- Quan sát không giản đơn là nhìn, là xem, mà phải vừa xem vừa xét, tức là là trong quá trình quan sát phải dùng trí tuệ để phát hiện bản chất của đối tượng, phải phân biệt được trong số[r]
Trang 1TUẦN 12 NGỮ VĂN - BÀI 12 Kết quả cần đạt:
- Xác định được quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận thức đầy đủ tác hại to lớn, nhiều mặt của thuốc lá, đối với đời sống cá nhân và cộng đồng
- Nắm được quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép
- Nắm được các phương pháp thuyết minh thông dụng
Chấm trả bài tập làm văn số hai cho học sinh
Ngày soạn: 30/10/2010 Ngày dạy: 01/11/2010 Dạy lớp: 8B
Tiết 45-Văn bản:
ÔN DỊCH, THUỐC LÁ
1 Mục tiêu bài dạy Giúp HS
a) Kiến thức:
- Xác định được quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận thức được tác hại to lớn, nhiều mặt của thuốc lá đối với đời sống con người - cá nhân và cộng đồng
b) Kĩ năng:
- Thấy được sự kết hợp chặt chẽ giữa hai phương thức lập luận và thuyết minh trong văn bản
c) Thái độ:
- Giáo dục cho học sinh thấy tác hại của thuốc lá
2.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
a) GV: Sgk, Tài liệu tham khảo, soạn giáo án, bảng phụ.
b) HS: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị bài mới
3 Tiến trình bài dạy.
b) Ổn định tổ chức: Sĩ số 8B: /17
a) Kiểm tra bài cũ: (5’)
* Câu hỏi: Văn bản: “ Thông tin về ngày trái đất năm 2000 ” có điểm chung
được kêu gọi là vấn đề gì? Vấn đề này có tầm quan trọng ntn? Em sẽ làm gì góp phần vào lời kêu gọi đó?
* Đáp án: (10 đ) - Hạn chế s /d bao bì ni lông vì nếu s /d bừa bãi sẽ ảnh
hưởng nghiêm trọng đến môi trường, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ con người (Có nhiều tác hại nguy hiểm sức khoẻ - cuộc sống) Mỗi chúng ta
sẽ thông tin tuyên truyền cho mọi người biết tác hại và hạn chế s /d
b) Bài mới
Hôm nay cô sẽ giới thiệu với các em một loại cây rất quen thuộc đó là cây thuốc lá Thuốc lá có mùi thơm, vị cay họ cà, gốc Nam Mĩ được các thổ dân da đỏ
sd trong các nghi thức tôn giáo, du nhập vào Tây Ban Nha từ khoảng 1570 rồi được mang trồng khắp Châu Âu và người ta cho rằng nó chữa được bệnh cảm mạo Sau với sự ra đời của thuốc lá điếu, nghiện hút đã trở thành một bệnh dịch
Trang 2không nước nào thoát, rất dễ mắc nhưng rất khó khỏi, lại quá quen thuộc trong c /s hàng ngày nên chẳng mấy ai ngờ tới sự nguy hiểm ghê gớm của nó Để giúp các
em tìm hiểu được
?Kh
HS
GV
?Tb
?Kh
?Y
?Kh
HS
Nêu những hiểu biết của em về tác giả và cho
biết xuất xứ của văn bản?
- Giáo sư Nguyễn Khắc Viện là người uyên bác,
am tường nhiều lĩnh vực khác nhau như: y học,
khoa học, giáo dục, văn học nghệ thuật Trong
lĩnh vực y học, ông để lại nhiều công trình nghiên
cứu, nhiều bài báo có giá trị thiết thực
- VB’ “Ôn dịch, thuốc lá” trích từ cuốn sách “Từ
thuốc lá đến ma tuý - Bệnh nghiện” của nhà xuất
bản giáo dục (1992)
Đúng vậy, Chống thuốc lá từ lâu đã trở thành là
một chủ đề thường xuyên được đề cập trên các
phương tiện thông tin đại chúng Ngày càng có
nhiều công trình nghiên cứu phân tích tác hại ghê
gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá và khói
thuốc lá đối với đời sống con người Để thấy được
điều này, chúng ta cùng chuyển sang phần 2
Theo em VB cần đọc với giọng ntn cho phù
hợp?
