâu ( tính :]

-> Con sâu

-Nhóm 3:

->

-Nhóm 4: Bàn ( danh

-> Tôi và

)G% sau.

 9 nào? Ta sang II

HS "h% < ví b 1  I

?

* d ý:

+ hoàn toàn khác nhau không liên quan " nhau.

II R I P Q âm.10P

1- Ví b.

GV yờu cầu HS đọc và trả lời cõu hỏi 2 SGK trang 135.

? ! tỏch s t 3 cú u u  vGe cỏ LH

kho” thành fJ U0^

a.1 Kho : cỏch % S C% r,

a.2 Kho :  %C8 cỏ

? Em hóy thờm vào cõu này N vài P u cõu +) thành

% U0^

 "J& cỏ )+ mà kho ~% "J& cỏ )+ "F W kho.

->

? Gu trỏnh t u O do  ` Q õm gõy

ra,  3 chỳ ý H gỡ khi giao !^

- Chú ý đến ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc

dùng từ với nghĩa 0% đôi do hiện tợng đồng âm.

HS Ne GHI T‘,

*Bài W nhanh.

Trùng trục  con bò thui

Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu

(Là con gì?)

? Em u P chớn ) J là gỡ?

-Chớn: Tớnh

toàn thõn nú / "f chớn

* Cõu 6 vui Cõy gỡ?

Hai cõy cựng cú &P tờn

Cõy xoố

Cõy này Cõy kia hoa u ngỏt & &~ k -Cõy sỳng( I khớ)

-Cõy sỳng ( hoa sỳng)

->

.N dung bài M

xa nhau ,khụng liờn quan gỡ )0 nhau.

- Cỏch

của từ hoặc dùng từ với nghĩa 0% đôi do hiện tợng đồng

âm.

III V J W.

2- Ghi 0 SGK T136

III V J W.15P

-Bài1/136:

Bài 1- Tìm P Q âm.

_ Cao :

_ Ba : ba

_ Tranh : tranh giành aC% tranh.

_ Sang : sang giàu Sang sông

- Nam : nam nhi -+ Nam

_

_ Nhè : khóc nhè.Nhè %M  mà "

_ ; : ; lúa  ;  %

_ Môi : môi son.Môi

Bài 2.

a-Các

=.U0 65

%M,

=.U0  Ju5

eM áo:  trên nhát %=8 %% áo.

b-Tìm

P b5

* #5 w0

eM   góp ); vào &P M %C% kinh doanh.

-Bài4/136:

Anh chàng

-

thì anh chàng kia

âm.

-Bài2/136:Các khác nhau %=8 danh

:,

-Bài4/136: aG pháp

.

4 #/ 6 : 2 phút

4.1

4.2

5 9: dò:1 phút

SF %&D SGK trang 137

đỡ, Đỗ Phủ dựng #!5 nhà tranh,

#!5 tháng nhà bị gió thu phá

nát

- Thể thơ : Bài thơ viết theo loại cổ thể

?Bài. ..

- Tác giả Đỗ Phủ ( 71 2- 77 0) Nhà thơ tiếng đời !"  TQ