Đọc to, rõ ràng, chậm, mạch lạc chú ý những chữ
in nghiêng và thể hiện rõ suy nghĩ về những vấn
đề tác giả đặt ra trong vb’
GV đọc từ đầu đến AIDS - gọi 2 hs đọc tiếp đến hết
Em hiểu thế nào là ôn dịch?
- Ôn dịch chỉ chung các loại bệnh nguy hiểm lây
lan rộng làm chết người hàng loạt trong thời gian
nhất định Từ này thường làm tiếng chửu rủa như
đồ ôn dịch
Giải nghĩa các từ: tích tụ, biểu tượng, ni cô tin?
HS dựa vào sgk trả lời
Văn bản có thể chia làm mấy phần? danh giới
nội dung các phần?
- Bố cục: 3 phần:
I, Đọc và tìm hhiểu chung
(10’)
1 Tác giả, tác phẩm:
- Giáo sư Nguyễn Khắc Viện là người uyên bác, am tường nhiều lĩnh vực, ông để lại nhiều công trình nghiên cứu, nhiều bài báo có giá trị thiết thực
- VB’ “Ôn dịch, thuốc lá” trích từ cuốn sách
“Từ thuốc lá đến ma tuý - Bệnh nghiện” của nhà xuất bản giáo dục (1992)
2 Đọc.
Trang 3?
?G’
?Kh
?Tb
?Kh
+ Phần 1: từ đầu -> AIDS Thông báo về nạn dịch thuốc
lá
+ Phần 2: Tiếp -> phạm pháp Tác hại của thuốc lá (đối
với cá nhân và cộng đồng) riêng phần này có thể chia
làm hai phần nhỏ: tác hại của hút thuốc lá đối với cá nhân
người hút và tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ cộng
đồng và các vấn đề tệ nạn xh khác
+ Phần 3: Còn lại: Kêu gọi chống lại ôn dịch thuốc lá
Vb’ trên thuộc loại vb’ nào đã học?
- VB’ thuộc kiểu vb’ nhật dụng, thuyết minh về
một vấn đề khoa học, xã hội
Nêu hiểu biết của em về thuốc lá?
HS tự bộc lộ
Tại sao nhan đề VB lại viết “ôn dịch, thuốc lá”
dấu phẩy đặt ở đây có ý nghĩa gì?
Dấu phẩy: Nhấn mạnh mở rộng nghĩa, tg không
chỉ muốn nói thuốc lá, hút thuốc là ôn dịch nguy
hiểm khó trừ mà còn tỏ thái độ lên án nguyền rủa
việc hút thuốc lá, nhấn mạnh sắc thái biểu cảm
ghê tởm Thuốc lá- mày là đồ ôn dịch Thuốc lá là
đồ ôn dịch, đồ chết tiệt
Những tin tức nào được thông báo trong phần
mở đầu của văn bản?
- Thông báo về nạn dịch thuốc lá:
Tác giả so sánh ôn dịch thuốc lá với những đại
dịch nào?
- Dịch hạch, thổ tả loài người hầu như đã diệt
trừ được cuối thế kỉ này lại xuất hiện những nạn
dịch khác
- Cả thế giới đang lo về nạn dịch AIDS nhiều
nhà bác học công trình nghiên cứu đã lớn tiếng
báo động: Ôn dịch, thuốc lá đe doạ tính mạng sức
khoẻ của loài người còn nặng hơn cả AIDS
So sánh như thế có t /d gì?
- Là cách vào đề gây sự chú ý cho người đọc
II Phân tích.
1 Thông báo về nạn dịch thuốc lá:
* Ôn dịch thuốc lá đang đe doạ sức khoẻ
và tính mạng loài người còn nặng hơn
cả AIDS
Trang 4?Kh
?Tb
?Kh
?Kh
- Ngạc nhiên chưa có thể tin
- Vì tệ nghiện thuốc lá cũng là một thứ bệnh dễ
lây lan
Căn cứ vào đâu mà tác giả khẳng định như vậy?
- Căn cứ vào kết luận của hơn năm vạn công trình
nghiên cứu của nhiều nhà bác học trong mấy chục
năm
Ngay từ đầu vb’ tg’ đã lên tiếng báo động về “Ôn
dịch thuốc lá” Từ việc báo tin mừng loài người
đã diệt trừ được dịch hạch, dịch tả Người viết nói
tới đại dịch AIDS rồi gióng lên hồi còi báo động
làm kinh sợ người đọc, ngời nghe bằng câu văn
trĩu nặng lo âu “nhiều nhà bác học hơn cả
AIDS” Đúng là hồi còi báo động làm kinh sợ
người đọc, người nghe bởi tg’ đã đặt nạn ôn dịch
thuốc lá lên ngang tầm với AIDS đồng thời lại sd
con số về công trình nghiên cứu và những năm
nghiên cứu của các nhà bác học để nhấn mạnh
tính chính xác, tầm quan trọng của thông tin
Đúng “ôn dịch thuốc lá” như một hồi còi báo
động đối với mọi người nó còn được truyền qua
như những âm thanh lan toả trong phần 2 của vb’
chúng ta cùng nhau tìm hiểu sang phần 2
Trước khi phân tích tác hại của thuốc lá tác giả
đã dẫn lời của ai? bàn về việc gì?
- Dẫn lời của Trần Hưng Đạo căn dặn vua về
chuyện đánh giặc
“Nếu đánh giặc như vũ bão thì không đáng
sợ“,đáng sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu”
Em hiểu câu nói của Trần Hưng Đạo ntn?
- Câu nói được diễn đạt bằng hình ảnh so sánh
quen thuộc nên ai cũng hiểu được: Đánh nhau ồ ạt
thì không đáng sợ, đánh từ từ, lấn chiếm dần thì
mới đáng sợ Tác giả so sánh việc hút thuốc gây
tác hại cho cơ thể sức khoẻ con người như giặc
gặm nhấm từ từ mà chắc chắn khó gỡ, không
phương cách chữa trị, như khói thuốc không thấy
ngay tác hại của nó
Vì sao tg dẫn lời Trần Hưng Đạo về việc đánh
giặc trước khi phân tích tác hại của thuốc lá?
2 Tác hại của thuốc lá:
* Tác hại của thuốc
lá đối với cá nhân người hút
Trang 5?G’
nhằm dụng ý gì?
- Mượn câu nói này để làm cơ sở cho lập luận của
mình khi phân tích tác hại của thuốc lá nhằm làm
cho người đọc thấy rõ: thuốc lá đáng sợ vì nó
không gây bệnh ngay (người hút thuốc lá không
lăn đùng ra chết) mà cứ thấm dần vào cơ thể gây
thành nhiều bệnh nguy hiểm làm suy yếu sức
khoẻ con người và dẫn tới tử vong như: viêm phế
quản, ung thư, huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi
máu cơ tim
Cái đáng sợ là ở chỗ: bệnh cứ thấm dần vào cơ thể
hàng ngày mà người hút thuốc lá vẫn không biết
hoặc không cảm thấy, thậm chí còn thấy sảng
khoái Đó chính là cái đáng sợ của bệnh Thuốc lá
“gặm nhấm như tằm ăn dâu” chính là cách so sánh
rất hình ảnh, gây ấn tượng mạnh cho người đọc
Theo em cách lập luận của tác giả có thoả đáng
không? vì sao?
- Cách lập luận chính xác, rất thoả đáng vì trong
thực tế tác hại của thuốc lá không dễ nhận ra như
tác hại của rượu, ma tuý Nhưng đó là cái hại, sự
nguy hiểm rất từ từ: mỗi ngày một ít, mỗi lần hút
một ít Có người đưa ra hình ảnh và không kém
phần khủng khiếp: Mỗi lần chúng ta hút hết một
điếu thuốc là chúng ta tự cắt ngắn đoạn đời ta
Mỗi lần hút một hơi thuốc sâu vào phổi, ta không
ngờ rằng tự mình lại góp phần giảm tuổi thọ của
mình đi một phút
Người viết chỉ ra thủ phạm đích thực của việc
hút thuốc lá là gì?
- Chính là việc hít vào và thở ra khói thuốc lá
Chất ni -cô-tin trong thuốc lá làm người hút có thể
có cảm giác say sưa, sảng khoái
Nguy hiểm hơn nữa khói thuốc còn dẫn tới tác hại
nào?
+ Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc hắc
ín tê liệt nay mai ho hen phế quản ung thư
vòm họng phổi
+ A xít thấm vào máu -> Sức khoẻ giảm xút.
+ ni cô tin co thắt động mạch huyết áp cao tắc
động mạch, nhồi máu cơ tim -> tử vong.
Trang 6?Tb
?Tb
GV
?Tb
GV
Cách thuyết minh có gì đặc biệt?( Em có nhận
xét gì về cách trình bày của tác giả?)
- Đi từ nhỏ đến lớn, từ trong ra ngoài tỉ mỉ chi tiết
cụ thể cái nọ dẫn đến cái kia, từ chắc chắn như
ăn tằm lá dâu nhưng lại khó nhận ra, dễ coi
thường vì chỉ là nhỏ nhặt
Chứng cứ khoa học được pt minh hoạ bằng số liệu
thống kê thuyết phục người đọc Tác giả phân tích
bằng lời giảng một nhà khoa học, 1 bác sĩ tài giỏi
Tác giả phân tích cụ thể tác hại của khói thuốc lá
đối với bộ phận trong cơ thể người nghiện hút -
sau lời giảng là một sơ kết, nhấn mạnh những hậu
quả thuốc lá gieo vào lòng con người Ngoài ra tg’
dùng liền hai từ biểu cảm “ghê tởm, ghê gớm”
khiến người đọc rùng mình Đây là tiếng báo động
cảnh tỉnh về tác hại của thuốc lá
Qua những thông tin này em thấy mức độ tác
hại của thuốc lá đối với sức khoẻ con người ntn?
- Huỷ hoại nghiêm trọng sức khoẻ con người là
nguyên nhân gây ra bệnh nan y Tự làm hại sức
khoẻ
Tóm lại thuốc lá là kẻ thù ngọt ngào nham hiểm
của sức khoẻ con người nhất là đối với mỗi cá
nhân người hút Như vậy chúng ta thấy trong
thuốc lá có rất nhiều chất độc sẽ huỷ hoại sức
khoẻ cin người Nếu các em chú ý một chút thì có
thể thấy ngay rằng đầu ngón tay các ngón tay trỏ
của người nghiện thuốc lá bao giờ cũng bị cháy
vàng hoặc xỉn lại, hai hàm răng màu bã trầu, môi
thâm xịt lại đó chính là thuốc đọc ngấm trong
thuốc lá được rít theo khói đọng lại Gần đây
người gọi thuốc lá là một thứ bom nổ chậm trong
cơ thể người nghiện Tại sao vậy?
Ở đoạn này tg’ dẫn ra giả định gì?
- Tác giả đặt ra giả định “Có người bảo tôi hút, tôi
bị bệnh, mặc tôi”
Câu nói được đưa ra 1 tiếng nói phổ biến của
những người nghiện Điều đó có đúng không? ví
sao?
Câu nói thể hiện sự vô trách nhiệm trướcc gia
đình người thân cộng đồng
Vâng đây chính là một nhận định sai lầm những
- Huỷ hoại nghiêm trọng sức khoẻ con người là nguyên nhân gây ra bệnh nan y
Trang 7?Tb
?Kh
?Kh
lời chống chế của những người nghiện thuốc lá
bởi vì nó không chỉ có hại đối với người hút mà
còn hại những người xq
Tác giả đặt giả định như trên nhằm mục đích
gì?
- Tác giả đặt giả định như một điểm xuất phát,
tạo ra sự chú ý, cho người đọc tập chung vào
những tác hại về phương diện xã hội của thuốc lá
Tác giả phản bác lại ý kiến đó bằng những lập
luận và dẫn chứng nào?(Tg’ nêu bật những tác
hại về phương diện xã hội của thuốc lá bằng
những dẫn chứng nào?)
- Vợ con những người làm cùng phòng với những
người nghiện hút bị nhiễm độc đau tim mạch
viêm phế quản, ung thư
- Người hút thuốc ngồi cạch người mẹ mang
thai thai bị nhiễm độc, rồi mẹ đẻ non, sinh con
ra đã suy yếu.
- Bố và anh hút, chú bác hút không những đầu
đọc con em mà cìn nêu gương xấu.
- [ ]một thiếu niên VN muốn có 1500 đồng để
mua 1 bao 555 chỉ có một cách là trộm cắp Từ
điếu thuốc sang cốc biam, rồi đến ma tuý, con
đường phạm pháp.
Em thấy các dẫn chứng tg’ đưa ra trong đoạn văn ntn?
- Tác giả sd cách lập luận, tranh luận đơn giản mà
có sức thuyết phục: Đầu tiên là lí sự của người
nghiện sau đó là câu văn đối lại “Hút thuốc là
quyền của anh nhưng anh không có quyền đầu
độc những người gần anh” Những từ ngữ “tội
nghiệp thay, một tội ác ” xen kẽ trong đoạn văn
vừa nhấn mạnh mức độ nguy hại của thuốc lá vừa
bày tỏ thái độ nghiêm khắc phê phán những người
nghiện hút thuốc lá
Toàn bộ thông tin các em vừa tìm hiểu xong cho
em biết gì về tác hại của thuốc lá?
Là một thứ độc hại ghê gớm đối với sức khoẻ con
người và cộng đồng Có thể huỷ hoại nhân cách
* Thuốc lá đối với sức khoẻ cộng đồng và những tệ nạn khác
- Huỷ hoại lối sống nhân cách thanh thiếu niên Gây tổn hại sức khoẻ của mọi người xung quanh
Trang 8?Tb
?Tb
?Kh
?Tb
tuổi trẻ
Phần 3 cung cấp thông tin về vấn đề gì?
- Kiến nghị chống thuốc lá
Tác giả đưa ra những thông tin nào về chiến
dịch này? (Hiểu rõ tác hại của thuốc lá, cả thế
giới đã có những biện pháp gì để chống lại ôn
dịch này?)
- Đâu đâu cũng nổi lên chiến dịch chống thuốc
lá Cấm hút thuốc phạt nặng với người hút
thuốc lá
- Cấm quảng cáo trên báo trí, vô tuyến.
- Nêu lên khẩu hiệu “Một Châu Âu không hút
thuốc lá”.
- Nước ta là một nước đang phát triển kém hơn,
dịch bệnh nhiều hơn, nghèo hơn
- Nghĩ đến má kinh! Đã đến lúc mọi người phải
đứng lên chống lại, ngăn ngừa nạn ôn dịch này.
Em hiểu ntn là “chiến dịch”và “chiến dịch
chống thuốc lá”?
- Chiến dịch: Việc làm tập trung khối lượng
- Chiến dịch chống thuốc lá: Các hoạt động thống
nhất rộng khắp nhằm chống lại một cách hiệu quả
ôn dịch thuốc lá
Tại sao tg’ lại so sánh tình hình hút thuốc lá ở
VN với các nước Châu Âu nhằm mục đích gì?
- TG’ lại so sánh tình hình hút thuốc lá ở VN với
các nước Châu Âu - Mĩ Ta nghèo hơn rất nhiều
những lại “xài” thuốc lá tương đương với các
nước đó Đó là điều thứ nhất không thể chấp nhận
được Để chống tệ hút thuốc lá, các nước đó đã
tiến hành những chiến dịch, thực hiện những biện
pháp ngăn ngừa, hạn chế quyết liêt hơn ta Đó là
điều thứ hai đáng để suy nghĩ Sự so sánh ở phần
này vừa có tác dụng làm rõ hơn tính đúng đắn của
những điều được thuyết minh ở phần trên, vừa tạo
điều kiện thuận lợi, cơ sở vững chắc cho tác giả
nêu lời phán xét cuối cùng
Tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ sức khoẻ của
con người giữ bầu không khí trong lành là việc
làm quan trọng mang tính toàn cầu Việt Nam
3 Kiến nghị chống thuốc lá:
- Hiểu rõ tác hại của thuốc lá cả thế giới đang quyết tâm với nhiều biện pháp phong phú
Trang 9?Kh
?Kh
?Kh
?Kh
?Tb
phải kiên quyết, kiên trì chống lại nạn ôn dịch
Kết luận câu cảm thán thể hiện một tấm lòng tha
thiết mong mỏi giữ gìn sức khoẻ cho con người,
môi trường Việt Nam đây là việc làm nan giải
khó giải quyết dứt điểm triệt để, phải kiên trì chờ
đợi
Câu cảm thán “ nghĩ đến mà kinh” đặt ở cuối
bài thay cho kết luận gợi cho chúng ta suy nghĩ
gì?
- Không thể ra lệnh không hút thuốc lá, đóng cửa
nhà máy sản xuất vận động tuyên truyền ý thức
tự giác
Sau khi nêu kiến nghị chống thuốc lá tg’ bày tỏ
thái độ ntn?
Cổ vũ chiến dịchh chống thuốc lá tin ở sự chiến
thắng của chiến dịch này
Vậy cần phải làm gì để chống thuốc lá
HS thảo luận nhóm, (t) 2’
- Không hút thuốc lá:
- Tích cực cai, bỏ dần thói quen hút thuốc lá
- Đưa ra những tài liệu, khẩu hiệu tuyên truyền
chống thuốc lá
- Muốn thắng ôn dịch này cần phải hoạt động bền
bỉ, lâu dài
Em có nhận xét gì về hình thức trình bày của
văn bản này?
Em hiểu gì về thuốc lá sau khi học song VB?
Ghi lại cảm xúc của em sau khi đọc xong VB Sài
gòn tiếp thị ở bài đọc thêm số 2
III Tổng kết ghi
nhớ (5’)
- Văn bản lập luận chặt chẽ
kết hợp cách thuyết minh, lời văn cô đọng mang tính thuyết phục cao
- Thuốc lá là ôn dịch gây tác hại nghiêm trọng đến sức khoẻ cá nhân cộng đồng Vì thế phải quyết tâm chống nạn dịch này
IV Luyện tập (3’)
Trang 10Chỉ ra tác dụng cảnh báo mạnh mẽ của bản tin khi
nêu lên cái chết thảm thương không phải là của
con người nghèo khổ mà là một tỉ phú ở Mĩ
Kêu gọi mọi người
c) Củng cố luyên tập: 1’
? Em dự định sẽ làm gì trong chiến dịch chống thuốc lá hiện nay?
d) Hướng dẫn HS học và làm bài ở nhà: (1’)
- Nắm nội dung bài, phân tích lại nd bài
- Vẽ tranh hài châm biếm nạn hút thuốc lá
- Viết bài hịch về người nghiện thuốc lá
- Chuẩn bị: Câu ghép.
=============================
Ngày soạn: 31/10/2010 Ngày dạy: 03/11/2010 Dạy lớp: 8B
Tiết 46 Tiếng Việt:
CÂU GHÉP (tiếp)
1 Mục tiêu bài dạy: Giúp HS
a) Kiến thức:
- Học sinh nắm được mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép
b) Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng sử dụng các cặp quan hệ từ để tạo lập câu ghép
c) Thái độ:
- Giáo dục cho học sinh hiểu biết thêm về các từ loại trong tiếng việt để học sinh biết sử dung và yêu mến tiếng mẹ đẻ nhiều hơn
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
a) GV: Sgk, Tài liệu tham khảo, soạn giáo án, bảng phụ.
b) HS: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị bài mới
3 Tiến trình bài dạy:
* Ổn định tổ chức:
Sĩ số: 8B /17
a) Kiểm tra bài cũ: (5’)
* Câu hỏi: Thế nào là câu ghép? Có mấy cách nối vế câu trong câu ghép? đặt
câu ghép có cặp từ hô ứng sau:
Càng càng
Vừa đã